Το σλαβικό συλλογικό επίθημα -išt-

Όταν κάποιος εξετάζει τα σλαβικά τοπωνύμια ενός τόπου, τα πιο αρίγνωτα παραδείγματα είναι αυτά που τελειώνουν σε -οβα/-οβο και -ίτσα όπως λ.χ. Μέτσοβο (Mečkovo = Αρκουδότοπος, mečka), Αράχωβα (Orehova = καρυδότοπος), Καμενίτσα (Kamenica = πετρώδες μέρος, kamen) και Βέρβιτσα/Βαρβίτσα (Vrbica , Varbitsa = μέρος με ιτιές, vrba).

Σε αυτήν την ανάρτηση θα περιγράψω ένα όχι τόσο αρίγνωτο σλαβικό τοπωνυμικό επίθημα που στην ελληνική γλώσσα αποδίδεται σχεδόν πάντα ως -ίστα. Το σλαβικό πρωτότυπο μπορεί να είναι τόσο το θηλυκό -išta όσο και το ουδέτερο -ište. Παραδείγματα είναι η Χρούπιστα, η Σιάτιστα, η Λαψίστα, η Τριχοβίστα και η Σφήνιστα κλπ.

Το επίθημα –išt- έχει αναμφίβολα συλλογικό (collectiveχαρακτήρα μιας και χρησιμοποιείται γραμματικά σε ορισμένες σλαβικές γλώσσες για το σχηματισμό πληθυντικών όπως λ.χ. στις λέξεις δρόμος και όνειρο. Τα πρωτο-σλαβικά pǫtŭ = «δρόμος» και sŭnŭ «όνειρο» έδωσαν τα ΠΣΜ (πρότυπα σλαβομακεδονικά) pat, son και τα βουλγαρικά pət και sən. Οι αντίστοιχοι πληθυντικοί είναι patišta/pətišta και  soništa/ səništa. Τα σερβικά ανάλογά τους είναι τα put/san με πληθυντικό putovi/snovi (sni).

Όπως θα εξηγήσω παρακάτω, το συλλογικό επίθημα -išt- του Σλαβικού κλάδου είναι ισολειτουργικό με το συλλογικό επίθημα Hoffmann που στην Ελληνική απαντά ως -ων:

Ελληνική:

κάλαμος > καλαμ-ών = «μέρος με πολλά καλάμια»

πόσθη/σάθη (= «πούτσα») > παρατσούκλι πόσθ-ων/σάθ-ων = «πουτσαράς, που έχει μεγάλη πούτσα»

Σλαβική:

OCS grobŭ = «τάφος» > grob-ište = «μέρος με πολλούς τάφους, νεκροταφείο»

βουλγ. žena = «γυναίκα» > παρατσούκλι žen-ište = «μεγαλόσωμη γυναίκα, νταρντανογυναίκα»

Στην σλαβομακεδονική διάλεκτο της Καστοριάς απαντά ο διαλεκτικός τύπος -šč- = -št- και σύμφωνα με τον Βούλγαρο γλωσσολόγο Stoyko Stoykov, το επίθημα -nišča σε αυτήν την διάλεκτο έχει εξελιχθεί στον «κανονικό» πληθυντικό των ουδετέρων σε -e:

8. Окончание –нишча за образуване на форма за мн. ч. при съществителни от среден род, завършващи на –е: кỳчекученѝшча, бѝше (прасе) — бишенѝшча, пòлйеполйенѝшча.

Έτσι, ενώ ο πληθυντικός των λέξεων kuče = «σκύλος» και pol(j)e = «κάμπος» στην ΠΣΜ και την Βουλγαρική είναι kučinja/polinja και kučeta/poleta αντίστοιχα, στην περιοχή της Καστοριάς απαντούν οι μορφές kučenìšča και poljenìšča αντίστοιχα. Αντίστοιχα, στην ευρύτερη περιοχή Καστοριάς-Κορυτσάς ο πληθυντικός του ουδετέρου ime = «όνομα» είναι imenišče = «ονόματα».

Τα τοπωνύμια σε -išt- στην ίδια περιοχή έχουν τη μορφή -išč- (Zupanišča, Gališča, Slimnišča) , ενώ νοτιότερα, στις περιοχές νοτίως της Καστοριάς που ήταν ως επί το πλείστον ελληνόφωνες κατά την ύστερη τουρκοκρατία (και μαλλον και νωρίτερα), τα «απολιθωματικά» σλαβικά τοπωνύμια δείχνουν -išt- (-ιστα). Έτσι ο Μήτρος Βλάχος πέθανε στην Ζουπάνιστα δυτικά της Καστοριάς, η οποία όμως στην τοπική σλαβική διάλεκτο λέγεται Županišča.

Στις παρακάτω εικόνες από τον Αυστρουγγρικό Χάρτη του 1904 έχω υπογραμμίσει με κόκκικο τα επιθήματα -ište/-išta (Zupaništa, Hrupišta κλπ.) και με μπλέ τα δύο παραδείγματα σε -išča (Gališča, Slimnišča).

ista1

ista

Πριν προχωρήσω παραθέτω τις παρακάτω σελίδες σλαβιστών γλωσσολόγων για την «συλλογική» αξία του επιθήματος -išt- στις σλαβικές γλώσσες. Με πράσινο υπογράμμισα τα ουδέτερα σε -e που σύμφωνα με τον Stoykov στην περιοχή της Καστοριάς έχουν τον «ιδιοσυγκρασιακό» πληθυντικό -nìšča.

išta

ište suffix

Έτσι στην Εκκλησιαστική Παλαιοσλαβωνική (Old Church Slavonic, OCS) η «πόρνη» ήταν blǫdĭnica και το «πορνείο» ως «το μέρος με τις πολλές πόρνες» ήταν blǫdilište.

Αντίστοιχα, η «φτέρη» στις νοτιο-σλαβικές γλώσσες είναι paprat, επομένως το σερβικό τοπωνύμιο Papratište είναι «το μέρος με τις πολλές φτέρες». Το «παζάρι» στην σερβο-κροατική είναι trg, o «έμπορος» trgovac και η πόλη με το «μεγάλο παζάρι» όπου «μαζεύονται πολλοί έμποροι» είναι trgovište και απαντά στα τοπωνύμια Trgovište. Στην Ρουμανία, η πρωτεύουσα της Βλαχίας του Δράκουλα ήταν το Târgoviște, ενώ ομώνυμη πόλη υπάρχει και στη Βουλγαρία (Tǎrgovište).

Στην Ελλάδα έχουμε σύμφωνα με τον Φαίδωνα Μαλιγκούδη:

Τεργοβίτσα: Μικροτοπωνύμιο της κοινότητας Ζάβιτσα στην Ακαρνανία (25). Μιας περιοχής, στην οποία υπάρχουν εμφανή τα ίχνη της σλαβικής τοπωνυμίας, διότι παραδίδονται πρωτογενείς σλαβικοί σχηματισμοί (με επιθήματα –ovo, ica κ.τ.λ.) από σλαβικά προσηγορικά, όπως τα τοπωνύμια Korytьno, Stěnovьcь, Grazdenica κ.τ.λ. (27). Για το λόγο αυτό δεν υπάρχουν δυσκολίες να ετυμολογηθεί το μικροτοπωνύμιο αυτό από το σλαβικό Tъrgovica από το ουσ. tьrgь= «αγορά». Ο εντοπισμός του τοπωνυμίου αυτού στην περιοχή αυτή έχει σημασία για δύο λόγους: πρώτον, διότι αποτελεί το μοναδικό μέχρι σήμερα γνωστό στον ελλαδικό χώρο τοπωνύμιο που σχηματίστηκε από το παραπάνω ουσιαστικό και δεύτερον, διότι παρέχει ενδείξεις για τη λειτουργία αγοράς στην περιοχή αυτή, όπου, κατά το Μεσαίωνα, υπήρχε εγκατάσταση φορέων της σλαβικής. Η ύπαρξή του επιβεβαιώνει εξάλλου έμμεσες μαρτυρίες των γραπτών πηγών ότι οι Σλάβοι της Ελλάδος διατηρούσαν εμπορικές σχέσεις τόσο με τα μεγάλα αστικά κέντρα (28), όσο και μεταξύ τους για την ανταλλαγή των προϊόντων τους (29).

Εδώ θα διορθώσω τον Μαλιγκούδη λέγοντας πως η Τεργοβίτσα Ακαρνανίας ΔΕΝ είναι το μόνο σλαβικό τοπωνύμιο εν Ελλάδι που περιέχει τον όρο tьrgь= «αγορά». Ήδη έχω αναφέρει την Τριχοβίστα (νυν Καμποχώρι) στο Ρουμλούκι Ημαθίας, κοντά στην οποία υπήρχε η «Σκάλα» (= μικρή αποβάθρα στην Λουδιακή λίμνη/βάλτο των Γιαννιτσών) της Τριχοβίστας. Κοντά στο σημερινό Πλατύ Ημαθίας υπήρχε το «Καραβοστάσι» (στην εκβολή του Λουδία ποταμού) όπου αγκυροβολούσαν τα θαλασσινά καράβια και γινόταν ανταλλαγή «χερσαίων» και «θαλασσινών» εμπορευμάτων με μικρότερα πλοιάρια, τα οποία, μέσω του Λουδία, κινούνταν στην λίμνη και έκαναν ενδο-λιμνική πλωτή διανομή εμπορευμάτων στις διάφορες «Σκάλες», φέρνοντας με αυτόν τον τρόπο χερσαίες πόλεις όπως η Βέροια και η Νάουσα σε επαφή με το θαλασσινό εμπόριο.

Για την λέξη «σκάλα» με τη σημασία της «ξύλινης αποβάθρας για την ανταλλαγή εμπορευμάτων μεταξύ χερσαίων (ἐκ τῆς γῆς ἔμποροι) και πλωτών εμπόρων (ὁλκάδες)» ο Μιχαήλ Ατταλειάτης γράφει:

[33.7] Ἐν ταῖς παραλίοις ἀκταῖς ταῖς τὴν βασιλίδα περιζωννυούσαις τῶν πόλεων προτειχίσματα διὰ ξύλων ἐκ χρόνων μακρῶν γενόμενα καὶ τῇ γείτονι θαλάσσῃ οἶον περιπλεκόμενα ἤ περιπτυσσόμενα ἤ τοὺς ἑλιγμοῦς αύτῆς ἀντωθούμενα, καὶ ταῖς καταιρούσιν ὁλκάσι καὶ τοῖς ἐκ γῆς ἐμπόροις εὐμάρειαν πρὸς τὴν στάσιν καὶ τὴν τῶν συναλλαγμάτων σύστασιν παρεχόμενα, «σκάλαι» τῇ κοινῇ διαλέκτῳ κατονομάζονται, δεσπότας εἶχον καὶ ἄλλους τινάς …

Η αρίθμηση είναι αυτή των Καλδέλλη-Κράλλη από το βιβλίο τους (πρωτότυπο κείμενο και αγγλική μετάφραση) “Michael Attaleiates: The History” (Dumbarton Oaks medieval library, 2012). To εν λόγω χωρίο βρίσκεται στην σελίδα 506 του βιβλίου.

Επομένως γνωρίζοντας ότι στην OCS  trŭgŭ = η αγορά και plugŭ = «άροτρο, αλέτρι» και στην ρουμλουκιώτικη διάλεκτο απαντά ο τύπος μπλούχος = μεταλλικό αλέτρι, η τροπή g>χ εξηγεί την εξέλιξη Trŭgovište > Τριχοβίστα. Η αλλαγή πρέπει να έγινε πρώτα στην λέξη trŭgŭ, όταν χάθηκε το τελικό yer, με την ελληνική γλώσσα να ευθύνεται για την τριβοποίηση g>γ και την Βουλγαρική για την τυπική απηχηροποίηση του τελικού συμφώνου γ>χ λ.χ. η προφορά των Βουλγαρικών επιθημάτων -ev/-ov ως [-ef]/[-of] και οι βουλγαρικές προφορές των λέξεων grad,bog, hlyab ως /grat/, /bok/ και /lyap/. Έτσι, οι Αλβανοί λένε την «Βελλέγραδα» Berat, επειδή οι Βούλγαροι, που ευθύνονται για το τοπωνύμιο αυτό, προέφεραν το Belgrad «Άσπρο Κάστρο ~ Αργυρόκαστρο» ως Belgrat.

Bulgarian grat

Επομένως πάει και το «μυστήριο» της Τριχοβίστας όταν συγκρίνεται με την Τεργοβίτσα.

Αν θα θέλαμε να βρούμε ένα ελληνικό επίθημα που έχει την ίδια συλλογική λειτουργία με το σλαβικό -išt- αυτό είναι το επίθημα Hoffmann *-(i)h3onh2 > -ων.

καλαμ-ών = το μέρος με πολλά καλάμια

ἐλαι-ών = το μέρος με πολλά ελαιόδενδρα

Ἀνθηδών = το μέρος με πολλά άνθη (το /δ/ οφείλεται στο ότι το ἄνθος είναι σιγμόληκτο ουδέτερο και η ρίζα του επαυξάνεται με ένα /t/ που ηχηροποιείται σε /d/ από το λαρυγγικό *h3: *h2endhes-t-h3onh2 > *ἀνθεσ-δών > Ἀνθηδών όπως ἄλγος > ἀλγηδών και κλέος > κλεηδών).

Επομένως, γνωρίζοντας ότι η Županišta είναι «η πόλη του Ζουπάνου» και ότι μέδω = άρχω, το αρχαιοελληνικό τοπωνύμιο Μεδεών έχει την ίδια περίπου σημασία μ την πρώτη.

Από την άλλη, ο ακριβής σλαβικός ΙΕ Hoffmannιανός συγγενής του ελληνικού -ων είναι το σλαβικό συλλογικό επίθημα -ina (*-ih3nh2-a > *-īna):

*buky = η οξυά, Bukovina «το μέρος με τις πολλές οξυές» (λ.χ. Μπουκοβίνα Ηλείας και Χαλκιδικής).

Vlahina = «το βουνό των Βλάχων»

Herzegovina = «η γη του Herzog»

Vojvodina = «η γη του Vojvoda = Πολέμαρχου»

– Όταν οι Σερβο-Κροάτες θέλουν να πουν «στην μέση του πουθενά/ στην Κολοπετινίτσα» λένε vukojebina , κάτι που κυριολεκτικά σημαίνει «εκεί που γαμιούνται οι λύκοι» =  «λυκογαμηστρών-ας» (vuk = λύκος, jebati = γαμεῖν, -in-a ~ -ων-ας).

Όπως και το επίθημα -išt- έτσι και το συλλογικό μόρφημα -in- του -ina χρησιμοποιήθηκε για τον σχηματισμό πληθυντικών: λ.χ. στην ΠΣΜ οι πληθυντικοί των λέξεων kuče «σκυλί», pole «κάμπος» και more «θάλασσα» είναι kuč-in-ja, pol-in-ja και mor-in-ja αντίστοιχα, ενώ η βουλγαρική έχει kučeta, poleta και moreta.

Ο Max Vasmer κατέγραψε το σλαβικό προμεταθετικό τοπωνύμιο Αρδούβιστα Λακωνίας. Το τοπωνύμιο αντιστοιχεί στο σημερινό νοτιοσλαβικό Radovište/Radoviš που έχει δημιουργηθεί από το θέμα του επιθέτου ardŭ> ordŭ> radŭ = χαρούμενος (radost = χαρά, radovati = χαίρομαι, διασκεδάζω) κολλημένο στο συλλογικό επίθημα -ište. Με άλλα λόγια, είναι «το μέρος όπου πολλοί διασκεδάζουν», δηλαδή  το «Πανηγύρι». Η διαλεκτική ποικιλία Radoviš οφείλεται στην δημώδη τάση της Βουλγαρικής/Σλαβομακεδονικής να απλοποιεί το τελικό -st- > -s λ.χ. radost > rados και most > mos.

MakBulg st reduction

Η ετυμολογία της Σιάτιστας πιστεύω είναι «υβριδική»: Šat-išta. Το σλαβικό συλλογικό επίθημα -išta προστέθηκε στο αλβανο-βλαχικό fshat/sat = χωριό (< λατιν. fossatum). Το Šat- της Σιάτιστας έχει το παχύ š=/sh/ του αλβανικού fshat αλλά, όπως το ρουμανικό sat, έχει απωλέσει το αρκτικό /f/. Το τοπωνύμιο είναι ενδεικτικό συνοικισμού («πολλά χωριά μαζί»).

Ακριβώς την ίδια υβριδική μορφολογία βρίσκουμε στο τοπωνύμιο Katunište στην Βοσνία και Ερζεγοβίνη όπου το συλλογικό επίθημα -ište κόλλησε στο ρουμανο-βλαχο-αλβανικό cătun , katund «χωριό», δηλώνοντας και εδώ την διαδικασία συνοικισμού.

Το χωρίο Σφήνιστα και η μονή Σφηνίσης (με απλοποίηση st>s που αναφέρθηκε πιο πάνω) στο Ρουμλούκι προέρχονται από το Sviništa = «μέρος με πολλά γουρούνια ~ χοιροστάσιο» (svinja) με τυπική σλαβομακεδονική απηχηροποίηση του αρκτικού #sv- > sf-. Η ΠΣΜ δεν έχει αυτό το χαρακτηριστικό και οι γενιές που μεγάλωσαν με τους υπόλοιπους Γιουγκοσλάβους αποκατέστησαν την «κανονική» προφορά /sv/. Στα χωριά όμως που διατηρούνται οι παλιές προφορές, το /sf/ πρέπει να διατηρείται μέχρι σήμερα. Ο Victor Friedman γράφει για το θέμα στη σελίδα 256 του βιβλίου “The Slavonic Languages” (ed. Bernard Comrie & Greville G. Corbett, Routledge 2006):

After /s/, /v/ can be pronounced [f]: svoj [sfoj] “one’s own”, but tvoj [tfoj] is non standard, and /v/ is always pronounced [v] in words like kvasec “yeast” and žetva “harvest”. There is considerable dialectal variation in this regard, and /v/ remains [v] even after /s/ in the younger generation.

Αυτός ο τύπος εμπροσθοδρομικής αφομοίωσης (progressive assimilation) ηχηρότητος  (AB> AA) είναι σπάνιος. Η πιο συνηθισμένη μορφή που απαντά στις περισσότερες γλώσσες είναι η οπισθοδρομική αφομοίωση (regressive assimilation) ηχηρότητος (AB > BB), όπου η ποιότητα του πρώτου φθόγγου καθορίζεται από την ποιότητα του δευτέρου.

ἁρπαγ-ή > ἀρπαγ-ς > ἅρπακ-ς ~ ἅρπαξ και ἁπραγ-τικός > ἁρπακτικός

φλέβ-α > φλέβ-ς > φλέπ-ς > φλέψ

Srbin = Σέρβος, αλλά Srb-ski> Srpski = Σερβική γλώσσα

agire > ag-tor > actor

κρυφός > κρύφ-δην > κρύβδην

γράφω > γράφ-δην > γράβδην

Και αντίστοιχα συμπέθερος > βορειοελληνιστί /zbèthirus/ το οποίο συνέβη και στο σλαβικό *sŭ-borŭ > zbor , zboriti με σημασιακή αλλαγή «συμμαχία» > «όμιλος» > «ομιλία» > λέξη (και στην ρουμανο-βλαχική), όπως το ελληνικό ὅμιλος > ὅμιλέω > μιλώ/μίλημα και το λατινικό conventus «συγκέντρωση»> ελλην. κουβέντα, αλβαν. kuvend, ρουμαν. cuvânt, βλαχ. cuvendă.

Advertisements

92 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Σλαβικές γλώσσες

92 responses to “Το σλαβικό συλλογικό επίθημα -išt-

  1. Αγιασορίτης

    Σμερδαλέε χαιρετώ σε!
    Αρκετό καιρό σε «διαβάζω» και σε «μελετώ» από αλλού αλλά και εδώ στο blog σου, όσο το επιτρέπουν βέβαια οι ταπεινές μου γνώσεις, μιας και δεν είμαι «ειδικός». Συμφωνώ- διαφωνώ , δεν γράφω όμως συχνά, λόγω χρόνου. Προφανώς φαίνεται να έχεις Βορειοελλαδίτικη καταγωγή. Σταματώ όμως εδώ για να συνεχίσω με το σημερινό σου θέμα που έχει να κάνει και με τη «παλιά» Ελλάδα που λέγαν οι παπούδες στα Μακεδονοχώρια.
    Αναφέρεις για εύκολα αναγνωρίσιμα σλάβικα τοπωνύμια που τελειώνουν σε -οβα/-οβο και –ίτσα όπως και τα πιο δύσκολα (αναγνωρίσιμα) με το τοπωνυμικό επίθημα –ίστα.
    Διορθώνοντας τον Μαλιγκούδη όπως λές, να αναφέρω ότι η Ζάβιτσα Ακαρνανίας σήμερα λέγεται Αρχοντοχώρι (χωριό αρχόντων-εμπόρων δηλαδή) βέβαια η «σκάλα»της απέχει χιλιόμετρα μακρυά (είναι ο σημερινός Μύτικας- Καντήλες(Porto de Candele)- Βάρνακας (Varnace των Λατίνων). Από τη Ζάβτσα έμειναν μόνο οι στροφές της , «σα τς στροφές τς ζάβτσας» λένε στο Ξηρόμερο. Η εν λόγω περιοχή Ακαρνανίας και ευρύτερα η Αιτωλία βρίθει τοπωνυμίων και μικροτοπωνυμίων «σλάβικης-αλβανικής» προέλευσης. Το «σλάβικης-αλβανικής» σε εισαγωγικά για τη περίπτωση του χρονικού προσδιορισμού μέσα από τη γλωσσολογική ανάλυση και τις ιστορικές πηγές του κάθε τοπωνύμιου χωριστά. Αν δηλαδή α) είναι «παλαιοσλοβένικο», β) ήρθε μέσω των Αλβανών-Σέρβων του 14ου μ.χ. αιώνα και ήρθε γ) αργότερα 19ο μ.χ. αιώνα μέσω των «καραγκούνιδων» ή «ριμένιων»(Aromun, Arman, Rumun) http://www.epoxi.gr/Themata/themata40.htm
    Επί του παρόντος αναφέρω μόνο μερικά, θεωρητικά σλάβικης προέλευσης ,τοπωνύμια Αιτωλίας και Ακαρνανίας.
    Για παράδειγμα ή Βόνδιτζα, Bonditza (1301 μ.χ. Registri Angioini) (= σημερινή Βόνιτσα) , «….προσάγεις οίον άγκιστρόν μοι γλυκύ, ότι και Βόνδιτζα τούτο τη Βουλγάρων γλώσση διασημαίνεται», γράφει στα 1218μ.χ. ο Γ. Βαρδάνης προς τον Ι. Απόκαυκον και ανταπαντά ο Απόκαυκος «…κατά τη Βουλγάρων , ως γράφης , φωνήν….»
    http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/2197#page/188/mode/2up
    Επίσης σε άλλα χωρία αναφέρει ο Απόκαυκος , επίσκεψη Βαρεσόβης(=σημερινή Βαράσοβα), Βελκονοβά, Ρεάχοβα.
    Συνεχίζοντας με τη κατάληξη –οβα πάλι από τα Registri Angioni στα
    1301 μ.χ. Vrachova, αλήθεια τι σχέση έχει με το Врх-οva; Ποια είναι η ετυμολογία του; Τι σημαίνει; Επίσης για το ίδιο τοπωνύμιο ο Σάθας (Χρονικόν του Γαλαξειδίου σ.16) αναφέρει και το Blecova (= Βραχώριον)( Blecova στο Livre dela Conqueste , εκδ. Buchon σ. 322). O Χαλκοκονδύλης De Rebus Turcicis Lib I σ. 44 αναφέρει Βράχοι=Βλάχοι «….Ου δή και από Δακίας επι Πίνδον το ες Θετταλίαν καθήκον ενοικήσαν έθνος. Βράχοι δε αμφότεροι οναμάζονται και ουκ αν δε έχω διεξιέναι αποτέρους αν τούτων λέγοιμι, επί τους εταίρους αφικέσθαι. Ούτω δη κανταύθα τους τε Τριβαλλούς και Μυσούς και Ιλλυριούς και Κροατίους και Πολανίους και Σαρμάτας , την αυτήν επίσταμαι ιέντας φωνήν……..»
    .

    Επίσης Manueli Philae Carmina σ. 207 «… οι κουρεις Βράχοι ….» Pro βράχοι leg. Βλάχοι. Τέλος η λέξη μάλλον ταυτίζεται με το Vrachori, Vracori του 1684 μ.χ.
    των Ενετικών πηγών. Συνήθως ο τόπος δίνει το όνομα μιάς και ο τόπος
    είναι βραχώδης και με την ένοια του Врх =κορυφή .

    Στη περιοχή άλλα τοπωνύμια σε-οβά, Γκένοβα(Gjin-ova;)( =;) ,Μπροστοβά , Τέροβα(=;), Χέλοβα (=;),Αράχωβα και σε –οβό, Ζελίχοβο(=;), Μπίτσοβο(=;), Μπο(ϊ)νίκοβο, Κεράσοβο.
    Για το επίθημα –ίστα, θα ήθελα να μου εξηγήσεις το μικροτοπωνύμιο Μπουζίκιστα(=;) , Μποζίκιστα , Poziquiste (1301 μ.χ.), Βozichistam (1436 μ.χ.), Ποζικίστη (1823 μ.χ.).
    Αναλόγου επιθήματος στη περιοχή Αιτωλίας τοπωνύμια : Μεσάριστα, Μώκιστα(=;), Βελάουστα (=;), Κουκίστα(=;), Συβίστα(=;).
    Και άλλα διάφορα όπως : Όζερός (λίμνη του Οζερού), Ζαπάντι (=δυτικό;), Σπολάϊτα (=;), Σμόλιανα(=;), Μποκαβίνα (=;)(1386 μ.χ.), Λεπενού, Σφήνα,
    Ρίβιο, Ρυμπάκια, Sustili (;), Ποδογορά, Γαλιτσά.

    • Γειά σου Αγιασορίτη και καλωσήρθες.

      Σωστά «μάντεψες». Από Μακεδονία είμαι. Το «αλλού» που με διαβάζεις φαντάζομαι είναι η σελίδα του Νίκου Σαραντάκου, γιατί μόνο σε εκείνη γράφω πέρα από εδώ.
      Θα ήθελα πολύ ν΄ακούσω τη γνώμη σου ιδίως γ΄αυτά στα οποία διαφωνείς. Καμιά φορά από τη διαφωνία σοβαρών ανθρώπων προκύπτουν πολύ ωραία συμπεράσματα.

      Έχει απόλυτο δίκαιο ότνα λες ότι οι διακωμιστές πολλών σλαβικών τοπωνυμίων μπορεί να ήταν Αλβανόφωνοι, βλαχόφωνοι ή ακόμα και ελληνόφωνοι πληθυσμοί. Λ.χ. η Πρέβεζα αν και έχει ξεκάθαρη σλαβική ετυμολογία («πέρασμα» εκ του pre-voziti = περνάω απέναντι) δεν είναι σίγουρο αν οφείλεται σε σλάβους ή αλβανούς αποίκους, μιας και εμφανίζεται τον 14ο αιώνα και η συγκεκριμένη σλαβική λέξη έχει εισέλθει ως δάνειο στην αλβανική. Στην ανατολική σλαβική εμφανίζεται ως Perevoz λόγω της «πλειοφωνίας» του κλάδου (λ.χ. grad/gorod, krava/korova).

      http://en.wiktionary.org/wiki/prevoziti
      http://en.wikipedia.org/wiki/Perevoz

      Στην ετυμολόγηση των σλαβικών τοπωνυμίων σημαντικό βοήθημα είναι το έργο του Vasmer που μπορείς να διαβάσεις στον παρακάτω σύνδεσμο (με μεταφραστή του διαδικτύου) όπου παραθέτω την σελίδα για την Αιτωλο-Ακαρνανία που σε ενδιαφέρει:

      http://www.promacedonia.org/en/mv/mv_3_2.htm

      Λ.χ. τα Μόκιστα και Γαλιτσά που ανέφερες τα έχει και ο Vasmer:

      59. Μόκιστα ON, Kr. Pamphia (Nuch., R., Stat. Αp.). Man ist geneigt an die slav. Sippe *mok- »feucht« anzuknüpfen und wird befremdet durch die Lautverbindung -ki-, die im Slavischen das k hätte palatalisieren müssen. Angesichts von skr. Moklište (Niš) und mazed. Moklište (Bitolj) könnte man beim griechischen Namen von einer ähnlichen Form ausgehen und den Wandel von kl zu k´ durch albanische Vermittlung erklären. Aber gerade

      To θέμα mok- σημαίνει «υγρασία» και στον σλαβικό κόσμο απαντούν δύο Moklište

      http://en.wiktionary.org/wiki/mokry

      Άρα η Μώκιστα είναι το «μέρος με πολλή υγρασία».

      Για την Γαλιτσά:

      21. Γαλιτσά ON, Kr. Astakos (Nuch. u. R.). Bei Nuch. heißt der Ort auch Γουριώτισσα. In der Stat. Ap. steht nur Γουριώτισσα, ebenso Lex. Auch ein See dieses Namens findet sich auf den Karten. Ein ähnlicher Name Καλίτσα für einen Ort im Kr. Echinu ist verzeichnet bei R. Slavische Herkunft nahm schon Hilferding I 291 an. Auszugehen ist von altslav. galica »Dohle«, adj. galičь̂jь, bulg. gálica, altruss. galica usw., s. Berneker EW I 293. Vgl. bulg. ON Galiče, mazed. Galičnik, russ. Galičь, gleicher Herkunft ist auch der Name Galizien.

      Δηλαδή το ετυμολογεί εκ του galica = καρακάξα/κολοιός (γερμ. Dohle) και παραθέτει τα Galiče, Galičnik κλπ.

      Η Βράχοβα που είπες μπορεί να έχει όλες τις ετυμολογίες που ο ίδιος παρέθεσες αν και θα προσέθετα ότι εκτός από τον Χαλκοκονδύλη, οι Βλάχοι στην ελληνική ουδέποτε αναφέρονται ως Βράχοι. Επομένως, εγώ θα κατέληγα είτε στο σλαβικό “vrah” κορυφή είτε στο ελληνικό «βράχος» στο οποίο προστέθηκε το -οβα.

      «Μαύρη Κορυφή» = Cherni vrah

      http://en.wikipedia.org/wiki/Cherni_Vrah
      http://en.wikipedia.org/wiki/Vrhovac
      http://en.wikipedia.org/wiki/Vrhovo

      Και το κάστρο «Βροχωτός» του Βούλγαρου ζουπάνου Ιβάτζη που αναφέρει ο Σκυλίτσης στο όρος Τόμορ της σημερινής Αλβανίας.

      http://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%8A%D1%80%D1%85%D1%8A%D1%82_%D0%BD%D0%B0_%D0%94%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B5

      Върхът = η κορυφή

      Για την Μποζίκιστα υπάρχει το Božikovac
      http://en.wikipedia.org/wiki/Bo%C5%BEikovac

      και ο όρος božikovina = «ιερός/ιεροσύνη» (bog = θεός, božica = θεά)

      http://en.wiktionary.org/wiki/bo%C5%BEikovina
      http://en.wiktionary.org/wiki/bo%C5%BEica

      Οζερός είναι η λίμνη [(j)ezero], όπως Νεζερός Θεσσαλίας (Ασκουρίδα λίμνη) και Νεζεροχώρια Αχαΐας. Η μορφή με /ο/ απαντά και στην λίμνη των Ιωαννίνων και μάλλον είναι ελληνική παραφθορά ο εζερός οζερός (λ.χ. τα ορνίθια > τ΄αρνίθια) αν και η μορφή ozero απαντά στην Ρωσία:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Ozero
      http://en.wiktionary.org/wiki/jezero

      Ζαπάντι σημαίνει «δυτικό» εκ του zapad = δύση, ηλιοβασίλεμα. Είναι ΙΕ συγγενής του ελληνικού ζόφος = σκοτάδι και ζέφυρος (= δυτικός άνεμος)

      http://en.wiktionary.org/wiki/z%C3%A1pad

      http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0073%3Aentry%3Dze%2Ffuros

      Το τοπωνύμιο «Λεπενού»έχει το συχνό σλαβικό θέμα lepen- όπως Lepena, Lepenac, Lepenski Vir

      http://en.wikipedia.org/wiki/Lepena
      http://en.wikipedia.org/wiki/Lepenac
      http://en.wikipedia.org/wiki/Lepenski_Vir

      O Vasmer γράφει:
      52. Λεπενοῦ ON, Kr. Stratos (St. Αp., Lex. und Nuch.). Urkundlich a. 1549: Λεπενόν s. Mikl.-Müller V 286. Außerdem wird im Gebiet Ätolien-Akarnanien ein Ort Λεπιανά erwähnt, Λαογραφία V 262 ff., Philippson, Epirus 347. Vgl. die skr. ON Lepenica, Lepenac, auch den skr. Flußnamen Lèpenac (Vuk). Zur Sippe s. Berneker EW I 701. Möglich wäre auch Zusammenhang mit altslav. Lipa »Linde«, Lipьno, *Lipjane (skr. Lipljan) usw.

      Η τελευταία συσχέτισή του είναι λάθος, διότι η Lipljan είναι παραφθορά του λατινικού Ulpiana.

      H πρώτη συσχέτισή του είναι με τη λέξη lipa= φιλύρα (δένδρο).
      http://en.wiktionary.org/wiki/lipa#Serbo-Croatian

      Θα προσέθετα και το σλαβικό lep = όμορφος:

      http://en.wiktionary.org/wiki/lep#Serbo-Croatian

      Ριβιος και Ρυμπάκια θα τα συνέδεα με το σλαβικό riba = «ψάρι» αν βρίσκονται σε μέρος όπου μπορεί να γίνει ψάρεμα.

      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Slavic/ryba

      Στην ίδια γραμμή κινείται και ο Vasmer:

      80. Ῥιβιός See in Akarnanien (so auf Karten), Ῥιβιοῦ idem nach Oberhummer, Akarnanien 120 ff. Ist slav. Rybь̂je von ryba »Fisch«, also »fischreicher See«. Vgl. russ. Ryb´ja 1. e. Nbfluß des Lovot´ im Novgoroder Gebiet, 2. e. Flüß im Kr. Petrozavodsk. Häufiger als *Rybьje begegnet eine andere Ableitung von ryba, nämlich *Rybьno.

      Σφήνα. Αν δεν είναι η ελληνική λέξη σφήνα και ψάξουμε για σαλβική ετυμολογία η καλύτερη επιλογή είναι το svinja = «γουρούνι, χοιροστάσιο» λ.χ. (S)vinje Σλοβενίας που έχει και γερμανικό όνομα Swein = γουρούνι.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Svinje

      http://en.wiktionary.org/wiki/svinja

      Για την εξέλιξη sv>sf έχω γράψει στην ανάρτηση (λ.χ. Svinište > Σφήνιστα) αν δεν είναι ελληνική παραφθορά, το φαινόμενο είναι χαρακτηριστικό των σλαβομακεδονικών διαλέκτων.

      Η Ποδογορά προέρχεται από το μεσαιωνικό σλαβικό Podŭ Gora = «κάτω απ΄το βουνό, υπόρεια» και στις σημερινές σλαβικές γλώσσες που έχουν χάσει το yer απαντά ως Podgora, Podgorica κλπ.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Podgora
      http://en.wikipedia.org/wiki/Podgorica

      Μποκαβίνα. Έχει το συλλογικό -(av)-ina και υπάρχει το τοπωνύμιο Bokavici:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Bokavi%C4%87i

      Αλλά το Bogovina φαίνεται να ταιριάζει περισσότερο:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Bogovina

      Δεν ξέρω αν περιέχει τη λέξη bog = θεός ή κάτι άλλο.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Bogava

      Από την άλλη, μπορεί να θεωρηθεί ως «απολιθωμένο» Bukovina = μέρος με οξυές πριν την σλαβική τροπή a>o του 8ου αιώνα (λ.χ. Μαγουλ- magyl- > mogil-).

      Μεσάριστα: «σφαγείο», «μέρος όπου σφάζονται πολλά ζώα»

      mesar = χασάπης + -išta

      http://en.wiktionary.org/wiki/mesar

      meso = κρέας

      http://en.wiktionary.org/wiki/meso#Serbo-Croatian

      Κουκίστα «μέρος με τα πολλά σπίτια» ~ «χωριό».

      http://en.wikipedia.org/wiki/Ku%C4%87i%C5%A1te

      Η λέξη «σπίτι/καλύβα» είναι kuć στα σερβοκροατικά, kukj στα σλαβομακεδονικά και στα βουλγαρικά kǎšta

      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Slavic/k%C7%AB%C5%A5a

      Συβίστα. αν αποδίδει το Svibišta είναι το μέρος με τις αγριοκρανιές (sviba = αγριοκρανιά, Cornus Sanguinea)

      http://en.wiktionary.org/wiki/svib
      http://en.wikipedia.org/wiki/Cornus_sanguinea

      Σμόλιανα. Υπάρχει η πόλη Smolyan Βουλγαρίας και το πρώιμο σλαβικό φύλο Σμολιάνοι:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Smolyan
      http://en.wikipedia.org/wiki/Smolyani

      smola = ρητίνη, κολλοειδής ουσία

      http://en.wiktionary.org/wiki/smola#Serbo-Croatian

      Την ίδια άποψη έχει και ο Vasmer:

      87. Σμολιανά ON, Kr. Agrinion (St. Αp., Lex.). Wohl aus einem slav. *Smoljane, Bewohner einer Gegend, die von slav. smola »Pech, Teer, Harz«

      To Βελάουστα μπορεί να μην είναι σλαβικό (δεν έχουμε το τυπικό -išta) αν και υποψιάζομαι ότι υπήρχε ένα σύμφωνο μεταξύ του /α/ και του /ου/ (λέγω> λέω, διάβολος > διάολος).

      Πρέπει να ψάξουμε για BelaΧ-/VelaX- , όπου X= b,g,d,v και επίθημα -usta/-osta.

      Δεν μπορώ να πω κάτι με σιγουριά, όπως δεν μπορώ να πω κάτι για την Σπολάιτα.

      Άφησα για τέλος την Βόνιτσα/Βόνδιτσα για την οποία ο Vasmer γράφει:

      15. Βόνιτσα ON in Akarnanien, Kr. Anaktorίōn (St. Αp., Nuch.). Der Name ist auch belegt in der Chronik von Morea (s. ed. J. Schmitt, Index s. v.). Nach Hilferding I 291 slavisch, ohne Angabe der Etymologie. Ich könnte höchstens an ein slav. *Vodьnica als Quelle denken, das zur Zeit der Gräzisierung bereits Vodnica gelautet haben müßte. Vgl. bulg. skr. ON Vodna auch čech. Vodná. Über ein anderes Βόνιτσα, um das die Klöster Zographu und Esphigmenu am Athos prozessierten, vgl. Geizer BZ XII 501. Die Herleitung des Namens Βόνιτσα muß jedenfalls mit folgenden Belegen rechnen: Βοντίτζα »oppidum Acarnaniae« bei Kantakuzenos (ed. Bonn.) S. 529, 12, Βοντίτζῃ D. sing. bei Anna Komnena VI 6 (ed. Bonn. I 287), ferner Βόνδιτζος urk. a. X 539 s. Mikl.-Müller III 366, Βόνδιτζης ἄστυ Synopsis Sathas S. 546, 3 und Joannes Apokaukos, Metrop. von Naupaktos, Izv. Russk. Archeol. Inst. Konst. XIV 76. Außerdem Bundicia bei Guillermus Apuliensis Gesta Roberti Wiscardi (zitiert bei Treidler, Epirus 117). El luogo

      δηλαδή έχει κατά νου ένα παράγωγο της λέξης voda = νερό (λ.χ. Vodena = Έδεσσα) και το Vodĭnica > Vodnica

      Ποταμός Vodnik στην Ρουμανία και Vodnjan Κροατίας

      http://en.wikipedia.org/wiki/Vodnic_River
      http://en.wikipedia.org/wiki/Vodnjan

      Επίσης οι σλάβοι ονομάζουν vodenica τον νερόμυλο:

      http://en.wiktionary.org/wiki/vodenica

      Αν ξέχασα κάτι πεστο μου.

    • Όπα ξαναδιαβάζοντάς σε ξέχασα να απαντήσω στην πρώτη σειρά που παρέδωσες:

      Στη περιοχή άλλα τοπωνύμια σε-οβά, Γκένοβα(Gjin-ova;)( =;) ,Μπροστοβά , Τέροβα(=;), Χέλοβα (=;),Αράχωβα και σε –οβό, Ζελίχοβο(=;), Μπίτσοβο(=;), Μπο(ϊ)νίκοβο, Κεράσοβο.
      —-
      Το κεράσοβο είναι ένα τέλειο παράδειγμα υβριδικού τοπωνυμίου όπου στο ελληνικό κεράσι προστέθηκε το σλαβικό επίθημα.
      Το Γκένοβα μπορεί να είναι από το Gjin-ova = «το μέρος του Γκίνου= Γιάννη», επειδή στις νεοελληνικές διαλέκτους το /i/ γίνεται συχνά /e/ πριν από ένηχα (n,m,r,l) όπως γίνομαι > γένομαι, πληρώνω > πλερώνω κλπ.
      Μποϊνίκοβο = «η γη των στρατιώτων» (vojnik) με τροπή του αρκτικού v>b που απαντά καμιά φορά και στα βλάχικα και στα ρουμανικά (veteranus > vetranus > batran, Βέροια/Veria > Ber).

      http://en.wiktionary.org/wiki/b%C4%83tr%C3%A2n

      H Τέροβα μπορεί να είναι αλβανική (Tërrovë) παραφθορά του Tĭrnova «Αγκαθιά», όπως «Τύρναβος».

      http://en.wikipedia.org/wiki/Trnova,_Ugljevik
      http://en.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2rnova
      http://en.wiktionary.org/wiki/trn

      Η Χέλοβα μπορεί να είναι Jelova = Πευκότοπος.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Jelova_Gora
      http://en.wiktionary.org/wiki/jela

      Το Ζελίχοβο μπορεί να συσχετιστεί με τα Żelichowo, Żelechlinek, Želechovice κλπ.

      http://en.wikipedia.org/wiki/Zelichowo
      http://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BBelichowo,_Pomeranian_Voivodeship
      http://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BDelechovice

      Τώρα τι σημαίνει ακριβώς δεν μπορώ να το πω. Μου έρχονται κατά νου οι λέξεις για το σίδερο železo και το πράσινο zelen

      http://en.wiktionary.org/wiki/%C5%BEelezo
      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Slavic/zelen%D1%8A

      Το Μπίτσοβο μπορεί να συσχετιστεί με το Κροατικό Biševo/Bišovo και το Σλοβακικό Obišovce

      http://en.wikipedia.org/wiki/Bi%C5%A1evo
      http://en.wikipedia.org/wiki/Obi%C5%A1ovce

      Για την ετυμολογία δεν μπορώ να πω κάτι.

      Μένει η Μπροστοβά το οποίο μπορεί να συσχετιστεί με την Brestova Κροατίας και το Brestovo

      http://en.wikipedia.org/wiki/Brestova
      http://en.wikipedia.org/wiki/Brestovo

      brest = φτελιά

      http://en.wiktionary.org/wiki/brest#Serbo-Croatian

      http://en.wikipedia.org/wiki/%C5%BBelechlinek

      http://en.wiktionary.org/wiki/vojnik
      http://en.wikipedia.org/wiki/Vojn%C3%ADkov
      http://en.wiktionary.org/wiki/b%C4%83tr%C3%A2n

      • 0101001

        Καλησπέρα, πολύ ωραίο το post. Κάποια ιδέα για την ετυμολογία του οικισμού Kalevishcha/Kalevishta (τωρινό όνομα Καλή Βρύση) στη Καστοριά; Το ακόλουθο http://calevista.blogspot.gr/p/blog-page_7026.html υποστηρίζει ότι “.. προέρχεται από τις λατινικές λέξεις “cale”- πέρασμα/ δρόμος και “vista”- θέα, δηλαδή πέρασμα με θέα.” αλλά μου φαίνεται κάπως απίθανο διαβάζοντας όλα αυτά.

      • Καλημέρα.

        Δεν ξέρω την ετυμολογία του τοπωνυμίου Kalevišta/Kalevišča, αλλά ξέρω ότι σίγουρα δεν ισχύει η δήθεν λατινική ετυμολογία cale+vista, που είναι εντελώς αβάσιμη.

        Το τοπωνύμιο περιέχει σίγουρα το σλαβικό επίθημα -ev-išta (εναλλακτικός τύπος του -ov-išta, όπως και στα επώνυμα λ.χ. Georgiev, Nikolov, κάτι που σημαίνει ότι ίσως έχουμε να κάνουνμε με *kalje-višta, γιατί συνήθως το -ev- εμφανίζεται μετά από j,č,š,ž,λ.χ. Kaljević και στην βουλγαρική/σλαβομακεδονική το je απλοποιήθηκε σε e, λ.χ. polje > pole) όποια κι αν είναι η ετυμολογία του θέματος kal-.

        Bλέπω πως υπάρχει το σερβικό kal = «λάσπη» (< πρωτοσλαβικό *kalŭ < PIE *keh2l-os «μαύρος») που μάλλον κρύβεται πίσω από το βουλγαρικό τοπωνύμιο Kalovo.

        Και επίσης βλέπω πως η «λάσπη» υπάρχει και στον τύπο kaljuža δείχνοντας το αναμενόμενο θέμα kalj- που ψάχνουμε. Άρα η Kalevišsča/Kalevišta είναι *Kaljevišta = «Λασπότοπος». Μάλλον το σερβοκροατικό τοπωνύμιο Kaljina είναι από την ίδια ετυμολογία.

  2. seleykos

    στην Καστοριά υπάρχει το χωριό Σλήμιστα (διαφορετικό απο την Σλίμνιτσα) το οποίο ετυμολογω ως το χωριό του Κλήμη. Δίπλα απο αυτό υπάρχει το χωριό Τσιρίλοβο το οποίο ετυμολογώ ως χωριό του Κύριλλου.
    Θα εχει ενδιαφερον αν ισχυει αυτο.

  3. Αγιασορίτης

    Σμερδαλέε να είσαι καλά!
    Σωστά λοιπόν από του «Σαραντάκου», πιστεύω να τα λέμε και από εδώ περισσότερο γράφοντας , «χρόνου» επιτρέποντος . Κατανοητές λοιπόν οι ετυμολογήσεις σου και οι επεξηγήσεις παραπέρα , το (=;) για τον λόγο αυτό το έθεσα , μιας και «σλαβολογείς» ως σλαβόφωνος απ΄ότι φαίνεται. Ευχαριστώ και για τον κόπο σου.
    Σίγουρα μου είναι γνωστός ο Max Vasmer αν και το εν λόγω σημαντικό έργο του (Die Slaven in Griechenland) είναι «κρυμμένο» στις Abhandlungen der Preußischen Akademie der Wissenschaften, Jahrgang 1941. Εδώ επίσης διαθέσιμο σε μια πιο «εύκολα» επεξεργάσιμη μορφή σε αρχείο *.doc. Σημαντικό έργο τουλάχιστον από τη συγκέντρωση όλων αυτών των τοπωνυμίων-μικροτοπωνυμίων, χωρίς βέβαια να είναι απόλυτα παραδεκτή η επεξήγησή τους. Δεν είναι πάντα όμως τόσο απλή έστω και από ετυμολογικής πλευράς η εξήγηση- επεξήγηση. Σημαντικό ρόλο παίζει, ο χρόνος και η γλώσσα της εποχής, των ανάλογων τεκμηρίων και πηγών( βιβλιογραφία, MS, Επιγραφική) που πρωτοσυναντάμε τα τοπωνύμια-μικροτοπωνύμια . Ετσι από τότε μέχρι και σήμερα υπάρχει η εξέλιξη (φθορά) σε συνάρτηση και με τον χρόνο και με τη γλώσσα. Πρέπει να είμαστε πάντα επιφυλακτικοί (πάντα με το όθεν και το ίσως).Σε σχέση επίσης με τοπωνύμια λίγο πιο πρώϊμης «εποχής» 1901 στον Ελληνικό χώρο σημαντική είναι και η Ελληνική χωρογραφία : Γεωγραφία Ιστορία Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων / συνταχθείσα και εκδοθείσα υπό Ιωάννου Εμμ. Νουχάκη . Διαδικτυακά βέβαια υπάρχει πλήθος άλλων σχετικών ιστολογίων .
    Στο θέμα μας (για επαλήθευση ).
    Βόνιτσα/Πρέβεζα (;)= επίσης Bendesa (1153 μ.χ. ), σ.122, JAUBERT, GEOGRAPHIE D´EDRISI, PARIS 1841, η Geograpia Nubiensis βέβαια του Al Idrisi στην πρωτογενή της έκδοση είναι στην αραβική. Πρεβέντζα(σπήλαιο Κισσωτής (Παναγία Πρεβέντζας )(Κίσσα=αλβ. Εκκλησία ) , υπάρχει στη περιοχή Αχελώου, ίσως παλιότερα διάβαση μιάς και σήμερα έχουμε τεχνητή λίμνη στη περιοχή, σε κοντινή απόσταση το Κριεκούκι (σημ.Καστράκι) και η Σπολάϊτα (castra Spolata; et Balta, μέσα 14ου αιώνα). Μάλλον αλβανικής ετυμολόγισης (Πρεβέντζα και Κριεκούκι). Αξιοπερίεργο είναι ότι και στη περιοχή Μουζακίας, Lushnje στην σημερινή Αλβανία έχουμε Kryekuq και Spolet!
    Βράχοβα πιστεύω και εγώ α) Vrhova, Vrh ως αντιδάνειο από το Βράχος +οva,
    β) υβριδικό Βράχος+ova , ή γ) μπορεί να έχει γίνει λάθος στη μεταγραφή (transcription) από το ανάλογο MS ήτοι από Vrachora σε Vrachova και να είναι δηλ. Βράχωρα.
    Μποζίκιστα : Πολύ πιθανόν για το πρώτο συνθετικό χωρίς το επίθημα:
    α) από το božica = θεά, μιας και στη περιοχή υπάρχει παλαιοχριστιανικός ναός της Θεοτόκου,
    β) από τον μπότσικα ή μπόσκα για τους ντόπιους = scilla maritime, αγριοκρέμυδο,σκυλοκρέμυδο, αγιοβασιλίτσα, σπερδούκλι, σρβ. боцика = xanthium spinosum, βλέπε σ.91 στη διδακτορική διατριβή της Elisabeth Skach, „Die Lautgeschichte des frühen Slavischen in Griechenland im Lichte der Lehnbeziehungen“, Βιέννη, 2008.
    Όντως η περιοχή είναι γεμάτη από «Αγιοβασιλίτσες», όμως και ο Άγιος Βασίλης= σλοβ. Božiček . Επίσης και στα Σερβοκροάτικα τα Χριστούγεννα=Božić και
    γ) επειδή ομιλούμε για Χριστούγεννα,για Φάτνη και «στάνη»( η περιοχή έχει ακόμη και σήμερα αρκετό αριθμό μαντριών και ποιμνιοστασίων), μπουζάκι=το νεαρό μοσχάρι και μπουζιάζω ή μπουζάζω = ακινητοποιώ ζώο δένοντάς του τα πόδια χιαστί. Το ρήμα προέρχεται από τη ζωή του βοσκού, και πρόκειται για την ακινητοποίηση των αρνιών και προβάτων, προκειμένου αυτά να κουρευτούν (συνήθως) ή να σφαγούν (σπανιότερα), που γίνεται «καβαλίκεμα» του οζού και δέσιμο όλων (συνήθως) ή των τριών (σπανιότερα) ποδιών τους (όπως στο tie-down roping του ροντέο, απλά χωρίς το άλογο, τα stetson, το λάσο, το μοσχαράκι, το χρονόμετρο, αλλά με άτυπη τουλάχιστον επιτροπή Κρητών, βλ. παρακάτω). Το τοπίο μιας μάντρας κατά τη διάρκεια μιας κουράς είναι κατάσπαρτο με μπουζιαζμένα οζά που περιμένουν τη σειρά τους για να κουρευτούν,βελάζοντας απελπισμένα.
    Στα λατ. busequa, bubsequa = a neatherd, A cowherd; one who looks after bulls, cows or oxen.O Βουκόλος δηλαδή.

    Στα αρχαία ελληνικά Βουζύγης :Μυθολογικό πρόσωπο. Γενάρχης του γένους των Βουζυγών, που πρώτος έζεψε βόδια, καλλιέργησε αγρό και έσπειρε σιτάρι. Το άροτρό του, δώρο της Αθηνάς, το αφιέρωσε στον ναό της.
    Βουζύγης, ο (Α)1. επίθετο Αττικού ήρωα που πρώτος έζεψε βόδια 2. επίθετο του Ηρακλή.
    [ΕΤΥΜΟΛ. < βους + ζυγόν, το ή ζυγός, ο < ζεύγνυμι]

    Οζερός: Γεωλογικά η συγκεκριμένη λίμνη σχηματίστηκε 8ο-9ο μ.χ. αιώνα, άζηρος=υγρός.

    Ζαπάντι: Δυτικό, σ.423, Οικονόμου εξ Οικονόμων, ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΛΗΣΙΕΣΤΑΤΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΛΑΒΟΝΟ-ΡΩΣΣΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ, ΜΕΡΟΣ Β, ΤΟΜΟΣ Γ, ΕΝ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 1828

    Ρίβιο: Οντως στη λίμνη Αμβρακία (μέρος που ψαρεύουν),
    Όπως και τα Ρυμπάκια: ψαρότοπος στη περιοχή Αιτωλικού.
    Μεσάριστα: Ισως υβριδικό ως κυριώνυμο Mesari(ti)+-išta, (Ιλλυρικές οικογένειες κατά τον 14ο μ.χ. αιώνα, Μεσαρίτες(=Mesariti) και Ματαράγγοι(=Materango rectius Matarango,Ματαράγγος καθολικός κριτής των ρωμαίων 1334-1340 ) βλέπε, σ.196, 649, ACTA ET DIPLOMATA RES ALBANIAE MEDIAE AETATIS, VOLUMEN I, ANNOS 344-1343 VINDOBONAE MCMXIII, σε κοντινή απόσταση και το σημερινό χωριό Ματαράγκα.
    Κουκίστα: Σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων σημερινό χωριό με το όνομα «Καλύβια».
    Βελάουστα: Ισως από το μεσαιωνικό βαλαουστιά= αγριοροδιά, ιταλ. Balausta, Latin balaustium (“flower of the wild pomegranate”), Aρχαίο Ελληνικό βαλαύστιον (balaústion)
    βλέπε Punica Granatum, βαλαούστια, βαλαύστιον, σ.19, Bernhard Langkavel, Botanik der spaeteren Griechen vom dritten bis dreizehnten Jahrhunderte, Berlin 1866 .
    Ο τόπος ημιορεινός με ανάλογη χλωρίδα.

    Πιστεύοντας ότι έγινε μια πρώτη «ανίχνευση» και αντιστοίχηση. Δεν σου έχω ανταπαντήσει σε ορισμένα γιατί απλά υπάρχει ταυτοποίηση. Νομίζω μας διέφυγε το
    Γκένοβα (=Υβριδικό Gjin+ova;) και το Sustili (MS 14oς αιών. μ.χ.)(ενδεχόμενα και S(t)ustili). Αρκετά όμως με τα δικά μου.
    Κάπου ανάφερες για τις «σκάλες» σε λιμναίες και παραποτάμιες περιοχές της περιοχής Ημαθίας-Γιανιτσών. Μου θυμίζει τους κάβους που έλεγαν ότι υπήρχαν στη βασίλισσα του Βορρά ακριβώς κάτω από το πρανές ανάμεσα από τη πλατεία της Εληάς και τη σημερινή «Μέδουσα». Είναι γεγονός ότι και στη Δυτική Ελλάδα από τα ευρήματα(κάβους) που υπάρχουν και ο Αχελώος ήταν πλωτός τουλάχιστον μέχρι την αρχαία Στράτο, στον μέσο ρού δηλαδή.Και όχι μόνο στους αρχαίους χρόνους αλλά και μέχρι τουλάχιστον τον 17ο αιώνα (σε Ενετική βιβλιογραφία υπάρχει το porto di Vari όπου ταυτίζεται με τη σημερινή περιοχή Βαριά Καλυβίων).Εκεί γίνονταν και μέχρι πρίν περίπου πενήντα χρόνια, πριν δηλαδή την κατασκευή των τεχνητών φραγμάτων, μεταφόρτωση ξυλείας που προέρχονταν από τον ορεινό όγκο της Πίνδου(Ανω ρούς,πηγές Ασπροποτάμου) .Όπως επίσης και η χρήση των «μονόξυλων» στις λιμναίες περιοχές Τριχωνίδας και Λυσιμαχίας. «Σκάλα» υπήρχε και στον Εύηνο ποταμό (οφίδαρη) αρκετά πιο πάνω από τη Καλυδώνα.
    Δηλαδή πάντα υπήρχε(υπάρχει) σαν εύκολος δρόμος πέρα πό το δρόμο της θάλασσας και ο δρόμος του νερού(ποταμού). Και όχι μόνο δρόμος αυτού καθεαυτού του νερού , αλλά δρόμος μετακίνησης παραποτάμιος, τα μονοπάτια δηλαδή και η τρακτωρίες των καραβανιών ειδικά στο Βαλκανικό χώρο όπου η γεωμορφολογία του είναι δύστροπη.
    Ξεφεύγουμε όμως και δεν είναι του παρόντος .
    Χαιρετώ!

    • μιας και «σλαβολογείς» ως σλαβόφωνος απ΄ότι φαίνεται. Ευχαριστώ και για τον κόπο σου.

      Τώρα θα σε κουφάνω, αλλά δεν είμαι ούτε σλαβόφωνος ούτε κατάγομαι από σλαβόφωνους. Από παραδοσιακά ελληνόφωνο χωριό της Μακεδονίας είμαι.

      Η γνώση μου για τις σλαβικές γλώσσες οφείλεται στο “The Slavonic languages” επιμ. Bernard Comrie και Greville Corbett, όπως η γνώση μου για την αλβανική είναι από τα βιβλία του Vladimir Orel που έχω παραθέσει για κατέβασμα σε μια ανάρτηση. Δυστυχώς δεν έχω ακόμα βρει ένα ανάλογο καλό βιβλίο για τα Βλάχικα και την Βαλκανική Ρωμανική εν γένει και πρέπει να πορεύομαι με το «Η καταγωγή των Ρουμάνων» του Αndre Du Nay το οποίο -αν και καλό για αρχή- πιστεύω πως χρειάζεται «αναβάθμιση».

      Πάντως χαίρομαι που σε μερικά έπεσα μέσα: λ.χ. riba = ψάρι για τα ψαροχώρια, Κούκιστα = «Καλύβια».

      Τέλος, για τον Vasmer που είπες, σίγουρα πάντοτε υπάρχει η αβεβαιότητα και ορισμένες ετυμολογήσεις του μπορεί κάλλιστα να είναι λάθος. Απλώς είναι καλό για να παίρνεις και μια δεύτερη γνώμη. Έχω βρει και σε βιβλία αναφορές σε μια πιο πρόσφατη εργασία του Weithmann (1978) “Die slawische Bevölkerung auf der griechischen Halbinsel. Ein Beitrag zur historischen ethnographie Südoesteuropas”, το οποίο δυστυχώς δεν έχει ακόμα πέσει στα χέρια μου. Σου το λέω να το έχεις υπόψη σου αν ποτέ τύχει και το βρεις.

  4. Αγιασορίτης

    Βλέποντας ότι δεν λειτουργούν “οι λίκνοι” στο coment που υπάρχουν στην έκδοση σαν Word, θα προσπαθήσω στα επόμενα να τους ανασυντάξω.

    • Αγιασοριτης

      Βλέπω είσαι τουλάχιστον και γερμανόφωνος. Να με συμπαθας, θα σου δώσω αρκετούς λικνους και για τους κλασσικούς, Miklosich, Jirecek,Thalaczy κ.Α.Λόγω διακοπών έχει διακοπεί και το σύστημα, θα επανέλθω , μιας και απ το κινητό η επικοινωνία είναι επίπονη! Να είναι καλά! Χαιρετώ και τον Σελευκο.

      • Ούτε γερμανόφωνος είμαι, ας είναι καλά το google translate 🙂 🙂 Αγγλικά και ιταλικά γνωρίζω.

        Ό,τι θέλεις εδώ είμαι.

  5. seleykos

    μιας και σλαβολογουμε (ισως και οι δυο κατω απο την προστασια που μας δινει η παραδοσιακη ελληνοφωνια)
    βρηκα το εξής
    http://www.mapquest.com/maps?city=Bogacko&country=PL

    λες να εχεις σχεση; :))

    για την ιστορια το Μπόγατσκο πηρε το ονομα του επι τουρκοκρατιας μετα απο συνενωση 7 κοντινων οικισμων που κανενας δεν λεγοταν Μπογατσκο
    Απο τα 7 χωρια αυτα το ενα ειχε σλαβικο ονομα “Σάντ(ο)βο”.
    Οι περισσότεροι ετυμολογουν το ονομα απο το τουρκικο Μπογκάτς Κιόι που σημαίνει χωριό σε φαράγγι. Και στα ελληνικα εχει περασει η λέξη μπουγάζι και σημαινει πορθμος-στενο αναμεσα σε βουνα (υπαρχουν αρκετα τετοια χωρια στην Τουρκια http://www.britannica.com/EBchecked/topic/71421/Bogazkoy)

    • Κοίτα, κατά τη γνώμη μου το Βογατσικό αποδίδει το σλαβικό Bogacko = «πλούσιο, αρχοντικό», όπως το πολωνικό ομώνυμο που παρέθεσες. Δεν πιστεύω ότι περιέχει το τουρκικό κιοι = χωριό γιατί τόσο οι σλαβόφωνοι όσο και ο αυστρουγγρικός χάρτης του 1904 το αποδίδουν Bogacko ενώ τα χωριά με κιοί δείχνουν το κιοί. Απ΄όσο ξέρω ήταν χωριό πλούσιων εμπόρων, επομένως το όνομα «πλούσιο,αρχοντικό» εκ του bogat = πλούσιος, bogatstvo = πλούτος νομίζω ταιριάζει.

      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Slavic/bogat%D1%8A
      http://en.wiktionary.org/wiki/bogatstvo

      Σου δίνω τον χάρτη της περιοχής όπου σημείωσα τα τοπωνύμια σε «κιοι» κοντά στο Βογατσικό:

      http://postimg.org/image/4j2aduvy3/

      Bogacko

      αλλά

      Papraškjoj (paprat = φτέρη σλαβιστί)
      Kirmezikjoj
      Jenikjoj = τουρκιστί το «Νεο χωριό»/«Νεοχώρι»

      Σε σλαβομακεδονικό «λεξικό» του 16ου αιώνα ο δίγλωσσος συγγραφέας από την περιοχή της Καστοριάς το αναφέρει Μπόγα(τ)σκο σλαβιστί και Μπογα(τ)σκό (Βογατσικό) ελληνιστί:

      http://postimg.org/image/kfp3nxgrj/

      Ενώ στο βουλγαρικό λήμμα της βικιπαίδειας για το Βογατσικό γράφει ότι ήδη αναφέρεται σε οθωμανικό έγγραφο του 15ου αιώνα ως Bogacko.
      Διάβασε με μεταφραστή το άρθρο για τα οθωμανικά χρόνια:

      http://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE#.D0.92_.D0.9E.D1.81.D0.BC.D0.B0.D0.BD.D1.81.D0.BA.D0.B0.D1.82.D0.B0_.D0.B8.D0.BC.D0.BF.D0.B5.D1.80.D0.B8.D1.8F

  6. Για πες τι λέει ο Πουκεβίλ για το Βογατσικό αν τον έχεις διαβάσει, γιατί βαριέμαι να ψάχνω.

    Όσο για το λεξικό, να σου πω την αλήθεια δεν είχα τον συγγραφέα για Βογατσικιώτη, αλλά για εν γένει Καστοριανό.

  7. 1) Καλά, αυτό που λέει για τους Βαρδαριώτες σίγουρα λάθος είναι. Οι Βαρδαριώτες «Τούρκοι» (= Ούγγροι) ήταν στον Αξιό γύρω από το Γευγελί.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Vardariotai

    Δεν μπορώ να καταλάβω πως τους «βρήκε» ο Πουκεβίλ στην νοτιοδυτική Μακεδονία. Γενικώς μην εμπιστεύεσαι τα «καταγωγικά» των Ευρωπαίων περιηγητών του 19ου αιώνα, γιατί ο καθένας λέει ό,τι να ναι.

    2) Σχετικά με το -τσκ- ή -σκ- δεν βγάζεις άκρη. Συχνά το σλαβικό /ts/ γίνεται /s/ στα ελληνικά τοπωνύμια σλαβικής καταγωγής. Λ.χ. το όνομα Ρέσιανη (Βρυσάκι Ημαθίας) μάλλον αποδίδει το σλαβικό Rečani = «ποταμίτες» μιας και είναι δίπλα στην παλαιά κοίτη του Αλιάκμονα.

    http://en.wikipedia.org/wiki/Re%C4%8Dane,_Suva_Reka

    Τοπωνύμιο Rečane («Ποταμίτες») δίπλα στη Suva Reka = Ξηρό Ποτάμι

    Μετά σου θυμίζω το Papraš-kjoj που έχουμε ήδη αναφέρει:

    Τόσο το bogat όσο και το paprat έχουν θέμα σε -t το οποίο δίνει ουρανωμένα παράγωγα σε /ts/=ć λ.χ. Papraća:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Papra%C4%87a_Monastery

    3) Καλά, εννοείται πως ο συγγραφέας δεν ήταν σώνει και καλά Βογατσινός, όπως ισχυρίζεται η ιστοσελίδα που μου έδωσες. Πάντως έχει ενδιαφέρον ο γιακαβισμός των λέξεων που ταιριάζει με την επιχωρική σλάβική διάλεκτο Καστοριάς-Κορυτσάς (θυμίζω συζητήσεις για το Δριάνοβο). Θα κάνω μια ανάρτηση για το θέμα.

  8. Θα έλεγα από τον κάστορα (το σήμα κατατεθέν της λιμνής), χωρίς βέβαια να αποκλείσω τελείως το κάστρον (αν και συνήθως η λέξη κάστρο επιβιώνει αυτούσια στα ελληνικά τοπωνύμια λ.χ. το συχνό βυζαντινό τοπωνύμιο Νεόκαστρον). Η πρώτη απάντηση του όρου Καστοριά είναι στο «περί κτισμάτων» του Προκόπιου (~μέσα 6ου αιώνα).
    Το αρχαίο της όνομα Κέλετρον σημαίνει «εξέδρα ψαρέματος», προφανώς επειδή ήταν κτισμένο σε προεξέχον ακροτήρι.

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dke%2Fletron

    Η ΙE ρίζα είναι *kelh1- «ψηλά» που έδωσε τα ελληνικά κολωνός, κολοφών (=κορυφή, ύψωμα) τα λατινικά columna, collis (= λόφος) και το αγγλικό hill = λόφος.

    http://en.wiktionary.org/wiki/hill
    http://en.wiktionary.org/wiki/%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CF%86%CF%8E%CE%BD
    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dkolwno%2Fs

    Η σημασιολογική εξέλιξη από «κατακόρυφη προεξοχή» (ύψος) σε «οριζόντια προεξοχή» (ακροτήρι) είναι ολόιδια με την ρίζα *wer(s)- «ψηλά» που έδωσε το wr-ion > ῥίον = και «κορυφή» και «ακροτήρι».

  9. Υπάρχει αρχαία ελληνική λέξη κέλη=άλογο; Το LSJ δεν μου δίνει τίποτε.

    Ἠ μήπως αυτοί που λένε για «αρχαία ελληνική» λέξη έχουν κατά νου την αλβανo-βλαχο-ρουμανο-μολδαβική παραφθορά kalë/cal του λατινικού caballus = «άλογο»;

    Αλβανικό:
    http://en.wiktionary.org/wiki/kal%C3%AB

    Όλοι οι απόγονοι του λατινικού caballus (πρόσεξε τον αλβανικό, βλαχικό (Aromanian) και Ρουμανικό (Romanian) απόγονο της λέξης):

    http://en.wiktionary.org/wiki/caballus#Descendants

    Ο Φαήλος σε ανάλογες «ετυμολογικές περιπέτειες»:

    https://smerdaleos.wordpress.com/2014/03/28/%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b9%cf%84%cf%83%ce%bf-%ce%b3%ce%bb%cf%89%cf%83%cf%83%ce%bf%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%af%ce%b1-%cf%86/

    Εδώ ο Yoda θο σου ελεγε “trust the force you must young padawan“:

    βάλε στη ζυγαριά:

    1) Ότι έχεις μια πόλη με αρχαίο όνομα Κέλετρον χτισμένη πάνω σε ένα ακροτήρι λίμνης
    2) Ότι ο Ησύχιος λέει πως κέλετρον είναι η εξέδρα ψαρέματος σε γλυκό νερό
    3) Ότι οι πραγματικοί μη αγύρτες γλωσσολόγοι θα σου πουν πως το Κέλετρον αναλύεται ως *kl.h1-trom δηλαδή με τη ρίζα *kelh1- «ψηλά» (με επιτρεπτή σημασιολογική μετάβαση προς «προεξοχή») κολλημένη στο οργανικό (για εργαλεία) επίθημα *-trom (αρόω > άροτρον = αλέτρι, λατιν. arare > aratrum) με «πλειοφωνικό» ανάπτυγμα του «μακρού συλλαβικού ενήχου» *l.h1 > èle όπως στο *g’enh1- > g’n.h1-tis > γένεσις.
    4) Όταν βρεις αρχαία ελληνική λέξη κέλη = άλογο πες μου και εμένα να την μάθω

  10. Η δοτική «ᾦ» εδώ σημαίνει «απ΄όπου/από το οποίο»:

    III. old loc. οἷ, as Adv., v. οἷ.

    2. old abl. (?) ὧ, in Dor. (cf. ϝοίκω), τηνῶθε καθεῖλον, ὧ (whence) “μ᾽ ἐκέλευ καθελεῖν τυ” Theoc.3.11 ; “ἐν τᾷ πόλι, ὧ κ᾽ ᾖ, καρυ_ξαι ἐν τἀγορᾷ” IG9(1).334.21 (Locr., v B. C.).

    Δηλαδή κέλετρον = (μέρος) απ΄το οποίο ψαρεύουν ψάρια στους ποταμούς.
    Και μην αρχίσουμε τώρα αμπελοφιλοσοφίες για το αν στα ποτάμια έχει εξέδρες ψαρέματος ή όχι … γράψε river fishing platform και δες εικόνες.

    http://www.goldcoast.qld.gov.au/thegoldcoast/nerang-river-fishing-platform-3106.html

    Από εκεί και μετά είναι ξεκάθαρο από την ΙΕ ρίζα *kelh1- «ψηλά» ότι πρόκειται για μέρος με σημασία «ύψωμα, προεξοχή».

    Η ίδια ρίζα έδωσε το πρωτο-γερμανικό hulmaz = «νησί, ύψωμα»:

    http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Germanic/hulmaz

    Το οποίο δανείστηκαν οι Σλάβοι ως hŭlmŭ = ύψωμα, βουνό, λόφος και σήμερα έχουμε σαν σλαβικά τοπωνύμια το Χλουμούτσι/Χλεμούτσι (κάστρο πάνω σε λόφο στην Ηλεία) και το παραδοσιακό όνομα Χελμός των Αροανίων:

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%81%CE%BF%CE%AC%CE%BD%CE%B9%CE%B1

    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A7%CE%BB%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CF%84%CF%83%CE%B9

    Στην σερβο-κροατική που το σύμπλεγμα ŭl/ŭl εξελίχθηκε σε /l./ και /u/ σήμερα υπάρχει το ουσιαστικό hum = ύψωμα:

    http://en.wiktionary.org/wiki/hum#Serbo-Croatian

    http://en.wikipedia.org/wiki/Hum#Location_and_geography

    Οι Βούλγαροι το λένε хълм:

    https://translate.google.com/#en/bg/hill

    —–

    Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη γλωσσολογική εμπειρία για να καταλάβεις ότι το ελληνικό -ίτσα δεν είναι παρά το σλαβικό υποκοριστικό επίθημα -ica δανεισμένο.

    Παράδειγμα: Ο Σκυλίτσης λέει ότι ο Νικουλίτσας των Σερβίων είχε αυτό το όνομα επειδή ήταν κοντός («μικρός/κοντός Νικόλας»).

    Στο Μαυροβούνιο του 14ου αιώνα έχουμε τον Nikolica Paštrović:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%A1trovi%C4%87i

    Το επίθημα -αβ- άλλοτε είναι και άλλοτε δεν είναι σλαβικό. Στο καράβι δεν είναι, στη λέξη γκόλιαβος = γυμνός είναι.

    when Serbian emperor Dušan Silni sent his nobleman Nikolica Paštrović in diplomatic mission in Dubrovnik

  11. Α τελικά υπάρχει το αρχαίο λήμμα κέλης; Μάλιστα! Μάθαμε και κάτι σήμερα.

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dke%2Flhs

    κέλλω = οδηγώ

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dke%2Fllw

    Φυσικά και που υπάρχει δεν έχει καμία σχέση με την βλαχο-αλβανική εκδοχή του caballus > cal, οπως ισχυρίζεται ο Φαήλος.

    Για το κέλετρον σου είπα τι ήταν. Εξέδρα ψαρέματος και εμφανίζεται σε μια περιοχή που είναι ακροτήρι λίμνης.

  12. Αγιασορίτης

    Καλημέρα,
    Λόγω μικρών διακοπών (επίσης και διαδικτυακής διακοπής) επανέρχομαι συμπληρωματικά με τους «λίκνους» προηγούμενων σχολίων μου (βλέπε July 23, 2014 at 11:55 pm July 23, 2014 at 11:59 pm).

    …..Die Slaven in Griechenland von Max Vasmer:
    Εδώ επίσης διαθέσιμο σε μια πιο «εύκολα» επεξεργάσιμη μορφή σε αρχείο *.doc:
    http://www.kroraina.com/knigi/en/mv/vasmer_slaven_griechenland.doc

    ….η Ελληνική χωρογραφία : Γεωγραφία Ιστορία Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων / συνταχθείσα και εκδοθείσα υπό Ιωάννου Εμμ. Νουχάκη:
    http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/4/5/2/metadata-01-0000525.tkl&do=88711.pdf&lang=el&pageno=1&pagestart=1&width=372.48%20pts&height=586.8%20pts&maxpage=1059
    ….Βόνιτσα/Πρέβεζα (;)= επίσης Bendesa (1153 μ.χ. ), σ.122, JAUBERT, GEOGRAPHIE D´EDRISI, PARIS 1841 :
    http://books.google.gr/books?id=W1JBAAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
    ….η Geograpia Nubiensis βέβαια του Al Idrisi:
    http://books.google.gr/books?id=tW–gjUwnZUC&printsec=frontcover&dq=Geographia+Nubiensis&hl=en&sa=X&ei=IMvPU-CZOMX
    ….στην πρωτογενή της έκδοση είναι στην αραβική : http://books.google.gr/books?id=l2nivzTuAJ8C&printsec=frontcover&dq=Typographia+Medicea+1592&hl=en&sa=X&ei=W8rPU4vqE6LoywOkj4KYCw&ved=0CEYQ6AEwBjgU#v=onepage&q&f=false

    …. από τον μπότσικα :

    …..ή μπόσκα για τους ντόπιους = scilla maritime:
    http://paleomanina.blogspot.gr/2008/02/blog-post_4326.html

    …..βλέπε σ.91 στη διδακτορική διατριβή της Elisabeth Skach, „Die Lautgeschichte des frühen Slavischen in Griechenland im Lichte der Lehnbeziehungen“, Βιέννη, 2008 :
    http://othes.univie.ac.at/1727/1/2008-07-30_7203496.pdf
    …..Όντως η περιοχή είναι γεμάτη από «Αγιοβασιλίτσες» :
    http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B1
    …..μπουζάκι=το νεαρό μοσχάρι: http://www.slang.gr/lemma/show/mpouzaki_18392
    …..και μπουζιάζω ή μπουζάζω = ακινητοποιώ ζώο δένοντάς του τα πόδια χιαστί:
    http://www.slang.gr/lemma/show/mpouzazo___mpouziazo_13437
    ……Στα λατ. busequa, bubsequa = a neatherd, A cowherd; one who looks after bulls, cows or oxen.O Βουκόλος δηλαδή.
    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=busequa&la=la
    ……Στα αρχαία ελληνικά Βουζύγης :Μυθολογικό πρόσωπο. Γενάρχης του γένους των Βουζυγών, που πρώτος έζεψε βόδια, καλλιέργησε αγρό και έσπειρε σιτάρι. Το άροτρό του, δώρο της Αθηνάς, το αφιέρωσε στον ναό της.
    http://greek_greek.enacademic.com/504/%CE%92%CE%BF%CF%85%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B7%CF%82

    …..Ζαπάντι: Δυτικό, σ.423, Οικονόμου εξ Οικονόμων, ΔΟΚΙΜΙΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΠΛΗΣΙΕΣΤΑΤΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΛΑΒΟΝΟ-ΡΩΣΣΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ, ΜΕΡΟΣ Β, ΤΟΜΟΣ Γ, ΕΝ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 1828:
    http://books.google.gr/books?id=iyxGAAAAcAAJ&pg=PA469&lpg=PA469&dq=Dokimion+peri+t%C4%93s+pl%C4%93siestat%C4%93s+syngeneias+t%C4%93s+slabono-rh%C5%8Dssik%C4%93s+gl%C5%8Dss%C4%93s+pros+t%C4%93n+hell%C4%93nik%C4%93n&source=bl&ots=OOBg9F_wo0&sig=r2S2MFPmQ5y3F#v=onepage&q=Dokimion%20peri%20t%C4%93s%20pl%C4%93siestat%C4%93s%20syngeneias%20t%C4%93s%20slabono-rh%C5%8Dssik%C4%93s%20gl%C5%8Dss%C4%93s%20pros%20t%C4%93n%20hell%C4%93nik%C4%93n&f=false

    ……Μεσάριστα: Ισως υβριδικό ως κυριώνυμο Mesari(ti)+-išta, (Ιλλυρικές οικογένειες κατά τον 14ο μ.χ. αιώνα, Μεσαρίτες(=Mesariti) και Ματαράγγοι(=Materango rectius Matarango,Ματαράγγος καθολικός κριτής των ρωμαίων 1334-1340 ) βλέπε, σ.196, 649, ACTA ET DIPLOMATA RES ALBANIAE MEDIAE AETATIS, VOLUMEN I, ANNOS 344-1343 VINDOBONAE MCMXIII, σε κοντινή απόσταση και το σημερινό χωριό Ματαράγκα.: http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5626659j/f239.image.r=Acta%20et%20diplomata%20res%20Albaniae%20mediae%20aetatis%20illustrantia%20Vol%20i.langEN

    ……..Βελάουστα: Ισως από το μεσαιωνικό βαλαουστιά= αγριοροδιά, ιταλ. Balausta, Latin balaustium (“flower of the wild pomegranate”), Aρχαίο Ελληνικό βαλαύστιον (balaústion)
    βλέπε Punica Granatum, βαλαούστια, βαλαύστιον, σ.19, Bernhard Langkavel, Botanik der spaeteren Griechen vom dritten bis dreizehnten Jahrhunderte, Berlin 1866 .
    Ο τόπος ημιορεινός με ανάλογη χλωρίδα.
    http://en.wiktionary.org/wiki/balausta#Italian
    http://en.wiktionary.org/wiki/balaustium#Latin
    https://ia600302.us.archive.org/20/items/botanikderspaete00lang/botanikderspaete00lang.pdf
    …..στη βασίλισσα του Βορρά ακριβώς κάτω από το πρανές ανάμεσα από τη πλατεία της Εληάς:

    Επειδή αρχικά αναφέραμε τον Vasmer να πώ ότι έχει γράψει και το “Wörterbuch der russischen Gewässernamen” (Dictionary of Russian Hydronyms).
    Για τα τοπωνύμια(υδρωνύμια) του Αξιού (Βαρδάρη) (στον άνω ρού) υπάρχει το έργο του IVAN DURIDANOV , DIE HYDRONYMIE DES VARDARSYSTEMS ALS GESICHTSQUELLE, BOEHLAU VERLAG, KOELN, WIEN 1975
    http://eprints.nbu.bg/799/1/ID_Vardarhydronymie.pdf

  13. Αγιασορίτης

    @ seleykos
    July 25, 2014 at 11:27 am
    Για την Καστοριά, AESTRAUM , CASTRA, CASTERIA, σ.27,

    Frédéric Guillaume de Vaudoncourt

    Des generals Guillaume de Vaudoncourt’s schilderung des heutigen Griechenlands und seiner einwohner, nebst Ali pascha’s von Janina leben und einem wegweiser durch das ganze land, J.C. Hinrichs, Leipzig 1821.
    http://books.google.gr/books?id=LzlCAAAAcAAJ&pg=PA27&dq=%CE%9A%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1+%CE%BA%CE%B1%CE%B9+%CE%B4%CF%81%CF%85%CF%83&hl=en&sa=X&ei=V9_ZU7uEGcf-ygP4-ICIDQ&ved=0CEYQ6AEwBjgK#v=onepage&q=%CE%9A%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%B1%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B4%CF%81%CF%85%CF%83&f=false

    AESTRAUM σ.659 , Christoph Cellarius, Notitia orbis antiqui, sive Geographia plenior, ab ortu rerumpublicarum ad Constantinorum tempora, Volume 1, 1703
    http://books.google.gr/books?id=uqc9AAAAcAAJ&pg=PA659&lpg=PA659&dq=albanopolis+aestraum&source=bl&ots=0cbdo8ODzY&sig=jdp9fW3kRx52CpPL1TM_oDHzjfI&hl=en&sa=X&ei=r_TZU7eaJeOg4gTT54GgBA&ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&q=albanopolis%20aestraum&f=false

    CASTERIA apud Plautum in Asinariu Actus 3. sc. 1. v. 16. Quin pol si reposui remum, Sola ego in casteria, pro schasteria, seu chasteria, Salmasio; quid sit, hisce exponit Lutatius, ad Stat. Theb.
    — — — — Signo [orig: Signô] de puppe dato [orig: datô].
    A gubernatore, inquit. Nam pertica quadam est in navi, quam hortator remigum tenet, quam si incusserit, remiges non desinunt, si deposuerit, quiescunt a labore. Hanc Casteriam Plautus nominavit in Asinaria, etc. Sed error manifestarius est Exegetae. Casteria enim, Nonio [orig: Noniô] auctore, locus est reponendis remis et instrumento coetero nautico. Portisculus autem, ut docti Viri pridem notarunt [orig: notârunt], id quod indicatut his verbis. Casp. Barthius Animadversion. ad Statium Tom. 3. p. 604.

    http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/hofmann/hof1/Hofmann_lexicon_t1_0303_castellvm_morinorvm.html
    CASTERIA

    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/morph?l=casteria&la=la&can=casteria0&prior=in&d=Perseus:text:1999.02.0031:act=3:scene=1&i=1
    http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0031%3Aact%3D3%3Ascene%3D1
    casteria, ae, s. f. (cabina di nave): «è il luogo in cui, quando cessa la navigazione,
    si collocano remi e timoni [“remi et gubernacula”]» [Non.].
    σ.5 http://www.romaeterna.org/vetrina/glossario.pdf

    σ.532, http://books.google.gr/books?id=JbFWAAAAcAAJ&pg=PA532&dq=casteria&hl=en&sa=X&ei=YuDZU6q5B8XOygOQmICoAg&ved=0CCIQ6AEwAQ#v=onepage&q=casteria&f=false

  14. Αγιασορίτης

    @smerdaleos
    July 25, 2014 at 12:23 pm

    …..Η ΙE ρίζα είναι *kelh1- «ψηλά» που έδωσε τα ελληνικά κολωνός, κολοφών (=κορυφή, ύψωμα) τα λατινικά columna, collis (= λόφος) και το αγγλικό hill = λόφος……..

    Celje, NL. Lat. Celeia, Med. Lat. Cilia. Cf. Kilia, NL, Bulgaria and Chilia, a
    branch of the Danube Delta. – The forms may ultimately be of Preie. origin, root
    *K-L- (also *K-R-) ’a stone; a cliff; earth’.

    σ..642, Sorin Paliga, ARCHAIC PLACE NAMES IN SLOVENIA:
    PRE-INDO-EUROPEAN, INDO-EUROPEAN (ILLYRIAN, CELTIC,
    THRACIAN), EARLY ROMANCE
    http://www.centerslo.net/files/file/simpozij/sim20/paliga.pdf

  15. Αγιασορίτης

    @smerdaleos
    …….Weithmann (1978) “Die slawische Bevölkerung auf der griechischen Halbinsel. Ein Beitrag zur historischen ethnographie Südoesteuropas”, το οποίο δυστυχώς δεν έχει ακόμα πέσει στα χέρια μου. Σου το λέω να το έχεις υπόψη σου αν ποτέ τύχει και το βρεις…..

    http://www.kroraina.com/slav/weithmann_slavische_bevolkerung_1978.zip
    από http://www.kroraina.com/pb_others.html

    • Να σαι καλά Αγιασορίτη!

      Ετοιμάζω μια ανάρτηση με τα αρχαία και νέα τοπωνύμια που παράχθηκαν από την ρίζα *kelh1- «ορθώνομαι». Έχε το νου σου.

  16. Simplizissimus

    Γεια σου Σμερδαλέε. Προσθέτω κάτι δευτερεύον, αλλά επειδή έτυχε να το ξέρω: Ζάβιτσα λέγεται και το σχετικά ψηλό βουνό που σχηματίζει τα σύνορα Αργολίδας και Κυνουρίας, τις υπώρειες του οποίου ακολουθεί ο παραθαλάσσιος δρόμος από Κιβέρι προς Άστρος.

    (Δεν εννοώ βέβαια ότι θα ετυμολογήσουμε εδώ, στο ιστολόγιό σου, όλα τα τοπωνύμια της Βαλκανικής! :P)

  17. Να ρωτήσω και γω κάτι: ξέρουμε τι σημαίνει Σλίμνιτσα; Η ορεινή του Γράμμου εννοώ, νυν Τρίλοφο.

  18. Κουκόηλ'ς

    Τα έσπασες με το “λυκογαμιστρώνα”!!! Γελάω κάνα τρίλεπτο!…

  19. Χρήστος

    —————To Βελάουστα μπορεί να μην είναι σλαβικό (δεν έχουμε το τυπικό -išta) αν και υποψιάζομαι ότι υπήρχε ένα σύμφωνο μεταξύ του /α/ και του /ου/ (λέγω> λέω, διάβολος > διάολος).

    Πρέπει να ψάξουμε για BelaΧ-/VelaX- , όπου X= b,g,d,v και επίθημα -usta/-osta.————————–

    Για τσέκαρε αυτή την λύση. Όπως λες να λείπει ένα σύμφωνο κι αυτό να είναι το g. Και το -ούστα να μην είναι επίθημα αλλά η λέξη go̢stъ η οποία πολύ συχνά συναντάται σε σύνθετες λέξεις. Το -ου που θέλουμε να αποδείξουμε τώρα το βρίσκουμε κατ’αρχάς στην Γούστιανη που κι αυτή ομοίως είναι από Go̢ščane και στο Gusti Grab στην Βοσνία.

    Δες και τον Vasmer : “Γούστηανη ON, Kr. Pamphia (Nuch., R., Stat. Ap.) erklärt Hilferding I 291 von einem slav. *Go̢ščane zu go̢stъ »dicht«. Es muß bei dieser Etymologie berücksichtigt werden, daß die betr. slav. Sippe in ON sehr selten vertreten ist. Am öftesten findet sich skr. Gušće, Gušče; sonst slav. go̢stъ nur in Verbindungen wie skr. Gusti Grab, Gusti Grm, Gusti Laz, роln. Gęstydół, Gęsta miedza s. Kozierowski Roczniki XLI 176.”

    H Βελαούστα να είναι μια παραλλαγή της Βελιγοστής.

    Έχω παρατηρήσει και σε άλλα σύνθετα να χάνεται το g. Πχ η Τσερναόρα είναι από cirnu gora (μαύρο βουνό).

    Τι λες?

    • Ναι το /g/ ταιριάζει ωραία, γιατί σου δίνει Velagost- το οποίο μπορεί να συγκριθεί με την Βελιγοστή που ανέφερες και τo τοπωνύμιο Velgošti που μάλλον περιέχουν τον όρο gost- «φιλοξενούμενος, ξενώνας».

      Η απώλεια του μεσοφωνηεντικού /g/ προφανώς έγινε αργότερα από τις ελληνόφωνες κοινότητες που κληρονόμησαν αυτά τα σλαβικά τοπωνύμια, όπως και στα ελληνικά λέγω, υπάγω > λέω, πάω.

  20. Χρήστος

    Καλησπέρα Σμερδαλέε. Σε παρακολουθώ παρ’ολο που δεν σχολιάζω.
    Προχωρώ την ετυμολόγηση των οικισμών της Αιτωλοακαρνανίας που υπήρχαν στις δύο πρώτες απογραφές του 1833 και 1845 (οπότε έχουμε τα αρχικά ονόματα). Έχω εξαντλήσει το υλικό που δίνει ο Vasmer καθώς και το extra που δίνει το διαδακτορικό στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης που ουσιαστικά συμπληρώνει και διορθώνει τον Vasmer. Εδώ σε κάπποιο σχόλιο σε σένα κάποιος το ανέβασε.
    Έκανα και μερικές δικές μου ετυμολογήσεις που θα παραθέσω, αλλά παραμένουν καμιά 50αριά ακόμα ονόματα οικισμών που δεν βρίσκω τίποτα. Και θα τα παραθέσω για να βοηθήσεις και να προτείνεις ιδέες. Μέχρι τώρα να σου ανακοινώσω ότι έχω βρει 136 σλαβικά, 101 ελληνικά, 10 αλβανικά (αρβανίτικα δηλαδή), 9 τούρκικα, 3 λατινικά και 1 αραβικό (μια μονή ονομάστηκε από το όνομα ενός Άραβα).
    Αυτά που ετυμολόγησα:
    1) Βοΐτσα – από ΠΣ waj=πολεμιστής που γίνεται voj και μας δίνει τα γνωστά Βοίνικον, και Βοεβόδα. Νομίζω είναι απλή και καθαρή περίπτωση.
    2) Δερβέκιστα – από ΠΣ derwa=ξύλο που μας έχει δώσει derwenika > Δρεβένιτσα (Vasmer) . Αναλογικά με το επίθημα -k αντί του επιθήματος -n μπορούμε να σχηματίσουμε derwekista. Είναι σε μορφή πριν την μετάθεση των υγρών.
    3) Περεβός- ρωσ. perevoz από per + voziti= οχέομαι, οδηγώ. perevoz είναι όχημα για μεταφορά αντικειμένων. πχ για θαλάσσια μεταφορά. Όντως το χωριό είναι πάνω στην Τριχωνίδα. Περιέργως δεν το έχει ο Vasmer.
    4) Περίστα – αυτό το έβγαλα από το ΠΣ Brestъ = φτελιά, σερ.κρ brijest , ρωσ. berest. Το b συχνά μεταφέρεται ως π στην ελληνική. πχ Ποροβίτσα από barawika>borovica. ή Τερπίτσα από terbika>terbьca.
    5) Ποκίστα – από boku=οξυά άρα bokista. πάλι με π για το b. Αυτό επιβεβαιώνεται από το εναλλακτικό του όνομα που είναι Μποκίστα.
    6) Ρίζα – (αυτό είναι το πιο τολμηρό μου!!) από rugja>ruzja=σικάλη με το zja>za ¨οπως στο merdzja>merdza.
    7) Στριγανιά – από strig=κουρά των προβάτων , ρωσ. strig
    8) Χούνη και Χούνιστα (και βρήκα και Χούνιανη στο Παγγαίο στην Μακεδονία) – ο Vasmer πιθανολογεί ότι μπορεί να είναι από την λέξη για τους Ούνους. Άλλη λύση είναι από το konji=άλογο επειδή το -o μεταφέρεται ως -ου στα ελληνικά μερικές φορές. Εμένα μ’ αρέσει μια τρίτη, από το kuna=νυφίτσα. Πρώτον έχουμε ατόφιο το ου. Και δεύτερον βρήκα εναλλακτικό όνομα της Χούνιανης ως Χίνιανη!! Το -u μπορεί να μεταφερθεί ως -i στην ελληνική. Το -o όμως δεν μπορεί.
    Σε λίγο θα γράψω και την λίστα με αυτά που δεν βρίσκω για να βοηθήσεις.

    • Καλώς τον Χρηστάρα!

      Το έχεις πάρει πολύ θερμά το θέμα βλέπω!

      3) Ο Περεβός μπορεί να σημαίνει και «φαράγγι, ποταμοκοιλάδα» (λ.χ. πολωνικό parow)
      6) Στο «Ρίζα» την περίπτωση να είναι εκ του ελληνικού «ρίζα» πως την απέρριψες;
      8) Η άποψη του Vasmer για «Ούννους» να άφησαν το τοπωνύμιο Χούνη/Χούνιστα στην Ελλαδική χερσόνησο σίγουρα δεν ευσταθεί. Καλά έκανες και υποψιάστηκες κάτι άλλο.

      • Χρήστος

        Έχω φάει πάρα πάρα πολλές ώρες. Ωστόσο έμαθα και πολλά. Πολύ καλό είναι το διδακτορικό της Αυστριακής. Εξηγεί πολλά.
        Παρατήρησα και το εξής που δεν είναι γλωσσολογικό. Ότι χωριά με σλαβικό όνομα δεν έχουμε μόνο αυτά που προυπήρχαν του 1831 της ίδρυσης του ελλ. κράτους αλλά και μετά !! Πχ το 1960 ή ακόμη και 1990 !!!! Γιατί προφανώς τα τοπωνύμια θα υπήρχαν αλλά δεν θα ήταν οικισμοί. Όταν μετά ε΄γιναν οικισμοί στον 20ό πλέον αιώνα τότε κράτησαν το παλιό τους όνομα. Είναι αστείο λοιπόν που παράλληλα με την ελληνοποίηση των ονομάτων είχαμε και νέα παραγωγή σλαβικών ονομάτων οικισμών !!!! Μετά ελληνοποιούσαν και αυτά.
        Όταν το ολοκληρώσω αν σε ενδιαφέρει να στο στείλω το υλικό που έφτιαξα.

      • Σαρδίνινα (λατινικό από τις σαρδέλες?)

        Αυτό, αν δεν είναι στην θάλασσα και δεν βρεις κάποια σχέση με σαρδέλες μπορεί να είναι και σλαβικό για «Μεσαία/Μέση, Κεντρική» *Sredĭnina (λ.χ. σερβ-κροατικό srednji και τοπωνύμια όπως τα βουλγαρικά Sredina και Sredinka).

      • Χρήστος

        Οι σαρδέλες είναι σίγουρα. Είναι δίπλα στον Αμβρακικό και έχει σε πολλές περιοχές μέχρι και γιορτή της σαρδέλας. Η κατάληξη -ina είναι σλαβική αλλά η ρίζα sardine είναι λατινική έτσι? Βλέπω ότι σε όλες τις σλαβικές γλώσσες την σαρδέλα την λένε sardine. Άρα έχει περάσει στην σλαβική ως δάνειο. Άρα το χωριό το καταχωρίζω στα σλαβικά.

      • Αφού είναι παραθαλάσσιο και έχει γιορτή της σαρδέλας τότε σχετίζεται σίγουρα με το λατινικό sarda = sardina και το ιταλικό sardina = «σαρδέλα».

        Το επίθημα -ina που ανέφερες δεν είναι μόνο σλαβικό, αλλά και λατινικό το οποίο διακρίνεται σε αυτό με μακρό /ῑ/ λ.χ. Latīna (συγγενής του σλαβικού -ina, δλδ το επίθημα Hoffmann *(i)h3nh2-eh2) και σε αυτό με βραχύ /ι/ (<ΙΕ *-i-nos), όπως στα bucina = «βούκινο», angina, το οποίο πολλές φορές ανάγεται σε πρωιμότερο λατινικό -ana (λ.χ. δωρικό μᾱχανά > māchina).

    • George handjinicolaou

      Αγαπητέ Χρήστο,

      Έπεσα κατα τύχη στην συνομήλικα σας με τον Σμερναλεο για τα σλαβόφωνα ονόματα και είδα ότι έχεις κάνει πολύ δουλειά στον Αιτωλια. Δεν είμαι ιστορικός αλλά καταλάβαινω από έρευνα. Κατάγομαι από την Περιστα που αναφέρεις και ένα από τους στόχους μου είναι να γράψω/κάνω μια έρευνα για την ιστορία της περιοχής και βέβαια τον ετυμολογία της λέξεως Περιστα αλλά και την ιστορική προέλευση των κατοίκων της περιοχής. Διαβασα όλη την ανταλλαγή απόψεων και θα έλεγα ότι μάλλον πιο πολύ μπερδεφτικα. Γιου το απευθύνομαι σε σένα κυρίως για πηγές βιβλιογραφίας και καθοδηγηση, μιας από ότι βλέπω πρέπει να ασχολείσαι με τη περιοχή. Ζω στο Λονδίνο αλλά έρχομαι Αθήνα (και Περιστα), και φυσικά διαβάζω αγγλικά και λίγα (πολύ λίγα) γερμανικά. Σε ευχαριστώ εκ των προτέρων

      Γιώργος χαντζηνικολαου

      • Παραθέτω τα λόγια του Χρήστου για την Περίστα:

        4) Περίστα – αυτό το έβγαλα από το ΠΣ Brestъ = φτελιά, σερ.κρ brijest , ρωσ. berest. Το b συχνά μεταφέρεται ως π στην ελληνική. πχ Ποροβίτσα από barawika>borovica. ή Τερπίτσα από terbika>terbьca.

        Μία πρώτη εναλλακτική πιθανότητα (αν υπάρχουν αχλαδιές στην περιοχή) είναι η περίπτωση υβριδικού σλαβοβλαχικού τοπωνυμίου «Αχλαδών» (λ.χ. cătun > υβριδικό Katunište).

        Δλδ το σλαβικό συλλογικό επίθημα -išt- προσαρτημένο στον βλαχικό όρο per[u] = «αχλάδι» (εκ του λατινικού pirus = «αχλαδιά» και pirum = «αχλάδι»).

        Μία δεύτερη εναλλακτική πιθανότητα (αν υπάρχουν πεύκα στην περιοχή) είναι i-μετάλλαξη στο σλαβικό τοπωνύμιο Borišta = «Πευκών» (borŭ = «πεύκο, λ.χ. Zlatibor = «Χρυσό Πεύκο»).

        Borišta > Berišta > Περίστα (όπως άροτρον > αρότριον > αλέτρι)

      • Χρηστος

        Γεια σου Γιωργο. Θα είμαι σύντομος γιατί είμαι διακοπές και όταν επιστρέψω θα σου πω πιο αναλυτικά. Το πιο βασικό είναι να διαβάσεις γλωσσολογία ώστε να κρινεις μόνος σου ένα όνομα και να επιλέγεις .Μετά υπάρχουν συγκεκριμένοι που έχουν ασχοληθεί με τα σλαβικά τοπωνύμια της Ελλαδας . Όλα ξεκινούν από τον Vasmer . Ο Σμερδαλεος έχει παραπομπή στο έργο του στο ίντερνετ. Μετά είναι ο ΜΑλιγκουδης , και μία Αυστριακή ή Elizabeth Skach από το πανεπιστήμιο της Βιεννης . Επίσης χρήσιμο είναι το Vardar Hydronymie που έχει υδρωνυμια στις σλαβικές χώρες. Ως πηγή υπάρχουν τα τουρκικά κατάστιχα του 1454 που αναφέρει πολλά χωριά της Ναυπακτιας , πως ονομάζονταν δηλαδή τότε . Τέλος το πρόσφατο τουΧαραλαμπου Συμεωνιδη “τα νεοελληνικά οικωνυμια” του 2010 περιλαμβάνει όλα τα ονόματα χωριών της Ελλαδας . Όταν επιστρέψω θα σου στείλω την βιβλιογραφία . Αφού θελεις να ασχοληθείς με με την περιοχή θα σε προετρεπα να μαζέψεις μικρότοπωνύμια από την/τα Περιστα από παππούδες και γιαγιάδες όταν ξαναπας.

        Σμερδ σήμερα πηγαίνω στην αρχαία Ιλλυρικη πόλη Byllis και μπήκα στα άρθρα σου για τα Ιλλυρικη για να συμβουλεύω γιατί αυτά που θα δω εκεί είναι αγορά, θέατρο, στάδιο κλπ δηλαδή τα. τυπικά μιας ελληνικής πόλης .και νομίσματα του κοινού των βυλιωνων στα ελληνικά. Πως ήταν ακριβώς οι σχέσεις;

      • Γεια σου Χρήστο!

        Οι Βυλλίονες ήταν το νοτιότερο Ιλλυρικό φύλο. Είχαν τόση άμεση επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό που αρχαιολογικά δεν νομίζω να μπορούν να παρατηρηθούν διαφορές.

        Το θέμα Βυλλ-, κατά τη γνώμη μου, ανάγεται σε ιλλυρική λέξη για τον «ταύρο» συγγενή του αγγλικού bull και του θρακικού όρου βόλινθος (θρακ. bulint-) = «ταύρος» (αμφότερα από τη ρίζα *bhel- «πρίζομαι» που έδωσε τον ελληνικό όρο *bhl.-nos > φαλλός).

        Η περιοχή στην αρχαιότητα ήταν ξακουστή για τα βοοειδή της. Η γειτονική Απολλωνία εξέδιδε νομίσματα με μια αγελάδα να βυζαίνει ένα μοσχαράκι και οι Χάονες παραδίπλα ήταν ξακουστοί βουκόλοι.

      • George handjinicolaou

        Ευχαριστώ πολύ τον Χρήστο για τις κατεύθυνσεις αλλά και τον Σμερδαλεο για τις εναλλακτικές ερμηνείες για τη Περιστα. Επειδή όντως η περιοχή έχει πολύ φτελιά (και τα λεγόμενα μελιδια και πουρνάρια) και όχι αχλαδιές και πεύκα, μάλλον η ερμηνεία του Χρήστου φαίνεται να κολλάει καλύτερα. Επιςης στη φορολογική απογραφή του 1455 η Περιςτα αναφέρεται ως Μπεριστα. Αλλά θα συνεχίσω να τα ψάχνω και για άλλες πιθανές ερμηνείες.

        Επίσης ότι συμβουλές έχετε για την λαογραφική σύνθεση της περιοχής είναι καλοδεχούμενες. Προσπαθώ να συνθέσω μια εικόνα του τι έχει γίνει σε αυτές τις περιοχές διαχρονικά. Ποιο κατοικούσαν σε αυτά τα μέρη διαχρονικά, μια που αυτά τα μέρη είναι και απομωνομενα αλλά και δυσπρόσιτα. Και γιατί αυτά τα μέρη να έχουν ενδιαφέρων για οποιοδήποτε εισβολέα, εκτός από …κρυψώνα/διαφυγή από κάτι άλλο η άλλη κατάσταση. Τα ονόματα του 1455 δεν έχουν σχέση με αυτά της απογραφής του 1832 η αργότερα (από τότε που άρχισε να υπάρχει ελληνικό κράτος). Τι έγινε στο μεταξύ? αλλά και πριν?

        Σας ευχαριστώ πολύ

      • Χρήστος

        Λοιπόν ο Συμεωνίδης στο λεξικό του “Συμεωνίδης, Π. Χαράλαμπος – Ετυμολογικό λεξικό των νεοελληνικών οικωνυμίων
        2010 Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, Λευκωσία-Θεσσαλονίκη”
        ετυμολογεί την Περίστα ως Berislavišta από κύριο όνομα Berišlav και παραπέμπει στον Zaimov(Imennik 48).
        Επίσης στην Αρκαδία σε Βενετικό έγγραφο του 1700 αναφέρεται χωριό Veristia – Βεριστιά. Το όνομα αυτό μπορεί να σχετίζεται με την Περίστα αν αυτή προέρχεται από Berišta. Γιατί το b στα ελληνικά μεταφέρεται και ως μπ και ως αλλά και ως π. Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε το δεύτερο, δηλαδή -β- το οποίο στα ιταλικά γράφεται -v-. Το δε -στι στην κατάληξη αντί για -στ εκφράζει το -št.
        Αλλά και η ετυμολόγηση του Συμεωνίδη πάλι περιέχει -b (berislavišta).

        Τέλος στην Β. Ελλάδα αναφέρεται χωριό Περβίστα.

        ———Τα ονόματα του 1455 δεν έχουν σχέση με αυτά της απογραφής του 1832 η αργότερα (από τότε που άρχισε να υπάρχει ελληνικό κράτος). Τι έγινε στο μεταξύ? αλλά και πριν?———-

        Γιατί δεν έχουν σχέση. Ακριβώς αυτά είναι. Απλώς είναι γραμμένα στα τούρκικα και ελαφρώς αλλαγμένα σύμφωνα με την τούρκικη φωνολογία. Πχ η Γρανίτσα γράφεται ως Giranica δηλαδή προστίθεται ένα -ι- για να σπάσει το gr που είναι αδύνατο στα τούρκικα. Η Στρωμίνιανη γράφεται Istirominani πάλι το ίδιο.

  21. Χρήστος

    Αγαλιανός, Άνω Μούσουρα, Άνω Μποτίνο, Αρκιάδα, Βαμβακού, Βαρετάδα, Βονώρτα, Γαβαλού, Δερίκοβο, Δρομίτσα, Ελευθεριανή (δεν είμαι σίγουρος ότι είναι ελληνικό , λόγω της κατάληξης. κατά πάσα πιθανότητα είναι σλαβικό) , Ζελμί, Καλαβρούζα, Καλφενίκι, Καρβασαράς (αν το πρώτο είναι karwa=αγελάδα το δεύτερο τι είναι?), Κεχρινιά, Κλεπά, Κοκώρη, Κομπωτή, Κονοπίνα, Κουτουλίστα, Λάινα, Λαμπίριο (ελληνικό ?), Λεπαντό (Ναύπακτος), Λιγόστιανα, Λιμνίτσα, Λυκοχώρι, Λυκοχώριον (σκέφτομαι μήπως είναι από το σλαβικό lyko όπως του Λυκοβίτσι και όχι από το ελληνικό ζώο ή φως), Μαλαταίικον, Κάτω Μαμάκω, Μαμουλάδα, Μανδάνισσα, Μάνινα Βλιζιανών (τα βλυζιανά τα χω βρει. νομίζω), Μάστρον (σημαντικό χωριό τον μεσαίωνα είχε και επισκοπή. μια τρίκλιτη βασιλική που αναστυλώσαν το 2010. είναι πάνω στον Αχελώο), Μούι Αγ. Γεωργίου, Μπεζαϊδές, Μπερίκος (υπάρχει και Μπέρκος που έβγαλα από breku=σουρβιά (δέντρο) ) Μπούκκα, Πασπαλιαρέικα (υπάρχει ο γνωστός Ζάρκο Πάσπαλιε), Προβιανά, Σκαρέτσι, Σαργιάδα, Σαρδίνινα (λατινικό από τις σαρδέλες?), Σιτόμενα, Σκουτερά, Σκουτεσιάδα, Σπολάιτα (το χεις ξαναναφέρει. οι καταλήξεις σε -τα κα΄που διάβασα ότι είναι αλβανικές), Στράνωμα, Στύλια (ελληνική?), Σωροβίγλι, Τσεβελιάσα, Φλεσουριάς (αλβανικό?), Φλωριάδα, Χαράστη, Χλιμπορίτας, Χώμερη, Γιαννούζι. (10 από αυτά είναι νεότερα).
    Για την Λιμνίτσα έχω βρει τα εξής. Πολλά Λομνίτσα στην Πολωνία, ποτάμι Λιμνίτσα, χωριό με χιονοδρομικό κέντρο στην σλοβακία κλπ. Επίσης το Λιμνίτσα μπορεί να προέλθει από Λιβνίτσα με την τροπή vn>mn. Οπότε Λιβνίτσα σημαίνει χυτήριο. Αδιέξοδο. Στην Ελλάδα έχει Λιμνίτσα στην ορεινή Ναυπακτία, στην θάλασσα στην Ελαφόνησο και στην Ολυμπία της Ηλείας.
    Ακόμα και σε ένα να με βοηθήσεις θα χαρώ.

    • Λοιπόν, θα τα ψάξω και εγώ περισσότερο.

      Από το πρώτο διάβασμα έχω να κάνω την εξής παρατήρηση:

      Αν το Μάστρον στον Αχελώο είχε γέφυρα … τότε ένας καλός υποψήφιος είναι η σλαβική «γέφυρα» mostŭ που εμφανίζεται με /r/ στο τοπωνύμιο Μόσταρ της Ερζεγοβίνης που πήρε το όνομά του από τους mostari = «γεφυροφύλακες» που φυλούσαν την Stari Most = «Παλιά Γέφυρα».

      • Χρήστος

        Πολύ πιθανό. Βρήκα ότι λέγεται και “η Μάστρου”! Αυτός ο τύπος παραπέμπει σίγουρα σε σλαβικό. mastrŭ. Με το α πριν από την τροπή a>o. Ωστόσο η επισκοπή παραπέμπει σε βυζαντινό κέντρο (εσύ τα ξέρεις καλύτερα ασφαλώς).

      • Ωστόσο η επισκοπή παραπέμπει σε βυζαντινό κέντρο (εσύ τα ξέρεις καλύτερα ασφαλώς).

        Καλά αυτό δεν έχει σημασία. Μην ξεχνάς ότι ο βυζαντινός έλεγχος στην περιοχή αποκαταστάθηκε γύρω στο 800 μ.Χ. Επομένως, οι σλάβοι είχαν πάνω κάτω 150 χρόνια χρόνο στην διάθεσή τους να εναποθέσουν τοπωνύμια.

  22. Βρε σλαβόφιλοι και σλαβομάνοι, ο Καρβασαράς δεν προέρχεται από το Καραβάν Σαράι;

    • Ωωω … καλώς τον κύριο Θανάση. Χρόνια και Ζαμάνια!

      Δεν ξέρω για τον Καρσβασαρά, εγώ μόνο το Μάστρον σχολιάσα επειδή ο Χρήστος έγραψε ότι ήταν πάνω στον Αχελώο και μου θύμισε το Μόσταρ.

      Δεν βλέπω πάντως κάποιο πρόβλημα στην αναγωγή του Καρβασαρά στο Καραβάν Σαράι.

  23. Όσο για την Λιμνίτσα, είχα ρωτήσει παραπάνω τον Σμερδαλέο για την Σλίμνιτσα. Μήπως είναι η ίδια λέξη;

    • Μπορεί να είναι μπορεί και να μην είναι. Αν λ.χ. γνωρίζουμε ότι υπήρχε κάποτε μικρή λίμνη στην περιοχή τότε μπορεί να είναι και το νεολληνικό υποκοριστικό λιμνίτσα.

      Αν πάλι σχετίζεται με το Σλίμνιτσα, αυτό μπορεί να εξηγηθεί τόσο με «μ» αυτούσιο όσο και από το Slivnica (sliv = κοίτη ξεραμένου ποταμού, ποταμοφαράγγι) ή να προέρχεται από το sliva = «δαμάσκηνο, κορόμηλο», με αφομοίωση vn>mn. Η περίπτωση με το /μ/ «γνήσιο» έχει περισσότερες ετυμολογικές πιθανότητες.

      • Χρήστος

        Δεν έχει λίμνη στην ορεινή Ναυπακτία. (Η λίμνη του Εύηνου είναι μακρυά και είναι τεχνητή). Νομίζω δεν προέρχεται από Σλιμνίτσα. Γιατί αν ήταν Σλιμνίτσα τότε θα είχε προστεθεί φωνήεν όπως στο sliwina>Συλιβινιώτικα ή σύμφωνο όπως σλάβος>σθλάβος>σκλάβος.
        Για τον καρβασαρά θεωρώ απίθανο να είναι τούρκικο, για δυο λόγους. Πρώτον επειδή στις παρετυμολογήσεις των site του ιντερνετ η κυρίαρχη τάση είναι να τα βγάζουν οτιδήποτε άλλο εκτός από σλαβικά. Προτιμούν να το βγάλουν τούρκικο παρά σλαβικό, ακόμα κι όταν βγάζει μάτι ότι είναι σλάβικο.
        Δεύτερον επειδή τα τούρκικα είναι πολύ πρόσφατα και δεν έχουν αλλάξει. Τα 9 ονόματα οικισμών που βρήκα είναι απαράλλαχτα ακτριβώς όπως είναι στα τούρκικα.
        Και τρίτον γιατί λέμε Καρατζάς από Karaca και Καραγκιόζη από karagöz και όχι κρατζά και κραγκιόζ. Γιατί λοιπόν να πούμε καρβα από καραβάν ? Και γιατί να χαθεί το -ν?? Δες πχ στο Ρεντσπέρι (της Αιτωλοακαρνανίας πάντα) προέρχεται από το rençper. (το ç προφέρεται τσ) το ν παραμένει κι είναι ακριβώς πριν από σ όπως και το καραβανσαράι.
        Και μόλις τώρα βρήκα ότι στα τούρκικα είναι kervansaray https://en.wikipedia.org/wiki/Caravanserai

      • Δεν έχει λίμνη στην ορεινή Ναυπακτία. (Η λίμνη του Εύηνου είναι μακρυά και είναι τεχνητή). Νομίζω δεν προέρχεται από Σλιμνίτσα. Γιατί αν ήταν Σλιμνίτσα τότε θα είχε προστεθεί φωνήεν όπως στο sliwina>Συλιβινιώτικα ή σύμφωνο όπως σλάβος>σθλάβος>σκλάβος.

        Πολύ εύστοχη παρατήρηση.

        Εδώ και καιρό προσπαθώ να ετυμολογήσω το μεσαιωνικό όνομα του Πηνειού Σαλα(μ)βριάς και δεν μπορώ να βρω κάτι σίγουρο, αλλά υποψιάζομαι ότι το πρώτο /α/ μπορεί να είναι ελληνικό ανάπτυγμα που προστέθηκε για να διαλύσει το δύσκολο για την Ελληνική σύμπλεγμα /σλ/.

        Η Κομνηνή αναφέρει το υδρωνύμιο Σαλαβρία/Σαλαβριάς 2-3 φορές στις θεσσαλικές μάχες μεταξύ Κομνηνού και Βοημούνδου:

        Τάς τε γὰρ τούτων ὄψεις ἡ πυκνότης ἀπετύφλου τῆς κόνεως καὶ ἄγνοιαν ἐμπαρεῖχεν ὁπόθεν καὶ παρὰ τίνων οἱ ὀϊστοὶ πέμπονται. Τρεῖς δὲ Λατίνους ἀποστείλας ὁ Βρυέννιος ἐδήλωσε τῷ Βαϊμούντῳ τὸ πᾶν. Οἳ καὶ κατέλαβον αὐτὸν εἴς τι νησίδιον ποταμοῦ τοῦ οὕτω καλουμένου Σαλαβρία μετά τινων ἱστάμενον ὀλίγων Κελτῶν καὶ σταφυλὰς ἐσθίοντα, ἅμα δὲ καὶ ὑπέρκομπόν τι καυχώμενον, ὅπερ καὶ μέχρι τοῦ νῦν παρῳδεῖται καὶ περιφέρεται. Τοῦτο γὰρ πολλάκις ἔλεγε βαρβαρίζων τὸ Λυκοστόμιον ὅτι «Τὸν Ἀλέξιον εἰς λύκου στόμα ἐνέβαλον».

        Το «Λυκοστόμιο» είναι η δυτική είσοδος των Τεμπών.

    • Χρήστος

      Λοιπόν την βρήκα την Λιμνίτσα σε λιγότερο από ένα χρόνο !
      Η δυσκολία της είναι ότι η ρίζα της δεν είναι σλαβική αλλά μόνο η κατάληξης της. Είναι όνομα ποταμού. Υπάρχει στην FYROM και στην μορφή Ljumnica και στην μορφή Ljubnica.

      Η ρίζα της είναι αλβανική: lum = ροή, ποτάμι.
      και η γνωστή σλαβική κατάληξη -ьnica.
      Οπότε ljum-ьnica>ljumnica μετά την απώλεια των jers.

      Υπάρχει μια σποραδική τροπή σε τοπωνύμια στον ελληνικό χώρο ju>i. Γι’ αυτήν μιλάει η Skach στο κεφάλαιο 6.16

      https://www.google.gr/webhp?sourceid=chrome-instant&ion=1&espv=2&ie=UTF-8#q=%E2%80%9EDie+Lautgeschichte+des+fr%C3%BChen+Slavischen+in+Griechenland+im+Lichte+der+Lehnbeziehungen

      Οπότε έχουμε ljumnica>limnica = Λιμνίτσα
      η μορφή Liubnica προκύπτει από b>n.

      Μένει μόνο να εξηγηθεί αυτό το -j, δηλαδή lum>ljum, αλλά φαντάζομαι θα έχει να κάνει με την αλβανική.

      Η πηγή αυτής της ερμηνείας στην σελίδα 277:

      http://eprints.nbu.bg/799/1/ID_Vardarhydronymie.pdf

      • Μένει μόνο να εξηγηθεί αυτό το -j, δηλαδή lum>ljum, αλλά φαντάζομαι θα έχει να κάνει με την αλβανική.
        —-

        Αν από πίσω κρύβεται ο αλβανικός όρος για «ποτάμι» lym = /ljum/ τότε η τροπή y>i είναι αναμενόμενη (είτε στα ελληνικά στόματα, κατά την ολκλήρωση του ιωτακισμού του «υ» [ju>i] είτε ως διαλεκτική παραλλαγή στην Αλβανική, όπου το /y/ εναλλάσσεται διαλεκτικά με την πλήρως ιωτακισμένη εκδοχή /i/).

  24. Χρήστος

    Το χωριό Ρίζα το κατέταξα τελικά ως ελληνικό. Το έβλαλα από τα σλαβικά. Γιατί γεωγραφικά αντιστοιχεί στο όνομα του, είναι στην ρίζα του βουνού Κλόκοβα (ή Παλιοβούνα). Κυρίως όμως επειδή υπάρχουν καμιά 10αριά χωριά ακόμη στην Ελλάδα με το όνομα αυτό.
    Αν ήταν από σλαβικό ruga όπως υπέθεσα στην αρχή τόττε θα έπρεπε να βρούμε και παραλλαγές στην ορθογραφία του όπως Ρύζα, Ρίγγια κλπ.όπως υπάρχουν σε πολλές άλλες περιπτώσεις.

  25. Αμα δείτε, η Αλβανία είναι ΚΑΤΑΣΠΑΡΤΗ με σλαβικά ονόματα, τοπωνύμια, επίθετα, μικρά ονόματα, κτλ κτλ.
    Είναι ηλίου φαεινότερο οτι οι αλβανοί/βλάχοι/καραγκούνηδες/σαρακατσάνοι/κτλ μεταφέρθηκαν κάπου στο 1050->1200 μ.χ. για να αλλοιώσουν την σλαβική πλειοψηφία στην νότιο βαλκανική. Δεν μας αρέσει αλλά έτσι είναι.

    Αν δεχθεί κάποιος το προφανές, η εξήγηση πολλών πραγμάτων είναι πιο εύκολη. Προσπαθούν μερικοί να βρούν βλάχικες και αλβανικές ρίζες όταν πρόκειται για τις 2 φτωχότερες γλώσσες της βαλκανικής.

    Τέλος να πω οτι μιλάμε για επικίνδυνα πράγματα, καλό είναι να κόβουμε τις πολλές σλαβολογίες, μας βλέπουν.

    • Γεια σου Ahah,

      Αν αναφέρεσαι στη μόνιμη και μαζική παρουσία των Αλβανών στη σημερινή νοτιότερη Αλβανία τότε η ημερομηνία που έδωσες είναι σωστή. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι οι Αλβανοί δεν ζούσαν για αιώνες πιο πάνω, στην ενδοχώρα του Δυρραχίου, γύρω από την περιοχή που οι μεταγενέστερες πηγές προσδιορίζουν ως Άρβανον. Εκεί, η επιφανειακή πυκνότητα σλαβικών τοπωνυμίων είναι πολύ μικρότερη από την αντίστοιχη της νότιας Αλβανίας που ανήκε στην Βουλγαρική Κουτμιτσεβίτσα.

      Αλλά στα όρη της κεντρικής και βόρειας Αλβανίας, νομίζω πως εκεί οι Αλβανοί ζουν τουλάχιστον από το 600 μ.Χ. και, κατά τη γνώμη μου, απλώς ήρθαν από παραδίπλα (Σερβία, Κόσοβο κλπ).

      Οι Βλάχοι από την άλλη, ήταν «πανταχού παρόντες» στα μέρη βορείως της γραμμής του Jirecek, όπου υπήρχε η “Romania submersa” = τα λατινόφωνα Βαλκάνια που «καταποντίστηκαν» από τον σλαβικό κατακλυσμό.

      Δεν είναι ξεκάθαρο πότε ακριβώς μετακινήθηκαν νοτιότερα -φτάνοντας μέχρι την Πίνδο- αλλά, κατά τη γνώμη μου, η μόνη ιστορικά καταγεγραμμένη μετανάστευση ομιλητών της ΑΒΡ που βολεύει είναι αυτή των «Σερμησιανών» στα τέλη του 7ου αιώνα.

      Έχω κάνει δύο αναρτήσεις γι’αυτό το θέμα (Βλάχοι #1, Βλάχοι #2) και, επειδή δεν είμαι ειδικός, έχω παραθέσει και μία συνέντευξη του ειδικού Thede Kahl.

    • “Είναι ηλίου φαεινότερο οτι οι αλβανοί/βλάχοι/καραγκούνηδες/σαρακατσάνοι/κτλ μεταφέρθηκαν κάπου στο 1050->1200 μ.χ. για να αλλοιώσουν την σλαβική πλειοψηφία στην νότιο βαλκανική. Δεν μας αρέσει αλλά έτσι είναι.”

      Πώς το ξέρεις;

  26. Πως εξηγείς οτι η λέξη ΜΕΤΣΟΒΟ είναι προγενέστερη της αντίστοιχής βλάχικης : Αμίντζιου.

    Οσο για τους αλβανούς που ήρθαν απο Κόσοβο, Σερβία εκει παρα δίπλα, λυπάμαι αλλά πρόκειται για αστείο!!

    Τσέκαρε τις αφηγήσεις ΑΡΑΒΩΝ και ΦΡΑΓΚΩΝ για το πως κατάφεραν να μετακινήσουν αυτόν τον πληθυσμό που αργότερα θα αποτελούσε την ραχοκοκαλιά του αλβανικού έθνους απο τον νότιο καύκασο στην βαλκανική.

    Οσον αφορά το επιχείρημα οτι στην βόρειο αλβανία έχει λιγότερα σλαβικά τοπωνύμια (δηλ περιπου τα μισά, 50% δεν το λες και λίγο), έχε υπόψην σου οτι “εκκαθαρίσεις” τύπου 1926/1927 έγιναν και σε άλλα μέρη όπου έπρεπε να σβστει το σλαβικό παρελθόν όχι μόνο στην Ελλαδάρα μας… π.χ. Μακεδονία και Μοριάς δέχθηκαν περισσότερη εκκαθάριση απο την Ήπειρο.

    • Αν οι σλάβοι πρωτοπάτησαν στην Πίνδο το 620 μ.Χ. λ.χ. και οι πρώτοι Βλάχοι έφτασαν στην Πίνδο σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, τότε δεν είναι λογικό να πήραν από τους σλάβους το Μέτσοβο;

      Τώρα για τους Αλβανούς που λες. Η άποψη ότι οι Αλβανοί ήρθαν από την Αλβανία του Καυκάσου δεν έχει καμία απολύτως επιστημονική βασιμότητα.

      Οι Αλβανοί είναι σίγουρα ένας παλαιοβαλκανικός λαός που κατά την ρωμαϊκή περίοδο κατοικούσε βορείως της γραμμής του Jirecek. Αυτό είναι γλωσσολογικά αποδείξιμο.

      Αν πάρεις τους Αλβανούς από τα Βαλκάνια τότε θα πρέπει να πάρεις και τους γλωσσικούς προγόνους των Ρουμάνων και των Βλάχων, οι οποίοι διατηρούν ένα υποστρωματικό προλατινικό λεξιλόγιο που όλα δείχνουν ότι είναι πρωτοαλβανικής (δακομυσικής) καταγωγής.

      Αν θέλεις διάβασε αυτές τις δύο σειρές αναρτήσεων εδώ (ανάρτηση #1, ανάρτηση #2).

      Και διάβασε και αυτήν τηνανάρτηση εδώ.

      Αν δεν καταφέρω να σε πείσω … πες ότι απέτυχα να σε πείσω.

      Πάντως ο τοσκικός ρωτακισμός του τοπωνυμίου Αυλώνα > Vlonë > Vlorë, ο οποίος έπαψε να συμβαίνει κάποια στιγμή γύρω στο 650 μ.Χ. (τα σλαβικά δάνεια της Αλβανικής δεν υπέστησαν ρωτακισμό στην τοσκική), δείχνει ότι οι Αλβανοί ήξεραν τον Αυλώνα ως τοπωνύμιο πριν από το 650.

      Επίσης ο ποταμός Ίσαμνος κοντά στις Κροές (Kruja) Isamnus > Ishëm δείχνει ότι το υδρωνύμιο ήταν γνωστό στους Αλβανούς πριν το 700-750 μ.Χ., όταν έπαψαν να «παχαίνουν» το s>sh (λ.χ. τα παλαιότερα λατινικά δάνεια socius > shok/shoq, saeculum > shekull)

      Αντίθετα, τα υδρωνύμια της νοτίου Αλβανίας Vjosa, Osum και Seman εισήλθαν στην αλβανική με σλαβική διαμεσολάβηση και αφού έπαψε να υφίσταται στην γλώσσα η διαδικασία πάχυνσης του s>sh:

      Αύος > σλαβ. Vavosa > Vovosa (λ.χ. Βοβούσα) > αλβ. Vjosë

      Apsamos > Asamos > σλαβ. Osomŭ > Osum

      σλαβ Seman > Seman.

      • ακόμα μια διόρθωση :
        “βοβούσα” <- Војуша (Vojuša) (καμια σχέση με αύος, κτλ)
        Σχετικά με την λέξη "Osam" χρειάζεται πολύ σαξονο-δυτικο-αλβανική ευρηματικότητα για να μετατρέψει κανείς το υποτιθέμενο Αψος σε ……Osam. btw οι θράκες τον έλεγαν Νόγια (Noja).

      • Καλό είναι όμως να ανοίγεουμε και κάνα βιβλίο πριν εκθέτουμε άποψη, γιατί έτσι αποφεύγουμε να πετάμε κοτσάνες.

        Ο Στέφανος Βυζαντινός (6ος μ.Χ. αιώνας, δλδ σύγχρονος με την εμφάνιση των Σλάβων στην βαλκανική ιστορία) αναφέρει ως εναλλακτικό όνομα του Αώου την ποικιλία Αύος που περιέχεται στο αρχαίο εθνωνύμιο Παραυαίοι = αυτοί που κατοικούν «παρά τον Αύο = Αώο».

        https://smerdaleos.wordpress.com/2015/01/20/%CE%BF-%CF%80%CE%BF%CF%84%CE%B1%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B1%CF%8E%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B1-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%BD%CF%8C%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1/

        Για άνθρωπος που τάχα ενδιαφέρεται για τους Σλάβους, είσαι Sramota Slovenska (= ντροπή των Σλάβων) αν δεν μπορείς να καταλάβεις πως στο στόμα των Σλάβων ο Άσαμος έγινε πρώτα Osomŭ και, τελικά, Osum.

        Δεν ξέρεις ότι οι Σλάβοι γύρω στο 800 ολοκλήρωσαν την τροπή *a>o, τόσο στο γνήσιο σλαβικό λεξιλόγιο, όσο και στις δάνειες λέξεις που εισήλθαν στην γλώσσα τους πριν το 800;

        Η απλοποίηση ps>s (Αψός/Άψαμος > Άσαμος) έγινε είτε από λατινόφωνους (λ.χ. βαπτίζω > λατ. baptizo > βλαχ. pãtedz) ή, αργότερα, από τους Σλάβους εξαιτίας του νόμου των ανοικτών συλλαβών (λ.χ. *supnos > ελληνικό ύπνος ~ σλαβικό *sŭpnŭ > sŭnŭ).

        Η δε τροπή a>o Asamos > Osomŭ είναι προφανέστατη υπογραφή σλαβικής εξέλιξης προσλαβικού βαλκανικού τοπωνυμίου.

        Αναφέρω στην ανάρτηση για τον Αώο όλα τα παλαιοβαλκανικά τοπωνύμια που θυμάμαι, τα οποία υπέστησαν στο στόμα των Σλάβων την τροπή a>o.

    • Οι Αλβανοί δεν προέρχονται από τον Καύκασο. Είναι άλλοι οι Αλβανοί του Καυκάσου (σήμερα λέγονται Ούντι) και άλλοι οι Αλβανοί της βαλκανικής Αλβανίας. Επίσης, είναι ψέμα ότι οι Τούρκοι έφεραν τους Αλβανούς στα Βαλκάνια, αφού πρώτων υπάρχουν μαρτυρίες καταγεγραμμένες σε βενετικά αρχεία του 12ου αιώνα ότι μαρτυρείται αλβανική παρουσία απέναντι από την Κέρκυρα, και δεύτερον οι Αλβανοί πολέμησαν με σθένος εναντίον των Οθωμανών, πριν εξισλαμιστούν.

      Σύμφωνα με την παράδοση, την οποία διασώζουν οι Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς και Ιουστίνος, η παρακαυκάσια Αλβανία είναι δημιούργημα των Αλβανών, κατοίκων της ιταλικής πόλεως Άλβα, οι οποίοι μετανάστευσαν με αρχηγό τον Ηρακλή. Οι επίμαχες λοιπόν λέξεις σχετίζονται με την ελληνική γλώσσα καθώς και με τη λατινική, συνάμα δε με τον απώτερο Ελληνισμό, αφού η ίδρυση της απόμακρης Αλβανίας του Καυκάσου ανάγεται στον κύκλο των άθλων του Ηρακλή (Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, 1927, τ. 3ος, 403γ-406β).

      Λαοί με το όνομα Αλβανία υπήρχαν στην Κρήτη, στην Ιταλία και σε άλλα μέρη της Ευρώπης. Σύμφωνα λοιπόν με τις αρχαίες ελληνικές παραδόσεις οι Αλβανοί του Καυκάσου ήταν μετανάστες από τους Αλβανούς του Λατίου, τους οποίους οδήγησε εκεί ο Ηρακλής, όπως υποστηρίζουν οι Κουπιτώρης, Θωμόπουλος και άλλοι (αν και ορισμένοι από αυτούς επιμένουν να ομιλούν περί ελληνικής καταγωγής των Αλβανών λόγω ομοιότητας πολλών αλβανικών λέξεων με αρχαίες ελληνικές και λόγω της Πελασγικής και άρα ελληνικής όπως λένε καταγωγής των Ιλλυριών).

      Για τους Αλβανούς του Λατίου (οι οποίοι αποίκησαν τον Καύκασο και όχι το αντίθετο) αναφέρεται ο Διόδωρος Σικελιώτης, στο Βιβλίο 8, κεφ. 25, όπου αναφέρεται σε παλαιό πόλεμο Ρωμαίων-Αλβανών επί βασιλείας στην Ρώμη του Οστιλίου Τύλλου, ενώ στον ίδιο πόλεμο αναφέρεται ο Πολύαινος στα Στρατηγήματα, Βιβλίο 8, κεφ. 5.

      Σύμφωνα επίσης με τον Τάκιτο, Πελασγοί από την Θεσσαλία μαζί με Έλληνες μετανάστευσαν στον Καύκασο μετά που εκστράτευσαν με τον Ιάσονα στους Κόλχους και την Ιβηρία και Αλβανία, φτάνοντας μέχρι την Κασπία. (Tacit, annal, 6/34)

      Τέλος, έχει αποδειχθεί ότι η αλβανική γλώσσα είναι ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα, ανήκει σε έναν διακριτό/ξεχωριστό κλάδο της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας γλωσσών και δεν σχετίζεται με τις λεσγικές γλώσσες και διαλέκτους των Αλβανών του Καυκάσου:

      «Η αλβανική γλώσσα απότελεί την μόνη επιβιώσα διάλεκτο του θρακο-ιλλυρικού κλάδου των ινδο-ευρωπαϊκών γλωσσών. Φαίνεται να επιβεβαιώνει τη θέση των Αλβανών ότι είναι οι παλαιότεροι αυτόχθονες κάτοικοι της βαλκανικής χερσονήσου.» (One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, By James Minahan, History, 2000, Page 29)

      Το δέντρο των ινδο-ευρωπαϊκών γλωσσών δημιουργήθηκε το 1974 από το Ινστιτούτο Γλωσσών στη Σουηδία και δημοσιεύτηκε το 1975:

      «Η αλβανική γλώσσα πληρεί τις προϋποθέσεις – Η αλβανική γλώσσα είναι το πιο παλιό ινδο-ευρωπαϊκό ιδίωμα.» (WEBSTER’S NEW TWENTIETH CENTURY DICTIONARY, Unabridged Second Edition, De Luxe Color, William Collins and World Publishing Co., Inc., 1975, ISBN: 0-539-048523-3)

      Αξίζει να πούμε εδώ ότι οι Αλβανοί δεν ήρθαν από τον Καύκασο, αλλά Ιλλυριοί πήγαν στον Καύκασο – «Βαρβάρων τε αυ Θράκας και Παίονας και Ιλλυριούς και Αγριάνας τους ευρωστοτάτους τε των κατά την Ευρώπη και μαχιμωτάτους προς τα της Ασίας γένη αντιτάξεσθαι.» (Αρριανός Ζ’, 5)

      Όταν ο θρυλικός στρατηλάτης (ο Μέγας Αλέξανδρος) πέρασε το μεγάλο φαράγγι του ορεινού όγκου που χωρίζει την Ασία και που αποτελεί τον μοναδικό διάδρομο εισόδου στην αχανή ανατολική Ασία – γι’ αυτό και “πύλη του Καυκάσου” ονομάζεται – τοποθέτησε εκεί ισχυρή φρουρά.

      «Ούτω δη τα της Ασίας ώδε έχει προς του Ταύρου και του Καυκάσου τέμνεσθαι απ’ ανέμου ζεφύρου ως επ’ απηλιώτην…» (Αρριανός Ε’, 25, 5)

      «Όταν έφτασε η άνοιξη, ο Αλέξανδρος προχώρησε προς την Ινδία, αφήνοντας πίσω τον Αμύντα με 3.500 ιππείς και 10.000 πεζούς.» (Αρριανός Δ’, 22, 4)

      Αυτή η οπισθοφυλακή χωρίστηκε σε φυλές και κάθε φυλή ανέλαβε τη φύλαξη ενός συγκεκριμένου χώρου. Ο Κωνσταντινος Πορφυρογέννητος, σημειώνει: «Ίνα γίνηται σύνορον Φασιανής, ο ποταμός Ιέραξ, ήτοι ο Φάσις, και τα μεν αριστερά μέρη τα προ Ιλλυρίαν, κατέχωσιν οι Ίβηρες.» (P.G.T. 113, Περί Ιβήρων)

      Εκεί, γύρω από αυτόν τον ποταμό, αυτή η επαρχία ακόμη και σήμερα ονομάζεται – όπως λέγεται – “Αλβανικές Πύλες”. «Επί δ’ αυτοίς Κάσπιοι άνδρες. Αλβανοί τ’ επί τήσιν Αρήιοι. Εκεί δε και το έθνος οι Αλβανοί πολεμικοί και ποιμενικοί…ω Κυκλώπειος φησίν, ο βίος τουτέστιν ευδαίμων και άπονος.» (Διονύσιος “Οικουμένης Περιήγησις”, σελ. 180, στίχος 73)

      Την αξία αυτών των ακριτών συνοριοφυλάκων αντελήφθη και ο στρατηγός Στηλίχων (415 μ.Χ.), ο οποίος ενίσχυσε αυτές τις φρουρές με αρκετούς Ιλλυριούς από την Αλβανία και εκχριστιανισθέντες Γότθους, για να τον μιμηθεί αργότερα ο Βελισσάριος.

      Ο Κροάτης ιστορικός και πολιτικός Milan von Šufflay (1879-1931), όπως και ο Σέρβος εθνολόγος Jovan Erdeljanović – θεωρούσε τους Αλβανούς ως γηγενής στην Αλβανία και απόγονους των Ιλλυριών, ενώ ο γνωστός Τσέχος σλαβολόγος Konstantin Jireček που προαναφέραμε, αν και μεροληπτούσε υπέρ των Σλάβων, θεωρούσε τους Αλβανούς ως απόγονους των Ιλλυριών μεν, αλλά θεωρούσε ότι είχαν έρθει από βορειότερα, από τις ιλλυρικές φυλές που κατοικούσαν στην Δαλματία. Ανάμεσα στα γραπτά του Šufflay τα σχετικά με τους Αλβανούς, είναι τα “Povijest severnih Arbanasa” (Η ιστορία των βόρειων Αλβανών), που εκδόθηκε στο Βελιγράδι το 1924, το “Städte und Burgen Albaniens hauptsächlich während des Mittelalters” (Οι Πόλεις και τα Φρούρια της Αλβανίας, Πρωταρχικά κατά τη διάρκεια των Μεσαιωνικών Χρόνων), που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1924, και το “Srbi i Arbanasi: njihova simbioza u srednjem vjeku” (Σέρβοι και Αλβανοί: Η συμβίωση τους κατά τα Μεσαιωνικά Χρόνια), που εκδόθηκε στο Βελιγράδι το 1925, καθώς και μία μεγάλη σειρά άρθρων. Μαζί με τους Ludwig von Thallóczy και Konstantin Jireček, εξέδοσε τη σημαντική δίτομη συλλογή αλβανικών ιστορικών κειμένων με τίτλο ‘Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia’ (Πράξεις και Διπλωματικές Υποθέσεις που εξιστορούν τα μεσαιωνικά χρόνια στην Αλβανία), που εκδόθηκε στη Βιέννη το 1913 και το 1918 ο δεύτερος τόμος, καλύπτοντας τα χρόνια από το 344 έως το 1406 μ.Χ.

      Ας δούμε τώρα ένα μικρό κομμάτι ενός άρθρου που έγραψε ο Šufflay σε μία Βιεννέζικη εφημερίδα τον Νοέμβριο του 1912, όταν οι σερβικές στρατιωτικές δυνάμεις είχαν κατακτήσει το Κόσοβο και ένα μεγάλο μέρος της σημερινής Αλβανίας:

      «Οι Σέρβοι πολιτικοί θα ήταν καλύτερο να μην αναφέρουν ιστορικές απαιτήσεις στο κυριότερο αλβανικό λιμάνι, αυτό του Δυρραχίου (Durrës), που προτίθενται να το κατακτήσουν… Σε ιστορικά γραπτά, η ‘Αλβανία’ έγινε τότε ένας συμβατικός όρος, αναφερόμενη στην ορθογώνια ορεινή περιοχή ανάμεσα στο Τίβαρ, Πρίζρεν, Οχρίδα και Βαλόνα (Αυλώνα). Αυτή είναι η περιοχή στην οποία οι αυτόχθονες λαοί (Ιλλυριοί, Θράκες) βρέθηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά υπό την εξουσία νέων (κρατικών) σχηματισμών από Έλληνες, Ρωμαίους και Σλάβους, όπως ο κισσός εξαπλώνεται πάνω στα γρανιτένια μνημεία ενός πρώην μεγάλου έθνους, οι Ιλλυριοί. Η λέξη ‘Αλβανία’ έχει χρησιμοποιηθεί ώστε να περιγράψει το μέσο αυτής της ορθογώνιας περιοχής από τα παλιά ιλλυρικά χρόνια…Αυτή η περιοχή ήταν πάντα μία παραμεθόρια περιοχή στην ουσία, ένα όριο ανάμεσα σε γλώσσες, θρησκείες και πολιτικές δυνάμεις. Ήταν ένα προϊόν ανατολής και δύσης, μία συγχώνευση των λιμανιών των Λατίνων και των Ελλήνων, ή ένα αμάγαλμα του Ρωμαϊκού και του Βυζαντινού κόσμου, που ήταν σε ευθεία επαφή με τους βάρβαρους – οι αυτόχθονες Αλβανοί και οι κατακτητές Σλάβοι…» (Das mittelalterliche Albanien, Neue Freie Presse, Vienna, 28 November 1912, p. 26 & reprinted in Illyrisch-Albanische Forschungen, edited by Ludwig von Thallóczy, Volume 1 (München & Leipzig: Düncker & Humblot, 1916), p. 282-287)

      • Οι Αλβανοί δεν προέρχονται από τον Καύκασο. Είναι άλλοι οι Αλβανοί του Καυκάσου (σήμερα λέγονται Ούντι) και άλλοι οι Αλβανοί της βαλκανικής Αλβανίας. Επίσης, είναι ψέμα ότι οι Τούρκοι έφεραν τους Αλβανούς στα Βαλκάνια, αφού πρώτων υπάρχουν μαρτυρίες καταγεγραμμένες σε βενετικά αρχεία του 12ου αιώνα ότι μαρτυρείται αλβανική παρουσία απέναντι από την Κέρκυρα, και δεύτερον οι Αλβανοί πολέμησαν με σθένος εναντίον των Οθωμανών, πριν εξισλαμιστούν.

        Πάντως αν ενδιαφέρεσαι για την πρώτη σίγουρη μνεία των Αλβανών (των Βαλκανίων) αυτή είναι σε Βουλγαρικό κείμενο του πρώιμου 11ου αιώνα, όπου αναφέρονται ως Arbanasi (το παραδοσιακό όνομα με το οποίο οι Σλάβοι ήξεραν τους Αλβανούς).

        It can be seen that there are various languages on earth. Of them, there are five Orthodox languages: Bulgarian, Greek, Syrian, Iberian (Georgian) and Russian. Three of these have Orthodox alphabets: Greek, Bulgarian and Iberian. There are twelve languages of half-believers: Alamanians, Franks, Magyars (Hungarians), Indians, Jacobites, Armenians, Saxons, Lechs (Poles), Arbanasi (Albanians), Croatians, Hizi, Germans.

        Για το εθνωνύμιο Arbanasi παραθέτω το τοπωνύμιο Arbanaška μεταξύ Σκοπίων και Στιπ και το Arbanasac ανατολικά του Prokuplje (είναι στη σειρά από βορρά προς νότο: Arbanasac = «Αλβανοχώρι», Bugarinovac = «Βουλγαροχώρι» και Vlahovo = «Βλαχοχώρι»).

  27. Δεν μίλησα για καμιά αλβανία του Καυκάσου. Είπα το προγανές. Οτι το μοτίβο στο οποίο υπάγεται το μοντέρνο φαινόμενο “αντικατάστασης” κουλτούρας και γλώσσας και απο-σλαβοποίησης του Κοσόβου, είναι ακριβώς το ίδιο στο οποίο υπάγεται και ολόκληρος ο αποικισμός της νότιας βαλκανικής απο αρβανόβλαχους αρχής γενομένης με τα πογκρόμ εναντίον των νότιων σλάβων απο το 900 μ.χ. και μετά. Και ιδίως αυτών που αρνούνταν να υποταχθούν στον χριστιανικό σταυρό, υπο ρωμαϊκούς όρους.

    Τα τοπωνύμια δεν αλλάζουν έτσι εύκολα. Για να “τηρηθεί” ένα τοπωνύμιο, υπάρχουν 2 τρόποι :
    1) κάποιος/οι βρίσκει/ουν ένα όνομα με λογικό νόημα σε σχέση με τον τόπο και οι απόγονοί του/ς το τηρούν (σλαβικής περιπτωση)
    2) κάποια κεντρική εξουσία δίνει κάποιο όνομα (ελληνο-αλβανική περίπτωση)

    Αν οι φοβεροί και τρομεροί και πανάρχαιοι αλβανοί ζούσαν εξαπανέκαθεν στην βαλκανική, τότε γιατί τα τοπία είναι ΤΟΣΟ φτωχά σε αλβανικά ονόματα? Υπόψην οτι το 99% των ονομάτων που νομίζετε οτι είναι αλβανικά είναι βεβαίως σλαβικά. (μιας και το φερε η κουβέντα Osum είναι το 8. απλά. Προφανώς αυτο το ποταμάκι κάνει κάποια οκτάρια, υπάρχει και η Sarganska Osmica στην Βοσνία-Σερβία) .

    Περι αλβανών και μετοίκησης, πέραν των πηγών που δεν έκανες τον κόπο να ψάξεις, να σε ρωτήσω γιατί στην μοναδική εκτενή ιστορική πηγή του 10 αιώνα μ.χ. (Προς ίδιον υιόν μου Ρωμανόν, δυτικιστί : DAI), ένα κείμενο που αναφέρει σχεδόν ΟΛΟΥΣ τους λαούς της ασίας και της ευρώπης, ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΥΤΕ ΚΑΝ ΣΑΝ ΛΕΞΗ ΚΑΙ ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΕΚΔΟΧΗ : alv, alb, skip-, sip-, ship-. , sqip, shqip, ktl ktl ktl

    https://www.stormfront.org/forum/t135651/

    μην κοιτάς την ιδεολογία αυτού του φόρουμ, με την οποία προφανώς διαφωνώ, κοίτα απλά τις ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ πηγές…

    Δεν υπάρχει ΚΑΜΙΑ απολύτως απόδειξη οτι οι αλβανοί υπήρξαν πριν τον 10ο αιώνα μ.χ. στα βαλκάνια.

    Συγγνώμη αλλά δεν μπορώ να χωνέψω οτι η όλη απόδειξη βασίζεται στο αλβανικό sh, s, ktl ;όταν πρόκειται για ένα λαό 1-2 εκατομυρίων με το ζόρι, οι οποίοι δεν έχουν καταφέρει να φτιάξουν ουδέποτε ένα κοινό λεξιλόγιο για τις απλούστερες λέξεις. π.χ. νότος = jug!!! να μην πούμε για βασικές λέξεις που αφορούν χλωρίδα και πανίδα. Όλα δείχνουν έναν λαό που ήρθε και “σχηματίστηκε” κατα παραγγελία (όπως και πολλοί άλλοι άλλωστε, όπως οι αγαπημένοι σου ρουμάνοι, οι οποίοι πριν 100 χρόνια μιλούσαν κατα το 50% και βάλε σλαβικά)

    • μιας και το φερε η κουβέντα Osum είναι το 8. απλά. Προφανώς αυτο το ποταμάκι κάνει κάποια οκτάρια,

      Μη φοβάσαι δεν είχε οχτάρια του ποταμάκι. Ο Στράβων ονομάζει τον ποταμό Αψό και μεταγενέστερες αρχαίες πηγές τον ονομάζουν Άψαμο/Άσαμο.

      Yπήρχε ένας ταυτώνυμος ποταμός στην αρχαία Θράκη και οι Βούλγαροι σήμερα τον λένε Osǎm.

      The Òsam (Bulgarian: Осъм) is a river in northern Bulgaria. Its drainage basin is in between that of the river Vit to the west and the Yantra system to the east.[1] The river has two main tributaries in its upper course: the Black Osam takes its source from the foot of Levski Peak in the Balkan Mountains, at an altitude of 1,821 m (5,974 ft), while the White Osam has its source on the northern slopes of the Kozya Stena peak. In Troyan, the black and white Osam join. It runs north towards Lovech, then north-east until Letnitsa and Levski, where it turns north-west until it flows into the river Danube 5 km west of the town of Nikopol. The ancient name of the river was Assamus.

      Το ότι έτυχε στην τελική τους μορφή να μοιάζουν με το σλαβικό οχτώ αυτά τα υδρωνύμια δεν σημαίνει ότι σχετίζονται ετυμολογικά μ’αυτό.

      Αντίστοιχα, η Chuka της Κένυας δεν έχει καμία σχέση με την σλαβική čuka = «κορυφή» και η μογγολική Solun δεν έχει καμία σχέση με το σλαβικό όνομα της Θεσσαλονίκης Solun.

    • Κουκόηλ'ς

      Καλημέρα ahah,
      Ας πάρουμε το πρώτο . M ‘έχεις μπερδέψει λίγο με κάποια από αυτά που γράφεις.

      Γράφεις πχ: “Τα τοπωνύμια δεν αλλάζουν έτσι εύκολα. Για να “τηρηθεί” ένα τοπωνύμιο, υπάρχουν 2 τρόποι :
      1) κάποιος/οι βρίσκει/ουν ένα όνομα με λογικό νόημα σε σχέση με τον τόπο και οι απόγονοί του/ς το τηρούν (σλαβικής περιπτωση)
      2) κάποια κεντρική εξουσία δίνει κάποιο όνομα (ελληνο-αλβανική περίπτωση)”

      Μου δίνεις την εντύπωση ότι εννοείς ότι τα περισσότερα Σλάβικα τοπωνύμια της Βαλκανικής ανήκουν στην πρώτη περίπτωση (τα έδωσαν οι κάτοικοι) ενώ τα περισσότερα Ελληνοαλβανικά ανήκουν στη δεύτερη (τα έδωσαν εξουσίες). Φαντάζομαι δεν εννοείς αυτό.

      Προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχουν κι άλλοι τρόποι ονοματοδοσίας τόπων ή επιβίωσης τοπωνυμίων. Αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα.

      Αναφορικά με το δεύτερο, νομίζω ότι έχεις μπερδευτεί εσύ:

      Γράφεις πχ: “Αν οι φοβεροί και τρομεροί και πανάρχαιοι αλβανοί ζούσαν εξαπανέκαθεν στην βαλκανική, τότε γιατί τα τοπία είναι ΤΟΣΟ φτωχά σε αλβανικά ονόματα? Υπόψην οτι το 99% των ονομάτων που νομίζετε οτι είναι αλβανικά είναι βεβαίως σλαβικά. (μιας και το φερε η κουβέντα Osum είναι το 8. απλά. Προφανώς αυτο το ποταμάκι κάνει κάποια οκτάρια, υπάρχει και η Sarganska Osmica στην Βοσνία-Σερβία)”.

      Ο Σμερδαλέος θεωρεί ότι οι Αλβανική γλώσσα κατάγεται από γλώσσες που μιλούσαν οι αρχαίοι κάτοικοι των ανατολικών Βαλκανίων, και όχι οι αρχαίοι κάτοικοι της Αλβανίας.
      Αν διάβασες τις παραπομπές του Σμερδαλέου, γράφουν ότι οι Αλβανοί, -ή έστω αυτοί που έφεραν την Αλβανική γλώσσα στην Αλβανία-, πριν το Μεσαίωνα δε ζούσαν στην Αλβανία αλλά ανατολικότερα (Σερβία – Ρουμανία). Για αυτό και κάποια αρχαία τοπωνύμια στην ανατολική Βαλκανική, που επιβίωσαν της Σλαβικής εγκατάστασης και ονοματοδοσίας, ταιριάζουν θα λέγαμε απλά με τους γλωσσολογικούς κανόνες της σύγχρονης Αλβανικής γλώσσας. Νομίζω ότι αν διαβάσεις προσεκτικότερα, θα δεις ότι ο Σμερδαλέος εξηγεί γιατί «τα τοπία (της Αλβανίας) είναι ΤΟΣΟ φτωχά σε αλβανικά ονόματα»

      • Καλώς τον Κουκόλια τον γίγαντα!

        Που χάθηκες βρε ψυχή;

        Υπάρχουν χίλιες δυο ενδείξεις που δείχνουν ότι οι Αλβανοί ήταν ένας παλαιοβαλκανικός λαός που κατά την ρωμαϊκή περίοδο (1ος-6ος μ.Χ. αιώνας) ζούσε στα περιθωριακά ορεινά των λατινόφωνων βαλκανίων και, ειδικότερα, στα ορεινά όπου μιλιόταν η Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (δλδ ο πρόγονος της Βλαχικής/Αρουμανικής και της Ρουμανικής).

        1) Τα πρώιμα λατινικά δάνεια.

        Εκτός από τον εκπληκτικά μεγάλο αριθμό λατινικών δανείων, που κάνει τους αλβανολόγους να λένε πως οι Αλβανοί «στο παρά πέντε» δεν εκλατινίστηκαν πλήρως, όπως οι Βλάχοι και οι Ρουμάνοι, υπάρχουν πάμπολλα λατινικά δάνεια που έχουν εισέλθει στην πρώιμη πρωτοαλβανική (δλδ πριν από το 300 μ.Χ.).

        Υπάρχουν καμιά 20αριά λατινικά δάνεια που εισήλθαν στην πρώιμη πρωτοαλβανική, όσο ήταν ακόμα ενεργά τα μακρά φωνήεντα στις δύο γλώσσες (δλδ πριν από το 250 μ.Χ.).

        Παραδείγματα οι πρώιμες πρωτοαλβανικές τροπές ē>ā>o και ō>e στα παρακάτω λατινικά δάνεια:

        pōmum > pemë (όπως το γνήσιο αλβανικό *pōl-nos > *pōlla > pelë = «φοράδα» ~ πώλος, θυμίζω το δυτικό δακικό τοπωνύμιο Pōlōndāva που έγινε Pelendova = *pōlōm dhēwā = «πώλων πόλις» κατά την ύστερη αρχαιότητα).

        Η αλβανική εξέλιξη ē>ā>o, είναι ανάλογη της μαρτυρημένης δακομυσικής τοπωνυμικής εξέλιξης dēvā > dāva > dova (Pulpudeva = θρακιστί η Φιλιππούπολις, που συνεχίζει στο βουλγαρικό Plovdiv).

        2) Υπάρχουν καμιά δεκαριά λατινικά δάνεια που εισήλθαν πριν από την ύστερη λατινική ουράνωση kj>ts του 5ου αιώνα.

        commercium > kumerq
        facies > faqe
        ericius > iriq/uriq

        κλπ

        Αυτά είναι αντίστοιχα των ελληνικών όρων Κικέρων και κάγκελο που εισήλθαν στην ελληνική πριν την ουράνωση ki/ke>tsi/tse (λ.χ. ιταλικά cancello = /kantsello/ και Cicerone = /Tsitserone/).

        3) Η αλβανική έχει Ανατολικά Βαλκανικά Ρωμανικά Δάνεια που δεν επιβίωσαν στην Βλαχική και την Ρουμανική, λ.χ. λατ. tructa = «πέστροφα»> ΑΒΡ *tropta > troftë.

        Η τροπή ct>pt είναι χαρακτηριστική της ΑΒΡ (λ.χ. noctem > noapte, directus > dreptu), αλλά ο όρος *tropta δεν επιβίωσε στις θυγατέρες της ΑΒΡ (βλαχική και ρουμανική).

        Τέλος, είναι σίγουρο ότι οι γλωσσικοί πρόγονοι των Αλβανών συμβίωναν με τους γλωσσικούς προγόνους των Βλάχων και των Ρουμάνων, όσο οι τελευταίοι έτρεπαν το ct>pt, γιατί υπάρχει ένας όρος που υπέστη αυτή την τροπή ΜΟΝΟ την Αλβανική.

        Είναι το κυδώνι: λατ. malum cotōneum > ρουμανικό *cutunje > gutuie.

        Επειδή στην Αλβανική χάθηκε το πρώτο φωνήεν, ο όρος κατέληξε cotōneum > ctōnju > ptōnju > ftua~ftue (με τυπική διτυπία τοσκ. ua ~ γκεγκ. ue στο τελοσύλλαβο τονισμένο ōn).

        Η τροπή αυτή δείχνει ότι οι Αλβανοί κατά την ύστερη αρχαιότητα ζούσαν εντός της περιοχής όπου ήτνα ενεργή η ΑΒΡ τροπή kt>pt. Θυμίζω ότι ο Σωκράτης ο Σχολαστικός διέσωσε το ουννικό όνομα Oktar ως Ουπτάρος (προφανώς η πληροφοριοδότειρα πηγή του ήταν ομιλητής της ΑΒΡ).

        4) Η αλβανική διαθέτει αρχαία θρακικά δάνεια: το θρακικό ξίφος σκάλμη εισήλθε στην αλβανική ως shkalmë

        Γράφει ο Ησύχιος:

        σκάλμη· μάχαιρα Θρᾳκία. καὶ σιδηρολάβον δὲ αὐτήν τινες λέγουσιν

        5) Για ολόκληρο το δακομυσικό υπόστρωμα της ΑΒΡ που είναι ολόιδιο με αντίστοιχους αλβανικούς όρους τι να πρωτοπώ;

        vjedhull τον ασβό οι Αλβανοί viezure οι Ρουμάνοι (PAlb *wedz-ula = «κλεφτίσκος», αλβ wedza > vjedh = «κλέβω»).

        Δεν είναι ένας-δυο όροι … είναι καμιά εκατοσταριά. Έχω παρουσιάσει τους περισσότερους στις αναρτήσεις που έχω δώσει ως συνδέσμους.

        6) «μάντεια» η βατομουριά στους Δακο-Μυσούς, *manta η πρωτοαλβανική βατομουριά (*manta > manda > man). «Ασά» το αρκουδοπούρναρο στους Βέσσους, ashë το αρκουδοπούρναρο στην Αλβανική.

        7) βρύγχος ο θρακικός φόρμιγξ =κιθάρα, *bronca > broanca ένα παραδοσιακό έγχωρδο όργανο στην Ρουμανική.

        8) Dacia Ripensis = Dacia Malvensis = Δακία Παραποτάμια

        Το επίθετο malvensis δεν είναι λατινικό, απλώς έχει λατινικό επίθημα και περιέχει τον δακομυσικό όρο *malva = λατ. ripa = όχθη.

        mal = «όχθη» στη Βλαχική και την Ρουμανική σήμερα.

        Ο Προκόπιος κατέγραψε το τοπωνύμιο Capo Malva στην Δαρδανία (περιοχή Κοσσυφοπεδίου-Ναϊσσού), το οποίο είναι αντίστοιχο της σημερινής ιταλικής πηγής sorgente Capo Fiume. «Capo fiume» στα ιταλικά σημαίνει “headwater”, άνω μέρος του ποταμού. Το ίδιο σήμαινε και το δαρδανικό τοπωνύμιο Capo Malva = Capo Fiume.

        Υπάρχει και το δακομυσικό υδρωνύμιο *Malva που επιβιώνει στην Σερβική ως ποταμός Mlava (υπέστη νοτιοσλαβική μετάθεση των υγρών, όπως η Ιλλυρική Scardona > κροατ. Skradin).

        Όλα τα παραπάνω (κι άλλα τόσα) νομίζω δείχνουν περίτρανα ότι οι γλωσσικοί πρόγονοι των Αλβανών και οι γλωσσικοί πρόγονοι των Βλάχων και των Ρουμάνων συμβίωναν στα μέρη της Διοικήσεως Δακίας (και τριγύρω) κατά την ύστερη αρχαιότητα.

    • Το 1190 μ.Χ. ο Αλβανός άρχοντας της Κρούγιας, ο Progon (Πρόγκον), ίδρυσε το Πριγκηπάτο των Άρμπερ (Principata e Arbërit), με πρωτεύουσα την Κρούγια (Krujë). Αρχικά (πριν το 1204) το πριγκηπάτο ήταν ημιαυτόνομο, στα πλαίσια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Βυζαντινή εξάρτηση μαρτυρείται και από τους τίτλους που δόθηκαν στους κυβερνήτες του’ ο τίτλος «Άρχων» δόθηκε στον Progon και ο τίτλος «Πανυπερσέβαστος» δόθηκε στον γιο του Dhimitër Progoni. Μετά το 1204 μ.Χ. το πριγκηπάτο πέρασε υπό την εξάρτηση του Δεσποτάτου της Ηπείρου και αργότερα σχετίστηκε με τη σερβική δυναστεία Nemanjić και τους πρίγκηπες της Ζέτα Vladin και Dorde Nemanjić.

      Μετά το 1198 μ.Χ. τον Πρόγκον διαδέχτηκαν κατά σειρά οι γιοι του Gjin Progoni (1198-1208 μ.Χ.) και Dhimitër Progoni (1208-1216 μ.Χ.). Σε ορισμένες δυτικές πηγές ο Dhimitër αναφέρεται και ως judex (δικαστής) και princeps Arbanorum (πρίγκηπας των Αλβανών) ενώ οι βυζαντινοί του απέδωσαν τον τίτλο Μέγας Άρχων. Το 1208 ο Dhimitër παντρεύτηκε την κόρη του Σέρβου πρίγκηπα (και μετέπειτα βασιλιά) Stefan Nemanjić (γνωστός στα ελληνικά ως Στέφανος Νεμάνια) την Komnena Nemanjić. Το 1209 ο Dhimitër συνήψε συνθήκη με τη Δημοκρατία της Ραγούσας, για να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα του βενετικού Δουκάτου του Δυρραχίου, ενός κρατιδίου που σχηματίστηκε μετά την τέταρτη Σταυροφορία, και ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με τον Πάπα Ινοκέντιο τον 3ο για να ασπαστεί αυτός και οι υπήκοοι του τον Ρωμαιοκαθολικισμό.

      Όταν ο Dhimitër Progoni πέθανε το 1215, η Komnena σύντομα παντρεύτηκε τον Ελληνο-Αλβανό Grigor Kamona (Γρηγόριο Καμόνα) ο οποίος διαδέχτηκε τότε τον αποθανόντα Δημήτριο – ο ιστορικός Kristo Frashëri λέει ότι ο Kamona εκλέχτηκε στην Κρούγια – και βελτίωσε τις σχέσεις με τη Σερβία, που είχαν δεχτεί πλήγμα ύστερα από μία επίθεση των Σέρβων στη Σκόδρα (Skodër). Η Komnena και ο Grigor απέκτησαν μία κόρη η οποία παντρεύτηκε με τον Golem, τον τελευταίο κυβερνήτη του Πριγκηπάτου των Arbër (στα 1253-1255 μ.Χ.). Στις συγκρούσεις ανάμεσα στον ηγεμόνα της Ηπείρου Μιχαήλ 2ο Κομνηνό Δούκα και τον αυτοκράτορα της Νίκαιας Ιωάννη 3ο Δούκα Βατάτζη, ο Γκόλεμ – αν και αρχικά ήταν σύμμαχος του ηγεμόνα της Ηπείρου – υποστήριξε τον Βατάτζη.

      Το πριγκηπάτο διαλύθηκε το 1255 μ.Χ.

  28. οι βλάχοι/αλβανοί/σαρακατσάνοι/ρουμάνοι/κτλ είναι φυλές τις οποίες έφεραν οι ανατολικοί ρωμαίοι απο την ασία, για να σπάσουν την ινδο-ευρωπαϊκή Σλαβο-Ελληνική κυριαρχία. (Οι ούγγροι είναι το 2ο τρανταχτό παράδειγμα)
    Ουγγαρία-Ρουμανία έχουν έναν ρόλο, να σπάσουν την σλαβική συνέχεια στην κεντρική ευρώπη. (μια ματια στον χάρτι πείθει εύκολα)

    τέλος να έχετε υπόψην σας οτι Ρουμάνικα και Αλβανικά είναι γλώσσες οι οποίες ακόμη και μέχρι πριν απο λίγα χρόνια, διέρχονταν μέσα από ραγδαίες και ριζικές διαδικασίες σχηματισμού και επίσημης μορφοποίησης, και φυσικά, μέλημα των οποίων είναι κυρίως η αποσλαβοποίηση, και κατα δεύτερο η δημιουργία νέων λέξεων που ταιράζουν στην αντίστοιχη φωνολογία, και οι οποίες έστω και με πολύ φαντασία να μπορούν να συυσχετιστούν με κάτι το “γνήσιο” και το “αρχαίο” και το “γηγενές”.

    Τέλος στα περί καταλήξεων, -ι, -ιστα, -ишта, -išta, κτλ έχετε υπόψην σας τα εξής :

    – κατάληξη σε -i μπορεί να είναι είτε αρσενικό είτε πληθυντικός αρσενικού, είτε σε λίγες περιπτώσεις γενική/τοπική θηλυκού
    – -ιστα, μπορεί να είναι θηλυκό, αλλά μπορεί και πληθυντικός ουδετέρου
    – -α (Γιαννινα, Γιανιτσα, κτλ) μπορεί να είναι είτε κτητικό θηλυκού προς θηλυκό, είτε πληθυντικός ουδετέρου

    Τέλος περι Σιάτιστα :
    https://www.google.ba/search?client=ubuntu&channel=fs&q=sijatista&ie=utf-8&oe=utf-8&gws_rd=cr&ei=ECSsV_7EKsqCgAai7IKYDw#channel=fs&q=sjati%C5%A1te

    είναι απλά ο πληθυντικός του sjatišta. Πολλοί “σλαβολόγοι” κάνουν το λάθος ποτέ να μην εξετάζουν το ενδεχόμενο του πληθυντικού.

    • κουκόηλ'ς

      Βρε ahah μου, άσε τις φυλές. Εδώ μιλάμε για γλώσσες. Μην τα μπερδεύεις.

      Το σύρε- φέρε φυλες από την Ασία στα Βαλκάνια και απ’τά Βαλκάνια στην Ασία , ήταν πολυ διαδεδομένο στο Μεσαίωνα, και όχι μόνο…. Οι φυλές αυτές όμως, με το που ερχόταν στα Βαλκάνια, άρχιζαν να υιοθετούνε τη γλώσσα της ντόπιας εξουσίας. Ελληνικά, Λατινικά, Σλάβικα.
      Εάν γινόταν αυτοί εξουσία, θα υιοθετούσαν οι τριγύρω τους τη γλώσσα τους.

      Μιλούσαν στην Ασία οι φυλές Λατινικά ή Αλβανικά; Υπάρχουν σήμερα αυτές οι φυλές ή ίχνη τους κάπου; πως έχει εξελιχθεί η γλώσσα τους;

    • οι βλάχοι/αλβανοί/σαρακατσάνοι/ρουμάνοι/κτλ είναι φυλές τις οποίες έφεραν οι ανατολικοί ρωμαίοι απο την ασία

      Ναι … είχε πολλούς εκλατινισμένους Θράκες στην Ασία που ονόμαζαν την Παραποτάμια Δακία Dacia Malvensis/Ripensis (malva > βλαχικό και ρουμανικό mal = «όχθη» = λατινικό ripa).

      Δε μου λες, άντε Αλβανοί, Βλάχοι, Ρουμάνοι ήρθαν από την Ασία αργότερα … όλοι αυτοί οι ολικώς ή μερικώς εκλατισμένοι Βέσσοι των Βαλκανίων της ύστερης αρχαιότητας τι έγιναν κατά τη γνώμη σου;

      • Λοιπόν, ahah τώρα θα παραθέσω μερικά τοπωνύμια που παραθέτει από την λατινόφωνη Βαλκανική ενδοχώρα ο Προκόπιος και οι Βλάχοι θ’αρχίσουν να γελάνε με την θεωρία σου περί … ασιατικής καταγωγής των ομιλητών της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (= ΑΒΡ, ο πρόδρομος της Βλαχικής/Αρουμανικής και Ρουμανικής).

        Λοιπόν, ένα από τα πρώιμα χαρακτηριστικά της ΑΒΡ είναι η τροπή του on>un. Αυτό συνέβη αρκετά νωρίς, πριν από την διφθογγοποίηση του τονισμένου ó>oa (λ.χ. nóctem > noapte, pórta > poartã), γιατί ακόμα και το τονισμένο ón έγινε ún και όχι oan. Οι ρωμανιστές (γλωσσολόγοι που μελετάνε τις λατινογενείς/ρωμανικές γλώσσες) πιστεύουν ότι η διφθογγοποίηση συνέβη γύρω στο ~400 μ.Χ. (300-500 μ.Χ.) και, κατά συνέπεια, η τροπή on>un της ΑΒΡ, αφού είναι προγενέστερη της διφθογγοποίησης, είχε ήδη συμβεί γύρω στο 300 μ.Χ.

        Λ.χ. τα λατινικά mōns/móntem = «βουνό» και pōns/póntem = «γέφυρα» εξελίχθηκαν στα ΑΒΡ munte και punte αντίστοιχα (λ.χ. βλαχικά munti/punti = ρουμανικά munte/punte).

        Ενώ το τονισμένο un διατηρήθηκε αυτούσιο στην ΑΒΡ, το άτονο un -όπως όλες οι άτονες δομές Vn, όπου V=φωνήεν- τράπηκε σε ən (βλαχικό ãn = ρουμανικό ăn = αλβανικό ën)

        Ωραία;

        Λοιπόν, ο Προκόπιος στο «Περί των Δεσπότου Ιουστινιανού Κτισμάτων» (De aedificis), όπου αναφέρει όλα τα κάστρα της Βαλκανικής που επιδιόρθωσε ο Ιουστινιανός (στο πρώτο μισό του 6ου αιώνα) αναφέρει στην Διοίκηση Δακίας και στη διπλανή Θράκη τα τοπωνύμια:

        Τὰ Θρᾳκῶν λειπόμενα. Παρά τε τὸν Εὔξεινον πόντον καὶ ποταμὸν Ἴστρον, κἀν τῇ μεσογείᾳ, οὕτως. Μυσίας παρὰ μὲν ποταμὸν Ἴστρον· Ἐρκούλεντε. Σκατρῖνα. Ἀππίαρα. Ἐξεντάπριστα. ∆εονίανα. Λιμώ. Ὀδυσσός. Βίδιγις. Ἀρῖνα. Νικόπολις. Ζικίδεβα. Σπίβυρος. Πόλις Κάστελλον. Κιστίδιζος. Βαστέρνας. Μέταλλος. Βηρίπαρα. Σπαθιζός. Μαρκέρωτα. Βόδας. Ζισνούδεβα.Τουρούλης. Ἰουστινιανούπολις. Θερμά. Γεμελλομοῦντες. Ἀσίλβα […]

        Το τοπωνύμιο Γεμελλομούντες είναι το λατινικό Montes Gemelli = «Δίδυμα Όρη» και βλέπουμε την ΑΒΡ τροπή on>un (θυμίζω βλαχικό munti = ρουμανικό munte).

        Πάμε παρακάτω

        Ἐν χώρᾳ Ῥεμισιανισίᾳ· Βρίττουρα. Σούβαρας. Λαμπωνίανα. Στρόγγες. ∆άλματας. Πριμίανα. Φρερραρία. Τόπερα. Τόμες. Κούας. Τζερτζενούτζας. Στένες. Αἰάδαβα. ∆έστρεβα. Πρετζουρίες. Κουμούδεβα. ∆ευριάς. Λούτζολο. Ῥεπόρδενες. Σπέλογκα. Σκοῦμβρο. Βρίπαρο. Τουλκόβουργο. Λογγίανα. Λουποφαντάνα. ∆αρδάπαρα. Βουρδόμινα. Γριγκιάπανα. Γραῖκος. ∆ρασίμαρκα.

        Κοντά στη Ρεμεσιάνα (η σημερινή σερβική Bela Palanka) αναφέρεται το τοπωνύμιο «Λουποφαντάνα» = λατινικό «πηγή του λύκου» (fontana lupi), αλλά πρόσεξε ότι το λατινικό fontána = «πηγή» ο Προκόπιος το απέδωσε ως φαντάνα.

        Στην ΑΒΡ η λατινική fontana έγινε fəntanə = βλαχικό fãntãnã = ρουμανικό fântână.

        Άντε τώρα πήγαινε σε έναν Βλάχο ή Ρουμάνο, δείξτου τα ΑΒΡ τοπωνύμια «Γεμελλομούντες» και «Λουποφαντάνα» (munti, fãntãnã) γύρω από την λατινόφωνη Διοίκηση Δακίας και μετά πέστου «ότι τον έφεραν από την Ασία οι Βυζαντινοί κατά τον μεσαιώνα».

        Κάτι μου λέει ότι και ο Βλάχος και ο Ρουμάνος θ’αρχίσουν να γελάνε μόλις σ’ακούσουν …

        Ο Edward Luttwak γράφει πως στα χωριά εκλατισμένων Δακο-Θράκων («Βεσσών») όπως ο στρατηγός Βελισάριος και οι αυτοκράτορες Ιουστίνος και Ιουστινιανός «μιλούσαν Λατινικά ή -καλύτερα- αυτό που περνούσε για λατινικά στην βαλκανική ενδοχώρα».

        «Αυτό που περνούσε για Λατινικά στην βαλκανική ενδοχώρα» … είναι η ΑΒΡ δηλδή ο κοινός πρόγονος της Βλαχικής και της Ρουμανικής.

        Επιγραφές Λατινόφωνων Βέσσών από την Σερδική = Σόφια:

        D(is) M(anibus) Gaius miles Cohortis X praetoriae … natione T(h)rax civitate Serdica (Θράξ το γένος από την πόλη της Σερδικής)

        -D(is) M(anibus) Aurelius Abittus miles Cohortis X praetoriae … natione Bessus natus regione Serdica vico Magari (Βέσσος το γένος, γεννηθείς στην περιοχή της Σερδικής, από το χωριό Magaris)

        -D(is) M(anibus) Aurelio Victorino militi Cohortis VI praetoriae … natione Dacisca regione Serdica (Δακικού γένους από την περιοχή της Σερδικής).

    • @ ahah: οι βλάχοι/αλβανοί/σαρακατσάνοι/ρουμάνοι/κτλ είναι φυλές τις οποίες έφεραν οι ανατολικοί ρωμαίοι απο την ασία, για να σπάσουν την ινδο-ευρωπαϊκή Σλαβο-Ελληνική κυριαρχία.

      Άλλο ερώτημα που έχω για την θεωρία σου βρε Αχαχ.

      Δε μου λες όταν -κατ’εσέ- οι Βυζαντινοί/Ανατολικοί Ρωμαίοι «έφεραν τους Βλάχους από την Ασία» … τους πήγαν και στην Ιταλία;

      Σε ρωτάω γιατί οι Πολωνοί την Ιταλία την ξέρουν ως «Βλαχία» (Włochy).

      Σου θυμίζω ότι στην δυτική σλαβική η σλαβική μετάθεση των υγρών συνέβη χωρίς έκταση (volh- > vloh-) και όχι με έκταση (volh->vlah-) όπως στη νότια σλαβική (λ.χ. πολωνικό złoto = νοτισλαβικό zlato = «χρυσάφι»).

      Ο Ανατολικός Ρωμαίος αυτοκράτορας Ιουστινιανός που κατ’εσέ «έφερε τους Βλάχους και τους Ρουμάνους από την Ασία» ήταν εκλατισμένος «Βέσσος» από την Δαρδανία, όπως και ο θείος του Ιουστίνος.

      Γράφει σε μια νεαρά/novella ο Ιουστινιανός:

      Και ου τη πατρίω φωνή τον νόμον συνεγράψαμεν, αλλά ταύτη δη τη κοινή τε και Ελλάδι, ώστε άπασιν αυτόν είναι γνώριμον δια το πρόχειρον της ερμηνείας», Ιουστινιανού, Νεαραί, 52, 32-35.

      Δηλαδή «δεν γράψαμε τον νόμο στην πατρώα [ρωμαϊκή] φωνή [=Λατινική], αλλά στην κοινή ελλάδα [ελληνική] γλώσσα, που είναι γνωστή σε όλους, δια το πρόχειρον της ερμηνείας».

      Ο Ιουστινιανός ήταν ένας Βλάχος/Romanus από τις Βλαχικές/λατινόφωνες Βαλκανικές επαρχίες της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που βασίλευε όμως έναν πληθυσμό, ο οποίος στην πλειοψηφία του αποτελούνταν από «ελληνίζοντες Ρωμαίους», όπως λέει και ο σύγχρονος του Ιουστινιανού Προκόπιος, όταν γράφει ότι οι «ελληνίζοντες Ρωμαίοι» λένε τις clausurae κλεισούρες και τον rationalis λογοθέτη.

    • “οι βλάχοι/αλβανοί/σαρακατσάνοι/ρουμάνοι/κτλ είναι φυλές τις οποίες έφεραν οι ανατολικοί ρωμαίοι απο την ασία, για να σπάσουν την ινδο-ευρωπαϊκή Σλαβο-Ελληνική κυριαρχία.”

      Ώστε έτσι έ; Η αλβανική γλώσσα είναι ινδο-ευρωπαϊκή γλώσσα, ανήκει σε έναν διακριτό/ξεχωριστό κλάδο της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας γλωσσών και δεν σχετίζεται με τις λεσγικές γλώσσες και διαλέκτους των Αλβανών του Καυκάσου:

      «Η αλβανική γλώσσα απότελεί την μόνη επιβιώσα διάλεκτο του θρακο-ιλλυρικού κλάδου των ινδο-ευρωπαϊκών γλωσσών. Φαίνεται να επιβεβαιώνει τη θέση των Αλβανών ότι είναι οι παλαιότεροι αυτόχθονες κάτοικοι της βαλκανικής χερσονήσου.» (One Europe, many nations: a historical dictionary of European national groups, By James Minahan, History, 2000, Page 29)

      Το δέντρο των ινδο-ευρωπαϊκών γλωσσών δημιουργήθηκε το 1974 από το Ινστιτούτο Γλωσσών στη Σουηδία και δημοσιεύτηκε το 1975:

      «Η αλβανική γλώσσα πληρεί τις προϋποθέσεις – Η αλβανική γλώσσα είναι το πιο παλιό ινδο-ευρωπαϊκό ιδίωμα.» (WEBSTER’S NEW TWENTIETH CENTURY DICTIONARY, Unabridged Second Edition, De Luxe Color, William Collins and World Publishing Co., Inc., 1975, ISBN: 0-539-048523-3)

  29. κουκόηλ'ς

    Αν αυτός ο Βλάχος είναι από τις Αρένες Γράμμου, πιστεύω θα χαρεί να μάθει πως στη Θράκη ο Προκόπιος αναφέρει μια πόλη Ἀρῖνα, όπως ακριβώς δηλαδή ονομάζουν οι Βλαχοι την άμμο, και τις διαβρωμένες πλαγές γύρω από το Επταχώρι.

    • Ωραίο παράδειγμα το Αρίνα!

      λατ. arena «άμμος» > βλαχικό και ρουμανικό arinã.

      Πέρασε και στην Αλβανική: ρωτακισμένο τοσκικό rërë και γκεγκικό rânë

    • Μου έκανε εντύπωση και το τοπωνύμιο «Γραίκος» (με τον τόνο λατινιστί στην παραλήγουσα … «Γκραίκους» λένε οι Βλάχοι τους ελληνόφωνους) κοντά στη Ρεμεσιάνα.

      Ἐν χώρᾳ Ῥεμισιανισίᾳ· Βρίττουρα. Σούβαρας. Λαμπωνίανα. Στρόγγες. ∆άλματας. Πριμίανα. Φρερραρία. Τόπερα. Τόμες. Κούας. Τζερτζενούτζας. Στένες. Αἰάδαβα. ∆έστρεβα. Πρετζουρίες. Κουμούδεβα. ∆ευριάς. Λούτζολο. Ῥεπόρδενες. Σπέλογκα. Σκοῦμβρο. Βρίπαρο. Τουλκόβουργο. Λογγίανα. Λουποφαντάνα. ∆αρδάπαρα. Βουρδόμινα. Γριγκιάπανα. Γραῖκος. ∆ρασίμαρκα.

      Αναρωτιέμαι αν έχει καμιά σχέση το σημερινό βουλγαρικό Grci = «Γραικοί» (κοντά στα βουλγαροσερβικά σύνορα, κάτω από το Bregovo).

  30. Ειχα γράψει ολοκληρο κείμενο που χάθηκε λογω μη σωστου password.
    Οι ερωτήσεις ειναι για τα τοπωνύμια
    Σελτσα
    Σινιτσικο
    Σμολικας
    Πραμοριτσα
    Μπιστριτσα
    Τσοτυλι(Τσιοτουλ)
    Είχα τις απόψεις μου αλλα χαθηκαν λογω password και δεμ τις ξαναγραφω γιατι με εκνεύρισε το μηχάνημα
    Παρακαλω για τις απόψεις σου. Τις δικές μου θα στις πω στην συζήτηση που θα προκύψει

    • Γδόσσα,

      Εγώ βρήκα δύο σχόλια και τα δημοσίευσα. Να ξέρεις αν σχολιάζεις βράδυ πως τα βραδυνά σχόλια τα δημοσιεύω το πρωί. Τώρα δεν ξέρω αν έγραψες άλλα σχόλια και χάθηκαν.

      Τώρα για τα τοπωνύμια που ρωτάς.

      1) Σέλτσα = μάλλον σχηματίστηκε από το σλαβικό selo = χωριό και σλαβική κατάληξη -ica (ενδεχομένως να σήμαινε κάτι σαν «ομάδα χωριών», Άνω Σέλιτσα = η ομάδα των Πάνω/Ορεινών χωριών). Οι σέρβοι έχουν και ένα ορνιθωνύμιο selica αλλά δεν ξέρω αν σχετίζεται.

      2) Σινιτσικο. Αν εννοείς το όρος Σινιάτσικο αυτό προέρχεται από το γιακαβικό (ě>ya) σλαβικό snyažĭko = «χιονισμένο», λ.χ. Sněžka (εκ του σλαβικού sněgŭ = «χιόνι»)

      3) Σμόλικας. Σλαβικό, ανάλογο των Smolice, Smolensk και του σλαβικού εθνωνυμίου Smolyani (νομίζω εκ του σλαβικού smola = «πίσσα, έδαφος μαύρο σαν πίσσα»).

      4) Πραμόριτσα. Εκ του γιακαβικού Pryamorica ή Pramorica. Σύνθετος όρος που περιέχει μία από τις νοτιοσλαβικές προεθέσεις prě-> prya- (περι-/παρα-/ανα- αναλόγως με την περίσταση) ή pra- = προ- και τον σλαβικό όρο more = θάλασσα (παραδείγματα: pra-deda = προπαππούς και Prya-porets.

      Για τη θάλασσα more ως δεύτερο συνθετικό παραθέτω τα Po-morje = «Αγχί-αλος» (κοντά στη θάλασσα, παράλιος τόπος), Primorsko κλπ.

      5) Μπίστριτσα = σλαβικό Bistrica = «Γοργοπόταμος» (ετυμολογία εδώ, PSlv bystrŭ = «γρήγορος, ορμητικός»), συχνό σλαβικό υδρωνύμιο και σλαβικό όνομα του Αλιάκμονα.

      6) Το Τσοτύλι το έχουμε συζητήσει με τον Κουκόλια. Ίσως να πρόκειται για έναν σλαβικό εν τέλει όρο για «μυτερό, ακονισμένο, τραχύ», ο οποίος όμως υπέστη μετάθεση toč- > čot- στις άλλες βαλκανικές γλώσσες (λ.χ. ρωσικά točiti = «ακονίζω», točilo = «ακονόπετρα, πέτρα για ακόνισμα».

      Αν θυμάμαι καλά, ο Orel γράφει πως στην Αλβανική το σλαβικό δάνειο točilo εμφανίζεται και μετατεθειμένο ως čotillë αλλά, επειδή παραθερίζω, δεν έχω στα χέρια μου τα συνήθη τεφτέρια μου (pdf).

      Αλλά για το Τσοτύλι καλό είναι να ψάξουμε καλά και για μη σλαβικές ετυμολογικές περιπτώσεις.

      • Σρ ευχαριστώ
        Συμφωνω για ολα
        Για τον Σμολικα αυτο που ειχα βρει ειναι οτι Σμολκα στα Σλοβακικα ειναι η κορυφη.
        Πολυ καλη η εξήγηση για τον Σινιατσικο.
        Για το Τσοτυλι σε συζήτηση ειπώθηκε η υποθεση οτι προέρχεται απο το Τσιοτου που θα πει ξερολιβαδο… Δεν ξέρω σν ευσταθει. Αυτο με την αμτιμεταθεση έχει ενδιαφέρον… Καπου μου φαίνεται ειψα βρει σε χαρτη? Το cotile..?Σε ευχαριστώ και παλι για την άμεση απάντηση σου….θα σε ξαναενοχλησω

      • Αυτό για την μετάθεση στο Τσοτύλι, πάρτο απλά σαν μια πιθανότητα. Δεν ειμαι καθόλου σίγουρος. Όπως είπα, στο Τσοτύλι καλό είναι πρώτα να εξαντλήσουμε τις μη σλαβικές ετυμολογικές περιπτώσεις (ελληνική, βλαχική, αλβανική).

      • Βλέπω υπάρχει και το βλαχορουμανικό ciot[u] = ιταλικό ciotto = «κούτσουρο, (κομμένος) κορμός δέντρου» και το φαινομενικά παράγωγο (?) ιταλικό ciottolo = «χαλίκι» (= «κομμένη» πέτρα = χαλίκι;).

        Μια άλλη πιθανότητα είναι ένας μετατεθειμένος ρωμανικός όρος συγγενής του ιταλικού επιθέτου tozzo = «κοντόχοντρος» για «πλατύ και χαμηλό μέρος».

        Δυστυχώς το wiktionary δεν έχει ετυμολογία στο ιταλικό tozzo.

  31. bill

    χερετω μετα απο καιρο!smola λεμε τον χυμο-ρετσινι που βγαζουν τα δεντρα οταν πληγωνονται,οταν ζοριζονται και αρρωσταινουν.π.χ το ρετσινι των πευκων ειναι smola.οταν ημασταν μικροι καναμε κολλα απο smola για χειροτεχνιες.χωρις να θελω να ακυρωσω αυτα που γραφει ο βρωμερος(smrdliv)εμεις smola λεμε το ρετσινι των δεντρων.φυσικα ειναι κολλωδες (οπως η πισσα που λεει ο smerd).η μαστιχα χιου π.χ ειναι smola.

    • Γειά σου Billy γίγαντα!

      Έτσι είναι όπως τα λές η σημασία του όρου smola είναι πρωτίστως «ρετσίνι». Η «πίσσα» είναι δευτερεύουσα σημασία.

  32. Δημήτρης

    Καλησπέρα! Πολύ ενδιαφέρον και διαφωτιστικό άρθρο! Μια ερώτηση. Τα τοπωνύμια σε -ίτσι είναι και αυτά σλάβικα;
    Π.χ. Δημητρίτσι Σερρών, Βασιλίτσι Λακωνίας, Μεταγγίτσι Χαλκιδικής κλπ κλπ.

    • Γεια σου Δημήτρη.

      Έξαρτάται και από το θέμα που υπάρχει πριν από το -ίτσι.

      Υπάρχει το υποκοριστικό σλαβικό επίθημα -ĭcŭ (λ.χ. gradŭ = «πόλη, κάστρο» > grad-ĭcŭ > βουλγ. Gradec, σερβοκροατικό Gradac κλπ), αλλά αυτό συνήθως εμφανίζεται ως Γαρδίκι.

      Οι σλαβικοί όροι «γέρος» και «δημιουργός» (λ.χ. σερβοκροατικά starac, tvorac) έχουν σχηματιστεί από το ίδιο επίθημα.

      Η σλαβική «καρδιά» περιέχει τον ουδέτερο τύπο του ίδιου επιθήματος *k’r.d-ikom > OCS srĭdĭce > σημερινό srce.

      Το σλαβικό πρόβατο περιέχει τον θηλυκό τύπο του επιθήματος *h3ew-ik-eh2 > ovĭca > σημερινό ovca.

      Στη Βουλγαρία υπάρχει το Πετρίτσι/Πέτριτς.

      Αλλά αν δεν είναι και το θέμα στο οποίο προσαρτάται το επίθημα σλαβικό, τότε η σλαβική ετυμολογία δεν είναι σίγουρη.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s