Οι Βλάχοι #2

Τελείωσα το πρώτο μέρος αυτού του ζεύγους αναρτήσεων με τον «λόγο περί Βλάχων» του Κεκαυμένου και κράτησα από όλη την παράγραφο την άποψή του ότι οι Βλάχοι ήταν Δάκες και Βέσσοι που κάποτε κατοικούσαν στην περιοχή των ποταμών Σάβο και Δούναβη. Επίσης θυμίζω ότι η πρώτη ιστορική αναφορά των Βλάχων στο Σκυλίτση τους βρίσκει «ὁδίτες» δηλαδή νομάδες στις Καλές Δρύες «μεταξύ Καστορίας και Πρεσπών».

Παραθέτω την αγγλική περίληψη του Κεκαυμένου από το βιβλίο “Southeastern Europe in the Middle Ages: 500-1250” (CAH,2006)

Kekaumenos Vlachs Sava

Υπάρχει τρόπος να επιβεβαιώσουμε την άποψη του Κεκαυμένου; Υπάρχει κάποια άλλη πηγή που να αναφέρει ότι έχουμε μετανάστευση εκλατινισμένων Δακο-Μυσικών πληθυσμών από τον ποταμό Σάβα στην Ελλάδα;  Υπάρχει! Είναι τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου και ο πληθυσμός είναι οι λεγόμενοι «Σερμησιάνοι».

Λίγο μετά το 680 μ.Χ. στον «Κεραμήσιο Κάμπο» (κάμπος της Πελαγονίας, Κεραμιαί ήταν το προσλαβικό όνομα του Πριλάπου) φτάνει ένα συνονθύλευμα λαών υπό την ηγεσία του Βούλγαρου Kuber. Λένε στους βυζαντινούς ότι κατοικούσαν στο Αβαρικό Χαγανάτο γύρω από την περιοχή του Σιρμίου. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν πολλοί οι οποίοι ήταν απόγονοι Ρωμαίων πολιτών των Βαλκανίων που 2 γενέες πριν οι Άβαροι είχαν αιχμαλωτήσει και είχαν συγκεντρώσει στην περιοχή του Σιρμίου. Αν και είχαν επιμειχθεί με τους «βαρβάρους», ισχυρίστηκαν αυτοί οι «Σερμησιάνοι», διατήρησαν τις παραδόσεις των Ρωμαίων προγόνων τους και τώρα επιθυμούσαν να επιστρέψουν στην πατρική τους αυτοκρατορία. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ιουστινιανός Β΄, γράφουν τα θαύματα του Αγίου Δημητρίου, έδωσε εντολή στους Δρουγουβίτες Σλάβους της Πελαγονίας (τους οποίους είχε υποτάξει με μια εκστρατεία λίγα χρόνια πριν) να παράσχουν τρόφιμα στους ακολούθους του Kouber. Μετά από λίγο καιρό, οι Σερμησιάνοι άρχισαν να διασπείρονται εδώ και εκεί. Πολλοί πήγαν στην Θεσσαλονίκη και από εκεί άλλοι συνέχισαν για Κωνσταντινούπολη. Σε κάποια φάση, ξανασυγκεντρώθηκαν από τους Βυζαντινούς στα δυτικά της Θεσσαλονίκης. Το δεξί χέρι του Kuber ήταν ο Μαύρος. Τα Θαύματα αναφέρουν ότι τιμήθηκε με τον τίτλο του πατρίκιου και αυτού του Άρχοντα των Σερμησιάνων και των Βουλγάρων. Η σφραγίδα του έχει βρεθεί αρχαιολογικά. Τα Θαύματα επίσης γράφουν ότι σχεδίαζε να καταλάβει την Θεσσαλονίκη, αλλά απέτυχε και ότι μιλούσε 4 γλώσσες: «την γλώσσα μας» (δηλαδή ελληνικά), την σλαβική, την βουλγαρική και την λατινική.

Την ίδια εποχή (~700 μ.Χ.) που τα θαύματα μιλάνε για τον πατρίκιο Μαύρο, Άρχοντα των Σερμησιάνων και των Βουλγάρων, το χρονικό του Θεοφάνη του εξομολογητή αναφέρει έναν Πατρίκιο Μαύρο Βέσσο να εκστρατεύει στην Κριμαϊκή Χερσόνησο.  Οι περισσότεροι ιστορικοί σήμερα δέχονται ότι πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο.

Παραθέτω την αγγλική μετάφραση των πρώτων σελίδων Θαυμάτων από τον Βυζαντινολόγο Παναγιώτη “Peter” Χαράνη.

MSD1

MSD2

MSD3

MSD4

Τώρα, το Σίρμιον βρίσκεται εκεί που ο ποταμός Drina χύνεται στον Σάβα. Άρα οι Σερμησιάνοι ζούσαν «γύρω από τους ποταμούς Σάβα και Δούναβη», όπως λέει και ο Κεκαυμένος για τους Βλάχους. Ένα σερβικό έγγραφο του 14ου αιώνα, αναφέρει το χωριό Vlasi Sremljane («Σερμησιάνοι Βλάχοι») κοντά στην Đakovica.  Έπομένως έχουμε ιστορική επιβεβαίωση βλαχικών μεταναστεύσεων από το Σίρμιον μέχρι το Κοσσυφοπέδιο, το οποίο δεν είναι και τόσο μακριά από τον «Κεραμήσιο Κάμπο» της Πελαγονίας.

Ceramiai Vlasi Sremljane

Επίσης, τα μέρη απ΄όπου καταγόταν οι απαχθέντες πρόγονοι αυτών των Σερμησιάνων ήταν οι 2 Παννονίες (Άνω και Κάτω), οι 2 Δακίες (Παραποτάμια και Μεσόγαια),η Δαρδανία, η Μυσία, η Πρέβαλις, η Ροδόπη και η Θράκη, δηλαδή περιοχές που κατοικούνταν κυρίως από εκλατινισμένους Δακο-Μυσο-Θρακικούς πληθυσμούς όπως οι «Δάκαι και Βέσσοι» που αναφέρει ο Κεκαυμένος. Επιπλέον, έχουμε το παρατσούκλι «Βέσσος» του πατρίκιου Μαύρου που αναφέρει ο Θεοφάνης αν δεκτούμε -όπως η πλειοψηφία των ιστορικών δέχεται- ότι είναι ο ίδιος με τον Πατρίκιο Μαύρο Άρχοντα των Σερμησιάνων και των Βουλγάρων.

Mauros Bessos

Επομένως, η άποψη του Κεκαυμένου ότι οι Βλάχοι της Ελλάδος ήταν εκλατινισμένοι Δάκες και Βέσσοι που κάποτε κατοικούσαν γύρω από τους ποταμούς Σάβο και Δούναβη επιβεβαιώνεται από 2 βυζαντινές πηγές (Θαύματα και Χρονικό Θεοφάνους) και το ανεξάρτητο τοπωνύμιο Sremljane Vlasi στο Κοσσυφοπέδιο. Τα θαύματα μας δίνουν την ημερομηνία άφιξης στην Πελαγονία λίγο μετά το 680 μ.Χ. και τρεις αιώνες αργότερα, όχι πολύ μακριά από την Πελαγονία, εμφανίζονται σαν «Βλάχοι ὁδίται» στις Καλές Δρύες «μεταξύ Καστοριάς και Πρεσπών». Τον 11ο αιώνα οι Βλάχοι έχουν πλέον εξαπλωθεί σε όλα τα ορεινά του Ελλαδικού χώρου.

Κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο, υπάρχουν τρεις «Βλαχίες» στον ελλαδικό χώρο: Η Θεσσαλία είναι η «Μεγάλη Βλαχία», η Δυτική Στερεά είναι η «Μικρά Βλαχία» (επομένως δεν πρέπει να μας εκπλήσσουν τα δέκα «Καρπενήσια» της Ρουμανίας), ενώ τέλος υπάρχει και μια «Άνω Βλαχία» η οποία ήταν κάπου στην οροσειρά της Πίνδου, αλλα δεν γνωρίζουμε ακριβώς που.

3 Vlachies

Στα μέσα του 12ου αιώνα ο Benjamin De Tudela περιγράφει τους Βλάχους που ζουν στα ορεινά της Λαμίας με τα λόγια:

Ένας Εβραίος περιηγητής ο Βενιαμίν εκ Τουδέλας [6] σημειώνει το 1159 στο Ζητούνι (Λαμία): “Εδώ βρίσκονται τα σύνορα της Βλαχίας που οι κάτοικοι της ονομάζονται Βλάχοι. Είναι αλαφροί και γρήγοροι σαν ζαρκάδια και κατεβαίνουν από τα βουνά στους ελληνικούς κάμπους για ληστεία και αρπαγές. Κανείς δεν ριψοκινδυνεύει πόλεμο μαζί τους, ούτε μπορεί να τους υποτάξει γιατί τα καταφύγιά τους είναι απρόσιτα και αυτοί μονάχα γνωρίζουν τους δρόμους. Δεν είναι χριστιανοί ούτε Εβραίοι”. Και συμπληρώνει: “Όταν συναντήσουν Ισραηλίτη τον ληστεύουν αλλά δεν τον σκοτώνουν, όπως κάνουν με τους Έλληνες [*]. Αυτή η φυλή δεν υπακούει σε κανένα νόμο” [Κυριάκου Σιμόπουλου, Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα, τόμος πρώτος, Αθήνα 1976, σελ. 223].

[*] ΣΗΜΕΙΩΣΗ: άφησα το «Έλληνες» του Σιμόπουλου αν και το θεωρώ λάθος, γιατί εκείνη την εποχή, το ητικό «Γραικοί» αντιστοιχεί στο ημικό «Ρωμαίοι».

Ενώ ο Θηβαίος Ευθύμιος Μαλάκης την ίδια περίοδο αναφέρει ότι ο Στρατηγός του Θέματος Ελλάδος Αλέξιος Κοντοστέφανος εκστρατεύει εναντίον «ληστρικών βαρβάρων που κατοικούν στα κορφοβούνια της Ελλάδος και που μέχρι τότε φοροδιαφεύγαν»:

Vlachs Tudela

Vlachs Kontostephanos

Advertisements

3 Comments

Filed under Ιστορία, Μεσαίωνας

3 responses to “Οι Βλάχοι #2

  1. Antonios

    Δεν υπάρχει περίπτωση η “εμφάνιση” των Βλάχων να είναι μόνο εθνονυμική και κατά τ’ άλλα να αποτελεί αναφορά σε ίδιους πληθυσμούς που μέχρι τούδε αποκαλούνταν με αρχαιότερα εθνονύμια, αλλά, στο εξής λόγω των Σλάβων αποκαλούνται Βλάχοι (ένα εθνικό όνομα που ποτέ δεν υιοθετήθηκε από τους Βλάχους και είναι ανύπαρκτο στη γλώσσα τους) ??? Μήπως, (κάνω μία σκέψη) όσο πιο κάτω πήγαιναν οι Σλάβοι (και ιδίως σε περιοχές μεγαλύτερου, πολιτικού και οικονομικού ενδιαφέροντος, πλησίον πόλεων μεγάλων, πλούσιων,ιστορικών κλπ, και άρα, περιοχών που ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των ιστορικών και χρονογράφων της εποχής) , τόσο πιο κάτω “πήγαιναν” και οι Βλάχοι?? (δηλ. οι ήδη ευρισκόμενοι σε εκείνες τις ιστορικά ενδιαφέρουσες περιοχές νότια ή και νοτιότερα, λατινοφωνοι που απλά “περίμεναν” τους Σλαύους να τους δώσουν στην ουσία ένα κοινό – για πρώτη φορά – εθνικό όνομα?? κάτι που ήταν και πολύ πρακτικό και βολικό για τους χρονογράφους (οι οποίοι κατά την άποψη μου ασχολούνταν με την ιστορία των πλούσιων περιοχών)???Κάτι σαν την Αμερική με τον Κολόμβο που τον περίμενε (η κακομοίρα) πανω στη ρότα των καραβιών του για να γίνει γνωστή με το όνομα του Αμερικο (αν θυμάμαι καλά το όνομα του) ??? Μήπως τελικά, ταξίδευε το όνομα???

    • Έτσι είναι πάνω κάτω όπως προτείνεις.

      Το όνομα «Βλάχοι» είναι σλαβικό εξωνύμιο για τους λατινόφωνους. Ο Πορφυρογέννητος μιλάει για «Ρωμανούς» στη γειτονιά του Δυρραχίου και στην Δαλματία και οι Βλάχοι ανέκαθεν αυτοπροσδιορίζονταν με όρους που προέρχονται από το λατινικό Romanus.

      Τα «Θαύματα» του αγίου Δημητρίου λένε πως οι «Σερμεσιάνοι» ήθελαν να επιστρέψουν εντός της αυτοκρατορίας των Ρωμαίων προγόνων τους. Ο μόνος λόγος που είχαν βρεθεί «εκτός» συνόρων ήταν οι Αβαρο-Σλαβικές επιδρομές που πίεσαν τα Ρωμαϊκά σύνορα προς τα κάτω.

  2. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Ο Ηλίας Αναγνωστάκης κάνει μια έξυπνη συσχέτιση/ μερική ταύτιση του “περιούσιου λαού” των Σλάβων που εγκατέστησε ο Ιουστινιανός Β στην Βιθυνία με τους Σερμησιάνους.
    Ο Ιουστινιανός Β εγκαθιστά Σλάβους στην Βιθυνία : “περιούσιον λαό” του Θεοφάνη. (“επωνόμασε αυτούς λαόν περιούσιον, άρχοντα τε αυτών Νέβουλον”).
    Ο λαός των Σερμησιάνων που αναφέρεται στα Θαύματα του αγίου Δημητρίου σχετίζεται με την Έξοδο της Παλαιάς Διαθήκης.
    Οι Σερμησιάνοι με την περίπου εβδομηντάχρονη αιχμαλωσία τους στην Παννονία, συσχετίζονται με τον περιούσιο λαό του Ισραήλ και την εβδομηντάχρονη αιχμαλωσία του στη Βαβυλώνα :

    Μωυσής-Κούβερ
    χαγάνος-φαραώ
    Σερμησιάνοι(Ρωμαίοι+Βούλγαροι=Σλάβοι)- Ισαραηλίτες+προσήλυτοι
    Δούναβης-Ερυθρά Θάλασσα
    70 χρόνια αιχμαλωσίας περίπου σε Αίγυπτο-Παννονία.

    “Θεωρούμε λοιπόν ότι οι Σερμησιάνοι των Θαυμάτων αποτελούν τον πυρήνα του περιουσίου λαού, που αναφέρει ο Θεοφάνης όταν το 686/687 “έπεστράτευσεν Ιουστινιανός κατά Σκλαυινίας και Βουλγαρίας” και τους “μεν Βουλγάρους προς το παρόν ύπηντηκότας ώθησεν, μέχρι Θεσσαλονίκης εκδρομών”, πολλά πλήθη των Σκλάβωντα μεν πολεμώ, τα δε προσρυέντα παραλαβών εις τά του ‘Οψικίου δια της Αβύδου περάσας κατέστησε μέρη και το 691/692 ο Ιουστινιανός έπελέξατο εκ τών μετοικι-σθέντων υπ’ αυτού Σκλάβων και έστράτευσε χιλιάδας λ ‘και όπλίσας αυτούς έπωνόμασε αυτούς λαον περιούσιον.”

    “Συμπερασματικά λοιπόν θεωρούμε ότι ο λαός του Οψικίου ο στρατευθείς, οπλισθείς και επονομασθείς περιούσιος επί Ιουστινιανού σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα μετους Σερμησιάνους των Θαυμάτων. Ακόμη και στην περίπτωση που θεωρηθεί μη πιθανός ο συσχετισμός αυτός και οι Σερμησιάνοι δεν αποτελούν μέρος των Σκλάβων, τους οποίους ο αυτοκράτορας κατέστησεν στο Οψίκιον “άλλους πολέμω, άλλους ομολογία προσρυέντας’, πιστεύομε ότι οι Σκλάβοι αυτοί του Οψικίου με τηνπεριούσια επωνυμία και ιδιότητα τους εγγράφονται απολύτως στο ιδεολογικό, πολιτικό και κυρίως αποκαλυπτικά βιβλικό κλίμα της εποχής.”

    ————————————————————————-
    Για τον Μάυρο

    ” ο Μαύρος των Θαυμάτων και ο πατρίκιος Μαύρος, άρχων των Σερμησιάνων και Βουλγάρων των σφραγίδων, έχουν ταυτιστεί από τους μελετητές. Ταυτίσεις έχουν προταθεί και με τον Μαύρο πατρίκιο τον Βέσσο (πιθανώς τον Θράκα),ο οποίος στα γεγονότα του 711 στη Χερσώνα βρίσκεται στην υπηρεσία του Ιουστινιανού Β’, αν και εικάζεται ότι πρόκειται μάλλον για τον ομώνυμο γιο του Μαύρου των Θαυμάτων.”

    Το άρθρο “ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ -ΠΕΡΙΟΥΣΙΟΙ ΛΑΟΣ”

    σελ. 325-345

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s