Οι Βλάχοι #1

Είθισται η συζήτηση για τους Βλάχους στα ελληνικά πάντα να ξεκινάει με την αποσαφήνιση του όρου. Eίθισται να διαχωρίζουμε τον όρο «Βλάχος» με βήτα κεφαλαίο από τον όρο «βλάχος» με βήτα μικρό. Σήμερα, ιδίως στην Αθήνα,  ο όρος «βλάχος» χρησιμοποιείται σκωπτικά για να προσδιορίσει τον επαρχιώτη. Αυτή η σκωπτική χρήση του όρου «βλάχος» είναι όσο παλιά είναι και η αστικοποίηση στον ελλαδικό χώρο. Η βάση της εξίσωσης βλάχος = επαρχιώτης εξηγείται από το ότι οι Βλάχοι με βήτα κεφαλαίο ήταν το κυριότερο νομαδικό ποιμενικό φύλο της μεσαιωνικής νοτιοβαλκανικής. Επομένως, η ανάρτηση αυτή είναι για τους Βλάχους με βήτα κεφαλαίο. Ότι ο σκωπτικός όρος «βλάχος» είναι άδικος για τους Βλάχους δεν χρειάζεται καν να ειπωθεί μιας και ούτε ήταν οι μόνοι νομαδικοί ποιμένες ούτε λαμβάνει υπόψη την συμμετοχή των Βλάχων εμπόρων (και κοινωνών του νεοελληνικού διαφωτισμού) στην λεγόμενη «ευρωπαϊκή κοινωνία του Λεβάντε» (έμποροι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας που λόγω επαγγέλματος είχαν έρθει σε επαφή με την Ευρώπη).

Οι μεσαιωνικοί Βλάχοι είναι μία προνεωτερική εθνοτική ομάδα που χαρακτηρίζεται από μια συγκεκριμένη γλώσσα και έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής. Ο τρόπος ζωής ήταν η διαχειμαδική νομαδική ποιμενική, δηλαδή η εποχιακή μετακίνηση ποιμνίων και φύλων από τα πεδινά χειμαδιά στα θερινά ορεινά βοσκοτόπια. Η Βλαχική γλώσσα όταν ορίζεται στο γενικότερο ιστορικό της πλαίσιο είναι το σύνολο των διαλέκτων της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ) στην οποία εντάσσονται και τα Ρουμανικά. Σε πιο στενό γλωσσολογικό πλαίσιο, ο όρος περιλαμβάνει μόνο τις υποδουνάβιες διαλέκτους. Οι Βλάχοι παραδοσιακά αυτοπροσδιορίζονται με μια σειρά όρων (Arumâni, Armâni, Rumâni, Rumâri κλπ.) που προέρχονται από το λατινικό Romanus = «Ρωμαίος». Ο όρος Βλάχος είναι νοτιοσλαβικό δάνειο στην ελληνική και ανάγεται στην πρωτο-σλαβική μορφή *Volhŭ με την οποία οι πρώιμοι Σλάβοι περιέγραφαν τους λατινόφωνους πληθυσμούς. Όταν μετά το 800 μ.Χ. η λεγόμενη μετάθεση των υγρών τριχοτόμησε τον σλαβικό κόσμο ο όρος  *Volhŭ έδωσε το νοτιοσλαβικό όρο *Vlahŭ , τον δυτικόσλαβικό *Vlohŭ, και τον ανατολικό σλαβικό όρο *Volohŭ ( όπως δηλαδή οι πρωτοσλαβικοί όροι *gordŭ και *korva τριχοτομήθηκαν στα grad/grod/gorod και krava/krova/korova αντίστοιχα). Έχει ενδιαφέρον ότι στην Πολωνική γλώσσα, ο Ιταλός λέγεται «Βλάχος» (Vloch) και η Ιταλία «Βλαχία» (Vlochy), ενώ η πλειοφωνική μορφή Walachia προέρχεται από το ανατολικό σλαβικό Voloh.

Οι Σλάβοι πάλι δανείστηκαν το όρο *Volhŭ από τους Γερμανούς. Οι τελευταίοι με τον όρο *Walhaz προσδιόριζαν τους μη Γερμανούς γείτονές τους που ως επί το πλείστον ήταν μερικώς ή ολικώς εκλατινισμένα Κελτικά φύλα. Η απώτερη καταγωγή του όρου *Walhaz εντοπίζεται στο όνομα του Κελτικού μεγα-φύλου Volcae. Έτσι όταν οι γερμανοί Αγγλο-Σάξονες εισέβαλαν στην Βρεττανία χρησιμοποίησαν το παράγωγο *walhiska για να ονομάσουν τα μερικώς και ολικώς εκλατινισμένα κελτικά φύλα που συνάντησαν. Έτσι προέκυψε ο αγγλικό όρος “Welsh” για τους Ουαλούς.

Αλλά ας επανέλθουμε στους Βαλκάνιους Βλάχους.  Όπως είπα η γλώσσα τους (limba armănească ή armănesche ~ armăneashti/rrămăneshti) μαζί με τα ρουμανικά σχηματίζουν τον κλάδο της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ), ο οποίος μαζί με την Δαλματική γλώσσα (Δυτική Βαλκανική Ρωμανική, ΔΒΡ) αποτελούν τον ευρύτερο Κλάδο της Ανατολικής ή Βαλκανικής Ρωμανικής. Το σύνορο ΑΒΡ και ΔΒΡ κατά την διαλεκτογενετική τους περίοδο συνέπεφτε λίγο πολύ με τον ποταμό Drina που χωρίζει την Σερβία από τη Βοσνία και το πολιτικό σύνορο Ανατολικής και Δυτικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, έτσι ώστε οι διάλεκτοι των παράλιων περιοχών του Μαυροβουνίου και της βορειότερης Αλβανίας να ανήκουν στη ΔΒΡ μαζί με τη Ragusa/Dubrovnik, ενώ αυτές της ενδοχώρας τους να ανήκουν στην ΑΒΡ. Εξαιτίας του ανίδρυτου χαρακτήρα τους, οι νομάδες Βλάχοι ξεπέρασαν το σύνορο του Drina και την γραμμή του Jireček και βρέθηκαν να κατοικούν από την χερσόνησο της Istria και τις Δειναρικές Άλπεις (Μαυρόβλαχοι) ως την ελλαδική ενδοχώρα, ενώ η σημαντικότερη μετανάστευση ήταν η υπέρβαση του Δούναβη που οδήγησε τους γλωσσικούς προγόνους των Ρουμάνων και των Μολδαβών βορείως του Δούναβη μέχρι και την περιοχή Bolokhoveni.

Μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη του Thede Kahl που εξειδικεύτηκε στη μελέτη των Βλάχων μπορείτε να παρακολουθήσετε εδώ.

Α) Τα κύρια χαρακτηριστικά της ΑΒΡ είναι:

(αναλυτικότερη περιγραφή εδώ και σε αυτήν την σειρά αναρτήσεως [#1, #2, #3, #4, #5, #6] για τη διάσπαση της Λατινικής σε Ρωμανικές γλώσσες)

1) Η χρήση του επιτασσόμενου οριστικού άρθρου. Λ.χ. το λατινικό homo «άνθρωπος» έγινε om και στα Βλάχικα και στα Ρουμανικά. Η φράση όμως «ο άνθρωπος» που στην ύστερη Λατινική ήταν ille homo στην ΑΒΡ έγινε homo illeomluomul («άνθρωπος-ο»), αντί λ.χ. για το ιταλικό l’uomo. H ABΡ συμμερίζεται αυτό το χαρακτηριστικό με την Αλβανική, τη Βουλγαρική και τη Σλαβομακεδονική. Πιστεύεται ότι ήταν χαρακτηριστικό της Δακο-Θρακικής γλώσσας  (από κάποια ποικιλίατης οποίας είναι πολύ πιθανόν να προέρχεται η Αλβανική). Η Δαλματική γλώσσα από την άλλη έχει προτασσόμενο οριστικό άρθρο όπως τα Ιταλικά και τα Ελληνικά, ενώ η Σερβο-Κροατική που αναπτύχθηκε πάνω σε ΔΒΡ υπόστρωμα δεν ανέπτυξε επιθηματικό οριστικό άρθρο όπως η Βουλγαρική. Για το λόγο αυτό, οι Σέρβοι ακούγοντας τους Βουλγάρους να λένε glava-ta («η κεφαλή») και vino-to («το κρασί») δημιούργησαν το παρατσούκλι “tuta Bugarin” το οποίο κατέληξε να είναι το όνομα ενός «μπαμπούλα» με τον οποίο οι Σερβίδες μαμάδες φοβερίζουν τα παιδιά για να φάνε το φαΐ τους. Στα πιο πρόσφατα γιουγκοσλαβικά χρόνια όπου οι πάλαι ποτέ Βούλγαροι της Γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας έγιναν εθνικά Μακεδόνες και η πάλαι πότε βουλγαρική τους διάλεκτος εξελίχθηκε σε ανεξάρτητη Μακεδονική γλώσσα ένα Σερβο-Κροατικό ανέκδοτο έχει ως εξής:

– Πως λέγεται το τουφέκι στα (Σλαβο-)Μακεδονικά;

Puškata

– Πως λέγεται το αυτόματο πυροβόλο στα (Σλαβο-)Μακεδονικά;

-Puška-ta-ta-ta-ta

puškata

2) Η ΑΒΡ επίσης χαρακτηρίζεται από την τροπή kt>pt(>ft) και ks> ps (>fs). Η ΔΒΡ μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις ακολουθεί αυτήν την πορεία, γιατί στην πλειοψηφία των περιπτώσεων ακολουθεί την γαλλ-ιβερική τροπή ct>(j)t.

Έτσι τα λατινικά noctem, lactem, directus, octo, lucta, pectus, λ.χ. έδωσαν τα ΑΒΡ noapte, lapte, drept(u), opt(u), luptă/luftă και piept/keptu, ενώ το λατινικό coxa έγινε coapsă και το fraxinus έγινε frapsin στα Βλάχικα και σε μεμονωμένες ρουμανικές διαλέκτους.

Μερικές φορές το παραγόμενο /pt/ ακολουθεί την πορεία του πρωτογενούς /pt/ και απλοποιείται σε /t/. Έτσι το λατινικό victimare ακολούθησε την πορεία viptima >vătăma.

Το πρώτο παράδειγμα αυτής της φωνολογικής διαδικασίας απαντά στην εκδοχή Οὔπταρος του ονόματος του θείου του Αττίλα Octar στον Σωκράτη τον σχολαστικό. Προφανώς το όνομα έφτασε στον Σωκράτη ύστερ από ΑΒΡ «φιλτράρισμα» (kt>pt).

Πάντως στα λατινικά που ενίοτε μιλιόταν νοτίως της γραμμής του Jireček η παραπάνω διαδικασία δεν συνέβη. Έτσι το λατινικό campiductor («εκπαιδευτής νεοσυλλέκτων») πέρασε στην Βυζαντινή ελληνική σαν καμπιδούκτωρ, ενώ το τοπωνύμιο Κεδούκτος κοντά στην Ηράκλεια/Πέρινθο προέρχεται από το λατινικό Aquaeductus.

Kedouktos

Τα αλβανικά λατινικά δάνεια άλλωτε δείχνουν ΑΒΡ προέλευση (λ.χ. luftë, troftë, kofshë, cotōneum> ctōnj > ftua~ftue) και άλλωτε Δαλματική/ΔΒΡ (λ.χ. drejtë, shenjtëtrajtë).

3) H ΑΒΡ επίσης χαρακτηρίζεται από την τροπή του λατινικού gn (/ŋn/) σε mn:

cognatus, lignum, signum, dignus> kumnat, lemn[u], semn[u],demn.  Τα λατινικά δάνεια της Αλβανικής δεν δείχνουν ποτέ αυτή την τροπή (kunat, shenjë, dignus> denjë, όπως το δαλματικό denj). Μία ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι το λατινικό agnellus > ΑΒΡ *amnjelu > που στα βλάχικα έγινε niel και στα Ρουμάνικα miel.

4) Στο μεσοφωνηεντικό -l- όλου του προ-σλαβικού λεξιλογίου έγινε ρωτακισμός. Έτσι τα λατινικά solem, salem, c(a)elum έδωσαν τα ΑΒΡ soare, sare, cer. Το Βλαχικό όνομα της Θεσσαλονίκηςrună δείχνει αυτόν τον ρωτακισμό, ενώ το σλαβικό όνομα Solun φαίνεται να προέρχεται από την προρωτακισμένη μορφή *Sălună. Επίσης το λεγόμενο δακο-μυσικό υπόστρωμα που η ΑΒΡ συμμερίζεται με την αλβανική δείχνει ρωτακισμό: έτσι στα αλβανικά vjedhulle, modhull αντιστοιχούν τα βλαχο-ρουμανικά viezure, ma(d)zăre. Το μόνο σλαβικό δάνειο που δείχνει ρωτακισμό είναι το EPSlav magūla > Ρουμανικό măgură.

5) To λατινικό χειλοϋπερωικό qu πριν από οπίσθια φωνήεντα έγινε ΑΒΡ /p/: aqua > apă , quattuor > patru, equa > iapă.

6) Συχνά μεταξύ /u/ και συμφώνου έχουμε επενθετικό /n/. Όταν το /u/ βρίσκεται πριν από /kt/ τότε το τελικό προϊόν είναι -ukt->unpt->umpt>umt-. Έτσι lucta > *luncta > alum και λατιν. minūtus, canūtus > ΑΒΡ *minuntus, *canuntus > ρουμαν.  mărunt, cărunt .

7) Μερικές φορές το λατινικό /v/ γίνεται ηχηρό κλειστό /b/: λ.χ. veterànusvètranus > βλαχ. bitãrnu ~ ρουμαν. bătrân, vōcem > boatsi ~ boace. Εξαιτίας της παραπάνω διαδικασίας, ενδεχομένως βλαχική διαμεσολάβηση μπορεί ευθύνεται για το σλαβικό όνομα της Βέροιας Ber.

8) Ανάλογα με το (7) τα λατινικά συμπλέγματα -rv-/-lv- εξελίχθηκαν στα ΑΒΡ -rb-/-lb-:

corvus, pulvis/pulvirem, servus, alvina, ferveo

H αλβανική ακολουθεί αυτήν την φωνολογική διαδικασία (λ.χ. korb).

Β) Διαφορές Βλαχικής και Ρουμανικής:

1) Η Βλαχική υπό την επίδραση της ελληνικής ανέπτυξε τριβόμενους φθόγγους /v/,/δ/,/γ/

2) Η βλαχική έχει πολύ μεγαλύτερο αριθμό ελληνικών δανείων και τον μισό αριθμό λέξεων του λεγόμενου δακο-μυσικού υποστρώματος σε σχέση με την ρουμανική.

3) Η βλαχική πολύ σπάνια εμφανίζει ρωτακισμό του μεσοφωνηεντικού -n- όπως η τοσκική αλβανική και ενίοτε η ρουμανική. Έτσι στα ρουμανικά mărunt, cărunt αντιστοιχούν τα βλαχικά minut, nut. Αλλά το βικιλεξικό, στους απογόνους του λατινικού fenestra = «παράθυρο» δίνει βλαχικό/αρουμανικό fireastră και ρουμανικό fereastră. Εγώ πάντως στο παρακάτω βλαχικό τραγούδι ακούω το αρωτάκιστο fineastră, αλλά οι υπότιτλοι έχουν fireastră:

4) Η βλαχική διατηρεί το προστριβόμενο /dz/ που η αλβανική και η ρουμανική έχουν τρέψει σε z/dh: λ.χ. budză, madzăre.

5) H βλαχική εμφανίζει μια τάση μετατόπισης ολόκληρης της χειλικής σειράς p,b,f,v σε υπερωική k,g,h,y πριν από /i,j/. Έτσι:

– στα ρουμανικά piatră,piept,kopil, picior, piedică, piele, pieptene αντιστοιχούν τα βλαχικά kiatră, keptu, kokil, cicior, keadică, keale/kiali, kiaptine.

– τα λατινικά ficus, ferrum, ficatum, filius, ferveo έγιναν στα βλαχικά: hic, h(j)er(u), hicat(u), hilju, hjerbu.

– στα ρουμανικά bine, zbiera, albină αντιστοιχούν τα βλαχικά: ghine, azghirari, alghină

– στο ρουμανικό vin(u) αντιστοιχεί το βλαχικό yinu.

Γ) Η Βλάχοι στην Ελλάδα

Το πότε ακριβώς κατέβηκαν οι Βλάχοι στην Ελλάδα είναι άγνωστο. Η πρώτη βυζαντινή αναφορά σε «Βλάχους» είναι τον πρώιμο 11ο αιώνα. Ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος μετά την κατάκτηση της Βουλγαρίας, υποβίβασε τον Βούλγαρο Πατριάρχη Ιωάννη της Δίβρας σε Αρχιεπίσκοπο Βουλγαρίας και του έδωσε εκκλησιαστική δικαιοδοσία «από τη Ναύπακτο μέχρι το Βελιγράδι» και επί των Βλάχων όλης της  ευρύτερης αυτής Βουλγαρίας. Αργότερα, οι μητροπολίτες Θεσσαλονίκης, Λαρίσης και Δυρραχείου διαμαρτυρήθηκαν που από υφιστάμενοι του Πατριάρχη Κων/πόλεως υποβιβαζόταν σε υφισταμένους του Αρχιεπισκόπου Οχρίδος και ο Βασίλειος αναγκάστηκε να περιορίζει την δικαιοδοσία του Βούλγαρου αρχιεπισκόπου στο θέμα Βουλγαρίας και το Παρίστριον.

Naupaktos Bulgaria

Vlachs Ohrid

Το σιγίλλιον του Βασιλείου (1020 μ.Χ.) όπου πρωτομνημονεύονται οι Βλάχοι γράφει:

Λαμβάνειν τὸ κανονικὸν αύτῶν πάντων τῶν ἀνὰ πᾶσαν Βουλγαρίαν Βλάχων καὶ τῶν περὶ τὸν Βαρδάρειον Τουρκῶν ὄσοι ἐντὸς Βουλγαρικῶν ὅρων εἰσὶ. Τιμᾶν δε αὐτὸν καὶ σέβεσθαι μεγάλως καὶ ἀκούειν τοῦ λόγου αύτοῦ.

Το σιγίλλιον αυτό, όπου μαζί με τους Βλάχους πρωτοεμφανίζονται και οι Βαρδαριώτες «Τούρκοι» (Ούγγροι), μαζί με τις άλλες πληροφορίες που παραθέτει ο Κεκαυμένος για την Βλαχική επανάσταση του 1066 στην Θεσσαλία μπορείτε να τα διαβάσετε παρακάτω:

Kekaum Vl-Bulg1

Kekaum Vl-Bulg2

Kekaumenos Vlach rebellion

Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι ο Κεκαυμένος ξεχωρίζει τις «αστικές» κατηγορίες «Λαρισαίοι» και «Τρικαλίται» από τους στασιαστές Βλάχους και Βούλγαρους (που αναφέρονται πάντα μαζί λ.χ. «οἱ τε Βλάχοι και οἱ Βούλγαροι», «τοὺς τε Βλάχους καὶ Βουλγάρους»). Οι Βούλγαροι ήρθαν από τη γειτονική Βουλγαρία (Πίνδος, δυτική Μακεδονία, βόρειος Ήπειρος). Μία από τις παραπάνω σελίδες ξεχωρίζει τους «Γραικούς» της Λάρισας (Greek citizens of Larissa) από τους Βλάχους και τους Βουλγάρους που κατοικούσαν έξω από τη Λάρισα, αλλά ο Κεκαυμένος δεν χρησιμοποιεί πουθενά τον όρο «Γραικοί» και η μόνη φορά που χρησιμοποιεί τον όρο «Ἕλλην» είναι για τον παγανιστή Ρωμαίο εκατόνταρχο Κορνήλιο. Ο Κεκαυμένος αντιπαραθέτει απλά τους «Λαρισαίους» και τους «Τρικαλίτες» στο σώμα των Βλάχων και Βουλγάρων στασιαστών.

Το άλλο ενδιαφέρον σημείο είναι ότι, έχοντας διαχωρίσει μεταξύ Βλάχων και Βουλγάρων, τα ονόματα των Βλάχων ηγετών της αποστασίας είναι σλαβικά: Σθλαβωτάς Καρμαλάκης και Βεριβόης. Το Slavota περιέχει τον όρο slava = κλέος επαυξημένο με ένα επίθημα που απαντά τόσο σε σημερινά σλαβικά επώνυμα (λ.χ. Dragan Šakota) όσο και σε θηλυκές αφηρημένες έννοιες όπως rabota/robota = δουλειά, ενώ το Βεριβόης δεν είναι παρά το σλαβικό Borivoj/Borivoje. Τα σλαβικά ονόματα στους Βλάχους φαίνεται να ήταν αρκετά συχνά όπως μαρτυρούν και οι μεταγενέστερες περιπτώσεις του Ivanko-Αλέξιου και του Dobromir-Χρυσού. Η άλλη πληροφορία που μας παρέχεται είναι ότι λίγο πριν την επανάσταση οι Βλάχοι έστειλαν τα γυναικόπαιδα «στα βουνά της Βουλγαρίας», δηλαδή στην σημερινή βόρεια Πίνδο και τα τα όρη της «Κουτμιτσεβίτσας». Εδώ ο Κεκαυμένος εξηγεί πως ήταν «τύπος» (τυπική συνήθεια) των Βλάχων να διαχειμάζουν στον ποταμό «Πλήρη» (Μπλιούρας ~ Πάμισσος) του Θεσσαλικού κάμπου και να μετακινούν «κτήνη και φαμίλιες» στα «όρη της Βουλγαρίας», όπου ζουν από Απρίλη μέχρι Σεπτέμβριο. Παραθέτω τα ακριβή λόγια του Κεκαυμένου:

 […] εἰπόντος δὲ καὶ πρὸς τοὺς Βλάχους: «ποῦ εισὶ τὰ κτήνη ὑμῶν καὶ αἱ γυναῖκες νῦν»; Αύτοὶ εἴπον: «εἰς τὰ ὄρη τῆς Βουλγαρίας». Οὕτως  γὰρ ἔχουσιν τύπον, ἵνα τὰ κτήνη καὶ αἱ φαμιλίαι αὐτῶν εἰσιν ἀπὸ Ἀπριλλίου μηνός ἕως Σεπτεμβρίου μηνός ἐν ὑψηλοῖς ὅρεσι καὶ ψυχροτάτοις τόποις.

Ποταμός δὲ ἐστιν οὕτος ὁ Πλήρης έχων πεδιάδαν μεγάλην ἔνθεν κάκειθεν, ὁς δὴ καὶ διέρχεται μέσον τῶν Βλάχων διαιρῶν αυτοῦς ἔνθεν καὶ ἔνθεν.

Λίγο αργότερα από τον Κεκαυμένο, ο Ιστορικός Ιωάννης Σκυλίτσης, γράφοντας περί το 1090 μ.Χ., διηγούμενος τα γεγονότα του έτους 976 μ.Χ. , γράφει ότι ο αδελφός του μετέπειτα Τσάρου Σαμουήλ Δαβίδ σκοτώθηκε στις Καλές Δρύες, κάπου μεταξύ Πρεσπών και Καστοριάς, από «Βλάχους ὁδίτες»:

Τούτων δὲ τῶν τεσσάρων ἀδελφῶν Δαβὶδ μὲν εὐθὺς ἀπεβίω ἀναιρεθεὶς μέσον Καστορίας καὶ Πρέσπας εἰς τὰς λεγομένας Καλὰς Δρῦς παρὰ τινων Βλάχων ὁδιτῶν.

Το μέρος Καλές Δρύες είναι κατά πάσα πιθανότητα το σημερινό Δενδροχώρι. Το παραδοσιακό βουλγαρικό (νυν (σλαβο-)μακεδονικό όνομα Dămbeni περιέχει τον σλαβικό όρο dǫ = «βελανίδι, βελανιδιά» με διατήρηση του πρωτοσλαβικού έρρινου φωνήεντος όπως ο ποταμός Dâmbovița στην Ρουμανία (αντιπρβλ. Dolni Dăbnik).

Η Άννα Κομνηνή μας πληροφορεί ότι στον δημώδη λόγο ο όρος «Βλάχος» ήταν συνυφασμένος με την έννοια του νομαδικού ποιμένα, σε ένα χωρίο όπου αναφέρει πως ο πατέρας της Αλέξιος Κομνηνός ζήτησε τους Βούλγαρους και τους Βλάχους του Αίμου να στείλουν «νεόλεκτους» (νεαρούς άνδρες για στρατολόγηση) στο στρατόπεδο της Αίνου/Κυψέλης, στο δέλτα του Έβρου. Γράφει η Κομνηνή:

Παραχρῆμα τοίνυν τὸν καίσαρα Νικηφόρον τὸν Μελισση νὸν ἀποστείλας μετεκαλεῖτο θᾶττον ἢ λόγος τὴν Αἶνον καταλαβεῖν. Ἔφθασε γὰρ διὰ γραμμάτων δηλώσας συλλέξασθαι ὁπόσους ἂν δυνηθείη οὐκ ἀπὸ τῶν ἤδη ἐστρατευμένων (ἐκείνους γὰρ φθάσας εἰς τὰς πόλεις ἁπανταχῇ τῆς ἑσπέρας διέσπειρεν ἐφ’ ᾧ φρουρεῖν τὰ κυριώτερα τῶν πολιχνίων), ἀλλὰ κατὰ μέρος νεολέκτους καταλέγων, ὁπόσοι τε ἐκ Βουλγάρων καὶ ὁπόσοι τὸν νομάδα βίον εἵλοντο (Βλάχους τούτους ἡ κοινὴ καλεῖν οἶδε διάλεκτος) καὶ τοὺς ἄλλοθεν ἐξ ἁπασῶν τῶν χωρῶν ἐρχομένους ἱππέας τε καὶ πεζούς.

Ο Σκυλίτσης μιλάει επίσης για τον Νικόλα των Σερβίων στα γεγονότα του 1001 μ.Χ. που τον φώναζαν Νικουλίτσα εξαιτίας του μικρού του αναστήματος και τον περιγράφει σαν ασταθή και άπιστο χαρακτήρα που κατάφερε να αποδράσει δυο φορές από την Κων/πολη και να συνεχίσει την μάχη εναντίον των Βυζαντινών. Δεν μπορώ να καταλάβω την περιγραφή «ασταθής και άπιστος» του Σκυλίτση,γιατί ο Νικολίτσας ήταν σταθερά με το μέρος των Βουλγάρων.

Ὁ δὲ τὰ Σέρβια φυλάττων Νικόλαος, ὁ δὲ τὴν Κολυδρὸν φυλάττων Δημήτριος ὁ Τειχωνᾶς, ἐπεὶ μὴ προεδίδου τὴν πόλιν, ἠξίωσε δὲ ἐκχωρηθῆναι, αὐτῷ τὰ σὺν τῷ περὶ αὐτὸν στρατεύματα ὑπεκχώρησεν ὁ βασιλεύς. Ἀφῆκε δ’ αὐτὸν σὺν τῷ σὺν αὐτῷ στρατῷ πρὸς τὸν Σαμουὴλ ἀφίξεσθαι. Νικόλαος δὲ ὁ τὰ Σέρβια φυλάττων, ὃν Νικολιτζᾶν ὑποκοριζόμενοι διὰ τὸ βραχὺ τῆς ἡλικίας ἐκάλουν, ἐκθύμως ἀντεῖχε καὶ τὴν ἐπενηνεγμένην αὐτῷ γεγηθότως ἐπέφερε πολιορκίαν. Φιλοτίμως δὲ τοῦ βασιλέως χρησαμένου αὐτῇ, ἑάλω τὸ φρούριον καὶ αὐτὸς ὁ Νικολιτζᾶς. καὶ μετοικίσας ἐκεῖθεν τοὺς Βουλγάρους ὁ βασιλεὺς Ῥωμαίους φυλάττειν ἐπέστησε. Καὶ ταῦτα δράσας ἐπάνεισι πρὸς τὴν βασιλίδα, ἐπαγόμενος μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὸν Νικολιτζᾶν, ὃν καὶ πατρικιότητι ἐτίμησεν. ἀλλ’ ἀβεβαίου γνώμης οὗτος τυχών, ἐκεῖθεν ἀποδράς, ἔλαθεν ἀνασωθεὶς πρὸς τὸν Σαμουήλ, καὶ μετ’ αὐτοῦ ἐλθὼν ἐπολιόρκει τὰ Σέρβια. ἀλλὰ πάλιν ὁ βασιλεὺς ὀξὺς ἐπιφανεὶς τὴν τῆς πόλεως ἔλυσε πολιορκίαν, δρασμῷ χρησαμένου τοῦ Νικολιτζᾶ σὺν τῷ Σαμουήλ. ἀλλ’ οὐκ εἰς τέλος διέδρα ὁ ἄπιστος. λόχῳ γὰρ περιπεσὼν Ῥωμαϊκῷ συνελήφθη, καὶ πρὸς τὸν βασιλέα δέσμιος ἀχθεὶς εἰς φυλακὴν ἐνεβλήθη ἐν Κωνσταντινουπόλει πεμφθείς.

Αν και ο Σκυλίτσης δεν αναφέρει ότι ο Νικουλίτσας που περιγράφει ήταν Βλάχος, αργότερα ο εγγονός του Δελφινάς Νικουλίτσας βρέθηκε εμπλεγμένος στην επανάσταση των Βλάχων της Θεσσαλίας.

Γαμπρός του 2ου Νικουλίτσα ήταν ο διοικητής του θέματος Ελλάδος Κεκαυμένος (Γεωργιανο-Αρμενικής καταγωγής), ο γνωστός συγγραφέας του Στρατηγικού που έχω ήδη αναφέρει. Ο Κεκαυμένος είναι ο πρώτος βυζαντινός συγγραφέας που μας παρέχει πληροφορίες για την καταγωγή των Βλάχων. Το κείμενό του όμως πρέπει να διαβαστεί προσεκτικά και να φιλτραριστεί καταλλήλως και αυτό γιατί σκοπός του είναι να βγάλει τον εαυτό του και τον πεθερό του Δελφινά Νικουλίτσα ασπροπρόσωπους και μη εμπλεκόμενους στην προρρηθείσα επανάσταση των Βλάχων της Θεσσαλίας (που ήταν μια αντίδραση εναντίον της αυξημένης φορολογίας) και να ρίξει όλο το φταίξιμο στους «άτιμους» Βλάχους. Παραθέτω το κείμενο όπως το βρήκα στην ιστοσελίδα του Λιθοξόου και μετά μια αγγλική περίληψη του Florin Curta:

Γένος άπιστον τε παντελώς και διεστραμμένον, μήτε εις θεόν έχον πίστιν ορθήν μήτε εις βασιλέα μήτε εις συγγενή ή εις φίλον, αλλά αγωνιζόμενον πάντας καταπραγματεύεσθαι, ψεύδεται δε πολλά και κλέπτει πάνυ, ομνύμενον καθεκάστην όρκους φρικωδεστάτους προς τους εαυτού φίλους και αθετούν ραδίως ποιούν τε αδελφοποιήσεις και συντεκνίας και σοφιζόμενον δια τούτων απατάν τους απλουστέρους, ουδέποτε δε εφύλαξε πίστιν προς τινα, ουδέ προς τους αρχαιοτέρους βασιλείς των Ρωμαίων. Πολεμηθέντες παρά του βασιλέως Τραϊανού και παντελώς εκτριβέντες εάλωσαν, και του βασιλέως αυτών του λεγομένου Δεκαβάλου αποσφαγέντος και την κεφαλήν επί δόρατος αναρτηθέντος εν μέση τη πόλει Ρωμαίων. Ούτοι γαρ εισιν οι λεγόμενοι Δάκαι και Βέσοι. Ώκουν δε πρότερον πλησίον του [Δανουβίου ποταμού και του]* Σάου, ον νυν ποταμόν Σάβαν καλούμεν, ένθα Σέρβοι αρτίως οικούσιν, εν οχυροίς και δυσβάτοις τόποις. Τούτοις θαρρούντες υπεκρίνοντο αγάπην και δούλωσιν προς τους αρχαιοτέρους των Ρωμαίων βασιλείς και εξερχόμενοι των οχυρωμάτων ελεΐζοντο τας χώρας των Ρωμαίων, όθεν αγανακτήσαντες κατ’ αυτών, ως είρηται, διέφθειραν αυτούς, οι και εξελθόντες των εκείσε διεσπάρησαν εν πάση τη Ηπείρω και Μακεδονία, οι δε πλείονες αυτών ώκησαν την Ελλάδα” [Cecaumeni, Strategicon et incerti scriptoris de officiis regiis libelus, έκδοση B. Wassiliewsky – V. Jernstedt, Petersburg 1896, σελ. 74].

*Ο Λιθοξόου ξέχασε τη φράση [Δανουβίου ποταμοῦ καὶ τοῦ] στην μεταγραφή του κειμένου, όπως μπορείτε να δείτε στην σελίδα που παραθέτω παρακάτω.

Αφήνοντας στην άκρη όλα τα αρνητικά χαρακτηριστικά που τους επισυνάπτει εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι η πληροφορίες για την καταγωγή των Βλάχων. Ο Κεκαυμένος λοιπόν ισχυρίζεται ότι οι πρόγονοι των Βλάχων ήταν οι Δάκες και οι Βέσοι οι οποίοι κατοικούσαν κοντά στον Σάβο ποταμό και τον Δούναβη, «εκεί που τώρα κατοικούν οι Σέρβοι» και κατέληξαν στον ελλαδικό χώρο.

Kekaumenos Grk

Ο Κεκαυμένος έπαιξε καλά το χαρτί «εμείς»-«αυτοί» προσπαθώντας να απορωμαιοποιήσει εντελώς τους Βλάχους, πηγαίνοντας την διήγησή του πίσω στους Δακικούς πολέμους του Τραϊανού και στον Δάκα αντίπαλό του Δεκέβαλο. Βέβαια αυτά που «ξέχασε» να αναφέρει ήταν το ότι η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία διασώθηκε από τον Δακο-Μυσικής καταγωγής αυτοκράτορα Αυρηλιανό, ότι η Κωνσταντινούπολη ιδρύθηκε από τον Δακο-Μυσικής καταγωγής Μέγα Κωνσταντίνο (o Τετράρχης πατέρας του Κωνσταντίνος Χλωρός ήταν από τη Ναϊσσό) και τον απόγονό του αυτοκράτορα Ιουλιανό τον Παραβάτη ο οποίος μιλάει για τον λαό του τους Μυσούς που κατοικούν στις ηιόνες (όχθες) του Ίστρου στον Μισοπώγωνα με τα χειρότερα λόγια λέγοντας ότι είναι άξεστοι, τραχείς και αγύριστα κεφάλια αλλά Ρωμαίοι πολίτες παρά ταύτα:

… and those who dwell between the Thracians and the Paeonians, I mean the Mysians on the very banks of the Danube, from whom my own family  is derived, a stock wholly boorish, austere, awkward, without  charm and abiding immovably by its decisions; all of which qualities are proofs of terrible boorishness.

«Ξέχασε» επίσης να αναφέρει ότι ο άνθρωπος που νίκησε τον Αττίλα στην μάχη των Καταλαυνικών Πεδίων ήταν ο ρωμαίος στρατηγός Φλάβιος Αέτιος (γεννηθείς στο Δορύστολον από «Σκύθη» πατέρα, το οποίο πολλοί μεταφράζουν ως Γότθο), όπως ξέχασε να πει ότι Δακο-Μυσικής καταγωγής ήταν και ο δημιουργός της Αγια Σοφιάς αυτοκράτορας Ιουστινιανός και ο θείος και προκάτοχός του Ιουστίνος. Γράφει ο Robert Browning πως ο νεαρός Petrus Sabbatius (Ιουστινιανός) άφησε το λατινόφωνο χωριό του Tauresium (στην περιοχή Σκοπίων-Ναϊσσού) και έφτασε στην Κωνσταντινούπολη. Παρόλο που δέχθηκε την καλύτερη δυνατή μόρφωση εκεί πέρα, στο υπόλοιπο της ζωής του, γράφει ο Προκόπιος, μιλούσε τα ελληνικά με βάρβαρη προφορά.

Όσο για τον θείο του αυτοκράτορα Ιουστίνο, ο Προκόπιος γράφει ότι ήταν ο πρώτος αγράμματος Ρωμαίος αυτοκράτορας που δεν ήξερε ούτε να υπογράψει. Αυτός ο Ιουστίνος, μαζί με άλλους δύο φίλους του από την Bederiana (κάπου μεταξύ Σκοπίων και Ναϊσσού) που φέρουν τα τυπικά Δακο-Θρακικά ονόματα Ζίμαρχος και Διτύβιστος (ο Προκόπιος τους ονομάζει «Ιλλυριούς» με την γεωγραφική έννοια γιατί προερχόταν από περιοχή που βρισκόταν δυτικά του νότιου Μοράβα) έφτασαν στην Κωνστνατινούπολη και εισήλθαν στην Αυτοκρατορική φρουρά.

Justin Thracian

Τέλος να σημειωθεί ότι ο μεγάλος στρατηγός του Ιουστινιανού Βελισάριος ήταν επίσης Θρακικής καταγωγής απο τη Γερμάν(ν)η (σημερ. Sapareva Banja στην αρχαία θρακική γλώσσα η ρίζα Γερμ- αντιστοιχεί στο ελληνικό Θερμ- από το ΠΙΕ *gwherm-) εκεί όπου έναν περίπου αιώνα πριν γεννηθεί ο Βελισάριος κατοικούσαν οι «άγριοι, ανυπότακτοι και ληστρικοί σαν λύκοι και σκληροί σαν το χιόνι των βουνών τους» Βέσσοι που εκχριστιανίστηκαν από τον Νικήτα της Ρεμεσιάνας και τώρα είναι «ήρεμοι σαν αρνιά και με σκυμμένο το κεφάλι στον Χριστό». Έτσι τους περιγράφει ο Παυλίνος σε ένα ποίημα εγκώμιο για τον Νικήτα.

Paulinus

Τέλος, ο Αυτοκράτορας Λέων Α΄ ο Θράξ , που ξεκίνησε την διαδικασία απογοτθοποίησης του Ρωμαϊκού στρατού και την προσπάθεια ανασύστασης ενός «εθνικού» Ρωμαϊκού στρατού, ήταν Βεσσικής καταγωγήςὁ Βέσσος» κατά τον Μαλάλα και “Bessica ortus progenie” κατά τις λατινικές πηγές, με τον Θεοφάνη να δίνει ως τόπο καταγωγής του την Θράκη και τον Κάνδιδο την Αυρηλιανή Δακία).

Malalas-Leo-Dacian

Αφού λοιπόν προσπάθησα να συμπληρώσω αυτά που «ξέχασε» να αναφέρει ο Κεκαυμένος σχετικά με τον γλωσσικό εκλατινισμό και πολιτικό εκρωμαϊσμό των υποδουνάβιων Δακών και των Βέσσων, ξαναπαραθέτω τα δύο σημεία του λόγου του που μας ενδιαφέρουν: ότι οι Βλάχοι ήταν Δάκες και Βέσσοι και ότι κάποτε κατοικούσαν γύρω από τους ποταμούς Σάβο και Δούναβη. Όπως θα δείξω στο δεύτερο μέρος, αυτά είναι δύο στοιχεία που μπορούμε κάπως να τα επιβεβαιώσουμε από άλλες πηγές.

Advertisements

13 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

13 responses to “Οι Βλάχοι #1

  1. Πόση αμοιβαία κατανόηση υπάρχει μεταξύ Ρουμανικών και Αρωμουνικών του ελληνικού χώρου;

    • Η μόνη άμεση περίπτωση που έχω να σου πω είναι μια βλάχα φίλη της μητέρας μου που πήγε εκδρομή στο Βουκουρέστι και είπε ότι για να κινηθεί για ψώνια στα μαγαζιά τα βλάχικα ήταν «μια χαρά».

      Ορίστε δέιγμα των δύο γλωσσών:
      http://en.wikipedia.org/wiki/Aromanian_language#Comparison_with_Romanian

      • Το φαντάζομαι.

        Σχετικώς άσχετες ιστορίες:

        1) η γυναίκα μου είχε πάει στην Βαρκελώνη, μιλάει και κάτι κουτσοϊσπανικά. Στο ξενοδοχείο τής έπιασε την κουβέντα μια ηλικιωμένη κυριούλα, κάτι οδηγίες ζητούσε, τα μιλούσε τα ισπανικά λίγο επαρχιώτικα, αλλά τελικά συνεννοήθηκαν. Η κυριούλα προέκυψε ότι ήταν Βραζιλιάνα.

        2) στο Εράσμους στην Γερμανία ο Ιταλός (Καλαβρός) τα φτειάχνει με την Ισπανίδα (νομίζω κάτι προς Γαλικία μεριά). Τα γερμανικά και των δύο είναι στοιχειώδη, οπότε απλώς συνεχίζουν να μιλά ο καθένας την γλώσσα του. Και καταλαβαίνονται μια χαρά.

      • Αυτό που έγραψες για τα ιταλικά και τα ισπανικά σε βιβλίο γλωσσολογίας το έχω βρει ως εξής: υπάρχει «ημιαλληλοκαταληψία» (semi-intelligibility) αλλά δυο «έξυπνοι» ομιλητές μπορούν να συννενοηθούν.

        Πάντως στην Ιταλία οι πιο βόρειες και οι πιο νότιες επιχώριες διάλεκτοι είναι πολύ χειρότερα από τη σχέση προτύπου ισπανικής και προτύπου ιταλικής.

        Αν θα έπρεπε να μαντέψω σχετικά με Βλάχικα και Ρουμανικά θα έλεγα ότι η αλληλοκαταληψία τους πρέπει να είναι μεγαλύτερη από αυτήν μεταξύ Ιταλικών και Ισπανικών και ίσως μικρότερη από αυτή μεταξύ Ισπανικών και Πορτογαλικών.

      • Μιας και ανέφερες τον Καλαβρό. Η Καλαβρέζικη διάλεκτος έχει το εξής «παράξενο» που οι υπόλοιποι Ιτάλοι δεν μπορούν να κατανοήσουν. Επηρεασμένη από την μεσαιωνική ελληνική (το Bari ανήκε στο Βυζάντιο μέχρι το 1071 μ.Χ.) έχασε το λατινικό απαρέμφατο και το αντικατέστησε με περίφραση.

        Έτσι ενώ όλοι οι άλλοι Ιταλοί λένε “voglio dormire” «θέλω να κοιμηθώ» με το dormire να είναι το απαρέμφατο του dormo = κοιμάμαι, οι Καλαβρέζοι λένε “voggiu mi dormu” ~ «θέλω να κοιμηθώ».

        Το ίδιο και με τις βαλκανικές σλαβικές γλώσσες. Οι Βούλγαροι λένε μόνο «θέλω να φάω» (βουλγ. iskam da jam, πρότυπο σλαβομακ. sakam da jadam), οι Κροάτες χρησιμοποιούν μόνο απαρέμφατο (želin jesti), ενώ οι Σέρβοι χρησιμοποιούν και τα δύο (želim da jedem ~ želim jesti).

  2. Π

    Ας υποθέσουμε ότι οι πρώτοι βλαχοι έρχονται απο αλλού. Τι μας επιτρέπει να απορριψουμε την ιδέα ότι αναμίχθηκαν με ντόπιους άρα ειναι ΚΑΙ Ελληνικής καταγωγής;

  3. Για όποιον ενδιαφέρεται, πρόσθεσα το σιγύλλιον του Βασιλείου, όπου πρωτοαναφέρονται οι Βλάχοι και οι Βαρδαριώτες «Τούρκοι» (Ούγγροι) και την περιγραφή του Κεκαυμένου της επανάστασης του 1066 μ.Χ. στην Θεσσαλία.

  4. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Εδώ

    https://pl.wikipedia.org/wiki/Rynchyni

    λέει κάτι για κείμενο του 17ου αι. που αναφέρει τους Βλαχορυγχίνους του 8ου αι. ? Εσύ θα καταλάβεις καλύτερα.

    Kronika z XVII wieku z atońskiego klasztoru Kastamoniton przynosi infomację, że w VIII wieku lub na początku IX (za cesarzy ikonoklastów został przez mnichów z góry Athos schrystianizowany, wraz z Sagudatami lud Ρηχίνοι (Rēchinoi) zwany Wlachorichinoi, koczujący na Półwyspie Chalcydyckim. Według badaczy mógł to być lud powstały ze zmieszania Rynchinów z Włachami. Wiarygodność tego przekazu bywa kwestionowana

  5. Πρόσθεσα ορισμένα βιογραφικά στοιχεία για τον Αυτοκράτορα Λέοντα Ά τον Θράκα ή Βέσσο κατά τον Μαλάλα.

  6. Μουτσοντρίνγκο

    Αν και βρίσκω αρκετά πειστικά για τη μη αυτοχθονία των Βλάχων στον ή ελλαδικό ο χώρος όσα αναγράφονται στο άρθρο αυτό, κάτι δεν κολλάει με την άποψη του Κεκαυμένου για την κάθοδό τους από περιοχές της σημερινής Σερβίας γύρω απ’ τον Δούναβη και τον Σάβο. Δεν κολλάει από χρονική άποψη, γιατί αν διαβαστεί προσεκτικά το σχετικό απόσπασμα, ο Κεκαυμένος ισχυρίζεται ότι η κάθοδος αυτή έγινε αμέσως μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Δακίας και ως συνέπεια αυτής. Όμως οι τότε Δάκες/μετέπειτα Βλάχοι δεν ήταν ακόμα λατινόφωνοι, σίγουρα θα χρειάστηκε ενα εύλογο διάστημα ρωμαϊκής κατοχής για να εκλατινιστούν. Άρα, αν είχαν κατέβει στην Ελλάδα την εποχή εκείνη που λέει ο Κεκαυμένος δε θα έπρεπε να είναι λατινόφωνοι αλλά να μιλούν ακόμα τη δική τους γλώσσα. Δεν ισχυρίζομαι ότι δεν μπορεί να ήρθαν από εκείνα τα μέρη, αλλά φαίνεται απίθανο να ήρθαν τη συγκεκριμένη περίοδο (αρχές 1ου αιώνα μ.Χ.) Πιο πιθανό φαίνεται να έφυγαν μερικούς αιώνες αργότερα, με την εμφάνιση των Σλάβων στα Βαλκάνια.

    • Γεια σου Μουτσοντρίνγκο.

      Εννοείται πως δεν πρέπει να λάβεις τοις μετρητοίς αυτά που λέει ο Κεκαυμένος για τους Βλάχους, γιατί δεν προσπαθεί να παρουσιάσει κάποια αντικειμενική ιστορία των Βλάχων.

      Ο στόχος του Κεκαυμένου σ’αυτό το χωρίο είναι να παρουσιάσει τους Βλάχους ως «αιώνιους εχθρούς» των Ρωμαίων. Επειδή ήξερε κάτι για τα μέρη από τα οποία κατέβηκαν οι Βλάχοι (και ένα ενδιαφέρον ερώτημα είναι πως γνώριζε για την βεσσική/θρακική καταγωγή των Βλάχων που εδώ κια αιώνες ήταν ρωμανόφωνοι), έπλασε ένα αφήγημα όπου οι Βλάχοι παρουσιάζονται ως αναξιόπιστοι και εχθροί των Ρωμαίων «από τον καιρό που ήταν Δάκες και Βέσσοι και κατοικούσαν γύρω από το Σάβα και τον Δούναβη».

      Αυτό το αφήγημα αφήνει απ’έξω όλη τη ρωμαϊκή ιστορία των Βλάχων, δλδ τη ρωμαϊκή τους ταυτότητα κατά την ύστερη αρχαιότητα. Κατά την περίοδο 300-600 μ.Χ. οι πρόγονοι των Βλάχων (οι λατινόφωνοι της βαλκανικής ενδοχώρας που, από το 300 μ.Χ και έπειτα, ήταν ως επί το πλείστον γηγενείς των βορείων Βαλκανίων) ήταν οι κατεξοχήν Ρωμαίοι της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αυτοί που μιλούσαν την «πάτριο των Ρωμαίων φωνή», και ως προς τους οποίους οι ελληνόφωνοι (οι «ελληνίζοντες Ρωμαίοι» του Προκοπίου που αργότερα θα γίνουν οι κατεξοχήν Ρωμαίοι της μεσαιωνικής Ρωμανίας) δεν ήταν παρά υποδεέστεροι Ρωμαίοι ή «Γραικοί» (με όλα τα αρνητικά του όρου «Γραικός» στα ρωμαϊκά μάτια).

      Ο Κεκαυμένος δεν ενδιαφέρεται για την πραγματική ιστορία των Βλάχων. Τους αντιλαμβάνεται ως κάτι διαφορετικό από τους νυν [ελληνόφωνους] Ρωμαίους και προσπαθεί να αναγάγει στο απώτερο παρελθόν αυτήν την διαφορετικότητα που αντιλαμβάνεται, παρουσιάζοντας τους Βλάχους ως κάτι διαφορετικό από τους «πάλαι [λατινόφωνους] Ρωμαίους» (τους υποτιθέμενους προγόνους των «νυν [ελληνόφωνων] Ρωμαίων» που υποτίθεται ότι εγκατέλειψαν την πάτριο των Ρωμαίων φωνή και άρχισαν να μιλάνε ελληνικά).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s