Μια ετυμολογική πρόταση για το υδρωνύμιο Βαθίνος (Bosna)

Στη σημερινή ανάρτηση θα καταθέσω μια ετυμολογική πρόταση για το αρχαίο «ιλλυρικό» (δαλματο-παννονικό) υδρωνύμιο Βαθῖνος > BCS Bosna, που ευθύνεται για το όνομα της Βοσνίας. Continue reading

Advertisements

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Μια ετυμολογική πρόταση για το τοπωνύμιο Ἤμων/Emona ως «πέρασμα»

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι μια ετυμολογική πρόταση για το ανετυμολόγητο αρχαίο όνομα της σημερινής σλοβενικής πρωτεύουσας Λιουμπλιάνας Ἤμων/Ēmōna. Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος (2ος μ.Χ. αι.) και ο Ζώσιμος (έγραψε κατά την πρώτη δεκαετία του 6ου μ.Χ. αιώνα) μας παρέδωσαν το τοπωνύμιο στη μορφή Ἤμων, ενώ ο Ηρωδιανός (3ος μ.Χ. αι.) το παρέδωσε ως Ἡμᾶν. Υπάρχει μια παράδοση απόδοσης του τοπωνυμίου με αρκτική δίφθογγο «αι/ae» και δασεία (λ.χ. Haemona/Aemona), αλλά αυτή φαίνεται να προέκυψε από interpretatio graeca. Σύμφωνα με την ελληνική μυθική παράδοση, ο Ίστρος/Δούναβης είχε δύο εκβολές, μια στον Εύξεινο πόντο και μια στο μυχό της Αδριατικής στην χερσόνησο της Ιστρίας (η τυχαία ομοιότητα του ονόματος της χερσονήσου αυτής με το κλασικό όνομα του Δούναβη Ίστρος σίγουρα ευθύνεται γι΄αυτή την εσφαλμένη γεωγραφικά παράδοση) και, επομένως, οι Αργοναύτες υποτίθεται ότι είχαν ταξιδέψει με την Αργώ από την μια εκβολή του Δούναβη στην άλλη και, όταν πέρασαν από την «Αἵμωνα» [Ἤμων], έδωσαν στον οικισμό το μυθικό όνομα Αἱμονία της πατρίδας τους Θεσσαλίας. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Συνέντευξη με τον Αντώνη Καλδέλλη για την Βυζαντινή ταυτότητα

Η ιδέα της σημερινής ανάρτησης προέκυψε έναν περίπου χρόνο πριν, όταν εγώ και ο Πέρτιναξ ρωτήσαμε τον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Αντώνη Καλδέλλη αν ενδιαφερόταν για μια συνέντευξη, στην οποία θα μας απαντούσε ορισμένα ερωτήματα με θέμα την βυζαντινή ταυτότητα. Ο Καλδέλλης αποδέχτηκε θερμά την πρόσκλησή μας, αλλά μας ζήτησε να το καθυστερήσουμε επειδή ήταν πνιγμένος στη δουλειά. Όταν ένα περίπου εξάμηνο αργότερα ήταν διαθέσιμος πια ο Καλδέλλης, έτυχε να έχω εγώ κάποιες υποχρεώσεις και έτσι η συνέντευξη αναβλήθηκε για μερικούς ακόμα μήνες. Τελικά, έφτασε επιτέλους η στιγμή της δημοσίευσης της ανάρτησης και θέλουμε να ξαναευχαριστήσουμε και δημόσια τον Αντώνη Καλδέλλη για τη χάρη που μας έκανε και το ενδιαφέρον που έδειξε για τη συνέντευξη. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #5

Η παρούσα ανάρτηση θα είναι η προτελευταία της σειράς (#1, #2, #3, #4) με θέμα τη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου. Κάποια στιγμή θα ακολουθήσει και μια τελευταία ανάρτηση με ό,τι άφησα ασχολίαστο στις πέντε πρώτες αναρτήσεις. Continue reading

5 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

ΑΒΡ: avete voi viatores = χαίρετε εσείς παροδίτες

Επειδή τις τελευταίες ημέρες έχουμε στα σχόλια μια ωραία συζήτηση για την Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ, η επιχώρια δημώδης Λατινική της βαλκανικής ενδοχώρας από την οποία προέκυψαν η Αρμανική/Βλαχική, η Ρουμανική, η Μογλενίτικη και η Ιστρορουμανική) με το Φάνη Δασούλα, θα κάνω μια μικρή παύση στη σειρά αναρτήσεων για τη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου με μια μικρή γλωσσολογική ανάρτηση. Στη συζήτηση θίξαμε το θέμα πως το «κοσκίνισμα» των δημωδών λατινικών επιγραφών της Βαλκανικής, μπορεί να βοηθήσει στην διαλεύκανση του που και πότε διαμορφώθηκε η ΑΒΡ.

Στη σημερινή ανάρτηση θα σχολιάσω μια ενδιαφέρουσα λατινική επιγραφή του πρώτου μισού του 4ου αιώνα από τη Σακιδαύα της Μικράς Σκυθίας, η οποία τελειώνει με την ευχή avete voi viatores = «χαίρετε εσείς παροδίτες», δείχνοντας την δημώδη επιχωρική τροπή s > voi «εσείς» (λ.χ. ιταλικό voi, δαλματικό voi, αρμανικό voi, ρουμανικό voi, αλλά ρωμανσικό vus, ισπανικό vos, γαλλικό vous). Continue reading

4 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #4

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα τον τρόπο με τον οποίο ο Ζώσιμος χειρίζεται τη ρωμαϊκή ταυτότητα ως «ἀξίωμα» (προνόμιο που συνεπάγεται ορισμένες υποχρεώσεις προς τη ρωμαϊκή κοινότητα) και κατανοεί τη ρωμαϊκή επικράτεια ως το χωρικά οριοθετημένο πεδίο εφαρμογής του ρωμαϊκού νόμου (κατὰ Ῥωμαίων νόμους ζῆν/βιοτεύειν). Τα δύο αυτά θέματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη ρωμαϊκή έννοια της rēspūblica (κοινά πράγματα, πολιτεία), το οποίο είναι το θέμα που θα πραγματευθώ στη σημερινή ανάρτηση. Continue reading

4 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση της σειράς περιέγραψα το σκοπό του Ζωσίμου στη συγγραφή της Νέας Ιστορίας, την ανάπτυξη της πολεμικής φειδούς που θα κληρονομήσουν οι Βυζαντινοί Ρωμαίοι, και, τέλος, προσπάθησα να αποσαφηνίσω τη σημασία των όρων «ἔθνος», «τέλος», «αὐτόμολοι/σύμμαχοι», «ἐκμέλεια», «Σκύθαι», «Γερμανοί», «Κελτοί» και «Γαλάται». Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία