Ο πάπας Γρηγόριος ο Μέγας: servus iure reipublicae, pro amore reipublicae, de utilitate vero reipublicae

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω μερικές σελίδες από το βιβλίο του R. A. Markus Gregory the Great and his World (Cambridge University Press 1997) σχετικά με τη σχέση του πάπα Γρηγορίου του Μεγάλου  (Γρηγόριος Α΄, 590-604) με την Ρωμανία (respublica = πολιτεία). Αποφάσισα να κάνω αυτήν την ανάρτηση γιατί πιστεύω ότι θα σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα την επόμενη ανάρτηση, στην οποία θα περιγράψω την καινοτομική και προπαγανδιστική εφεύρεση της «Γραικίας» από τον πάπα Αδριανό Α΄ (772-95), όταν γύρω στο 776 αποφάσισε να αποσχιστεί οριστικά από τη Ρωμανία και να οικειοποιηθεί τον όρο respublica για το αποσχισθέν παπικό κράτος.

Πριν γίνει πάπας, ο Γρηγόριος είχε διατελέσει αποκρισιάριος στην Κωνσταντινόπουλη (579-85) του προκατόχου του Πελαγίου Β΄, όπου είχε την ευκαιρία να συνδεθεί με δεσμούς προσωπικής φιλίας με τον Μαυρίκιο (ο Γρηγόριος έγινε νονός ενός γιου του Μαυρίκιου) και τον μετέπειτα πατριάρχη (τότε οικονόμο του πατριαρχείου) Κυριάκο Β΄, με τον οποίο αργότερα συγκρούστηκε για τον τίτλο «Οικουμενικός» που πρώτος επισημοποίησε ο προκάτοχος του Κυριάκου Ιωάννης Δ΄ Νηστευτής.

Ο Γρηγόριος άφησε τεράστιο συγγραφικό έργο και ιδιαίτερο ενδιάφερον έχει η τεράστια συλλογή επιστολών του (γύρω στις 800, το περίφημο registrum Gregorii, η αρίθμηση των επιστολών είναι από την έκδοση του Norberg) προς επισκόπους, πατριάρχες, αυτοκράτορες και μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας, κρατικούς αξιωματούχους κοκ.

Continue reading

Advertisements

12 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η λέξη «χριστιανός» σε Αλβανική και ΑΒΡ και η Φλωρεντιάνα της Παραποτάμιας Δακίας

Στη σημερινή σύντομη ανάρτηση θα περιγράψω μια ιδιαιτερότητα που συνδέει την Αλβανική και την Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ) στη λέξη «χριστιανός».

Continue reading

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Ο λόγος του Κλαυδίου προς την σύγκλητο

Ο Τάκιτος διέσωσε έναν λόγο του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κλαυδίου (βασ. 41-54 μ.Χ.) προς την σύγκλητο της Ρώμης σχετικά με την αποδοχή στην σύγκλητο αριστοκρατών από την κατεκτημένη Γαλατία. Ο Κλαύδιος θύμισε στους υπάρχοντες συγκλητικούς της Ιταλίας (πολλοί από τους οποίους δεν ήθελαν να αποδεχτούν τους «βάρβαρους» κατεκτημένους Γαλάτες αριστοκράτες στην σύγκλητο) πως σχεδόν κανένας τους δεν ήταν γνήσιος Ρωμαίος στην απώτερη καταγωγή του, αλλά όλοι τους κατάγονταν από πληθυσμούς που κατακτήθηκαν και σταδιακά απέκτησαν την ρωμαϊκή πολιτεία και ότι όλα αυτά που στις ημέρες τους θεωρούσαν πατροπαράδοτα κάποτε είχαν υπάρξει καινοτομίες (omnia, patres conscripti, quae nunc vetustissima creduntur, nova fuere: η επέκταση της πολιτείας σ’όλους τους Λατίνους, σ’όλους Ιταλούς, η σταδιακή επέκταση των ορίων της Ιταλίας από τον Αίσι, στον Ρουβίκωνα και από τον Ρουβίκωνα στις Άλπεις κλπ). Continue reading

33 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Θεσσαλονίκη, 904 μ.Χ.: θέμα ή ψευδοθέμα;

Στη σημερινή ανάρτηση θα κάνω μια πρώτη νύξη σε ένα θέμα που μας απασχολεί με τον Περτίνακα πάνω από ένα χρόνο. Πρόκειται για το θέμα της ταυτότητας και διοικητικής λειτουργίας των επαρχιών δυτικά του Νέστου κατά την περίοδο 700-950 και την επισήμανση εκείνων των στοιχείων στα οποία οι περιοχές αυτές διαφέρουν από το λειτουργικό πυρήνα της Ρωμανίας (ρωμαϊκά θέματα Μικρασίας και θέματα Μακεδονίας και Θράκης ανατολικά του Στρυμόνα).

Στη σημερινή πρώτη νύξη του θέματος, θα περιγράψω την αντίδραση της Θεσσαλονίκης όταν πληροφορήθηκε εβδομάδες πριν την επικείμενη θαλάσσια αραβική επιδρομή που οδήγησε στην άλωση του 904 που περιγράφει ο Ιωάννης Καμινιάτης. Continue reading

140 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Τα ρωμανικά ιδιώματα της Ιταλίας #2

Μετά την πρώτη κατατοπιστική ανάρτηση της σειράς, όπου επιχείρησα να παρουσιάσω τα βασικά της ιταλικής (κοινωνιολεκτικής) διγλωσσίας, στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω μερικά ρωμανικά ιδιώματα της Ιταλίας. Continue reading

2 Comments

Filed under Γλωσσολογία

Τα ρωμανικά ιδιώματα της Ιταλίας #1

Στη σημερινή ανάρτηση θα πω μερικά λόγια για ένα θέμα που έτυχε να θίξουμε στα σχόλια τις προηγούμενες ημέρες, τα ρωμανικά ιδιώματα της Ιταλίας (Ιταλ. dialetti). Αποφεύγω να αποδώσω τον ιταλικό όρο dialetto ως «διάλεκτο», επειδή ΔΕΝ έχει αυτή την ειδική σημασία (επιχώριο υποσύνολο ενός ευρύτερου συνόλου) στην Ιταλική γλώσσα. Ο ιταλικός όρος dialetto έχει την γενική σημασία «ιδίωμα, τοπολαλιά» και έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί λ.χ. για την ελληνική γλώσσα της Καλαβρίας (dialetto greco-calabro ή (dialetto) Grecanico, βλ. παρακάτω), εν γνώσει του γεγονότος ότι φυλογενικά δεν έχει καμία άμεση συγγένεια με τα ρωμανικά ιδιώματα της Ιταλίας. Continue reading

72 Comments

Filed under Γλωσσολογία

Η λειτουργία των «Γραικών» στον Παύλο Διάκονο: οι «Γραικούληδες» δεν είναι Ρωμαίοι

Κάνω αυτή την ανάρτηση επειδή πριν από λίγο ο Αρχέλαος με ένα σχόλιό του με εξέπληξε που κατάλαβε τη λειτουργία της «Γραικικής» ταυτότητας (σκόπιμη απορωμαιοποίηση των Άπτωτων Ρωμαίων) στην Ιστορία των Λογγοβάρδων (Historia Langobardorum) του Παύλου Διάκονου. Continue reading

30 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Μυθοθρυψία