Τα κροκοδείλια δάκρυα της Αλώσεως και το άκαιρο γέλιο του Αννίβα

Όλα αυτά τα χρόνια που διατηρώ ιστολόγιο με βυζαντινή θεματική θα προσέξατε οι παλαιότεροι αναγνώστες ότι ποτέ δεν έχω κάνει ανάρτηση ανήμερα της «αποφράδος» ημέρας για την Άλωση. Ο λόγος είναι γιατί γελάω όταν βλέπω άτομα, τα οποία όλο τον υπόλοιπο χρόνο δεν έχουν το παραμικρό ενδιάφερον για τη Ρωμανία (η φιδίσια αγάπη τους για τη μεσαιωνική αυτοκρατορία «μας» είναι τέτοια που ούτε το πραγματικό της όνομα δεν αντέχουν να αρθρώσουν), να χύνουν κροκοδείλια δάκρυα κάθε 29η Μαΐου. Continue reading

Leave a comment

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ο Τάμεσης κι ο Τίμαχος: τα «μαυρονέρια» και ο ΙΕ όρος *temH-os «σκότος»

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω την ΙΕ ρίζα *temH- «μαυρίζω, σκοτεινιάζω» και μια σειρά υδρωνυμίων ανά τον ΙΕ κόσμο που ετυμολογούνται ως «μαυρονέρια» και έχουν παραχθεί από αυτή τη ρίζα. Το διασημότερο από αυτά τα υδρωνύμια είναι ο ποταμός του Λονδίνου Τάμεσης (αγγλικό Thames, κλασικό λατινικό Tamesis). Εκτός από τη ρηματική ρίζα *temH- «μαυρίζω» είναι σίγουρο ότι η ΠΙΕ διέθετε και το σιγμόληκτο ουδέτερο ουσιαστικό *temH-es-*temH-os = «σκότος», με πιο διάσημο απόγονο το σανσκριτικό ουδέτερο tamas = «σκότος» (που μέχρι σήμερα επιβιώνει ως όρος της ινδουιστικής φιλοσοφίας). Continue reading

20 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Πόσο παλιά είναι η Φωνηεντική Ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής;

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω μερικές λατινικές επιγραφές από την ευρύτερη Μυσία/Μοισία που δείχνουν την χαρακτηριστική φωνηεντική ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ). Η ΑΒΡ είναι η δημώδης λατινική ποικιλία από την οποία προέκυψαν η Αρουμανική (Βλαχική, AR), η ΡουμανικήΔακορουμανική, DR) και η Ιστρορουμανική (IR). Έχω αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις (λ.χ. στην ενότητα ΣΤ΄ εδώ) ότι η ΑΒΡ ανύψωση απαντά ήδη σε λατινικά τοπωνύμια του 6ου μ.Χ. αιώνα από την ευρύτερη Θράκη (λ.χ. τα τοπωνύμια Móntēs Gemellī > Γεμελλομοῦντες και Arēna > Ἀρῖνα του Προκοπίου και το τοπωνύμιο Mōns Calvus > Mónte Calvu > Καλβομοῦντις του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη). Με έκπληξη, όμως, διαπίστωσα ότι το φαινόμενο είναι παλαιότερο και απαντά ήδη σε λατινικές επιγραφές του 2ου μ.Χ. αιώνα από τη Μικρά Σκυθία και την Κάτω και Άνω Μυσία (Scythia Minor, Moesia Inferior, Moesia Superior). Continue reading

8 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Ο αρβανίτικος όρος shkl(j)a ως «αλλόγλωσσος»

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης προέκυψε από μια ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαμε στα σχόλια για την συνήθεια των Αρβανιτών να ονομάζουν την ελληνική γλώσσα shqerisht(e)/shklerisht(e) = «βουλγαριστί/σλαβιστί» (στην γλώσσα των Shqa = «Βουλγάρων/σλάβων», Sclavus/Σκλάβος > Skljavë > Shkljaë > Shklja/Shqa, όπως ο αντίστοιχος και ταυτόσημος ρουμανικός όρος șcheau). Αυτή η αλλαγή σημασίας οφείλεται στο ότι για τους Αρβανίτες ο όρος shqa/shkl(j)a, εκτός από την ειδική σημασία «Βούλγαρος, Ορθόδοξος Σλάβος», απέκτησε και την γενικότερη σημασία του γλωσσικού «άλλου», δηλαδή  shqa/shkl(j)a = «αλλόγλωσσος» (ο συντοπίτης που δεν μιλάει Αρβανίτικα/Arbërisht), μια συνήθεια που έφεραν μαζί τους όταν εγκαταστάθηκαν στις ελληνόφωνες περιοχές, προερχόμενοι από μέρη στα οποία οι συνήθεις αλλόγλωσσοι ήταν οι Βούλγαροι/Σλάβοι (οι τωόντι Shqa). Continue reading

22 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας, Uncategorized

Μια συζήτηση για τους όρους Ρωμιός, Γραικός και Έλλην

Στα σχόλια μιας άλλης ανάρτησης ξεκινήσαμε μια συζήτηση με τον σχολιαστή ”Μωχό τον Μάντη” για τη σημασία του όρου ”Ρωμιός” κατά την Οθωμανική περίοδο και για τη λειτουργία των τριών όρων ”Ρωμιός”, ”Γραικός” και ”Έλληνας”. Επειδή στη συζήτηση ήρθε και ο φίλος Πέρτιναξ, που πρόσφατα παρακολούθησε το συνέδριο ” ‘Ελλην, Ρωμηός, Γραικός: Συλλογικοί προσδιορισμοί και ταυτότητες,” αποφάσισα να κάνω αυτήν την ανάρτηση, ώστε να έχουμε συγκεντρωμένες στα σχόλιά της τις διάφορες απόψεις. Continue reading

83 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας, Uncategorized

Ειδοποίηση, Μάρτιος 2017

Χαιρετώ όλους τους αναγνώστες!

Γράφω αυτήν την ανάρτηση για να σας πληροφορήσω, ότι σήμερα είναι η πρώτη μέρα εδώ και δύο εβδομάδες που κατάφερα να καθίσω στον υπολογιστή με διάθεση να ασχοληθώ με την ιστοσελίδα.

Ζητώ συγγνώμη στους σοβαρούς σχολιαστές για την καθυστέρηση της δημοσίευσης των σχολίων τους.

Σιγά σιγά η ιστοσελίδα θα επανέλθει στην καθημερινότητά της. Οι αναρτήσεις θα συνεχίσουν κανονικά (αν και προβλέπω ότι ο ρυθμός δημοσίευσης των αναρτήσεων θα είναι αισθητά μικρότερος) και στην πρώτη ευκαιρία θα απαντήσω στα σχόλιά σας.

2 Comments

Filed under Uncategorized

Η Ιστορία του όρου «Γραικός» #1

Αυτή η σειρά αναρτήσεων προέκυψε από ένα σχόλιο με ερωτήματα που έκανε πριν από καμιά δεκαριά μέρες ο Γιάννης σχετικά με τη λειτουργία του εθνωνυμίου «Γραικός» κατά την βυζαντινή περίοδο. Ο Γιάννης με ρώτησε αν έχω ασχοληθεί με το θέμα και κατά πόσο μπορούμε να πούμε ότι η απάντηση του όρου είναι μια μορφή «έμμεσης ελληνικής συνέχειας». Έκρινα πως η καλύτερη απάντηση σ΄αυτά τα ερωτήματα είναι μια σειρά δύο αναρτήσεων, επειδή οι προηγούμενες αναρτήσεις που έχω κάνει αφορούν την περιγράφη της λειτουργίας του όρου «Γραικός» σε συγκεκριμένα χωρία και δεν περιγράφουν το θέμα συλλογικά. Continue reading

33 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία