Tag Archives: Ρωμαίοι

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση της σειράς περιέγραψα το σκοπό του Ζωσίμου στη συγγραφή της Νέας Ιστορίας, την ανάπτυξη της πολεμικής φειδούς που θα κληρονομήσουν οι Βυζαντινοί Ρωμαίοι, και, τέλος, προσπάθησα να αποσαφηνίσω τη σημασία των όρων «ἔθνος», «τέλος», «αὐτόμολοι/σύμμαχοι», «ἐκμέλεια», «Σκύθαι», «Γερμανοί», «Κελτοί» και «Γαλάται». Continue reading

Advertisements

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Η Ιστορία του όρου «Γραικός» #1

Αυτή η σειρά αναρτήσεων προέκυψε από ένα σχόλιο με ερωτήματα που έκανε πριν από καμιά δεκαριά μέρες ο Γιάννης σχετικά με τη λειτουργία του εθνωνυμίου «Γραικός» κατά την βυζαντινή περίοδο. Ο Γιάννης με ρώτησε αν έχω ασχοληθεί με το θέμα και κατά πόσο μπορούμε να πούμε ότι η απάντηση του όρου είναι μια μορφή «έμμεσης ελληνικής συνέχειας». Έκρινα πως η καλύτερη απάντηση σ΄αυτά τα ερωτήματα είναι μια σειρά δύο αναρτήσεων, επειδή οι προηγούμενες αναρτήσεις που έχω κάνει αφορούν την περιγράφη της λειτουργίας του όρου «Γραικός» σε συγκεκριμένα χωρία και δεν περιγράφουν το θέμα συλλογικά. Continue reading

34 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία

Το Ρωμαϊκό γένος κατά τον 10ο αιώνα #3

Στη σημερινή ανάρτηση θα συνεχίσω από εκεί που έκλεισα την προηγούμενη ανάρτηση της σειράς. Ίσως κάποια στιγμή να προσθέσω μία ακόμα ανάρτηση στην οποία θα συνοψίσω τα βασικά συμπεράσματα των τριών αυτών αναρτήσεων. Continue reading

21 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το Ρωμαϊκό γένος κατά τον 10ο αιώνα #2

Μετά τα προλεγόμενα της πρώτης ανάρτησης στη σημερινή ανάρτηση θα περάσω στις πηγές του 10ου αιώνα. Αυτές είναι:

  1. Ιστορίες όπως αυτή του Γενέσιου (γραμμένη γύρω στο 940, εξιστορεί τα γεγονότα του 9ου αιώνα) και του Λέοντα του Διακόνου (γραμμένη κατά το διάστημα 995-1000, εξιστορεί τις εκστρατείες του Νικηφόρου Φωκά και του Ιωάννη Τζιμισκή, την έχω περιγράψει σε τρεις αναρτήσεις, #1, #2, #3). Κατά την ίδια περίοδο γράφτηκαν τα πρώτα βιβλία των «Συνεχιστών Θεοφάνους», γράφτηκαν κάποιες από τις συνέχειες του χρονικού του Γεωργίου του Μοναχού (το δικό του γνήσιο χρονικό τελειώνει με τον θάνατο του Θεόφιλου το 842) και ο Μανουήλ ο Πρωτοσπαθάριος έγραψε ένα χαμένο χρονικό που χρησιμοποίησε ως πηγή ο Συμεών ο Λογοθέτης/Μάγιστρος για το δικό του χρονικό, το οποίο (σύμφωνα με τον Warren Treadgold) ολοκλήρωσε το τελευταίο έτος της βασιλείας του Νικηφόρου Φωκά (969).
  2. Τακτικά εγχειρίδια (η καινοτομία της περιόδου), όπως τα «Τακτικά» του Λέοντος του Σοφού (γράφτηκαν λίγο μετά το 900, έχω κάνει ήδη μια λεξικολογική και εθνολογική ανάρτηση γι΄αυτό το σύγγραμμα), η «Στρατηγική Έκθεσις» του Νικηφόρου Φωκά (γράφτηκε γύρω στο 965), το «Περὶ Παραδρομής» που συγγράφηκε την ίδια περίοδο με τη «Στρατηγική Έκθεση» από υψηλόβαθμο αξιωματικό του επιτελείου του Νικηφόρου Φωκά και τα «Τακτικά» του Νικηφόρου Ουρανού (γράφτηκαν γύρω στο 1000)
  3. Τα πάμπολλα γραπτά του Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογέννητου, ίσως ο πολυγραφότερος των βυζαντινών αυτοκρατόρων
  4. Άλλες πηγές όπως οι επιστολές του Πατριάρχη Νικολάου Α΄ Μυστικού, τα ποιήματα του Ιωάννη Κυριώτη του Γεωμέτρη κλπ.

Continue reading

45 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το Ρωμαϊκό γένος κατά τον 10ο αιώνα #1: προλεγόμενα

Το θέμα αυτής της ανάρτησης και των επομένων θα είναι η Ρωμαϊκή ταυτότητα όπως αυτή περιγράφεται στις πηγές του 10ου αιώνα. Η γραμματεία του 10ου αιώνα ξεκινάει με τα «Τακτικά» του Λέοντος του Σοφού (η συγγραφή τους ολοκληρώθηκε λίγο μετά το 900) και τελειώνει με την Ιστορία του Λέοντος του Διακόνου (γράφτηκε κατά την περίοδο 995-1000 και εξιστορεί τις νικηφόρες εκστρατείες του Νικηφόρου Φωκά και του Ιωάννη Τζιμισκή). Πριν όμως περάσω στις πηγές του 10ου αιώνα, τις οποίες θα παραθέσω στις επόμενες αναρτήσεις, στη σημερινή πρώτη ανάρτηση θα αναφέρω μερικά γενικά πράγματα, όπου μεταξύ άλλων θα σχολιάσω και ορισμένα χωρία από την Χρονογραφία του Θεοφάνη του Ομολογητή (γραμμένη γύρω στο 815), για να επισημάνω μερικά στοιχεία της ρωμαϊκής ταυτότητας που υπήρχαν ήδη πριν από το 900 μ.Χ. Continue reading

4 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στην ιστορία του Ατταλειάτη #2

H παρούσα ανάρτηση είναι η δεύτερη της σειράς με θέμα τις εθνολογικές παρατηρήσεις στην ιστορία του Ατταλειάτη. Όσοι δεν διαβάσατε (ή ξεχάσατε) την πρώτη ανάρτηση της σειράς καλό είναι να της (ξανα)ρίξετε μια ματιά. Είχα σταματήσει την πρώτη ανάρτηση στο τέλος του κεφαλαίου 21 της δίγλωσσης έκδοσης των Καλδέλλη-Κράλλη (εκτύφλωση και θάνατος του Ρωμανού Διογένη). Στη σημερινή ανάρτηση θα σχολιάσω τα υπόλοιπα κεφάλαια (22-36). Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι «Γραικοί» του Μάξιμου του Ομολογητή: Deus adiuta Romanis

Μία από τις «αποδείξεις» που οι «γραικωρύχοι» τύπου Indiana Jones έχουν κατά καιρούς καταθέσει στα σχόλια του ιστολογίου για να «αποδείξουν» την δήθεν διαχρονική ελληνικότητα του Βυζαντίου είναι οι «Γραικοί» του Μάξιμου του Ομολογητή.

Παραθέτω την «απόδειξη» αυτή από μια ιστοσελίδα στην οποία συνήθως «βόσκουν» οι «γραικωρύχοι» πριν εμφανιστούν ως σχολιαστές εδώ.

Κάντε κλικ στην εικόνα για να μεγεθυνθεί. Το ίδιο και στις υπόλοιπες που παρατίθενται παρακάτω.

Maximos

Χθες έτυχε να το θυμηθώ και είπα να ψάξω τι ακριβώς είπε ο Μάξιμος ο Ομολογητής.

Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και ο πατριάρχης Σέργιος, προσπαθώντας να γεφυρώσουν κάπως τις διαφορές μονοφυσιτιστών και χαλκηδονικών διφυσιτιστών, προώθησαν τον μονοθελητισμό (η «Έκθεσις» του Ηρακλείου που εκδόθηκε το 638 είναι η πρώτη επίσημη διατύπωση). Η πρόθεση αυτοκράτορα και πατριάρχη ήταν καθαρά στρατηγική, μια τελευταία προσπάθεια να κρατήσουν στο ρωμαϊκό μαντρί τους εδώ και καιρό δυσαρεστημένους μονοφυσίτες χριστιανούς της Συρίας, Παλαιστίνης, Μεσοποταμίας και Αιγύπτου. Οι μονοφυσίτες αυτοί, λόγω δυσαρέσκειας προς την διφυσιτική Κωνσταντινούπολη, είχαν ήδη «προτιμήσει» να «κατακτηθούν» από τους Σασσανίδες Πέρσες και, εν τέλει, «προτίμησαν» να «κατακτηθούν» από τους Άραβες.

Στην αρχή, όλοι οι Πατριάρχες συμφώνησαν με την κίνηση των δύο ανδρών, προφανώς γιατί ήταν διορατικοί πολιτικοί εκτός από εκκλησιαστικοί ηγέτες. Όταν όμως πέθανε ο Πάπας Ονώριος Α΄, ο διάδοχός του Σεβηρίνος αρνήθηκε να αποδεχτεί την μονοθελητιστική «Έκθεση» του Ηρακλείου, την οποία θεωρούσε αιρετική. Από τον Σεβηρίνο και μετά, οι Πάπες της Ρώμης παίρνουν ανένδοτη στάση, υποστηρίζοντας την χαλκηδονική ορθοδοξία και καταδικάζοντας τον μονοθελητισμό ως αίρεση. Το 649 ο Πάπας Θεόδωρος Α΄ο «Γραικός» (ήταν ελληνόφωνος από την Ιερουσαλήμ, επομένως Graecus στα μάτια των λατινόφωνων της Δύσης) αναθεμάτισε τον μονοθελητιστή Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Παύλο Β΄.

Οι ασυμβίβαστοι Χαλκηδονικοί Ορθόδοξοι, λοιπόν, αντέδρασαν έντονα στον μονοθελητισμό και οι αντιδράσεις αυτές συνεχίστηκαν στις βασιλείες των διαδόχων του Ηρακλείου, μέχρι που η έκτη Οικουμενική Σύνοδος ή τρίτη Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως (680/1) καταδίκασε επίσημα τον μονοθελητισμό (οι μονοφυσίτες είχαν εντωμεταξύ αποδειχτεί καμμένο χαρτί για την Κωνσταντινούπολη, μιας και δεν έδειχναν καμιά διάθεση επιστροφής στο ρωμαϊκό μαντρί) και αποκατέστησε τον χαλκηδονικό διφυσιτισμό.

Ωστόσο, μέχρι ν΄αποδειχτούν οριστικά καμμένο χαρτί οι μονοφυσίτες, η Κωνσταντινούπολη τηρούσε μονοθελητιστική στάση, μήπως και κατάφερνε να τους ξαναμαντρώσει (ο μονοθελητισμός ήταν ένα απαραίτητο προαπαιτούμενο σε οποιαδήποτε απόπειρα ανάκτησης των μονοφυσιτικών εδαφών από τους νεήλυδες μέχρι τότε  Άραβες).

Ο εγγονός του Ηρακλείου Κώνστας Β΄ ο «Πωγωνάτος» (βασ. 641-668), για να λήξει την φασαρία που είχε προκύψει από τον μονοθελητισμό, το 648 εξέδωσε τον «Τύπο», ένα αυτοκρατορικό διάταγμα που απαγόρευε ως παράνομες τις δημόσιες αντιπαραθέσεις για το ζήτημα και επέβαλε ως ποινή παραβίασης της διαταγής τις τιμωρίες που ο Ιουστινιάνειος Κώδικας προέβλεπε για τους αιρετικούς. Η απαγορευτική επέμβαση του αυτοκράτορα δικαιολογήθηκε ως «οἰκονομία, ἵνα μὴ βλαβῶσιν οἱ λαοὶ ταῖς τοιαύταις λεπτομερέσι φωναῖς». Με άλλα λόγια, ο Κώνστας, ως επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή, είπε στους παπάδες «σας κλείνω το στόμα για να μην μου κλείσετε εσείς το μαγαζί με τις παπαριές σας».

oikonomia

Σε αυτό το κλίμα εμφανίζεται ο Μάξιμος ο Ομολογητής, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την μονή της Χρυσόπολης (απέναντι από την Κων/πολη) και να καταφύγει στην Καρχηδόνα το 624, όταν οι Σασσανίδες Πέρσες κατέκτησαν την Μικρά Ασία και τα στρατεύματά τους έφτασαν ως τον Βόσπορο. Μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια διαμονής στην Καρχηδόνα (Εξαρχία Αφρικής τότε), βρίσκουμε τον Μάξιμο να είναι εδώ και καιρό ένθερμος υποστηρικτής της Χαλκηδονικής Ορθοδοξίας και να καταδικάζει δημόσια τον μονοθελητισμό της Κωνσταντινούπολης, παραβιάζοντας την εντολή του «Τύπου» του Κώνσταντος Β΄. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο Έξαρχος Αφρικής Γρηγόριος αποστάτησε το 646 κατά της «αιρετικής» Κωνσταντινούπολης, επικαλούμενος θρησκευτικούς λόγους, και αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας. Δεν πρόλαβε να χαρεί, γιατί το 647 σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον των Αράβων. Μετά τον θάνατό του, η Εξαρχία της Αφρικής επέστρεψε σε μια ημιαυτόνομη θέση (αναγνωρίζοντας άλλοτε τον θεωρητικό έλεγχο της Κων/πόλεως και άλλοτε των Αράβων), μέχρι την μάχη της Καρχηδόνας το 698, όταν οριστικοποιήθηκε η αραβική κατάκτηση.

Αλλά ας αφήσουμε την αραβική κατάκτηση της Εξαρχίας Αφρικής κι ας επιστρέψουμε στον Μάξιμο.

Το 649 ο Μάξιμος κατέφυγε στην Ρώμη, όπου μαζί με τον Πάπα Μαρτίνο Α΄ διοργάνωσαν την Πρώτη Λατερανή Σύνοδο, στην οποία συμμετείχαν 105 δυτικοί επίσκοποι, όπου καταδικάστηκε επίσημα ο μονοθελητισμός της Κωνσταντινούπολης. Ήταν η πρώτη φορά που Πάπας διοργάνωσε εκκλησιαστική σύνοδο, χωρίς να έχει πάρει την άδεια του Αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης.

Η αντίδραση του Κώνσταντος ήταν φυσικά αναμενόμενη. Διέταξε τον Έξαρχο Ραβέννας να συλλάβει τον Μάξιμο και τον Πάπα Μαρτίνο και να τους φέρει στην Κωνσταντινούπολη για δίκη. Ο τότε έξαρχος αρνήθηκε και ο Κώνστας τον αντικατέστησε με έναν άλλο που υλοποίησε την σύλληψη το 653. Στις 17 Σεπτεμβρίου το 653, ο Μαρτίνος και ο Μάξιμος φτάνουν στην Κωνσταντινούπολη όπου φυλακίζονται. Τελικά ο Μαρτίνος εξορίστηκε στην Χερσώνα της Κριμαίας όπου και πέθανε, ενώ ο Μάξιμος εξορίστηκε προσωρινά στην Βιζύη και, αφού αποδείχτηκε αμετακίνητος στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, δικάστηκε το 655. Ο κατήγορος του για λογαριασμό της Ρωμαϊκής Αρχής ήταν ο σακελλάριος Βουκολέων. Ο Μάξιμος κατηγορήθηκε τόσο για την παραβίαση της εντολής του αυτοκρατορικού Τύπου (κατηγορία που ευσταθούσε) όσο και την υποκίνηση της αποστασίας του Εξάρχου Αφρικής Γρηγορίου (αυτή η κατηγορία δεν ευσταθούσε, γιατί ήταν ο Γρηγόριος που εκμεταλλεύτηκε το κλίμα θρησκευτικής αντιπαράθεσης με την Κων/πολη, για να προχωρήσει στην πολιτική του αποστασία).

Παραθέτω μια σελίδα από τον Walter Kaegi, διεθνώς αναγνωρισμένη αυθεντία στον 7° αιώνα και στις πρώιμες αραβορωμαϊκές σχέσεις) που θεωρεί υπερβολική την δεύτερη κατηγορία. Υπογράμμισα με μπλε τους όρους imperial government, dynasty και imperial officials, για να υπενθυμίσω ότι ο κατήγορος του Μαξίμου και του Μαρτίνου είναι η επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή (αυτοκράτωρ Ρωμαίων και υψηλόβαθμοι ρωμαίοι αξιωματούχοι) της Κωνσταντινούπολης. Συγκρατήστε αυτήν την πληροφορία γιατί έχει σημασία παρακάτω.

Boukoleon

Για να μην πολυλογώ, τελικά ο Μάξιμος δικάστηκε ακόμη μία φορά το 662, βασανίστηκε και τελικά εξορίστηκε στην Λαζική όπου και πέθανε.

Πάμε τώρα στους «Γραικούς» του Μαξίμου. Το κείμενο έχει τον τίτλο:

Ἐξήγηγις τῆς κινήσεως γενομένης μεταξὺ τοῦ κυρίου ἀββᾶ Μαξίμου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, καὶ τῶν ἀρχόντων ἐπὶ σεκρέτου (συνοπτικά «Εξήγησις Κινήσεως»).

Η  υπερβολική κατηγορία της Ρωμαϊκής Αρχής για υποκίνηση της αποστασίας και παράδοση των εδαφών στους Άραβες:

Καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐξ ὧν ἐποίησας, πᾶσιν ἐγένου φανερός, ὅτι μισεῖς τὸν βασιλέα, καὶ τὴν πολιτείαν αὐτοῦ· σὺ γὰρ μόνος Αἴγυπτον καὶ Ἀλεξάνδρειαν καὶ Πεντάπολιν καὶ Τρίπολιν καὶ Ἀφρικὴν Σαρακηνοῖς παρέδωκας. Καὶ τὶς τούτων ἀπόδειξις; ἔφη. Καὶ παραφέρουσιν Ἰωάννην τὸν γενόμενον σακελλάριον Πέτρου τοῦ γενομένου στρατηγοῦ Νουμηδίας τῆς Ἀφρικῆς λέγοντα, Ὅτι πρὸ εἰκοσιδύο ἐτῶν ὁ πάππος τοῦ δεσπότου ἐκέλευσε τῷ μακαρίῳ Πέτρῳ, λαβεῖν στρατόν, καὶ ἀπελθεῖν εἰς Αἴγυπτον κατὰ τῶν Σαρακηνῶν, καὶ ἔγραψέ σοι ὡς πρὸς δοῦλον τοῦ Θεοῦ λαλῶν, πληροφορίαν ἔχων εἰς σὲ ὡς ἅγιον ἄνθρωπον, εἰ συμβουλεύεις αὐτῷ ἀπελθεῖν. Καὶ ἀντέγραψας αὐτῷ λέγων, μηδὲν τοιοῦτο ποιῆσαι, ἐπειδὴ οὐκ εὐδοκεῖ ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου, καὶ τοῦ γένους αὐτοῦ, συμπραχθῆναι τὴν πολιτείαν τῶν Ῥωμαίων.

Η Ρωμαϊκή Αρχή τον κατηγορεί για ευθύνη στην αποστασία της Εξαρχίας της Αφρικής και στην απώλεια των αφρικανικών εδαφών στους Άραβες, επειδή ο Μάξιμος υποτίθεται ότι διέδιδε πως «οὐκ εὐδοκεῖ ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου, καὶ τοῦ γένους αὐτοῦ, συμπραχθῆναι τὴν πολιτείαν τῶν Ῥωμαίων» (ο Θεός δεν ευνοεί την βασιλεία της Δυναστείας του Ηρακλείου και την σύμπραξη των πιστών με την Πολιτεία των Ρωμαίων).

Παρακάτω, ο σακελλάριος Βουκολέων ρωτά τον Μάξιμο «γιατί αγαπάς τους «Ρωμαίους» (= δυτικούς) και μισείς τους «Γραικούς (= Ρωμαϊκή Αρχή Κωνσταντινουπόλεως);» και ο Μάξιμος απαντά πως δεν μισεί κανέναν και αγαπά τους «Ρωμαίους» ως ομόπιστους και τους «Γραικούς» ως ομόγλωσσους.

Καὶ σιωπησάντων αὐτῶν, λέγει αὐτῷ ὁ σακελλάριος· Διατὶ ἀγαπᾷς τοὺς Ῥωμαίους, καὶ τοὺς Γραικοὺς μισεῖς. Ἀποκριθεὶς ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος, εἶπε· Παραγγελίαν ἔχομεν, τοῦ μὴ μισῆσαὶ τινα. Ἀγαπῶ τοὺς Ῥωμαίους, ὡς ὁμόπιστους· τοὺς δὲ Γραικούς, ὡς ὁμογλώσσους.

Αυτοί είναι οι «Γραικοί» του Μαξιμού, λοιπόν, η επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως.

Μόλις το διάβασα αυτό το χωρίο, βρε παιδιά, κάτι άρχισε να μου «βρομάει». 🙂

Kάποιο λάκκο πρέπει νά΄χει η φάβα, σκέφτηκα. 🙂

Ο σακελλάριος, επίσημος κατήγορος της Ρωμαϊκής Αρχής, να χαρακτηρίζει την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως ως «Γραικούς» και την αιρετική (από την τότε οπτική γωνία της επίσημης ρωμαϊκής κυβέρνησης του Κώνσταντος) παποσύνη ως «Ρωμαίους»; Κάτι βρομάει εδώ!

Θυμίζω πως είμαστε στα μέσα του 7ου αιώνα. Τα νομίσματα του Κώνσταντος B’ φέρουν ακόμα την λατινική επιγραφή DEUS ADIUTA ROMANIS = «Ο ΘΕΟΣ ΒΟΗΘΑΕΙ ΤΟΥΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ» που πρωτοεμφανίζεται στα νομίσματα του παππού του Ηρακλείου.

Constans-coins

Η αριστοκρατία της Κωνσταντινούπολης γράφει Ελληνικά με Λατινικό αλφάβητο, για να τονίσει την Ρωμαϊκή της καταγωγή και η Λατινική μιλιέται ακόμα -έστω και περιορισμένα- στην Νέα Ρώμη.

latin

Υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αρχής κατά τον 7ο αιώνα, σε ρόλο επίσημου κατηγόρου της Ρωμαϊκής Αρχής, να χαρακτηρίσει ως «Γραικούς» την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή, λες και ήταν κάνας γασμούλος εγκατεστημένος σε πρώην Σκλαβηνία και, ταυτόχρονα, να χαρακτηρίσει ως «Ρωμαίους» τους δυτικούς που κατηγορεί ως αιρετικούς και προδότες; Κάτι βρομάει εδώ!

Αρχίζω, λοιπόν, να ψάχνω την ιστορία του κειμένου που περιγράφει την δίκη.

Και τι βρίσκω;

Το παλαιότερο κείμενο της δίκης είναι γραμμένο στα Λατινικά (Relatio Motionis ~ Εξήγησις της Κινήσεως, μέρος της συλλογής Collectanea) από τον Αναστάσιο τον Βιβλιοθηκάριο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα! Ο Αναστάσιος, λοιπόν, βιβλιοθηκάριος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και διπλωμάτης του Φράγκου «ρήγα» Λουδοβίκου Β΄ του Γερμανού, σε μια εποχή που είναι μπλεγμένος στις διαμάχες Ανατολής-Δύσης για το Παπικό Πρωτείο και για το ποιος είναι ο «κανονικός» Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων (ο Βασίλειος Α΄ ή ο Λουδοβίκος Β΄ ο Γερμανός) και μεταφραστής ελληνικών κειμένων στην Λατινική (μετέφρασε συν τοις άλλοις το Χρονικό του Θεοφάνους στα Λατινικά), παρουσίασε το Relatio Motionis ισχυριζόμενος ότι είναι η «γνήσια» μετάφραση ενός παλαιότερου ελληνικού εγγράφου, διακόσια χρόνια μετά την δίκη του Μαξίμου του Ομολογητή.

Σε αυτήν τη σελίδα μπορείτε να διαβάσετε τόσο την Λατινική όσο και την Ελληνική εκδοχή του κειμένου “Relatio Motionis“/«Εξήγησις της Κινήσεως».

Το χωρίο με τους «Γραικούς/Graecos» είναι το [0619B] του ελληνικού κειμένου και το [0620Β] του λατινικού κειμένου.

Relatio-Motionis

[λατ. 0620B] […] dicit ei sacellarius: Quare diligis Romanos, et Graecos odio habes? Respondens autem Dei Servus ait: Praeceptum habemus ne quemquam odio habeamus. Diligo Romanos ut unam mecum habentes fidem: Graecos autem, ut eadem qua ego lingua loquentes.

[ελλην.] λέγει αὐτῷ ὁ σακελλάριος· Διατὶ ἀγαπᾷς τοὺς Ῥωμαίους, καὶ τοὺς Γραικοὺς μισεῖς. Ἀποκριθεὶς ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος, εἶπε· Παραγγελίαν ἔχομεν, τοῦ μὴ μισῆσαὶ τινα. Ἀγαπῶ τοὺς Ῥωμαίους, ὡς ὁμόπιστους· τοὺς δὲ Γραικούς, ὡς ὁμογλώσσους.

Για την Ιστορία των κειμένων αυτών παρουσιάζω μια σελίδα από το βιβλίο των Pauline Allen & Bronwen Neil Maximus the Confessor and his Companions: Documents from Exile(OUP, 2003).

Maximus1

Μεταφράζω τα υπογραμμισμένα στο κάτω μέρος της σελίδας:

Τα έγγραφα αυτά μεταφράστηκαν στα Λατινικά κατά τον ύστερο 9ο αιώνα από τον Αναστάσιο τον Βιβλιοθηκάριο, παπικό βιβλιοθηκάριο και διπλωμάτη του Φράγκου αυτοκράτορα Λουδοβίκου Β΄. Το ενδιαφέρον του Αναστασίου στο μονοθελητικό ζήτημα ήταν περισσότερο πολιτικό παρά θεολογικό, και η επιλογή των έργων που μετέφρασε αντανακλά την συνεργασία του με τον Πάπα Νικόλαο Α΄ στην προώθηση του Παπικού Πρωτείου. […] Η μετάφραση του Αναστασίου είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή είναι προγενέστερη όλων των ελληνικών χειρογράφων και, κατά συνέπεια, μας παρέχει την πρωιμότερη και πληρέστερη μαρτυρία στην παράδοση [της δίκης του Μαξίμου].

Όποιος θέλει να πιστέψει τον Αναστάσιο ότι έκανε ακριβή μετάφραση κάποιου προγενέστερου ελληνικού κειμένου που ανακάλυψε (το οποίο δυστυχώς δεν μπορούμε να ελέγξουμε), καλό είναι να αναλογιστεί πως ο Πάπας σε συνεργασία με τους Φράγκους θεολόγους, λίγο μετά το 750, «ανακάλυψαν» και την πλαστογραφημένη Δωρεά του Κωνσταντίνου, στην οποία ο Μεγάλος Κωνσταντίνος αναγνώριζε το εκκλησιαστικό πρωτείο του Πάπα (αυτό δεν είναι τόσο παράλογο και εξωφρενικό) και τον όριζε «επίτροπο» του Imperium Romanum που μπορούσε να στέψει ως Imperator Romanorum, όποιον επιθυμούσε (αυτό όμως είναι υπερβολικά παράλογο και εξωφρενικό). Ο Ιταλός ουμανιστής Λαυρέντιος/Λορέντζο Βάλλα το 1440 απέδειξε την πλαστογράφηση της Δωρεάς/Donatio, στηριζόμενος σε γλωσσικά επιχειρήματα (έδειξε ότι η Λατινική της δωρεάς δεν ήταν η Λατινική του 4ου μ.Χ. αιώνα) αλλά, ήδη από το 1000, υπήρχαν πολλοί και στην Δύση που υποπτεύονταν την πλαστότητα του εγγράφου.

Θα κλείσω όμως την ανάρτηση με μία ερώτηση προς όλους αυτούς που δήθεν «ενδιαφέρονται» για την ταυτότητα των «Βυζαντινών»:

Είναι δυνατόν κατά τον 7ο αιώνα, όταν κυκλοφορούν ακόμα νομίσματα με την λατινική επιγραφή DEUS ADIUTA ROMANIS, ένας σακελλάριος, δηλαδή ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αρχής που έχει επιλεχθεί σε ρόλο επίσημου κατηγόρου της Ρωμαϊκής Αρχής και του Αυτοκράτορα των Ρωμαίων, να χαρακτηρίζει την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως ως «Γραικούς» και, ταυτόχρονα, ν΄αναγνωρίζει ως «Ρωμαίους» αυτούς που κατηγορεί ως αιρετικούς προδότες της Πολιτείας των Ρωμαίων;

39 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μυθοθρυψία