Tag Archives: ινδοευρωπαϊκή

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #4

Όπως εξήγησα και στην προηγούμενη ανάρτηση, στo πρώτο μέρος της σημερινής ανάρτησης θα περιγράψω τους ΙΕ παραθετικούς βαθμούς των επιθέτων και στο δεύτερο θα παραθέσω τα γενικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρούσα σειρά αναρτήσεων (βλ. τις προηγούμενες αναρτήσεις #1, #2, #3). Continue reading

Advertisements

13 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα το ρηματικό σύστημα Cowgill-RixΑ. Ρήμα») της Ύστερης ΠΙΕ (LPIE). Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω συνοπτικά την LPIE ονοματική κλίση και θα ολοκληρώσω το θέμα της σειράς στην επόμενη και τελευταία ανάρτηση όπου θα εξηγήσω τα ΙΕ παραθετικά επιθήματα των επιθέτων και θα παραθέσω τα τελικά συμπεράσματα για την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Continue reading

16 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #2

Στην προηγούμενη ανάρτηση επιχείρησα να εξηγήσω πως οι γλωσσολόγοι εκτιμούν την φυλογενετική συγγένεια των (συγγενικών) γλωσσών και γιατί υπάρχει σχετική ομοφωνία για το σχήμα της διάσπασης της ΠΙΕ: ο αρχαϊκός ανατολιακός κλάδος αποσχίστηκε πρώτος, ο Τοχαρικός δεύτερος, η εναπομείνασα ΠΙΕ απέκτησε τα όψιμα χαρακτηριστικά της Ύστερης ΠΙΕ που κληρονόμησαν οι υπόλοιποι θυγατρικοί κλάδοι, η αρκετά πιθανή ύπαρξη ενός «βραχύβιου» Ιταλο-Κελτικού κλάδου και, τέλος, η ιδιαίτερη συγγένεια που συνδέει την Ελληνική με τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο, η οποία είναι ενδεικτική της γεωγραφικής γειτνίασης των προδρόμων τους στις αρχές της τρίτης π.Χ. χιλιετίας.

Στη σημερινή ανάρτηση κι την επόμενη θα κάνω μια παρουσίαση της αναδομημένης γραμματικής της Ύστερης ΠΙΕ (Late PIE, LPIE), γιατί η τελευταία είναι η αφετηρία που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε ποια στοιχεία των θυγατρικών γλωσσών συνιστούν αρχαϊσμούς (διατήρηση του αρχικού «σχήματος») και ποια αποτελούν νεωτερισμούς (καινοτομική αλλαγή) και, με φόντο την LPIE γραμματική και κάποια άλλα στοιχεία, θα προσπαθήσω να δείξω την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Στην παρούσα ανάρτηση θα ασχοληθώ με το ΙΕ ρήμα, αφήνοντας τα υπόλοιπα για την επόμενη ανάρτηση. Continue reading

4 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Οι Κελτικές γλώσσες #3: η γαλατική ονοματοθεσία και το πρωτοκελτικό λεξιλόγιο

Σε αυτήν την τρίτη ανάρτηση της σειράς για τις Κελτικές γλώσσες (βλ. ανάρτηση #1, ανάρτηση #2) θα ασχοληθώ με την ετυμολόγηση ορισμένων αρχαίων Κελτικών ανθρωπωνυμίων και τοπωνυμίων. Όσοι έχετε εμπεδώσει τις πρωτοκελτικές φωνολογικές εξελίξεις που περιέγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση, δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα να κατανοήσετε τις παρακάτω ετυμολογήσεις. Τα βιβλία που θα χρησιμοποιήσω είναι το λεξικό πρωτοκελτικών όρων του Ranko Matasović που χρησιμοποίησα και στις προηγούμενες αναρτήσεις και το βιβλίο του D. Ellis Evans Gaulish Personal Names: A Study of Some Continental Celtic Formations (Clarendon Press, 1967). Continue reading

2 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Ο Τάμεσης κι ο Τίμαχος: τα «μαυρονέρια» και ο ΙΕ όρος *temH-os «σκότος»

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω την ΙΕ ρίζα *temH- «μαυρίζω, σκοτεινιάζω» και μια σειρά υδρωνυμίων ανά τον ΙΕ κόσμο που ετυμολογούνται ως «μαυρονέρια» και έχουν παραχθεί από αυτή τη ρίζα. Το διασημότερο από αυτά τα υδρωνύμια είναι ο ποταμός του Λονδίνου Τάμεσης (αγγλικό Thames, κλασικό λατινικό Tamesis). Εκτός από τη ρηματική ρίζα *temH- «μαυρίζω» είναι σίγουρο ότι η ΠΙΕ διέθετε και το σιγμόληκτο ουδέτερο ουσιαστικό *temH-es-*temH-os = «σκότος», με πιο διάσημο απόγονο το σανσκριτικό ουδέτερο tamas = «σκότος» (που μέχρι σήμερα επιβιώνει ως όρος της ινδουιστικής φιλοσοφίας). Continue reading

50 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η ΙΕ ρίζα *wreh1g’- «σπάω»: ο «ρηξήνωρ θυμολέων» Αχιλλέας και η «κατά πόδρεζαν» προσπλοκή του Βασιλείου

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τους απογόνους της ΙΕ ρηματικής ρίζας *wreh1g’- «σπάω».

Η ρίζα αυτή έδωσε στην Ελληνική το ρήμα ῥήγνῡμι = «σπάω» και τα παράγωγά του. Το αθεματικό αυτό ρήμα κάποια στιγμή απέκτησε και την εναλλακτική θεματική μορφή ῥηγνύω (όπως δείκνῡμι > δεικνύω > δείχνω) που χρησιμοποιούμε μέχρι σήμερα. Continue reading

5 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Σλαβικές γλώσσες

H ΙΕ ρίζα *swedh- «ιδίωμα»: ἔθος, ἦθος και ἔθνος

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τους απογόνους της ΙΕ ρίζας *swedh- «ιδίωμα» (= ιδιάζον χαρακτηριστικό, λ.χ. ἰδιότροπος = «που έχει ιδιάζοντες/δικούς του τρόπους»). Η ρίζα αυτή συνήθως θεωρείται απλοποιημένη μορφή του σύνθετου τύπου *swe-dhh1-, που έχει ως πρώτο συνθετικό την αντωνυμία *swe- «ίδιος» (λ.χ. λατ. sui generis και OCS svoi) και ως δεύτερο συνθετικό τον μηδενικό βαθμό της ρηματικής ρίζας *dheh1- «τίθημι» (με τη σημασία «νόμος, έθιμο» που η ρίζα έχει στους όρους θεσμός και θέμις). Επομένως, η σημασία «ιδίωμα, ιδιάζων θεσμός» του σύνθετου όρου *swe-dhh1- είναι διαφανής. Continue reading

Leave a comment

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα