Tag Archives: Βλαχική

zies Lune = dies Lunae στην Κάτω Μυσία του 5ου μ.Χ. αιώνα

Η σημερινή ανάρτηση έχει ως θέμα την εξέλιξη του λατινικού όρου diēs = «ημέρα» στην Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ). Αν κοιτάξετε τον πίνακα με τους ρωμανικούς απογόνους τους λατινικού αυτού όρου θα παρατηρήσετε ότι η προστριβοποίηση dj>dz (>z) εμφανίζεται μόνο στις θυγατέρες της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (αντίθετα, στις σύνθετες λέξεις και στις μονολεξηματισμένες εκφράσεις που περιέχουν τον όρο diēs στο εσωτερικό τους, η προστριβοποίηση είναι γενικότερο φαινόμενο, βλ. στο τέλος την αναφορά στα ιταλικά oggi και pomeriggio). Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Πόσο παλιά είναι η Φωνηεντική Ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής;

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω μερικές λατινικές επιγραφές από την ευρύτερη Μυσία/Μοισία που δείχνουν την χαρακτηριστική φωνηεντική ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ). Η ΑΒΡ είναι η δημώδης λατινική ποικιλία από την οποία προέκυψαν η Αρουμανική (Βλαχική, AR), η ΡουμανικήΔακορουμανική, DR) και η Ιστρορουμανική (IR). Έχω αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις (λ.χ. στην ενότητα ΣΤ΄ εδώ) ότι η ΑΒΡ ανύψωση απαντά ήδη σε λατινικά τοπωνύμια του 6ου μ.Χ. αιώνα από την ευρύτερη Θράκη (λ.χ. τα τοπωνύμια Móntēs Gemellī > Γεμελλομοῦντες και Arēna > Ἀρῖνα του Προκοπίου και το τοπωνύμιο Mōns Calvus > Mónte Calvu > Καλβομοῦντις του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη). Με έκπληξη, όμως, διαπίστωσα ότι το φαινόμενο είναι παλαιότερο και απαντά ήδη σε λατινικές επιγραφές του 2ου μ.Χ. αιώνα από τη Μικρά Σκυθία και την Κάτω και Άνω Μυσία (Scythia Minor, Moesia Inferior, Moesia Superior). Continue reading

13 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Η διάσπαση της Λατινικής στις Ρωμανικές γλώσσες #1

Αυτή είναι η πρώτη ανάρτηση της σειράς με θέμα την διάσπαση της Λατινικής γλώσσας σε Λατινογενείς ή Ρωμανικές γλώσσες. Προσωπικά δεν έχω καταλάβει γιατί στην Ελληνική συνηθίζεται ο τύπος «Ρομανικές» γλώσσες με όμικρον, αλλά υποπτεύομαι ότι η ομόρριζη λέξη «ρομάντζο» πρέπει να έπαιξε κάποιο ρόλο. Θυμίζω πως ο όρος «ρομάντζο» προέρχεται από το Παλαιό Γαλλικό romanz που, με τη σειρά του, ανάγεται στο λατινικό επίρρημα rōmānicē = «ρωμανιστί» (δηλαδή «στην δημώδη/επιχώρια ρωμανική ποικιλία» αντί για την επίσημη Λατινική). Επομένως, από τη στιγμή που γράφουμε «Ῥωμανός» με ωμέγα, νομίζω πως θα έπρεπε να γράφουμε και «ρωμανικός». Continue reading

15 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το επίθημα -sht στην Αλβανική και το μυστήριο τοπωνύμιο «Βράτζιστα» στη Μεσόγειο Δακία

Η σημερινή ανάρτηση, όπως πολλές άλλες, προέκυψε από το προ ολίγων ημερών ενδιαφέρον σχόλιο του φίλου Χρήστου.

Ο Χρήστος μου υπενθύμισε ότι η Αλβανική έχει ένα επίθημα -sht που θυμίζει το συλλογικό επίθημα –īšt– του βαλτοσλαβικού κλάδου. Έχω περιγράψει το συλλογικό επίθημα -īšt- του σλαβικού κλάδου σε παλαιότερη ανάρτηση. Continue reading

16 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Βαλκανικά τοπωνύμια στο «Περί Κτισμάτων» του Προκοπίου: Λουποφαντάνα, Στρόγγες και Γεμελλομούντες

Ελπίζω να απολαμβάνετε έναν Καλό Δεκαπενταύγουστο!

Επειδή δεν πρόκειται να κάνω κανονική ανάρτηση μέχρι το τέλος του μήνα (μέχρι τότε δεν θα βρίσκομαι στον υπολογιστή μου), με τη σημερινή ανάρτηση θα σπάσω την αυγουστιάτικη απραξία περιγράφοντας ορισμένα τοπωνύμια γλωσσολογικού ενδιαφέροντος που αναφέρει ο Προκόπιος στο «Περί Κτισμάτων» (De Aedificiis, γραμμένο γύρω στο 550 μ.Χ.), τα οποία έτυχε να αναφέρω στα σχόλια των προηγούμενων ημερών. Continue reading

15 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Ποικιλίες της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής

Στην προηγούμενη ανάρτηση παρέθεσα τη μετάφραση μιας σελίδας από την νουβέλα του Ernest Hemingway «Ο Γέρος και η Θάλασσα» στις γλώσσες που συμμετέχουν στο Βαλκανικό Sprachbund. Στη σημερινή ανάρτηση θα κάνω μερικές γλωσσολογικές παρατηρήσεις πάνω στις τρεις θυγατρικές ποικιλίες της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ): Βλαχική/Αρουμανική (του Μοναστηρίου), Μογλενίτικη και Πρότυπος Ρουμανική. Τα σύμβολα που θα χρησιμοποιήσω για τις τρεις ποικιλίες είναι:

AR = Αρουμανική,  MR = Μογλενο-Ρωμανική και SR = Πρότυπος Ρουμανική (Standard Romanian) Continue reading

2 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Ο Βαλκανικός μέλλοντας «θέλει ἵνα» » θα

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την διαμόρφωση του λεγόμενου Βαλκανικού Μέλλοντα ή, με άλλα λόγια, την διαμόρφωση του νεοελληνικού μέλλοντα κατά την περίοδο 1000-1400 μ.Χ. και την διάδοσή του στις άλλες βαλκανικές γλώσσες. Continue reading

7 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα