Tag Archives: ΑΒΡ

Η κοιτίδα της ΑΒΡ κατά τον Carlo Tagliavini και τους Asya Pereltsvaig & Martin Lewis

Κάνω αυτή την έκτακτη και σύντομη ανάρτηση επειδή κάποιος σχολιαστής πριν από λίγο με ρώτησε για την κοιτίδα της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ, ο κοινός γλωσσικός πρόδρομος της Ρουμανικής, Αρμανικής, Ρεμενικής, Μογλενοβλαχικής και Ιστρορουμανικής).

Θα παραθέσω μερικές σελίδες από βιβλία όπου οι γλωσσολόγοι Carlo Tagliavini (από τους κορυφαίους ρωμανιστές του προηγούμενου αιώνα) και Asya Pereltsvaig (μαζί με τον Matin Lewis) αναλύουν το ζήτημα της κοιτίδας της ΑΒΡ/ρουμανικής. Continue reading

Advertisements

12 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το επίθημα -escu της ΑΒΡ

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω το συσχετιστικό επίθημα -esc(u) της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ), το οποίο προέρχεται από το υστερολατινικό επίθημα -iscus που δεν απαντά στην κλασική λατινική, και το οποίο κατά κανόνα εξηγείται ως γερμανικό δάνειο (PGmc *-iskaz, λ.χ. αγγλικό -ish). Ωστόσο, όπως έδειξε εδώ και καιρό (1927) ο Ρουμάνος γλωσσολόγος Alexandru Graur, το πρόβλημα με την υπόθεση γερμανικής καταγωγής του επιθήματος έγκειται στο ότι στην Λατινική των Βαλκανίων, το επίθημα -iscus εμφανίζεται ήδη από τον 3° μ.Χ. αιώνα, δηλαδή έναν αιώνα πριν την εγκατάσταση των Γότθων στα Βαλκάνια. Αφού περιγράφει την συχνή απάντηση του επιθήματος -isk- στην αρχαία θρακική (και μερικές άλλες παλαιοβαλκανικές γλώσσες όπως τα κελτικά εθνώνυμα Ταυρίσκοι, Eravisci και Σκορδίσκοι σε Νωρικό και Παννονία), στο τέλος του άρθρου ο Graur καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ειδικά η ΑΒΡ είναι πιθανότερο να πήρε το επίθημα -isc- > -esc(u) από την Θρακική (στα εδάφη της οποίας διαμορφώθηκε) και όχι από την Ανατολική Γερμανική (Γοτθική, Γεπιδική κλπ). Continue reading

5 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το λεξικό του Αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα #3

Στην σημερινή και τελευταία ανάρτηση της σειράς (#1, #2 και εδώ) θα σχολιάσω τους υποστρωματικούς όρους (substrate) που η ΑΒΡ συμμερίζεται με την Αλβανική, τους οποίους βρήκα στο λεξικό του Φάνη. Αυτό που τους διακρίνει από τα μεταγενέστερα (μεσαιωνικά) αλβανικά δάνεια της Αρμανικής είναι ότι εμφανίζονται και στην Ρουμανική, κάτι που δείχνει ότι είναι παλιά πρωτοαλβανικά δάνεια στην κοινή ΑΒΡ (πριν την διασπορά των ομιλητών της κατά τον πρώιμο μεσαίωνα). Continue reading

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το λεξικό του Αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα #1

Σε πολλές παλαιότερες αναρτήσεις έχω αναφερθεί στο λεξικό του Φάνη Δασούλα για το αρμανικό/βλαχικό ιδίωμα του Μετσόβου, αλλά ποτέ μέχρι τώρα δεν έτυχε να αφιερώσω μια σειρά αναρτήσεων γι΄αυτό το εξαιρετικό πόνημα. Όπως λέει και ο τίτλος του έργου (Η αποκωδικοποίηση ενός πολιτισμού μέσα από το πεδίο της γλωσσικής του έκφρασης. Το βλαχικό ιδίωμα του Μετσόβου), το έργο του Φάνη δεν είναι μόνο μια συλλογή λέξεων, αλλά αποτελεί κι ένα παράθυρο στον πολιτισμό και την ιστορία των ανθρώπων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά τις λέξεις που κατέγραψε. Δυστυχώς, η γλώσσα των Βλάχων και η ιστορία της δεν έχουν ακόμα ούτε κατά διάνοια μελετηθεί με την δέουσα σοβαρότητα.

Ο Φάνης Δασούλας κι ο Σταμάτης Μπέης έχουν γράψει και το άρθρο Πρόταση για το σύστημα γραφής της Βλαχικής γλώσσας (περιοδικό γλωσσολογία 25: 51-69).

Το θέμα της παρούσας ανάρτησης (και των επομένων της σειράς) είναι ο σχολιασμός του λεξικού του Φάνη Δασούλα. Continue reading

44 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Πεντζιμέντον και Ἀδνοῦμιν

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την γλωσσολογική ιστορία δύο στρατιωτικών μεσαιωνικών ρωμαϊκών («βυζαντινών») όρων: πεντζιμέντον και ἀδνοῦμιν. Continue reading

2 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η λέξη «χριστιανός» σε ΑΒΡ και Αλβανική #2

Πριν από λίγο καιρό, έκανα μια ανάρτηση για την κοινή φωνολογική τροπή yá>e που αναντά στην εξέλιξη του λατινικού όρου Christiánus σε Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ) και Αλβανική.

Χθες έτυχε να δω το λεξικό του βλαχικού/αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα και παρατήρησα ότι τελικά πρόκειται για πολύ κοινή ΑΒΡ φωνολογική διαδικασία:

Cyá > Cʲá > Cʲé  (C = σύμφωνο που μπορεί να ουρανωθεί)

Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η λέξη «χριστιανός» σε Αλβανική και ΑΒΡ και η Φλωρεντιάνα της Παραποτάμιας Δακίας

Στη σημερινή σύντομη ανάρτηση θα περιγράψω μια ιδιαιτερότητα που συνδέει την Αλβανική και την Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ) στη λέξη «χριστιανός».

Continue reading

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία