Tag Archives: ΑΒΡ

Το λεξικό του Αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα #3

Στην σημερινή και τελευταία ανάρτηση της σειράς (#1, #2 και εδώ) θα σχολιάσω τους υποστρωματικούς όρους (substrate) που η ΑΒΡ συμμερίζεται με την Αλβανική, τους οποίους βρήκα στο λεξικό του Φάνη. Αυτό που τους διακρίνει από τα μεταγενέστερα (μεσαιωνικά) αλβανικά δάνεια της Αρμανικής είναι ότι εμφανίζονται και στην Ρουμανική, κάτι που δείχνει ότι είναι παλιά πρωτοαλβανικά δάνεια στην κοινή ΑΒΡ (πριν την διασπορά των ομιλητών της κατά τον πρώιμο μεσαίωνα). Continue reading

Advertisements

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το λεξικό του Αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα #1

Σε πολλές παλαιότερες αναρτήσεις έχω αναφερθεί στο λεξικό του Φάνη Δασούλα για το αρμανικό/βλαχικό ιδίωμα του Μετσόβου, αλλά ποτέ μέχρι τώρα δεν έτυχε να αφιερώσω μια σειρά αναρτήσεων γι΄αυτό το εξαιρετικό πόνημα. Όπως λέει και ο τίτλος του έργου (Η αποκωδικοποίηση ενός πολιτισμού μέσα από το πεδίο της γλωσσικής του έκφρασης. Το βλαχικό ιδίωμα του Μετσόβου), το έργο του Φάνη δεν είναι μόνο μια συλλογή λέξεων, αλλά αποτελεί κι ένα παράθυρο στον πολιτισμό και την ιστορία των ανθρώπων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά τις λέξεις που κατέγραψε. Δυστυχώς, η γλώσσα των Βλάχων και η ιστορία της δεν έχουν ακόμα ούτε κατά διάνοια μελετηθεί με την δέουσα σοβαρότητα.

Ο Φάνης Δασούλας κι ο Σταμάτης Μπέης έχουν γράψει και το άρθρο Πρόταση για το σύστημα γραφής της Βλαχικής γλώσσας (περιοδικό γλωσσολογία 25: 51-69).

Το θέμα της παρούσας ανάρτησης (και των επομένων της σειράς) είναι ο σχολιασμός του λεξικού του Φάνη Δασούλα. Continue reading

30 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Πεντζιμέντον και Ἀδνοῦμιν

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την γλωσσολογική ιστορία δύο στρατιωτικών μεσαιωνικών ρωμαϊκών («βυζαντινών») όρων: πεντζιμέντον και ἀδνοῦμιν. Continue reading

2 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η λέξη «χριστιανός» σε ΑΒΡ και Αλβανική #2

Πριν από λίγο καιρό, έκανα μια ανάρτηση για την κοινή φωνολογική τροπή yá>e που αναντά στην εξέλιξη του λατινικού όρου Christiánus σε Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ) και Αλβανική.

Χθες έτυχε να δω το λεξικό του βλαχικού/αρμανικού ιδιώματος του Μετσόβου του Φάνη Δασούλα και παρατήρησα ότι τελικά πρόκειται για πολύ κοινή ΑΒΡ φωνολογική διαδικασία:

Cyá > Cʲá > Cʲé  (C = σύμφωνο που μπορεί να ουρανωθεί)

Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η λέξη «χριστιανός» σε Αλβανική και ΑΒΡ και η Φλωρεντιάνα της Παραποτάμιας Δακίας

Στη σημερινή σύντομη ανάρτηση θα περιγράψω μια ιδιαιτερότητα που συνδέει την Αλβανική και την Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ) στη λέξη «χριστιανός».

Continue reading

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Το επίθημα -eš σε Αλβανική και ΑΒΡ

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης ξεκινήσαμε να το συζητάμε ήδη στα σχόλια της προηγούμενης ανάρτησης. Πρόκειται για το επίθημα -eš που απαντά στην Αλβανική (-esh) και στην Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ, ρουμανικό –, αρμανικό –/-), το οποίο σχηματίζει παρατσούκλια. Το επίθημα φαίνεται να χαρακτηρίζεται από διτυπία -eš ~ -aš, κάτι που κάνει δύσκολη την διάκριση των τύπων σε -aš από το ταυτόηχο σλαβικό επίθημα -aš που έχει λίγο πολύ παρόμοια λειτουργία (λ.χ. σερβ. bogat = «πλούσιος» > bogat = «λεφτάς») και δεν αποκλείεται να έχει την ίδια απώτερη ΙΕ καταγωγή (*-V-syos) με το επίθημα που θα εξετάσω εδώ. Continue reading

9 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το δίσημο τοπωνύμιο «Γκούρα»

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι η διπλή σημασία (εξού και ο όρος δίσημος του τίτλου) του τοπωνυμίου «Γκούρα»: στα αρβανίτικα σημαίνει «πέτρα, βραχώδες μέρος» και στα βλάχικα (αρμανικά) σημαίνει «στόμα, στόμιοπηγή, εκβολή» (οι δύο όροι δεν σχετίζονται μεταξύ τους, απλώς έτυχε να γίνουν ταυτόηχοι στην ελληνική τους απόδοση). Continue reading

66 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία