Εἰ δὲ Ἰσραηλίτης εἶ, δεῖξον μοι τὴν περιτομήν σου

Η άνοδος του Ισλάμ τον 7° αιώνα και οι αλλεπάλληλες στρατιωτικές επιτυχίες των Αράβων εναντίον των Ρωμαίων, σύμφωνα με τον Walter Kaegi (και όχι μόνον αυτόν), δημιούργησαν μια κρίση συνείδησης σε πολλούς Χριστιανούς, οι οποίοι άρχισαν να έχουν αμφιβολίες για το αν ήταν πράγματι ο «Νέος Ισραήλ» και ο «περιούσιος λαός» του Θεού. Ένας Μελκίτης συγγραφέας του 7ου αιώνα εξέφρασε αυτήν την κρίση συνείδησης σε ένα πολεμικό θρησκευτικό κείμενο που έχει τη μορφή διαλόγου ενός Χριστιανού και ενός Ιουδαίου για το ποιος απ΄τους δύο είναι ο τωόντι «περιούσιος» κι ο «αληθώς Ισραήλ»: Continue reading

Advertisements

8 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η Φραγκοκρατία, ο Ρωμαϊκός Πατριωτισμός και η διάλυση ενός γάμου στην Πελοπόννησο

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα ενδιαφέρον συμβάν που περιγράφει ο αρχιεπίσκοπος Αχρίδος Δημήτριος Χωματηνός στα Πονήματά του.  Ο Χωματηνός αναγκάστηκε να επικυρώσει το διαζύγιο ενός γάμου που είχε γίνει στην Πελοπόννησο, τον οποίο διέλυσε ο λατινόφρων πεθερός Δαιμονογιάννης, εξαιτίας του «ακαταπρόδοτου» ρωμαϊκού πατριωτισμού του γαμπρού του Χαμαρέτου, ο οποίος τελικά κατέφυγε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Στην υπόθεση εκτός από τον Χωματηνό εμπλέκεται και ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας, τον οποίο ο Χωματηνός έστεψε βασιλέα των Ρωμαίων στην Θεσσαλονίκη το 1227, μια στέψη την οποία ουδέποτε αναγνώρισε η αυλή της Νίκαιας και η οποία κορύφωσε τον ανταγωνισμό των δύο διάδοχων Ρωμαϊκών κρατών (το Δεσποτάτο της Ηπείρου και η αυτοκρατορία της Νίκαιας), που εφήμερα έφτασαν μέχρι και σε κατάσταση θρησκευτικού σχίσματος. Continue reading

23 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το παράπονο των Φράγκων

Η σημερινή ανάρτηση έχει χιουμοριστικό περιεχόμενο. Διάβασα κάτι στίχους από το Χρονικό του Μορέως πριν από μερικές ώρες και κάθε φορά που τους θυμάμαι με πιάνουν τα γέλια. 🙂 Continue reading

13 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το επίθημα -eš σε Αλβανική και ΑΒΡ

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης ξεκινήσαμε να το συζητάμε ήδη στα σχόλια της προηγούμενης ανάρτησης. Πρόκειται για το επίθημα -eš που απαντά στην Αλβανική (-esh) και στην Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ, ρουμανικό –, αρμανικό –/-), το οποίο σχηματίζει παρατσούκλια. Το επίθημα φαίνεται να χαρακτηρίζεται από διτυπία -eš ~ -aš, κάτι που κάνει δύσκολη την διάκριση των τύπων σε -aš από το ταυτόηχο σλαβικό επίθημα -aš που έχει λίγο πολύ παρόμοια λειτουργία (λ.χ. σερβ. bogat = «πλούσιος» > bogat = «λεφτάς») και δεν αποκλείεται να έχει την ίδια απώτερη ΙΕ καταγωγή (*-V-syos) με το επίθημα που θα εξετάσω εδώ. Continue reading

9 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Το δίσημο τοπωνύμιο «Γκούρα»

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι η διπλή σημασία (εξού και ο όρος δίσημος του τίτλου) του τοπωνυμίου «Γκούρα»: στα αρβανίτικα σημαίνει «πέτρα, βραχώδες μέρος» και στα βλάχικα (αρμανικά) σημαίνει «στόμα, στόμιοπηγή, εκβολή» (οι δύο όροι δεν σχετίζονται μεταξύ τους, απλώς έτυχε να γίνουν ταυτόηχοι στην ελληνική τους απόδοση). Continue reading

40 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Quiz: Βρείτε τη μικρή «Ελλάδα» του 15ου αιώνα

Η σημερινή συντομότατη ανάρτηση είναι μια απορία που εδώ και καιρό έχουμε με τον Περτίνακα, την οποία κοινοποιώ μήπως και κάποιος καταφέρει να μας την ξεδιαλύνει.

Βρείτε σε ποια περιοχή αντιστοιχεί η «Ἑλλάς» των παρακάτω δύο χωρίων του 15ου αιώνα. Continue reading

12 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στα Γιαννιώτικα Χρονικά του 15ου αιώνα #2: Το Χρονικό των Ιωαννίνων

Όπως ανέφερα ήδη στην προηγούμενη ανάρτηση, το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι ο εθνολογικός σχολιασμός του επονομαζόμενου Χρονικού των Ιωαννίνων, το οποίο συγγράφηκε γύρω στο 1440 και περιγράφει την ιστορία των Ιωαννίνων και της Ηπείρου κατά την περίοδο 1359-1399. Continue reading

38 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας