Category Archives: Μεσαίωνας

Καλαμπάκα, 1336: Βλάχοι, Βούλγαροι και Αλβανίτες

Η παρούσα βραχύτατη ανάρτηση  είναι για το θέμα που συζητήσαμε πρόσφατα στα σχόλια με τον Ρήσο. Ρήσε, βρήκα μια πηγή που φαντάζομαι θα σ΄ενδιαφέρει. Πρόκειται για ένα έγγραφο της επισκοπής Σταγών (η σημ. Καλαμπάκα) του 1336, που περιγράφει στην περιοχή ορισμένα χωριά ΒλάχωνΒουλγάρων και Αλβανιτών. Continue reading

11 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι «Ρωμάνοι» της Δαλματίας

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την εθνοτική κατηγορία των «Ρωμάνων» της Δαλματίας, έναν ρωμανόφωνο πληθυσμό της Δαλματίας που αναφέρουν μερικές πηγές της περιόδου 800-1000.

Continue reading

8 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η γεωγραφική ορολογία του Paolo Ramusio

Ο Paolo Ramusio (1532-1600) ήταν γιος του Ενετού (με απώτερη οικογενειακή καταγωγή από το Ρίμινι) διπλωμάτη, γεωγράφου και ουμανιστή Giovanni Battista Ramusio (1485-1557). Συνέγραψε ένα βιβλίο που εκδόθηκε μετά το θάνατό του (1η έκδοση 1604, 2η έκδοση 1609) με θέμα την ιστορία της Δ΄ Σταυροφορίας (1204) και τίτλο Della guerra di Constantinopoli per la restituzione degl’ Imperatori Comneni fatta da’ Sig. Veneziani e Francesi.

Η γεωγραφική ορολογία του Ramusio είναι ένα μείγμα σύγχρονης (τέλη 16ου αι.), αρχαίας (κλασικής/αναγεννησιακής) και μεσαιωνικής (βυζαντινή ή δυτική) γεωγραφίας και μερικές φορές φανερώνει την σύγχυση του Ενετού συγγραφέα που γράφει στα τέλη του 16ου αιώνα για τα μεσαιωνικά Βαλκάνια. Continue reading

Leave a comment

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Θεωρίες βυζαντινής συνωμοσίας: Mitko Panov

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την «θεωρία βυζαντινής συνωμοσίας» του βορειομακεδόνα ιστορικού Mitko B. Panov, ο οποίος σε βιβλίο το 2018 ισχυρίζεται ότι η βουλγαρική ταυτότητα που οι Βυζαντινοί συγγραφείς απονέμουν στο «κράτος» και τον λαό του Σαμουήλ ήταν βυζαντινή επινόηση που προέκυψε μετά την οριστική κατάκτηση της «Βουλγαρίας»/«κράτους» του Σαμουήλ (ή, ορθότερα, του Ιβάν Βλαντίσλαβ) το 1018. Με άλλα λόγια, κατά τον Panov οι «Βυζαντινοί» κατακτητές μετά το 1018 επέβαλαν στους κατεκτημένους «Σαμουηλίτες» μια ταυτότητα που οι ίδιοι δεν διέθεταν (αλλά τελικά αποδέχτηκαν) και η «πανίσχυρη βυζαντινή προπαγάνδα» κατάφερε κατά την διάρκεια του 11ου αιώνα να «διαστρεβλώσει την πραγματικότητα» και να πείσει όλη την ανθρώποτητα πως το 1018 ο Βασίλειος Β΄ κατέκτησε  την «Βουλγαρία» και τους «Βούλγαρους».

Continue reading

36 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το «είδωλο» της εθνοτικής βουλγαρικής ταυτότητας #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση εξέτασα τις πηγές της περιόδου 680-971 για την πρώτη Βουλγαρία με «ήθη» τα μέρη γύρω από την Πλίσκα, Πρέσλαβ και το Δορύστολον. Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τις πηγές της περιόδου 971-1204 για την δεύτερη (971-1018) και τρίτη (1018-1204) Βουλγαρία (Βουλγαρία του Σαμουήλ και βυζαντινή Βουλγαρία) με «ήθη» τα μέρη γύρω από την Αχρίδα και τα Σκόπια. Continue reading

8 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το «είδωλο» της εθνοτικής βουλγαρικής ταυτότητας #1

Στην σημερινή και την επόμενη ανάρτηση θα εξετάσω το «είδωλο» της βουλγαρικής ταυτότητας όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στις βυζαντινές και δυτικές πηγές της περιόδου 1000-1200, για να εξακριβώσω πότε αυτό απέκτησε εθνοτικό χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, στην παρούσα ανάρτηση θα παραθέσω την προαπαιτούμενη θεωρία, την οποία θα χρησιμοποιήσω στην επόμενη, όπου θα εξετάσω τις βυζαντινές και μερικές δυτικές πηγές με σκοπό να εξακριβώσω πότε αυτές αρχίζουν να απονέμουν (ascribe, ascription) στους σλαβογενείς «Βούλγαρους» μια ιδιαίτερη εθνοτική βουλγαρική ταυτότητα. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνογραφική κατηγοριοποίηση στις δυτικές πηγές της Α΄ σταυροφορίας #2

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα τις τρεις διαδρομές που ακολούθησαν στα Βαλκάνια οι σταυροφόροι της Α΄ σταυροφορίας (1096-99) σχολιάζοντας διεξοδικά την σαρανταήμερη διαδρομή δια της Δαλματίας/«Σκλαβουνίας» (Ιστρία > Δαλματία/«Σκλαβουνία» (ως τη Σκόδρα) > Δυρράχιο > Εγνατία) της προβηγκιανής σταυροφορίας, την οποία περιγράφει ο Ραϋμόνδος της Αγουίλης που συμμετείχε αυτοπροσώπως σ΄αυτήν την πορεία και αποτέλεσε πηγή για την μεταγενέστερη περιγραφή του Γουλιέλμου της Τύρου, ο οποίος εμπλούτισε ελαφρώς την περιγραφή του Ραϋμόνδου («Δαλματία» αντί «Σκλαβουνία» και εθνογραφική διάκριση μεταξύ των ολιγάριθμων παραλίων λατινόφωνων και των πολυπληθέστερων «Δαλματών Σλάβων» της ενδοχώρας που μιλάνε την «σκλαβουνική γλώσσα» (sclavonica lingua) και έχουν «βάρβαρα έθιμα»). Aνέφερα επίσης ότι η παλαιότερη των δυτικών πηγών της Α΄ Σταυροφορίας (την οποία χρησιμοποίησαν ως πηγή όλες σχεδόν οι υπόλοιπες) είναι τα Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum, έργο που συγγράφηκε το 1100-1 από κάποιον ακόλουθο του Ιταλο-Νορμανδού Βοημούνδου, που ακολούθησε αυτοπροσώπως τον τελευταίο στην διαδρομή από τον Καβαλίωνα (Kavajë) στην Κωνσταντινούπολη. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνογραφική κατηγοριοποίηση στις δυτικές πηγές της Α΄ σταυροφορίας #1

Αμέσως μετά την Πρώτη Σταυροφορία (1096-99) προέκυψε μια πληθώρα δυτικών/λατινικών πηγών που περιέγραψαν τις κινήσεις των σταυροφόρων στα Βαλκάνια και την τουρκοκρατούμενη πια Ανατολία. Στην παρούσα ανάρτηση και την επόμενη θα περιγράψω την εθνογραφική ορολογία αυτών των πηγών. Continue reading

2 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η μεθόριος Σέρβων και Βουλγάρων στον Χαλκοκονδύλη

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την μεθόριο μεταξύ Σέρβων και Βουλγάρων όπως την κατανοούσε ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης στα 1460s. Πριν περάσω όμως στον Χαλκοκονδύλη, πρώτα θα παραθέσω έναν χάρτη της «Δαρδανίας» που σχεδίασε ο Sir Arthur Evans στα 1870s. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας, Οθωμανική περίοδος

Ο Ανώνυμος Γεωγράφος της Ραβέννας

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την Κοσμογραφία του Ανωνύμου Γεωγράφου της Ραβέννας (Ravennatis Anonymi Cosmographia, περ. 700 μ.Χ.), την οποία εδώ μπορείτε να διαβάσετε διαδικτυακά. Οι σελίδες στις οποίες παραπέμπω παρακάτω είναι από αυτόν τον σύνδεσμο. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Από την Ρωμανία στην Ρούμελη

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την μετάβαση από την Ρωμανία στην Οθωμανική Ρούμελη (Rūm-ėli = «Ῥωμαίων γῆ»). Continue reading

9 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι Σκλαβούνοι και η Σκλαβoνία (Schiavoni, Schiavonia)

Στην σημερινή ανάρτηση θα εξηγήσω ποιοι ήταν οι Σκλαβούνοι (ιταλ. Schiavóni) και ποια ήταν η περιοχή τους Σκλαβoνία (ιταλ. Schiavónia). Το εθνώνυμο Σκλαβούνος απαντά στην Ελλάδα τόσο ως επώνυμο όσο και ως βαφτιστικό. Παραθέτω έναν χάρτη με την γεωγραφική κατανομή του επωνύμου Σκλαβούνος.

Continue reading

11 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ομώνυμη πολλαπλότητα: Ῥῶς, Ρουθηνοί και Ρώσοι #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα την πρώτη και ιδρυτική «ρωσική» ταυτότητα της Ρωσίας του Κιέβου (10ος-12ος αι.). Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την δεύτερη από την αλληλουχία «ρωσικών» ταυτοτήτων, που είναι η «ρωσική» ταυτότητα του βασιλείου Γαλικίας-Βολινίας (13ος αι.). Continue reading

Leave a comment

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ομώνυμη πολλαπλότητα: Ῥῶς, Ρουθηνοί και Ρώσοι #2

Μετά την εισαγωγή της προηγούμενης ανάρτησης, εδώ και στις επόμενες ανάρτησεις θα παρουσιάσω συνοπτικά τις διάφορες «ρωσικές» ταυτότητες που εμφανίστηκαν στα εδάφη των Ανατολικών Σλάβων από τον 11° αιώνα ως τον 18° αιώνα. Στην παρούσα ανάρτηση θα περιγράψω τους Ρως του Κιέβου (10ος-12ος αι.), την πρώτη και ιδρυτική από την αλληλουχία των «ρωσικών» ταυτοτήτων. Continue reading

Leave a comment

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ομώνυμη πολλαπλότητα: Ῥῶς, Ρουθηνοί και Ρώσοι #1

Στη σημερινή ανάρτηση και την επόμενη θα περιγράψω συνοπτικά τις διάφορες προνεωτερικές συλλογικές ταυτότητες των Ανατολικών Σλάβων κατά την περίοδο 1000-1700. Continue reading

2 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας