Category Archives: Μεσαίωνας

Οι πρώιμοι Οθωμανοί μουσουλμάνοι ως «Ρωμαιόπαιδες»

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα ενδιαφέρον ταυτοτικό φαινόμενο που χαρακτηρίζει τους Οθωμανούς μουσουλμάνους κατά τον πρώτο αιώνα μετά την Άλωση. Κατά την περίοδο 1453-1600, οι Oθωμανοί μουσουλμάνοι αυτοπροσδιορίζονται συχνά ως Rūmī ~ «οι μουσουλμάνοι της χώρας των Ρουμ» και μερικές φορές ως Rūm oğlani = «υιοί των Ρωμαίων» (κάτι σαν «οι εξισλαμισμένοι απόγονοι των Ρωμαίων»), όταν θέλουν να διακριθούν από τους υπόλοιπους μουσουλμάνους όπως οι Πέρσες (Acem), οι Άραβες (Arab) και οι Μαμελούκοι της Αιγύπτου (Misirli = «Αιγύπτιος»). Continue reading

Advertisements

9 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το λουκάνικο, η Λευκανία, και ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης

Η σημερινή ανάρτηση προέκυψε απρόοπτα μέσα στις γιορτές και έχει ως θέμα την ιστορία του όρου λουκάνικο. Έτυχε να ρωτήσω αυτές τις μέρες τον Αντώνη Καλδέλλη αν ο όρος λουκάνικο απαντά στην βυζαντινή γραμματεία, και μου απάντησε πως ο όρος απαντά πολλάκις στην βυζαντινή γραμματεία και απαντά στην Ελληνική γλώσσα ήδη από την ύστερη αρχαιότητα (λ.χ. στην περιγραφή των τροφίμων και των τιμών τους που κατέγραψε ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης [από τη Μεγάλη Ερμούπολη της Αιγύπτου] λίγο μετά το 320 μ.Χ. στην λεπτομερή περιγραφή του ταξιδιού του στην Εώα Διοίκηση). Continue reading

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η πόλις, η civitas, και ο πατήρ πατρίδος

Η Anna Lazzarini στο εξαιρετικό κεφάλαιοpolis e civitas (πόλις και civitas) του βιβλίου της Polis in fabula: Metamorfosi della città contemporanea (Sellerio, 2012) επιχειρεί να εξηγήσει γιατί ήταν οι Ρωμαίοι και όχι οι Έλληνες ο αρχαίος λαός που δημιούργησε μια orbis (σφαίρα, οικουμένη) από μια urbs (πόλη) και, η πρώτη και βασικότερη αιτία που προσδιορίζει είναι μια παρατήρηση που έκανε το 1974 ο διάσημος γλωσσολόγος Émile Benveniste. Continue reading

27 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Συνέντευξη με τον Αντώνη Καλδέλλη για την Βυζαντινή ταυτότητα

Η ιδέα της σημερινής ανάρτησης προέκυψε έναν περίπου χρόνο πριν, όταν εγώ και ο Πέρτιναξ ρωτήσαμε τον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Αντώνη Καλδέλλη αν ενδιαφερόταν για μια συνέντευξη, στην οποία θα μας απαντούσε ορισμένα ερωτήματα με θέμα την βυζαντινή ταυτότητα. Ο Καλδέλλης αποδέχτηκε θερμά την πρόσκλησή μας, αλλά μας ζήτησε να το καθυστερήσουμε επειδή ήταν πνιγμένος στη δουλειά. Όταν ένα περίπου εξάμηνο αργότερα ήταν διαθέσιμος πια ο Καλδέλλης, έτυχε να έχω εγώ κάποιες υποχρεώσεις και έτσι η συνέντευξη αναβλήθηκε για μερικούς ακόμα μήνες. Τελικά, έφτασε επιτέλους η στιγμή της δημοσίευσης της ανάρτησης και θέλουμε να ξαναευχαριστήσουμε και δημόσια τον Αντώνη Καλδέλλη για τη χάρη που μας έκανε και το ενδιαφέρον που έδειξε για τη συνέντευξη. Continue reading

39 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι Θρακο-Ρωμαίοι #4

Έκλεισα την προηγούμενη ανάρτηση στον αυτοκράτορα Λέοντα τον Βέσσο/Θράκα. Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω τους διάσημους Θρακο-Ρωμαίους του 6ου αιώνα, από το στρατηγό Βιταλιανό ως τον αυτοκράτορα Τιβέριο Β΄. Continue reading

3 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Παράρτημα για το Ρουμ μιλλέτ: μερικά εθνικά τοπωνύμια

Βασισμένος στην παρατήρηση της Χριστίνας Φιλλίου ότι οι εθνοτικοί προσδιορισμοί διατηρήθηκαν σε τοπικό επίπεδο και στην παρατήρηση του Reymond Detrez ότι οι εθνοτικοί προσδιορισμοί διατηρήθηκαν ιδιαίτερα σε πολυεθνοτικές περιοχές, θα παραθέσω ένα παράρτημα με τοπωνύμια από τον αυστρο-ουγγρικό χάρτη του 1904 που έχουν σχηματιστεί από τα εθνωνύμια των βαλκανικών λαών. Continue reading

8 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η διαμόρφωση του Ρουμ μιλλέτ κατά τον 18ο αιώνα #2

Όπως ανέφερα και στην προηγούμενη ανάρτηση, στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω το κεφάλαιο του καθηγητή Οθωμανικής ιστορίας Παρασκευά Κονόρτα:

From Tâʾife to Millet: Ottoman Terms for the Ottoman Greek Orthodox Community, σλδ. 169-179 του βιβλίου Ottoman Greeks in the Age of Nationalism: Politics, Economy, and Society in the Nineteenth Century (The Darwin Press, 1999), επιμ. Dimitri Gondikas & Charles Issawi.

Continue reading

4 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας