Category Archives: Μεσαίωνας

Ένας Ρωμιός διαβάζει τα Annali Turcheschi του Francesco Sansovino

Είχα ένα αστείο σχόλιο από κάποιον σήμερα που γελοιωδώς ισχυρίστηκε ότι ο El Greco ήταν «Έλληνας», επειδή στα Ισπανικά Griego είναι ο «Έλληνας». Προσπάθησα να του εξηγήσω ότι σήμερα το ισπανικό Griego και το ιταλικό Greco σημαίνουν «Έλληνας» (επειδή σήμερα υπάρχει ένα νεωτερικό ελληνικό έθνος), αλλά ΤΟΤΕ (στα χρόνια του El Greco), οι όροι αυτοί σήμαιναν «Ρωμαίος/Ρωμιός».

Αν σας ρωτήσω τι εννοεί ο Μαρτίνος Κρούσιος με τον όρο Graecus όταν, μεταφράζοντας τα Πατριαρχικά Χρονικά που λένε ότι ο πατριάρχης Νήφων Β΄ είχε Ρωμαία μητέρα και Αρβανίτη πατέρα (βλ. την τελευταία ενότητα #4 εδώ), γράφει ότι μητέρα του Νήφωνα ήταν Romana, id est Graeca, είναι σαν να σας ρωτώ τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιον είχανε πατέρα;

Με αφορμή τον Ζεβεδαίο, λοιπόν, στη σημερινή ανάρτηση θα κάνω εθνολογικό σχολιασμό στο Χρονικόν περί των Τούρκων Σουλτάνων του Βαρβερινού Κώδικα (Codex Barberinus Graecus 111), το οποίο συγγράφηκε από κάποιον Aνώνυμο συγγραφέα στο πρώτο τέταρτο του 17ου αιώνα (1600-1625) που, όπως έδειξε η Ελισάβετ Ζαχαριάδου, χρησιμοποίησε ως βασική πηγή την δεύτερη έκδοση (1573) του ιταλικού έργου Gl’ Annali Turchesci o vero vite de principi de casa Othomana (Τα Τουρκικά Χρονικά ήγουν οι Βίοι των Οθωμανών Σουλτάνων) του Francesco Sansovino. Το ενδιαφέρον είναι ότι, με την σειρά του, ο Sansovino χρησιμοποίησε ως βασική πηγή μια λατινική μετάφραση των Ιστοριών του Λαόνικου Χαλκοκονδύλη και έτσι υπάρχουν πολλές «τριάδες» αντίστοιχων χωρίων στα τρία έργα, όπου ο Ανώνυμος αντιγράφει τον Sansovino και ο Sansovino τον Χαλκοκονδύλη (χωρίς να έχει επίγνωση ο Ανώνυμος του έργου του Χαλκονδύλη και της αντιγραφής του από τον Sansovino). Continue reading

Advertisements

17 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι όροι «Αρβανίτης» και «Αλβανός»

Στη σημερινή ανάρτηση θα σχολιάσω τους όρους «Αρβανίτης» και «Αλβανός» επειδή πριν από μερικές μου ζητήθηκε να σχολιάσω τις παρακάτω ανιστόρητες εθνικιστικές σαχλαμάρες του Κωνσταντίνου Χολέβα:

Το δε Λεξικό που έγραψε [i.e., o Μάρκος Μπότσαρης] ήταν της αρβανίτικης – όχι αλβανικής – και ρωμαίικης απλής (νεοελληνικής). […] Οι Βυζαντινοί πρόγονοί μας δεν ανέφεραν Αλβανούς στην Βαλκανική.

Τώρα ποιοι ακριβώς είμαστε «εμείς» και ποιοι «οι Βυζαντινοί «μας» πρόγονοι» στον δαιδαλώδη και ζοφερό νου του Χολέβα είναι μια συζήτηση που αφήνω για μια άλλη φορά, γιατί όλο το άρθρο πολλήν ερυγγάνει εθνικιστική διαστρέβλωση, όπως ο Λουκιανός περιγράφει κάτι Παφλαγόνες πρέσβεις ως «πολλὴν τὴν σκοροδάλμην ἐρρυγάνοντες». Continue reading

88 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Honesta missio, Viminacium, AD 196

Παραθέτω μια επιγραφή του 196 μ.Χ. από το Βιμινάκιον (Viminacium) της Άνω Μυσίας (έδρα της Εβδόμης Κλαυδίας Λεγεώνος, Legio VII Claudia) με μια μακρά λίστα περισσότερων από 100 στρατιωτών που μνημονεύονται επειδή τιμήθηκαν με honesta missio (τιμητική απόλυση) ύστερα από 25ετή θητεία στα auxilia (επικουρικά σώματα) του ρωμαϊκού στρατού, κερδίζοντας ένα εφάπαξ χρηματικό ποσό και το προνόμιο της ρωμαϊκής πολιτείας. Continue reading

41 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μυθοθρυψία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στο Χρονικό του Κόμητος Μαρκελλίνου #4

Συνεχίζω από την προηγούμενη ανάρτηση. Continue reading

14 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στο Χρονικό του Κόμητος Μαρκελλίνου #3

Συνεχίζω τον εθνολογικό σχολιασμό που ξεκίνησα στην προηγούμενη ανάρτηση. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στο Χρονικό του Κόμητος Μαρκελλίνου #2

Μετά την πρώτη, κατατοπιστική ανάρτηση της σειράς, η σημερινή ανάρτηση θα είναι η πρώτη από τις δύο με θέμα τον αναλυτικό εθνολογικό σχολιασμό του Χρονικού του Κόμητος Μαρκελλίνου. Όπως θα δείτε σ΄αυτήν και την επόμενη ανάρτηση, μερικές φορές θα επισημάνω την εσφαλμένη αγγλική μετάφραση του πρωτότυπου λατινικού κειμένου στην έκδοση του Brian Croke και, συνεπώς, η πρώτη συμβουλή που έχω να δώσω σε όποιον διαβάσει την έκδοση του Croke είναι να προσέχει πάντοτε και το λατινικό πρωτότυπο. Continue reading

18 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στο χρονικό του Κόμητος Μαρκελλίνου #1: προλεγόμενα

Η σημερινή ανάρτηση θα είναι η πρώτη και εισαγωγική εκ των δύο για το λατινικό Χρονικό του Κόμητος Μαρκελλίνου (Marcellinus comes, να μην συγχυθεί με τον προγενέστερο Αμμιανό Μαρκελλίνο), ενός λατινόφωνου Ιλλυρικιανού Εώου Ρωμαίου του κύκλου του Ιουστινιανού Α΄ ο οποίος, γράφοντας από την Κωνσταντινούπολη, συνέχισε το χρονικό του Ιερωνύμου που τελειώνει στο έτος 378, σε μια πρώτη έκδοση ως το 518 (έτος θανάτου του Αναστασίου Α΄) και σε μια δεύτερη ως το 534 (όταν γιoρτάστηκε στην Κωνσταντινούπολη η ολοκλήρωση της κατάκτησης της βανδαλικής Αφρικής από τον Βελισάριο). Στη συνέχεια, κάποιος ανώνυμος συνεχιστής συνέχισε το Χρονικό ως το έτος 548. Στην επόμενη ανάρτηση θα κάνω τον λεπτομερή εθνολογικό σχολιασμό του Χρονικού του κόμητος Μαρκελλίνου (ως το 534), χωρίς να σχολιάσω την προσθήκη του συνεχιστή (534-548), την οποία ίσως σχολιάσω σε ξεχωριστή μελλοντική ανάρτηση. Continue reading

6 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας