Category Archives: Αρχαιότητα

Η Ιστορία του όρου «Γραικός» #1

Αυτή η σειρά αναρτήσεων προέκυψε από ένα σχόλιο με ερωτήματα που έκανε πριν από καμιά δεκαριά μέρες ο Γιάννης σχετικά με τη λειτουργία του εθνωνυμίου «Γραικός» κατά την βυζαντινή περίοδο. Ο Γιάννης με ρώτησε αν έχω ασχοληθεί με το θέμα και κατά πόσο μπορούμε να πούμε ότι η απάντηση του όρου είναι μια μορφή «έμμεσης ελληνικής συνέχειας». Έκρινα πως η καλύτερη απάντηση σ΄αυτά τα ερωτήματα είναι μια σειρά δύο αναρτήσεων, επειδή οι προηγούμενες αναρτήσεις που έχω κάνει αφορούν την περιγράφη της λειτουργίας του όρου «Γραικός» σε συγκεκριμένα χωρία και δεν περιγράφουν το θέμα συλλογικά. Continue reading

34 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία

Η βυζαντινή αντίληψη περί πολιτείας

Στην προηγούμενη ανάρτηση παρουσίασα τις βαθμίδες εθνοπολιτικής κατάστασης των βάρβαρων/εθνικών που ενοχλούσαν τη Ρωμαϊκή Πολιτεία, όπως αυτές περιγράφονται στο «Στρατηγικόν» του Μαυρίκιου. Continue reading

9 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

H εθνοπολιτική κατάσταση ως αναλυτική κατηγορία στο «Στρατηγικόν» του Μαυρικίου

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την έννοια της «εθνοπολιτικής κατάστασης» ως αναλυτική κατηγορία στο 11° κεφάλαιο του «Στρατηγικού» του Μαυρίκιου (~600 μ.Χ.). Σε αυτό το κεφάλαιο που φέρει τον τίτλο «Περὶ τῶν ἑκάστων ἔθνους ἐθῶν τε καὶ τάξεων» ο συγγραφέας του «Στρατηγικού» (τον οποίο ο Wiita με μια εύλογη υπόθεση ταυτίζει με τον κουνιάδο του Μαυρίκιου Φιλιππικό) περιγράφει το βασικό identikit των κυρίων εχθρών της Πολιτείας των Ρωμαίων (οι Πέρσες, οι «Σκύθες», τα «ξανθά» [γερμανικά] έθνη και οι Σλάβοι), δηλαδή τα βασικά χαρακτηριστικά που οφείλει να γνωρίζει ο μέσος Ρωμαίος διοικητής γι΄αυτά τα έθνη, ώστε να μπορέσει να τα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Continue reading

6 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Τα πάκτα και οι πακτιώτες στο DAI #2

Έκλεισα την προηγούμενη ανάρτηση στο κεφάλαιο 30 του DAI. Σε αυτήν την ανάρτηση θα παρουσιάσω τα υπόλοιπα κεφάλαια του DAI στα οποία απαντά ο όρος «πάκτον/πάκτα». Continue reading

10 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Τα πάκτα και οι πακτιώτες στο DAI #1

Στη σημερινή και την επόμενη ανάρτηση θα περιγράψω την χρήση των όρων «πάκτον» και «πακτιώτης» στο DAI (De Administrando ImperioΠρὸς τὸν ἴδιον υἱὸν Ρωμανόν) του Κωνσταντίνου Ζ΄ Πορφυρογέννητου. Στο σύγγραμμα αυτό ο Πορφυρογέννητος εξηγεί στον γιο του πως να διοικεί την αυτοκρατορία και, ειδικότερα, πως να ασκεί την εξωτερική πολιτική της αυτοκρατορίας. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ο τσαγκάρης και οι tubrugi birrei των Λομβαρδών

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω μια ποικιλία ενδυματικών όρων της ύστερης αρχαιότητας, επειδή οι δύο από αυτούς απαντούν σε γειτονικά άρθρα του Θεοδοσιανού Κώδικα, ο οποίος εκδόθηκε το 438 επί βασιλείας Θεοδοσίου Β΄.

Continue reading

24 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στην ιστορία του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη #3

Όπως ανέφερα στην προηγούμενη ανάρτηση, στη σημερινή τρίτη ανάρτηση της σειράς θα περιγράψω την χρήση των όρων «γένος, ἔθνος, φῦλον» για τις εθνοτικές κατηγορίες που απαντούν στην ιστορία του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη και τους εθνοτικούς δείκτες (ethnic indicia) που χρησιμοποιεί για να σχηματίσει τα εθνοτικά τοιχία (ethnic boundaries) που διαχωρίζουν αυτές τις κατηγορίες. Χρησιμοποίησα τον όρο εθνοτικές κατηγορίες (ethnic categories) για να τονίσω πως πρόκειται για «φαντασιακές κοινότητες» που περιγράφει ο Σιμοκάττης, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι πραγματικοί πληθυσμοί που χαρακτηρίζονται από τον Σιμοκάττη ως μέλη αυτών των κοινοτήτων ήταν όντως φορείς της συλλογικής ταυτότητας που τους προσάπτει ο Σιμοκάττης. Continue reading

3 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας