Category Archives: Ιστορία

Πέρπεροι Γραικοί για την Nαυμαχία της Ναυπάκτου (1571)

Ποιος θα  με βοηθήσει να καταλάβω γιατί εδώ κοκορεύονται ετούτοι οι πέρπεροι Γραικοί για την νίκη της Δύσης στη ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571; Continue reading

4 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Καλαμπάκα, 1336: Βλάχοι, Βούλγαροι και Αλβανίτες

Η παρούσα βραχύτατη ανάρτηση  είναι για το θέμα που συζητήσαμε πρόσφατα στα σχόλια με τον Ρήσο. Ρήσε, βρήκα μια πηγή που φαντάζομαι θα σ΄ενδιαφέρει. Πρόκειται για ένα έγγραφο της επισκοπής Σταγών (η σημ. Καλαμπάκα) του 1336, που περιγράφει στην περιοχή ορισμένα χωριά ΒλάχωνΒουλγάρων και Αλβανιτών. Continue reading

11 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι «Ρωμάνοι» της Δαλματίας

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την εθνοτική κατηγορία των «Ρωμάνων» της Δαλματίας, έναν ρωμανόφωνο πληθυσμό της Δαλματίας που αναφέρουν μερικές πηγές της περιόδου 800-1000.

Continue reading

8 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η γεωγραφική ορολογία του Paolo Ramusio

Ο Paolo Ramusio (1532-1600) ήταν γιος του Ενετού (με απώτερη οικογενειακή καταγωγή από το Ρίμινι) διπλωμάτη, γεωγράφου και ουμανιστή Giovanni Battista Ramusio (1485-1557). Συνέγραψε ένα βιβλίο που εκδόθηκε μετά το θάνατό του (1η έκδοση 1604, 2η έκδοση 1609) με θέμα την ιστορία της Δ΄ Σταυροφορίας (1204) και τίτλο Della guerra di Constantinopoli per la restituzione degl’ Imperatori Comneni fatta da’ Sig. Veneziani e Francesi.

Η γεωγραφική ορολογία του Ramusio είναι ένα μείγμα σύγχρονης (τέλη 16ου αι.), αρχαίας (κλασικής/αναγεννησιακής) και μεσαιωνικής (βυζαντινή ή δυτική) γεωγραφίας και μερικές φορές φανερώνει την σύγχυση του Ενετού συγγραφέα που γράφει στα τέλη του 16ου αιώνα για τα μεσαιωνικά Βαλκάνια. Continue reading

Leave a comment

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Θεωρίες βυζαντινής συνωμοσίας: Mitko Panov

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την «θεωρία βυζαντινής συνωμοσίας» του βορειομακεδόνα ιστορικού Mitko B. Panov, ο οποίος σε βιβλίο το 2018 ισχυρίζεται ότι η βουλγαρική ταυτότητα που οι Βυζαντινοί συγγραφείς απονέμουν στο «κράτος» και τον λαό του Σαμουήλ ήταν βυζαντινή επινόηση που προέκυψε μετά την οριστική κατάκτηση της «Βουλγαρίας»/«κράτους» του Σαμουήλ (ή, ορθότερα, του Ιβάν Βλαντίσλαβ) το 1018. Με άλλα λόγια, κατά τον Panov οι «Βυζαντινοί» κατακτητές μετά το 1018 επέβαλαν στους κατεκτημένους «Σαμουηλίτες» μια ταυτότητα που οι ίδιοι δεν διέθεταν (αλλά τελικά αποδέχτηκαν) και η «πανίσχυρη βυζαντινή προπαγάνδα» κατάφερε κατά την διάρκεια του 11ου αιώνα να «διαστρεβλώσει την πραγματικότητα» και να πείσει όλη την ανθρώποτητα πως το 1018 ο Βασίλειος Β΄ κατέκτησε  την «Βουλγαρία» και τους «Βούλγαρους».

Continue reading

36 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το «είδωλο» της εθνοτικής βουλγαρικής ταυτότητας #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση εξέτασα τις πηγές της περιόδου 680-971 για την πρώτη Βουλγαρία με «ήθη» τα μέρη γύρω από την Πλίσκα, Πρέσλαβ και το Δορύστολον. Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τις πηγές της περιόδου 971-1204 για την δεύτερη (971-1018) και τρίτη (1018-1204) Βουλγαρία (Βουλγαρία του Σαμουήλ και βυζαντινή Βουλγαρία) με «ήθη» τα μέρη γύρω από την Αχρίδα και τα Σκόπια. Continue reading

8 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το «είδωλο» της εθνοτικής βουλγαρικής ταυτότητας #1

Στην σημερινή και την επόμενη ανάρτηση θα εξετάσω το «είδωλο» της βουλγαρικής ταυτότητας όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στις βυζαντινές και δυτικές πηγές της περιόδου 1000-1200, για να εξακριβώσω πότε αυτό απέκτησε εθνοτικό χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, στην παρούσα ανάρτηση θα παραθέσω την προαπαιτούμενη θεωρία, την οποία θα χρησιμοποιήσω στην επόμενη, όπου θα εξετάσω τις βυζαντινές και μερικές δυτικές πηγές με σκοπό να εξακριβώσω πότε αυτές αρχίζουν να απονέμουν (ascribe, ascription) στους σλαβογενείς «Βούλγαρους» μια ιδιαίτερη εθνοτική βουλγαρική ταυτότητα. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνογραφική κατηγοριοποίηση στις δυτικές πηγές της Α΄ σταυροφορίας #2

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα τις τρεις διαδρομές που ακολούθησαν στα Βαλκάνια οι σταυροφόροι της Α΄ σταυροφορίας (1096-99) σχολιάζοντας διεξοδικά την σαρανταήμερη διαδρομή δια της Δαλματίας/«Σκλαβουνίας» (Ιστρία > Δαλματία/«Σκλαβουνία» (ως τη Σκόδρα) > Δυρράχιο > Εγνατία) της προβηγκιανής σταυροφορίας, την οποία περιγράφει ο Ραϋμόνδος της Αγουίλης που συμμετείχε αυτοπροσώπως σ΄αυτήν την πορεία και αποτέλεσε πηγή για την μεταγενέστερη περιγραφή του Γουλιέλμου της Τύρου, ο οποίος εμπλούτισε ελαφρώς την περιγραφή του Ραϋμόνδου («Δαλματία» αντί «Σκλαβουνία» και εθνογραφική διάκριση μεταξύ των ολιγάριθμων παραλίων λατινόφωνων και των πολυπληθέστερων «Δαλματών Σλάβων» της ενδοχώρας που μιλάνε την «σκλαβουνική γλώσσα» (sclavonica lingua) και έχουν «βάρβαρα έθιμα»). Aνέφερα επίσης ότι η παλαιότερη των δυτικών πηγών της Α΄ Σταυροφορίας (την οποία χρησιμοποίησαν ως πηγή όλες σχεδόν οι υπόλοιπες) είναι τα Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum, έργο που συγγράφηκε το 1100-1 από κάποιον ακόλουθο του Ιταλο-Νορμανδού Βοημούνδου, που ακολούθησε αυτοπροσώπως τον τελευταίο στην διαδρομή από τον Καβαλίωνα (Kavajë) στην Κωνσταντινούπολη. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνογραφική κατηγοριοποίηση στις δυτικές πηγές της Α΄ σταυροφορίας #1

Αμέσως μετά την Πρώτη Σταυροφορία (1096-99) προέκυψε μια πληθώρα δυτικών/λατινικών πηγών που περιέγραψαν τις κινήσεις των σταυροφόρων στα Βαλκάνια και την τουρκοκρατούμενη πια Ανατολία. Στην παρούσα ανάρτηση και την επόμενη θα περιγράψω την εθνογραφική ορολογία αυτών των πηγών. Continue reading

2 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι όμορες της Αλβανίας περιοχές: Βουλγαρία και Σερβία

Η σημερινή ανάρτηση συνεχίζει το θέμα της προηγούμενης. Θα παρουσιάσω τις γραπτές μαρτυρίες δύο περιηγητών γύρω στο 1600 (1591 και 1610 αντίστοιχα), οι οποίοι ταξίδεψαν από την Αλβανία σε περιοχές ανατολικά του Δρίνου ποταμού (εδώ θα βρείτε χάρτη του ρου του Δρίνου). Ο ένας περιηγητής είναι ο Ενετός πρέσβης/μπαΐλος Lorenzo Bernardo που το 1591 κινήθηκε επί της Εγνατίας οδού από το Ελμπασάν στην Κωνσταντινούπολη και περιγράφει την διάβαση του Δρίνου στην Στρούγκα ως μετάβαση από την «Αλβανία» στην «Βουλγαρία». Ο άλλος είναι o Αρβαίος (από την νήσο Ἄρβη/Arba/Rab) αρχιεπίσκοπος Αντιβαρίου Marino Bizzi, ο οποίος το 1610 μετέβη από την βόρεια Αλβανία στην Πρίζρεν και το Γιάνιεβο του Κοσόβου και περιγράφει την (βορειότερη σε σχέση με τον Bernardo) διάβαση του Δρίνου ως μετάβαση από την «βόρεια Αλβανία» στην «Σερβία». Continue reading

4 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Η μεθόριος Σέρβων και Βουλγάρων στον Χαλκοκονδύλη

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την μεθόριο μεταξύ Σέρβων και Βουλγάρων όπως την κατανοούσε ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης στα 1460s. Πριν περάσω όμως στον Χαλκοκονδύλη, πρώτα θα παραθέσω έναν χάρτη της «Δαρδανίας» που σχεδίασε ο Sir Arthur Evans στα 1870s. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας, Οθωμανική περίοδος

Η «γλώσσα των χριστιανών»

Σε ορισμένες πηγές απαντά η αινιγματική φράση «η γλώσσα των χριστιανών». Η φράση είναι αινιγματική γιατί όλοι γνωρίζουμε ότι το οικουμενικό πλήρωμα των χριστιανών περιλαμβάνει πολλές γλωσσικές ομάδες. Επειδή το identikit του συγγραφέα και τα συμφραζόμενα (context) επιτρέπουν πάντοτε την εξακρίβωση της εννοούμενης γλώσσας, το ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι τόσο ποια είναι η γλώσσα των χριστιανών, όσο ποιοι είναι οι «χριστιανοί» που μιλάνε την εννοούμενη γλώσσα. Continue reading

2 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Φιλονικία Ιουδαίων και «Ελλήνων» Σύρων στην Καισάρεια

 Ο Φλάβιος Ιώσηπος περιγράφει σε δύο διαφορετικά χωρία την στάση της Παράλιας Καισάρειας (Caesarea Maritima) του 66 μ.Χ. που προέκυψε από την φιλονικία μεταξύ των Ιουδαίων και «Ελλήνων» Σύρων συμπολιτών. Στο ένα χωρίο όπου ο Ιώσηπος κάνει εθνογεωγραφική διάκριση αντιπαρατάσσει Ιουδαίους και Σύρους. Στο άλλο χωρίο, όμως, όπου τονίζεται η θρησκευτική διάκριση των δύο πληθυσμών, ο Ιώσηπος αντιπαρατάσσει τους μονοθεϊστές Ιουδαίους στους πολυθεϊστές «Έλληνες». Continue reading

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία

Ο Ανώνυμος Γεωγράφος της Ραβέννας

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την Κοσμογραφία του Ανωνύμου Γεωγράφου της Ραβέννας (Ravennatis Anonymi Cosmographia, περ. 700 μ.Χ.), την οποία εδώ μπορείτε να διαβάσετε διαδικτυακά. Οι σελίδες στις οποίες παραπέμπω παρακάτω είναι από αυτόν τον σύνδεσμο. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οφειλέτης πατρίδος = debitore alla patria

Στη σημερινή σύντομη ανάρτηση θα περιγράψω την φράση «ὀφειλέτης πατρίδος» και το ιταλικό αντίστοιχό της debitore alla patria, για τον πατριώτη που αναγνωρίζει πως οφείλει χρέος αφοσίωσης προς την πατρίδα του. Continue reading

3 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία