Category Archives: Ιστορία

Η περιστασιακή εθνοτικότητα: η καταγωγή των Σκωτσέζων

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την περιστασιακή εθνοτικότητα (situational ethnicity), ένα θέμα που εξέτασε ο Patrick Geary στο άρθρο του:

“Ethnic Identity as a Situational Construct in the Early Middle Ages”, Mitteilungen der anthropologischen Gesellschaft in Wien vol. 113 (1983) pp. 15–26

Continue reading

Leave a comment

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνοτική κατηγοριοποίηση στο σκλαβοπάζαρο της Κρήτης

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την εθνοτική κατηγοριοποίηση στα έγγραφα των συμβολαιογραφικών πράξεων του σκλαβοπάζαρου της ενετικής Κρήτης του 14ου αιώνα. Οι ενετοί συμβολαιογράφοι (αγγλ. notary = ιταλ. notaio = γαλλ. notaire = συμβολαιογράφοι) κατέγραψαν πάνω από 500 πράξεις αγοροπωλησίας και απελευθέρωσης (γαλλ. affranchissement) σκλάβων, στις οποίες οι σκλάβοι κατηγοριοποιούνται από τον εκάστοτε Ενετό συμβολαιογράφο (ητική απονομή ταυτότητας) βάσει εθνοτικότητας (ethnicity, με τη φόρμουλα  de genere/natione X = «από το γένος των Χ») και τόπου καταγωγής. Φυσικά μιλάμε για ητικές εθνοτικές κατηγορίες (όπως τις κατανοούσαν οι Ενετοί συμβολαιογράφοι εκείνη την εποχή).

Ο Charles Verlinden έχει γράψει εκτενώς για το δουλεμπόριο της ανατολικής Μεσογείου και τις συμβολαιογραφικές του πράξεις κατά τον όψιμο μεσαίωνα (14ος-15ος αι.): Continue reading

4 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι ατζυπάδες κι ο Ατζυποθεόδωρος

Τι ήταν οι ατζυπάδες και τι σημαίνει το πρώτο συνθετικό «ατζυπο-» στο παρατσούκλι Ατζυποθ(ε)όδωρος; Continue reading

10 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ο Άραβας ποιητής ξέρει τι λέει, αλλά ο Sir William Jones κοιμόταν όρθιος

Σε ένα αραβικό ποίημα, το όμορφο και στέρεο σκαρί μιας γυναίκας συγκρίνεται με «ρωμαϊκή αψιδωτή γέφυρα» (ka-qantạrati al-rūmīyi), με τον Sir William Jones να αλλάζει τα φώτα του στίχου στην αγγλική μετάφραση του ποιήματος που θα βρείτε στη συλλογή Arabian Poetry, for English Readers του William A. Clouston (1881), αποδίδοντας εσφαλμένα την ρωμαϊκή αψιδωτή γέφυρα ως «γραικική γέφυρα» (like a bridge of Grecian architecture). Φυσικά, αντίθετα από τον Jones, ο Άραβας ποιητής ήξερε τι έλεγε, γιατί οι αψιδωτές ανθεκτικές κατασκευές (γέφυρες, υδραγωγεία, Κολοσσαίο, αψίδες θριάμβου) είναι σαφέστατα ρωμαϊκό οικοδομικό επίτευγμα και αριπρεπής αρχαιολογική μαρτυρία της παρουσίας των Ρωμαίων σε μια περιοχή. Αν πάτε στην Τριρ (γερμ. Trier, λατ. Augusta Treverorum) της σημερινής Γερμανίας και πείτε στους κατοίκους ότι η Römerbrücke είναι «γραικική», φαντάζομαι πως θα αρχίσουν να γελάνε. Παρομοίως, φαντάζομαι πως θα γελάσουν και οι κάτοικοι της Μέριδας στην Ισπανία (< λατ. Augusta Emerita), αν κάποιος του πει ότι η Ρωμαϊκή γέφυρα (Puente Romano) της πόλης είναι «γραικική».

Continue reading

21 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μυθοθρυψία, Μεσαίωνας

Πως έμαθαν οι δυτικοί Άραβες τους όρους «λατινική» και «γραικική» γλώσσα

Στην παρούσα ανάρτηση θα περιγράψω μερικές ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν την δυτική αραβική γραμματεία (Ισπανία και Μαγρέμπ), της οποίας οι συγγραφείς είχαν έρθει σε επαφή με την ρωμανόφωνη και λατινομαθή δύση και την λατινική της γραμματεία. Το σημαντικότερο έργο που εξοικείωσε τους (δυτικούς) Άραβες με την λατινική ορολογία ήταν το kitāb Hurūshiyūsh, δηλαδή η μετάφραση της λατινικής Ιστορίας του Παύλου Οροσίου στα αραβικά στο Xαλιφάτο της Κόρδοβας του 10ου αιώνα. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Οι Σούηβοι της Βανδαλικής Αφρικής και η έναρξη του δυτικογερμανικού ρωτακισμού

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω μερικά Σουηβικά ανθρωπωνύμια που απαντούν στην Βανδαλική Αφρική. Τα ανθρωπωνύμια αυτά δείχνουν ότι μερικοί Σούηβοι της Ιβηρικής χερσονήσου ακολούθησαν τους Βάνδαλους και τους Αλανούς στην Αφρική (βλ. Οι Βάνδαλοι). Το ρωτακισμένο όνομα Hildiger δείχνει ότι, αντίθετα με τους ανατολικογερμανόφωνους Βανδάλους, οι δυτικογερμανόφωνοι Σούηβοι εισήγαγαν στην Αφρική του 5ου μ.Χ. αι. ονόματα που δείχνουν τον δυτικογερμανικό ρωτακισμό z>r. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Σλαβικές γλώσσες

Οι Λαγγοβάρδοι και η γλώσσα τους #1

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης και της επόμενης είναι το γερμανικό φύλο των Λαγγοβάρδων/Λομβαρδών και της Λομβαρδικής τους γλώσσας. Οι Λομβαρδοί το 568 μετανάστευσαν από την Παννονία στην Ιταλία όπου ίδρυσαν το Λομβαρδικό βασίλειο (568-774) που ο Καρλομάγνος κατέκτησε το 774 με την συναίνεση του πάπα Αδριανού Α΄. Στη σημερινή ανάρτηση θα κάνω μια ιστορική εισαγωγή για τους Λομβαρδούς/Λαγγοβάρδους και στην επόμενη θα ασχοληθώ με την λομβαρδική τους γλώσσα. Continue reading

2 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μεσαίωνας