Category Archives: Ιστορία

Ο τετραετής κύκλος πληρωμής των ρωμαϊκών θεμάτων

Ο Κωνσταντίνος Ζ΄ Πορφυρογέννητος (περ. 950) περιγράφει ως «παλαιό τύπο» (συνήθεια του ύστερου 9ου αιώνα) τον παρακάτω τετραετή κύκλο πληρωμής (ῥογεύεσθαι) των ρωμαϊκών θεμάτων. Continue reading

2 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η μεταγλωσσολογική κατάσταση στην Φραγκία του 9ου αιώνα #2

Μετά την συνοπτική περιγραφή του βιβλίου που παρουσίασα στην προηγούμενη ανάρτηση, ας περάσουμε τώρα στη μεταγλωσσολογική κατάσταση της Καρολιδικής Φραγκίας του 9ου αιώνα. Continue reading

7 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μεσαίωνας

Η μεταγλωσσολογική κατάσταση στην Φραγκία του 9ου αιώνα #1

Στη σημερινή ανάρτηση και την επόμενη θα ασχοληθώ με το θέμα της μεταγλωσσολογικής επίγνωσης (metalinguistic awareness) στον λατινόφωνο/ρωμανόφωνο κόσμο και, ειδικότερα, στην Καρολιδική Φραγκία του 9ου αιώνα. Το θέμα αυτό καλύπτει όλο το δεύτερο μέρος (Part II, κεφ. 9-13) του παρακάτω τόμου:

Roger Wright (ed.), Latin and Romance Languages in the Early Middle Ages (1η έκδοση Routledge 1991, 2η έκδοση paperback The University of Pennsylvania State Press 1996) Continue reading

Leave a comment

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Ο «Ρωμαίων άποικος» Βλάχος Κωνσταντίνος Αυριλιόνης

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης σχετίζεται με την χθεσινή. Πρόκειται για τον Βλάχο Κωνσταντίνο Αυριλιόνη που αναφέρει το 1221 στην περιοχή της Βόνιτσας ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιωάννης Απόκαυκος. Το ενδιαφέρον με το χωρίο του Αποκαύκου είναι ότι περιγράφει το «γένος» των Βλάχων ως «αποίκους των [πάλαι] Ρωμαίων», η μοναδική φορά που κάποιος βυζαντινός συγγραφεάς αναγνωρίζει ρητά την ρωμαϊκή καταγωγή των Βλάχων. Continue reading

6 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Vojna krajina, 1538: Οι Βλάχοι ως «αρχαίοι Ρωμαίοι»

Μια γερμανόγλωσση αψβουργική πηγή του 1538 περιγράφει τους Ορθόδοξους Βλάχους πρόσφυγες από την Οθωμανική αυτοκρατορία που εγκαταστάθηκαν μαζί με Σέρβους στην νεοϊδρυθείσα Κροατική vojna krajina των Αψβούργων (βλ. statuta Valachorum) με τον προσδιορισμό «[είναι] Βλάχοι, τους οποίους εμείς αποκαλούμε «αρχαίους Ρωμαίους» (allt Römer)»: Walächen welche bei uns allt Römer genennt sein. Continue reading

22 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία

Η Χρονογραφία των Μανιατών της Κορσικής (1738)

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την Χρονογραφία που ο παπα-Νικόλαος Στεφανόπουλος ολοκλήρωσε το 1738 και περιγράφει την ιστορία της Μανιάτικης φάρας («γένος») των Στεφανοπουλαίων στην Κορσική (εγκαταστάθηκαν εκεί στο β΄ μισό του 17° αιώνα ως μισθοφόροι των Γενουατών που έλεγχαν τότε την Κορσική) και τα γεγονότα της εξέγερσης του 1729 των Κορσικανών κατά των Γενουατών, κατά την οποία οι Μανιάτες αντιμετώπισαν τους γηγενείς εξεγερθέντες ως μισθοφόροι των Γενουατών. Από εδώ μπορείτε να κατεβάσετε και να διαβάσετε την έκδοση της Χρονογραφίας του Γρηγορίου Παππαδόπουλου (1865). Continue reading

24 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Ενετικές λίστες με stradioti του 1541 από Ναύπλιο και Μονεμβασιά

Όταν το 1540 έληξε ο Γ΄ Ενετο-Οθωμανικός πόλεμος (1537-1540), οι Ενετοί αναγκάστηκαν να παραχωρήσουν στους Οθωμανούς τα δύο τελευταία φρούρια που κρατούσαν στην Πελοπόννησο, δηλαδή το Ναύπλιο (Napoli di Romania) και τη Μονεμβασιά (Malvasia). Παραθέτω στην παρούσα ανάρτηση μερικά ενετικά έγγραφα εκείνης της εποχής (1541) που συνέλεξε ο Κωνσταντίνος Σάθας που περιέχουν λίστες με ονοματεπώνυμα και πατρωνυμικά των «Γραικών» και «Αλβανών» (Greci e Albanesi, αντιπαράταξη που στα ρωμαίικα της εποχής αποδιδόταν «Ρωμαίοι και Αρβανίτες») stradioti (ενικός stradiota/strat(h)iota < στρατιώτης) που οι Ενετοί εκμίσθωσαν για την φρούρηση των δύο αυτών φρουρίων. Continue reading

18 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα #6

Στην σημερινή και προτελευταία ανάρτηση της σειράς θα περιγράψω το φάσμα σημασιών του όρου «Γραικία» (Grecia) στις αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα, ενώ στην επόμενη και τελευταία ανάρτηση της σειράς θα κάνω το ίδιο με τον όρο «Γραικοί» (Greci).

Continue reading

5 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των μπαΐλων του 16ου αιώνα #5

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω το φάσμα σημασιών του όρου «Τούρκοι» (Turchi) στις αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα που υπηρέτησαν στην Κωνσταντινούπολη. Στην επόμενη ανάρτηση θα εξετάσω με παρόμοιο τρόπο το φάσμα σημασιών των όρων «Γραικία» (Grecia) και «Γραικοί» (Greci). Continue reading

2 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα #4

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα την εθνοτική κατηγοριοποίηση (“di nazione X“) στις λίστες βεζίρηδων των αναφορών των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα που υπηρέτησαν στην Κωνσταντινούπολη. Στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω μερικά ακόμα παραδείγματα εθνοτικών κατηγοριοποιήσεων των χασεκί σουλτάνων και μετά θα εξηγήσω τις διάφορες γλώσσες που αναφέρονται στις αναφορές των μπαΐλων. Continue reading

10 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα #3

Στην προηγούμενη (δεύτερη) ανάρτηση της σειράς περιέγραψα την πολύ συχνή χρήση του ιταλικού όρου nazione = «έθνος/γένος» στις αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα που υπηρέτησαν στην Κωνσταντινούπολη για την περιγραφή εθνοπολιτικών συλλογικοτήτων, τις οποίες κατανοούσαν ως τα επιμέρους «έθνη» μιας ευρύτερης «κοινότητας εθνών», που αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους σε πολιτικό, οικονομικό (εμπορικό), στρατιωτικό και πολιτισμικό πλαίσιο. Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την άλλη συχνή χρησή του ιταλικού όρου nazione με τη σημασία «γένος» (στη φόρμουλα “di nazione X“) για την δήλωση της εθνοτικής ή γεωγραφικής καταγωγής προσώπων. Continue reading

2 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα #2

Μετά την πρώτη εισαγωγική ανάρτηση της σειράς, στη σημερινή ανάρτηση και τις επόμενες θα περιγράψω την εθνογραφική ορολογία των αναφορών (relazioni) των Ενετών του 16ου αιώνα που υπηρέτησαν ως μπάιλοι/βαϊούλοι (Ιταλ. bailo, το λειτούργημα bailaggio) στην Κωνσταντινούπολη. Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την χρήση του ιταλικού όρου nazione με τη σημασία «έθνος». Continue reading

Leave a comment

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Οθωμανική περίοδος

Οι αναφορές των Ενετών μπαΐλων του 16ου αιώνα #1

Η σημερινή ανάρτηση είναι η πρώτη της σειράς με θέμα τις αναφορές (relazioni) των Ενετών/Βενετσιάνων μπαΐλων (και άλλων Ενετών εντεταλμένων που βρέθηκανστην Κων/πολη) του 16ου αιώνα για την Οθωμανική αυτοκρατορία. Τις αναφορές αυτές συγκέντρωσε ο Eugenio Albèri σε τρεις τόμους της τρίτης σειράς του Relazioni degli ambassatori Veneti al Senato, τους οποίους μπορείτε να διαβάσετε διαδικτυακά στους παρακάτω συνδέσμους: Albèri 3.1 (1840), Albèri 3.2 (1844), Albèri 3.3 (1855). Continue reading

9 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Τρύφων Ευαγγελίδης (1934): Ιστορία του εποικισμού της Ύδρας

Από εδώ μπορείτε να κατεβάσετε το βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών βιβλίο του Τρύφωνος Ευαγγελίδη (1861-1941) Ιστορία του εποικισμού της Ύδρας (1934), στο οποίο ο συγγραφέας περιγράφει τον αρβανίτικο εποικισμό της Ύδρας (1460-1540) και των υπόλοιπων νησιών του Αιγαίου στα οποία εγκαταστάθηκαν οι Αρβανίτες. Continue reading

12 Comments

Filed under πρώιμη νεωτερική εποχή, Εθνολογία, Ιστορία, Οθωμανική περίοδος

Η ανασημασιοδότηση του όρου «Ιταλιώτης»

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την ανασημασιοδότηση (αλλαγή σημασίας) του όρου «Ιταλιώτης» κατά την ύστερη αρχαιότητα. Ενώ στην εποχή του Θουκυδίδη (περ. 400 π.Χ.) ο όρος σήμαινε «Έλληνας της Ιταλίας», μετά το 212 μ.Χ. απέκτησε τη νέα σημασία «Ρωμαίος της Ιταλίας» και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τους λατινόφωνους Ρωμαίους της Ιταλίας. Continue reading

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία