Category Archives: Ελληνική γλώσσα

Λίγα λόγια για την Ποντιακή διάλεκτο

Σ΄αυτήν την ανάρτηση θα παραθέσω τα λίγα πράγματα που ξέρω για την Ποντιακή διάλεκτο και την βιβλιογραφία της. Continue reading

Advertisements

4 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

Ο αόριστος τύπου εγόρεσα

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα ενδιαφέρον ισόγλωσσο που συνδέει την Κυπριακή διάλεκτο, τις διαλέκτους των Δωδεκανήσων, την Ποντιακή, και ορισμένες άλλες επιχώριες διαλέκτους (Χίος, Σαντορίνη κλπ). Πρόκειται για μια μορφή αορίστου στην οποία η παρελθοντική αύξηση ε- (λ.χ. παίζω > έπαιξα) αντικαθιστά το αρκτικό φωνήεν:

αγοράζω > εγόρεσα

ακούω > έκουσα

ομολογώ > εμολόγησα

Continue reading

13 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

Η μοίρα του ελληνιστικού /η/ στην ανατολική Μικρά Ασία

Επειδή η προηγούμενη ανάρτηση για τον τσιτακισμό άνοιξε συζητήσεις για το θέμα της νεοελληνικής διαλεκτογένεσης, στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την αμφιλεγόμενη διαφορετική εξέλιξη του ελληνιστικού /η/ στις διαλέκτους της ανατολικής Μικράς Ασίας (Ποντιακή και Καππαδοκική). Continue reading

11 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

Ο νεοελληνικός τσιτακισμός

Ο όρος τσιτακισμός χρησιμοποιείται για να περιγράψει το φαινόμενο που παρατηρείται σε ορισμένες νεοελληνικές διάλεκτους, όπου τα κλειστά υπερωικά /k/ και /g/ προστριβοποιoύνται σε //, /ts/ και //, /dz/ αντίστοιχα πριν από τα πρόσθια φωνήεντα /y/,/i/, /e/. Continue reading

77 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

Οι Τσάκωνες και το ρήμα τσακώνω/τσακώνομαι

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα ενδιαφέρον άρθρο της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ για την ετυμολογία των όρων Τσάκωνες /Τσακωνιά και τσακώνω/τσακώνομαι.

Το άρθρο της Αρβελέρ, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ, είναι το παρακάτω:

Les termes Τσάκωνες – τσακωνίαι et lour évolution sémantique (Revenue des études Byzantines, tome 21, 1963, pp. 243-49)

Continue reading

32 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το λουκάνικο, η Λευκανία, και ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης

Η σημερινή ανάρτηση προέκυψε απρόοπτα μέσα στις γιορτές και έχει ως θέμα την ιστορία του όρου λουκάνικο. Έτυχε να ρωτήσω αυτές τις μέρες τον Αντώνη Καλδέλλη αν ο όρος λουκάνικο απαντά στην βυζαντινή γραμματεία, και μου απάντησε πως ο όρος απαντά πολλάκις στην βυζαντινή γραμματεία και απαντά στην Ελληνική γλώσσα ήδη από την ύστερη αρχαιότητα (λ.χ. στην περιγραφή των τροφίμων και των τιμών τους που κατέγραψε ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης [από τη Μεγάλη Ερμούπολη της Αιγύπτου] λίγο μετά το 320 μ.Χ. στην λεπτομερή περιγραφή του ταξιδιού του στην Εώα Διοίκηση). Continue reading

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το ορωνύμιο Αἷμος ως «οροσειρά»

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την ενδιαφέρουσα ετυμολόγηση του θρακολόγου Ivan Duridanov για το ορωνύμιο Αἷμος (η σημερινή βουλγαρική οροσειρά Stara Planina = Αρχαίο/Παλαιό Όρος) ως «οροσειρά», την οποία έκρινα ως εξαιρετικά ενδιαφέρουσα για δύο λόγους· ο πρώτος είναι ότι γλωσσολογικά είναι κομψή και σημασιολογικά πολύ πιθανή. Ο δεύτερος λόγος είναι πως το ορωνύμιο Αἷμος -αν δεχτούμε την ετυμολόγηση του Duridanov- δεν μπορεί να είναι θρακικό, επειδή προϋποθέτει την φωνολογική τροπή *s>h σε αρκτική θέση, η οποία είναι χαρακτηριστική της Ελληνικής, της Αρμενικής, του Ιρανικού κλάδου και μάλλον της Φρυγικής, αλλά όχι της Θρακικής. Σε όλες τις άλλες θρακικές ετυμολογήσεις του, ο Duridanov δέχεται ότι η Θρακική διατήρησε το IE *s τόσο σε αρκτική όσο και σε μεσοφωνηεντική θέση. Continue reading

16 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα