Category Archives: Βαλκανικές γλώσσες

Θέματα σχετικά με τις αρχαίες και τωρινές γλώσσες των Βαλκανίων.

Ο Τάμεσης κι ο Τίμαχος: τα «μαυρονέρια» και ο ΙΕ όρος *temH-os «σκότος»

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω την ΙΕ ρίζα *temH- «μαυρίζω, σκοτεινιάζω» και μια σειρά υδρωνυμίων ανά τον ΙΕ κόσμο που ετυμολογούνται ως «μαυρονέρια» και έχουν παραχθεί από αυτή τη ρίζα. Το διασημότερο από αυτά τα υδρωνύμια είναι ο ποταμός του Λονδίνου Τάμεσης (αγγλικό Thames, κλασικό λατινικό Tamesis). Εκτός από τη ρηματική ρίζα *temH- «μαυρίζω» είναι σίγουρο ότι η ΠΙΕ διέθετε και το σιγμόληκτο ουδέτερο ουσιαστικό *temH-es-*temH-os = «σκότος», με πιο διάσημο απόγονο το σανσκριτικό ουδέτερο tamas = «σκότος» (που μέχρι σήμερα επιβιώνει ως όρος της ινδουιστικής φιλοσοφίας). Continue reading

50 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Πόσο παλιά είναι η Φωνηεντική Ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής;

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω μερικές λατινικές επιγραφές από την ευρύτερη Μυσία/Μοισία που δείχνουν την χαρακτηριστική φωνηεντική ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ). Η ΑΒΡ είναι η δημώδης λατινική ποικιλία από την οποία προέκυψαν η Αρουμανική (Βλαχική, AR), η ΡουμανικήΔακορουμανική, DR) και η Ιστρορουμανική (IR). Έχω αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις (λ.χ. στην ενότητα ΣΤ΄ εδώ) ότι η ΑΒΡ ανύψωση απαντά ήδη σε λατινικά τοπωνύμια του 6ου μ.Χ. αιώνα από την ευρύτερη Θράκη (λ.χ. τα τοπωνύμια Móntēs Gemellī > Γεμελλομοῦντες και Arēna > Ἀρῖνα του Προκοπίου και το τοπωνύμιο Mōns Calvus > Mónte Calvu > Καλβομοῦντις του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη). Με έκπληξη, όμως, διαπίστωσα ότι το φαινόμενο είναι παλαιότερο και απαντά ήδη σε λατινικές επιγραφές του 2ου μ.Χ. αιώνα από τη Μικρά Σκυθία και την Κάτω και Άνω Μυσία (Scythia Minor, Moesia Inferior, Moesia Superior). Continue reading

13 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Δακοθρακικές ετυμολογίες #2, Ιανουάριος 2017

Αποφάσισα να κάνω και μια δεύτερη ανάρτηση για το θέμα, επειδή παρατήρησα ότι υπάρχουν μερικά ενδιαφέροντα πράγματα που δεν ανέφερα στην πρώτη ανάρτηση. Continue reading

67 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Δακοθρακικές ετυμολογίες #1, Ιανουάριος 2017

Στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω μερικές ενδιαφέρουσες δακοθρακικές ετυμολογίες (βλ. Θρακική γλώσσα, Δακο-Μυσική γλώσσα). Το βασικό έναυσμα αυτής της ανάρτησης ήταν η ανάγνωση του συγγράμματος “Thrakisch-Dakische studien: die thrakisch -und dakisch- baltischen sprachbeziehungen” (1969, μπορείτε να το διαβάσετε/κατεβάσετε από εδώ) του βούλγαρου θρακολόγου Ivan Duridanov, στην οποία o Duridanov θέλησε να δείξει τις ομοιότητες μεταξύ του Δακο-Θρακικού και του Βαλτικού κλάδου σε λεξιλόγιο και τρόπο σχηματισμού λέξεων. Μερικές ετυμολογίες τις έχω ήδη αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις, αλλά θα τις ξαναπαρουσιάσω εδώ πιο συμμαζεμένες. Continue reading

11 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η τροπή pt»ft στη ρωμαϊκή Μυσία

Μια από τις φωνολογικές εξελίξεις που χαρακτηρίζουν τη μετάβαση από την αρχαία στη μεσαιωνική Ελληνική είναι η ανομοίωση των δίκλειστων συμφωνικών συμπλεγμάτων:

κτ>χτ, πτ>φτ (/kt/>/χt/, /pt/>/ft/)

παραδείγματα:

κτώ > οχτώ

πτά > εφτά

Continue reading

2 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Ο τσαγκάρης και οι tubrugi birrei των Λομβαρδών

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω μια ποικιλία ενδυματικών όρων της ύστερης αρχαιότητας, επειδή οι δύο από αυτούς απαντούν σε γειτονικά άρθρα του Θεοδοσιανού Κώδικα, ο οποίος εκδόθηκε το 438 επί βασιλείας Θεοδοσίου Β΄.

Continue reading

24 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μεσαίωνας

Ήταν «Γουναράς» ο Βελισάριος;

Όσο πασίγνωστος είναι ο στρατηγός Βελισάριος, άλλο τόσο άγνωστο παραμένει ετυμολογικά το μυστήριο όνομά του. Τι σήμαινε άραγε το όνομα Βελισάριος;

Continue reading

2 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία