Category Archives: Βαλκανικές γλώσσες

Θέματα σχετικά με τις αρχαίες και τωρινές γλώσσες των Βαλκανίων.

Ο θείος, ο μπάρμπας κι ο avunculus

Στη σημερινή ανάρτηση θα πω μερικά λόγια για τους συνώνυμους όρους θείος και μπάρμπας. Ο όρος θεῖος έχει αρχαιοελληνική καταγωγή, ενώ ο όρος μπάρμπας είναι ενετικό/βενετσιάνικο δάνειο στην νεοελληνική και τον εισήγαγε στην βόρεια Ιταλία τον 6° αιώνα το γερμανικό φύλο των Λαγγοβάρδων/Λομβαρδών. Επειδή ο όρος μπάρμπας ΔΕΝ έχει εμφανή γερμανική ετυμολογία, παραμένει άλυτο μυστήριο ποια γλώσσα τον δάνεισε στους Λομβαρδούς. Continue reading

6 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Μια ένδειξη λατινοφωνίας στο δυτικό τμήμα της Εγνατίας οδού

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω κάτι που σχολιάσαμε χθες το βράδυ στα σχόλια σχετικά με την λατινοφωνία επί του δυτικού τμήματος της Εγνατίας οδού (από το Δυρράχιο ως τους Φιλίππους) κατά την ύστερη αρχαιότητα. Continue reading

1 Comment

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία

Η ύστερη λατινική του Ιορδάνη

Στη σημερινή ανάρτηση θα σχολιάσω συνοπτικά την δημώδη φωνολογία της ύστερης λατινικής του Ιορδάνη στα Γετικά και τα Ρωμαϊκά του (~551 μ.Χ.). Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το λατινικό πρωτότυπο των Γετικών, εδώ το πρωτότυπο λατινικό κείμενο των Ρωμαϊκών του και, τέλος, εδώ μπορείτε να διαβάσετε την παλαιά (1915) αγγλική μετάφραση των Γετικών του Charles Christopher Mierow (για μια πιο πρόσφατη αγγλική μετάφραση (2019), δείτε εδώ). Continue reading

30 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Τα ονόματα των ημερών της εβδομάδας

Πως προέκυψε η εβδομάδα ως μονάδα χρόνου και τα ημερωνύμια που χρησιμοποιούμε σήμερα (Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή); Continue reading

8 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Σλαβικές γλώσσες

Η ύστερη Ανατολική Γερμανική τροπή ē»ī

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την ύστερη Ανατολική Γερμανική τροπή ē>ī, μια φωνολογική τροπή που μολονότι ΔΕΝ απαντά κατά κανόνα στην Γοτθική Βίβλο του Ουλφίλα (~350 μ.Χ., η μοναδική εξαίρεση είναι η διτυπία λατ. acētum «ξίδι» > βιβλ. γοτθ. akēt ~ akīt), παρά ταύτα απαντά στο ανθρωπωνυμικό υλικό ΟΛΩΝ των (διεσπαρμένων πια) Ανατολικών Γερμανικών φύλων του 5ου και 6ου μ.Χ. αιώνα: Οστρογότθοι, Βησιγότθοι, Βάνδαλοι, Γέπιδες, Βουργουνδίωνες κλπ. Η τροπή απαντά επίσης σε μερικά γοτθικά τοπωνύμια της Ιταλίας και στο λεξικό της Κριμαϊκής Γοτθικής του 16ου αιώνα που κατέγραψε το 1562 o Φλαμανδός Ogier Ghiselin de Busbecq.

Επειδή είναι εξαιρετικά απίθανο η τροπή αυτή να διαχύθηκε στα ανατολικά γερμανικά φύλα μετά την διασπορά τους (στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να εξαπλωθεί από την Κριμαία ως την Βανδαλική Αφρική και την Βησιγοτθική Ισπανία, προσπερνώντας άλλες ενδιάμεσες γλώσσες), είναι προτιμότερο να υποθέσουμε ότι η τροπή αυτή ήταν ήδη ενεργή τον 4° αιώνα, όσο τα ανατολικά γερμανικά φύλα ήταν ακόμα γεωγραφικά συγκεντρωμένα γύρω απ΄τα Καρπάθια  και, για κάποιο λόγο, ο Ουλφίλας και η ομάδα μεταφραστών του επέλεξαν να μην την καταγράψουν, ίσως επειδή την θεώρησαν «άκομψη» καινοτομία της καθουμιλουμένης. Continue reading

10 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Τα γερμανικά δάνεια της πρωτοσλαβικής γλώσσας

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω το βιβλίο της Saskia Pronk-Tiethoff The Germanic Loanwords in Proto-Slavic (Rodopi 2013) που πραγματεύεται τα γερμανικά δάνεια που εισήλθαν στην πρωτοσλαβικήΚοινή Σλαβονική) γλώσσα κατά την περίοδο ~ 200-850 μ.Χ. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Σλαβικές γλώσσες

Ο πρωτοσλαβικός όρος Grĭkŭ και ο πρωτοβουλγαρικός όρος «Γρικοί» #1

Στην σημερινή ανάρτηση θα πραγματευτώ ένα θέμα που σχετίζεται με την προηγούμενη (πρώιμη σλαβο-γερμανική γλωσσική επαφή). Εδώ και καιρό οι σλαβιστές έχουν παρατηρήσει μια κοινή ιδιαιτερότητα του πρωτοσλαβικού όρου Grĭkŭ = «ελληνόφωνος (Ρωμαίος)» και των όρων «Γρικοί, Γρικιστί» των πρωτοβουλγαρικών επιγραφών, όπως η επιγραφή του Τσαταλάρ. Η ιδιαιτερότητα αυτή έγκειται στην περίεργη απόδοση ως /i/ του μονοφθογγοποιημένου λατινικού «ae» > e (Graeci > Greci). Η γλώσσα που δάνεισε στους πρωτοσλάβους και τους πρωτοβούλγαρους τον δημώδη λατινικό όρο Grecu είναι μια γλώσσα που έκανε την τροπή Grék- > Grík- πριν δανείσει τον όρο σε πρωτοσλάβους και πρωτοβούλγαρους. Ορισμένοι τολμηροί όπως ο Simeonov έφτασαν σε σημείο να προτείνουν μέχρι και θρακική διαμεσολάβηση για να εξηγήσουν το παράξενο αυτό /i/, χωρίς να έχουν συνειδητοποιήσει ότι η ανύψωση e>i (και ενίοτε ē >ī) είναι ιδιάζoν χαρακτηριστικό της … ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ (Γοτθική κλπ), μία γλώσσα με την οποία οι πρωτοσλάβοι ήταν σε στενή και συνεχή επαφή καθ΄όλη την περίοδο 150-600. Continue reading

5 Comments

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα, Μεσαίωνας, Σλαβικές γλώσσες