Category Archives: Γλωσσολογία

Η Γλωσσολογία είναι νομοτελειακή και μεθοδική επιστήμη. Πριν εκφέρετε άποψη για κάποιο γλωσσολογικό θέμα φροντίστε πρώτα να μάθετε τους νόμους και τις μεθόδους της.

Ο Τάμεσης κι ο Τίμαχος: τα «μαυρονέρια» και ο ΙΕ όρος *temH-os «σκότος»

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω την ΙΕ ρίζα *temH- «μαυρίζω, σκοτεινιάζω» και μια σειρά υδρωνυμίων ανά τον ΙΕ κόσμο που ετυμολογούνται ως «μαυρονέρια» και έχουν παραχθεί από αυτή τη ρίζα. Το διασημότερο από αυτά τα υδρωνύμια είναι ο ποταμός του Λονδίνου Τάμεσης (αγγλικό Thames, κλασικό λατινικό Tamesis). Εκτός από τη ρηματική ρίζα *temH- «μαυρίζω» είναι σίγουρο ότι η ΠΙΕ διέθετε και το σιγμόληκτο ουδέτερο ουσιαστικό *temH-es-*temH-os = «σκότος», με πιο διάσημο απόγονο το σανσκριτικό ουδέτερο tamas = «σκότος» (που μέχρι σήμερα επιβιώνει ως όρος της ινδουιστικής φιλοσοφίας). Continue reading

50 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Πόσο παλιά είναι η Φωνηεντική Ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής;

Στη σημερινή ανάρτηση θα παρουσιάσω μερικές λατινικές επιγραφές από την ευρύτερη Μυσία/Μοισία που δείχνουν την χαρακτηριστική φωνηεντική ανύψωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ). Η ΑΒΡ είναι η δημώδης λατινική ποικιλία από την οποία προέκυψαν η Αρουμανική (Βλαχική, AR), η ΡουμανικήΔακορουμανική, DR) και η Ιστρορουμανική (IR). Έχω αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις (λ.χ. στην ενότητα ΣΤ΄ εδώ) ότι η ΑΒΡ ανύψωση απαντά ήδη σε λατινικά τοπωνύμια του 6ου μ.Χ. αιώνα από την ευρύτερη Θράκη (λ.χ. τα τοπωνύμια Móntēs Gemellī > Γεμελλομοῦντες και Arēna > Ἀρῖνα του Προκοπίου και το τοπωνύμιο Mōns Calvus > Mónte Calvu > Καλβομοῦντις του Θεοφύλακτου Σιμοκάττη). Με έκπληξη, όμως, διαπίστωσα ότι το φαινόμενο είναι παλαιότερο και απαντά ήδη σε λατινικές επιγραφές του 2ου μ.Χ. αιώνα από τη Μικρά Σκυθία και την Κάτω και Άνω Μυσία (Scythia Minor, Moesia Inferior, Moesia Superior). Continue reading

13 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία

Δακοθρακικές ετυμολογίες #2, Ιανουάριος 2017

Αποφάσισα να κάνω και μια δεύτερη ανάρτηση για το θέμα, επειδή παρατήρησα ότι υπάρχουν μερικά ενδιαφέροντα πράγματα που δεν ανέφερα στην πρώτη ανάρτηση. Continue reading

67 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Δακοθρακικές ετυμολογίες #1, Ιανουάριος 2017

Στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω μερικές ενδιαφέρουσες δακοθρακικές ετυμολογίες (βλ. Θρακική γλώσσα, Δακο-Μυσική γλώσσα). Το βασικό έναυσμα αυτής της ανάρτησης ήταν η ανάγνωση του συγγράμματος “Thrakisch-Dakische studien: die thrakisch -und dakisch- baltischen sprachbeziehungen” (1969, μπορείτε να το διαβάσετε/κατεβάσετε από εδώ) του βούλγαρου θρακολόγου Ivan Duridanov, στην οποία o Duridanov θέλησε να δείξει τις ομοιότητες μεταξύ του Δακο-Θρακικού και του Βαλτικού κλάδου σε λεξιλόγιο και τρόπο σχηματισμού λέξεων. Μερικές ετυμολογίες τις έχω ήδη αναφέρει σε παλαιότερες αναρτήσεις, αλλά θα τις ξαναπαρουσιάσω εδώ πιο συμμαζεμένες. Continue reading

11 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η σανσκριτική λέξη για τον «πόλεμο»

Η ιδέα για τη σημερινή έκτακτη και σύντομη ανάρτηση προέκυψε χθες το βράδυ, καθώς έβλεπα την ταινία «Άφιξη» (Arrival). Ευτυχώς η επίμαχη σκηνή ήταν στο πρώτο δεκάλεπτο, γιατί πάνω στο μισάωρο με πήρε ο ύπνος.

Continue reading

11 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η τροπή pt»ft στη ρωμαϊκή Μυσία

Μια από τις φωνολογικές εξελίξεις που χαρακτηρίζουν τη μετάβαση από την αρχαία στη μεσαιωνική Ελληνική είναι η ανομοίωση των δίκλειστων συμφωνικών συμπλεγμάτων:

κτ>χτ, πτ>φτ (/kt/>/χt/, /pt/>/ft/)

παραδείγματα:

κτώ > οχτώ

πτά > εφτά

Continue reading

2 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η διάσπαση της Λατινικής σε ρωμανικές γλώσσες #6

Στην προηγούμενη ανάρτηση εξήγησα την απλοποίηση του ονοματικού κλιτικού συστήματος της ύστερης δημώδους Λατινικής και πως προέκυψαν οι ρωμανικοί πληθυντικοί. Στη σημερινή τελευταία ανάρτηση της σειράς θα περιγράψω την γένεση του οριστικού άρθρου, τους περιφραστικούς χρόνους και, τέλος, θα εστιάσω σε κάποια θέματα της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ). Continue reading

10 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα