Category Archives: Γλωσσολογία

Η Γλωσσολογία είναι νομοτελειακή και μεθοδική επιστήμη. Πριν εκφέρετε άποψη για κάποιο γλωσσολογικό θέμα φροντίστε πρώτα να μάθετε τους νόμους και τις μεθόδους της.

Το λατινικό επίθημα -(i)ānus

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω το πασίγνωστο και παραγωγικότατο λατινικό επίθημα -(i)ānus, το οποίο διατήρησε την παραγωγικότητά του στις θυγατρικές ρωμανικές γλώσσες. Continue reading

Leave a comment

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Τα παλαιότερα κείμενα των ρωμανικών γλωσσών #2: Η ασίγματη ανατολή

Στην προηγούμενη ανάρτηση παρουσίασα τα παλαιότερα κείμενα των δυτικών ρωμανικών γλωσσών (ρωμανικές ποικιλίες Γαλλίας, Ιβηρικής χερσονήσου και Σαρδηνίας) που ονομάζονται σιγματικές επειδή διατήρησαν το υστερολατινικό τελικό /s/. Στην σημερινή ανάρτηση θα πραρουσιάσω τα παλαιότερα κείμενα των ανατολικών (Ιταλο-Βαλκανικών) ρωμανικών γλωσσών που λέγονται ασίγματες επειδή απώλεσαν το υστερολατινικό τελικό /s/ λόγω της τροπής /s/>/y/ σε τελική θέση. Continue reading

Leave a comment

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Τα παλαιότερα κείμενα των ρωμανικών γλωσσών #1: Η σιγματική δύση

Έχω αφιερώσει μια ολόκληρη σειρά αναρτήσεων για την διάσπαση της Λατινικής στις θυγατρικές ρωμανικές/νεολατινικές γλώσσες. Στην σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω τα παλαιότερα κείμενα των δυτικών ή σιγματικών ρωμανικών γλωσσών, ενώ στην επόμενη ανάρτηση θα περιγράψω τα παλαιότερα κείμενα των ανατολικών (Ιταλο-Βαλκανικών) ή ασίγματων ρωμανικών γλωσσών. Continue reading

Leave a comment

Filed under ρωμανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η λέξη κάπ(π)α είναι ιταλική ή ρωμαίικη;

Κοίταξα τα διαδικτυακά λεξικά πριν από λίγο και παρατήρησα ότι θεωρούν τον όρο κάπ(π)α ως «ιταλικό» δάνειο στην νεοελληνική. Ισχύει αυτή η παραγωγή;

Continue reading

5 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

100 θρακικά εθνικά σε -ηνός

Στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω 100 θρακικά εθνικά (επίθετα δηλωτικά του τόπου καταγωγής) σε -ηνός. Έχω παραθέσει σε παλαιότερη ανάρτηση τoν ετυμολογικό σχολιασμό του θρακολόγου Ivan Duridanov για το (δακο)θρακικό επίθημα -ηνός (εδώ στην ενότητα #1), το οποίο δεν πρέπει να συγχυθεί με το μικρασιατικό ταυτόηχο και ισολειτουργικό επίθημα -ηνός που συνεχίζει στην βυζαντινή περίοδο (λ.χ. Δαμασκηνός), το οποίο, με τη σειρά του, φαίνεται να έχει απώτερη λουβική καταγωγή (λουβ. -wanni, το μικρασιατικό επίθημα το έχω περιγράψει εδώ στην ενότητα #4). Continue reading

9 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η πρωτοβλαχική (ΚΑΒΡ) γλώσσα

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την πρωτοβλαχική ή ΚΑΒΡ (Κοινή Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική) γλώσσα, δηλαδή τις φωνολογικές και μορφοσυντακτικές εξελίξεις που μπορούν να αναχθούν στον κοινό πρόγονο των θυγατρικών ΑΒΡ ποικιλιών (Ρουμανική, Αρμανική, Ρεμενική, Μογλενίτικη και Ιστρορουμανική), ο οποίος μιλιόταν στην πρωτοβλαχική κοιτίδα κατά την περίοδο 500-700. Ο Carlo Tagliavini το 1972 χρησιμοποίησε τον όρο «πρωτορουμανική γλώσσα» (proto-Rumeno) για την ΚΑΒΡ, ο οποίος είναι παρωχημένος και ρουμανοκεντρικός. Όποιος μιλάει για «πρωτορουμανική» γλώσσα, αποδέχεται ότι οι όλες οι θυγατρικές ΑΒΡ ποικιλίες είναι «ρουμανικές» διάλεκτοι, κάτι που φυσικά δεν ισχύει, όπως εξηγούν οι γλωσσολόγοι Σταμάτης Μπέης (εδώ 14:18-16:40) και Victor Friedman (εδώ 18:00-28 : ‘if people think that what they speak is a language, then it’s a language’ και παρακάτω προσθέτει ότι οι διαφορές της Αρμανικής και της Ρουμανικής δείχνουν ότι η διάσπαση του κοινού τους προγόνου συνέβη σχεδόν 1000 χρόνια πριν: ‘a thousand years of difference’). Χρειαζόμαστε επομένως έναν ουδέτερο όρο για να περιγράψουμε τον κοινό πρόγονο και πιστεύω ότι οι όροι «πρωτοβλαχική» γλώσσα και «Κοινή ΑΒΡ» ταιριάζουν μια χαρά. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Ο αφορισμός της πρωτοβλαχικής κοιτίδας

Στην σημερινή προτελευταία ανάρτηση της σειράς αναρτήσεων για την καταγωγή των Βλάχων θα προσπαθήσω να αφορίσω την πρωτοβλαχική κοιτίδα με γλωσσολογικούς συλλογισμούς. Χρησιμοποιώ τον όρο «πρωτοβλαχική γλώσσα» για να δηλώσω την Κοινή ΑΒΡ (Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική, Eastern Balkan Romance EBR), δηλαδή τον κοινό πρόγονο των σημερινών ποικιλιών της ΑΒΡ (Ρουμανική, Αρμανική, Ρεμενική, Μογλενίτικη, Ιστρορουμανική). Σε παλαιότερη ανάρτηση ανέφερα τι πιστεύει η πλειοψηφία των γλωσσολόγων για την πρωτοβλαχική κοιτίδα. Ας δούμε πως προκύπτει αυτό το συμπέρασμα, θέτοντας το ερώτημα:

Σε ποια μέρη των Βαλκανίων διαμορφώθηκε σταδιακά η Κοινή ΑΒΡ κατά την ύστερη αρχαιότητα (περ. 150-600); Continue reading

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Μυθοθρυψία