Category Archives: Γλωσσολογία

Η Γλωσσολογία είναι νομοτελειακή και μεθοδική επιστήμη. Πριν εκφέρετε άποψη για κάποιο γλωσσολογικό θέμα φροντίστε πρώτα να μάθετε τους νόμους και τις μεθόδους της.

Το όνομα Ζιζέλ και η υστερολατινική επένθεση sl»skl

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την υστερολατινική επένθεση sl>skl, όπως αυτή μαρτυρείται σε γερμανικά ονόματα της ύστερης αρχαιότητας που περιέχουν το θέμα του ονόματος Ζιζέλ/Γκιζέλα. Continue reading

Advertisements

Leave a comment

Filed under Γλωσσολογία

Η κοιτίδα της ΑΒΡ κατά τον Carlo Tagliavini και τους Asya Pereltsvaig & Martin Lewis

Κάνω αυτή την έκτακτη και σύντομη ανάρτηση επειδή κάποιος σχολιαστής πριν από λίγο με ρώτησε για την κοιτίδα της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ, ο κοινός γλωσσικός πρόδρομος της Ρουμανικής, Αρμανικής, Ρεμενικής, Μογλενοβλαχικής και Ιστρορουμανικής).

Θα παραθέσω μερικές σελίδες από βιβλία όπου οι γλωσσολόγοι Carlo Tagliavini (από τους κορυφαίους ρωμανιστές του προηγούμενου αιώνα) και Asya Pereltsvaig (μαζί με τον Matin Lewis) αναλύουν το ζήτημα της κοιτίδας της ΑΒΡ/ρουμανικής. Continue reading

12 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #4

Όπως εξήγησα και στην προηγούμενη ανάρτηση, στo πρώτο μέρος της σημερινής ανάρτησης θα περιγράψω τους ΙΕ παραθετικούς βαθμούς των επιθέτων και στο δεύτερο θα παραθέσω τα γενικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρούσα σειρά αναρτήσεων (βλ. τις προηγούμενες αναρτήσεις #1, #2, #3). Continue reading

13 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα το ρηματικό σύστημα Cowgill-RixΑ. Ρήμα») της Ύστερης ΠΙΕ (LPIE). Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω συνοπτικά την LPIE ονοματική κλίση και θα ολοκληρώσω το θέμα της σειράς στην επόμενη και τελευταία ανάρτηση όπου θα εξηγήσω τα ΙΕ παραθετικά επιθήματα των επιθέτων και θα παραθέσω τα τελικά συμπεράσματα για την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Continue reading

16 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #2

Στην προηγούμενη ανάρτηση επιχείρησα να εξηγήσω πως οι γλωσσολόγοι εκτιμούν την φυλογενετική συγγένεια των (συγγενικών) γλωσσών και γιατί υπάρχει σχετική ομοφωνία για το σχήμα της διάσπασης της ΠΙΕ: ο αρχαϊκός ανατολιακός κλάδος αποσχίστηκε πρώτος, ο Τοχαρικός δεύτερος, η εναπομείνασα ΠΙΕ απέκτησε τα όψιμα χαρακτηριστικά της Ύστερης ΠΙΕ που κληρονόμησαν οι υπόλοιποι θυγατρικοί κλάδοι, η αρκετά πιθανή ύπαρξη ενός «βραχύβιου» Ιταλο-Κελτικού κλάδου και, τέλος, η ιδιαίτερη συγγένεια που συνδέει την Ελληνική με τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο, η οποία είναι ενδεικτική της γεωγραφικής γειτνίασης των προδρόμων τους στις αρχές της τρίτης π.Χ. χιλιετίας.

Στη σημερινή ανάρτηση κι την επόμενη θα κάνω μια παρουσίαση της αναδομημένης γραμματικής της Ύστερης ΠΙΕ (Late PIE, LPIE), γιατί η τελευταία είναι η αφετηρία που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε ποια στοιχεία των θυγατρικών γλωσσών συνιστούν αρχαϊσμούς (διατήρηση του αρχικού «σχήματος») και ποια αποτελούν νεωτερισμούς (καινοτομική αλλαγή) και, με φόντο την LPIE γραμματική και κάποια άλλα στοιχεία, θα προσπαθήσω να δείξω την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Στην παρούσα ανάρτηση θα ασχοληθώ με το ΙΕ ρήμα, αφήνοντας τα υπόλοιπα για την επόμενη ανάρτηση. Continue reading

4 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #1

Στη σημερινή ανάρτηση θα αναπτύξω αναλυτικότερα την ομότιτλη ενότητα #2 της ανάρτησης για την προϊστορία της Ελληνικής γλώσσας, προσπαθώντας ειδικότερα να εξηγήσω γιατί οι γλωσσολόγοι πιστεύουν ότι, εντός της ΙΕ οικογένειας, η Ελληνική έχει μεγαλύτερη συγγένεια με τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο παρά με τους ιστορικούς της γείτονες όπως ο Ανατολιακός κλάδος και ο Ιταλικός κλάδος (ο κλάδος της Λατινικής). Continue reading

11 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η διάδοση της γαλλικής προφοράς του /r/ στην βορειοδυτική Ευρώπη

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα κοινωνιογλωσσολογικό φαινόμενο στο οποίο έχει τύχει να αναφερθώ σε παλαιότερες αναρτήσεις, χωρίς όμως να το αναπτύξω διεξοδικά. Το φαινόμενο αυτό είναι η διάδοση της γαλλικής (i.e., παριζιάνικης) προφοράς του /r/ (uvular trill = σταφυλικό παλλόμενο) εκτός Γαλλίας (Γερμανία, Ολλανδία, Σκανδιναβία, ΒΔ Ιταλία), η οποία συνέβη σε μια εποχή (17ος-19ος αιώνας) που η Γαλλική γλώσσα διέθετε το κύρος της γλώσσας των σαλονιών (η γλώσσα των μοναρχικών αυλών και της διπλωματίας) και είχε εξελιχθεί στην lingua franca της ευρωπαϊκής διανόησης (τέχνες, επιστήμες κλπ). Η γαλλομάθεια έγινε συνυφασμένη με την αστική κουλτούρα της βορειοδυτικής, ηπειρωτικής Ευρώπης (ιδίως στον γερμανικόφωνο βορρά [Ολλανδία, Γερμανία, Σκανδιναβία], αλλά και στην ΒΔ Ιταλία) και, παράλληλα, η γαλλική προφορά του /r/ προσέδιδε στον ομιλητή το κύρος του «κουλτουριάρη αστού».  Η διάδοση αυτής της προφοράς χαρακτηρίζεται από δύο φάσεις: σε μια πρώτη φάση ασυνεχούς διασποράς η προφορά  διαδίδεται «αλματικά» από μεγαλούπολη σε μεγαλούπολη, αφήνοντας ανεπηρέαστη την ενδιάμεση επαρχία· σε μια δεύτερη φάση, οι μεγαλουπόλεις αρχίζουν να διαδίδουν τοπικά την προφορά στις παρακείμενες επαρχίες τους, δημιουργώντας μ΄αυτόν τον τρόπο νησίδες προφοράς (βλ. εδώ στον χάρτη τις τρεις παραδοσιακές νησίδες προφοράς στην Γερμανία γύρω από το Βερολίνο, την Κολωνία και την Στουτγάρδη). Continue reading

3 Comments

Filed under Γλωσσολογία