Category Archives: Γλωσσολογία

Η Γλωσσολογία είναι νομοτελειακή και μεθοδική επιστήμη. Πριν εκφέρετε άποψη για κάποιο γλωσσολογικό θέμα φροντίστε πρώτα να μάθετε τους νόμους και τις μεθόδους της.

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #4

Όπως εξήγησα και στην προηγούμενη ανάρτηση, στo πρώτο μέρος της σημερινής ανάρτησης θα περιγράψω τους ΙΕ παραθετικούς βαθμούς των επιθέτων και στο δεύτερο θα παραθέσω τα γενικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρούσα σειρά αναρτήσεων (βλ. τις προηγούμενες αναρτήσεις #1, #2, #3). Continue reading

Advertisements

Leave a comment

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα το ρηματικό σύστημα Cowgill-RixΑ. Ρήμα») της Ύστερης ΠΙΕ (LPIE). Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω συνοπτικά την LPIE ονοματική κλίση και θα ολοκληρώσω το θέμα της σειράς στην επόμενη και τελευταία ανάρτηση όπου θα εξηγήσω τα ΙΕ παραθετικά επιθήματα των επιθέτων και θα παραθέσω τα τελικά συμπεράσματα για την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Continue reading

13 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #2

Στην προηγούμενη ανάρτηση επιχείρησα να εξηγήσω πως οι γλωσσολόγοι εκτιμούν την φυλογενετική συγγένεια των (συγγενικών) γλωσσών και γιατί υπάρχει σχετική ομοφωνία για το σχήμα της διάσπασης της ΠΙΕ: ο αρχαϊκός ανατολιακός κλάδος αποσχίστηκε πρώτος, ο Τοχαρικός δεύτερος, η εναπομείνασα ΠΙΕ απέκτησε τα όψιμα χαρακτηριστικά της Ύστερης ΠΙΕ που κληρονόμησαν οι υπόλοιποι θυγατρικοί κλάδοι, η αρκετά πιθανή ύπαρξη ενός «βραχύβιου» Ιταλο-Κελτικού κλάδου και, τέλος, η ιδιαίτερη συγγένεια που συνδέει την Ελληνική με τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο, η οποία είναι ενδεικτική της γεωγραφικής γειτνίασης των προδρόμων τους στις αρχές της τρίτης π.Χ. χιλιετίας.

Στη σημερινή ανάρτηση κι την επόμενη θα κάνω μια παρουσίαση της αναδομημένης γραμματικής της Ύστερης ΠΙΕ (Late PIE, LPIE), γιατί η τελευταία είναι η αφετηρία που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε ποια στοιχεία των θυγατρικών γλωσσών συνιστούν αρχαϊσμούς (διατήρηση του αρχικού «σχήματος») και ποια αποτελούν νεωτερισμούς (καινοτομική αλλαγή) και, με φόντο την LPIE γραμματική και κάποια άλλα στοιχεία, θα προσπαθήσω να δείξω την θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια. Στην παρούσα ανάρτηση θα ασχοληθώ με το ΙΕ ρήμα, αφήνοντας τα υπόλοιπα για την επόμενη ανάρτηση. Continue reading

4 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η θέση της Ελληνικής στην ΙΕ οικογένεια #1

Στη σημερινή ανάρτηση θα αναπτύξω αναλυτικότερα την ομότιτλη ενότητα #2 της ανάρτησης για την προϊστορία της Ελληνικής γλώσσας, προσπαθώντας ειδικότερα να εξηγήσω γιατί οι γλωσσολόγοι πιστεύουν ότι, εντός της ΙΕ οικογένειας, η Ελληνική έχει μεγαλύτερη συγγένεια με τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο παρά με τους ιστορικούς της γείτονες όπως ο Ανατολιακός κλάδος και ο Ιταλικός κλάδος (ο κλάδος της Λατινικής). Continue reading

11 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η διάδοση της γαλλικής προφοράς του /r/ στην βορειοδυτική Ευρώπη

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα κοινωνιογλωσσολογικό φαινόμενο στο οποίο έχει τύχει να αναφερθώ σε παλαιότερες αναρτήσεις, χωρίς όμως να το αναπτύξω διεξοδικά. Το φαινόμενο αυτό είναι η διάδοση της γαλλικής (i.e., παριζιάνικης) προφοράς του /r/ (uvular trill = σταφυλικό παλλόμενο) εκτός Γαλλίας (Γερμανία, Ολλανδία, Σκανδιναβία, ΒΔ Ιταλία), η οποία συνέβη σε μια εποχή (17ος-19ος αιώνας) που η Γαλλική γλώσσα διέθετε το κύρος της γλώσσας των σαλονιών (η γλώσσα των μοναρχικών αυλών και της διπλωματίας) και είχε εξελιχθεί στην lingua franca της ευρωπαϊκής διανόησης (τέχνες, επιστήμες κλπ). Η γαλλομάθεια έγινε συνυφασμένη με την αστική κουλτούρα της βορειοδυτικής, ηπειρωτικής Ευρώπης (ιδίως στον γερμανικόφωνο βορρά [Ολλανδία, Γερμανία, Σκανδιναβία], αλλά και στην ΒΔ Ιταλία) και, παράλληλα, η γαλλική προφορά του /r/ προσέδιδε στον ομιλητή το κύρος του «κουλτουριάρη αστού».  Η διάδοση αυτής της προφοράς χαρακτηρίζεται από δύο φάσεις: σε μια πρώτη φάση ασυνεχούς διασποράς η προφορά  διαδίδεται «αλματικά» από μεγαλούπολη σε μεγαλούπολη, αφήνοντας ανεπηρέαστη την ενδιάμεση επαρχία· σε μια δεύτερη φάση, οι μεγαλουπόλεις αρχίζουν να διαδίδουν τοπικά την προφορά στις παρακείμενες επαρχίες τους, δημιουργώντας μ΄αυτόν τον τρόπο νησίδες προφοράς (βλ. εδώ στον χάρτη τις τρεις παραδοσιακές νησίδες προφοράς στην Γερμανία γύρω από το Βερολίνο, την Κολωνία και την Στουτγάρδη). Continue reading

3 Comments

Filed under Γλωσσολογία

Η ΙΕ κοιτίδα και ο στεπαίος πολιτισμός Yamnaya

Επειδή αυτές τις ημέρες είχαμε συζήτηση για το θέμα της διασποράς των ΙΕ γλωσσών και της ΙΕ κοιτίδας, παραθέτω δύο ομιλίες (2017) για το θέμα από το συνέδριο του 2017 της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας (American Philοsophical Society): ο παρουσιαστής των ομιλητών είναι ο γλωσσολόγος Brian D. Joseph (Ohio State University) και οι ομιλητές είναι ο γλωσσολογός Andrew Garrett (Berkeley) και ο γενετιστής David Reich (Harvard Medical School). Το θέμα των ομιλιών είναι η αναδυόμενη διεπιστημονική ομοφωνία υπέρ της Στεπικής Θεωρίας (ΙΕ κοιτίδα: Ποντοκασπικές στέπες, περ. 4000-3000 π.Χ.). Continue reading

Leave a comment

Filed under Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Η προϊστορία της Ελληνικής γλώσσας

Κάνω αυτή την ανάρτηση επειδή χθες στα σχόλια ο Μάνος μου έθεσε τα παρακάτω ερωτήματα:

Ποια είναι η αντίστοιχη εθνογλωσσολογική ανάλυση για την αντίστοιχη κάθοδο που συντελέστηκε στην ίδια περιοχή αλλά 2-3 χιλιετίες νωρίτερα, δηλαδή την κάθοδο των “ελληνικών” φύλων στην προ-ελληνική Ελλάδα? Πότε και που αποσχίστηκε ο ελληνικός γλωσσολογικός κλάδος από την ινδοευρωπαϊκή οικογένεια (καθώς είναι γνωστό ότι τα ελληνικά φύλα είχαν ήδη διαμορφώσει τη γλώσσα τους πριν εισέλθουν στην ελληνική χερσόνησο). Έχεις κάποια βιβλιογραφία επί του θέματος? (Εγώ κυρίως το Πόθεν και Πότε οι Έλληνες του Γιαννόπουλου έχω). Ευχαριστώ.

Όλα τα παραπάνω ερωτήματα νομίζω πως μπορούν να χωρέσουν στην παρούσα ανάρτηση με τίτλο «Η προϊστορία της Ελληνικής γλώσσας», όπου θα εξηγήσω τα λίγα που ξέρουμε με κάποια σχετική βεβαιότητα για την διαδικασία γλωσσικής αλλαγής και μεταναστεύσεων που οδήγησε «από την ΠΙΕ στην πρώιμη Ελληνική της Γραμμικής Β.» Continue reading

5 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα