Category Archives: Βυζαντινολογία

Στην κατηγορία αυτή περιέχονται αναρτήσεις που πραγματεύονται βυζαντινολογικά θέματα.

Η λέξη κάπ(π)α είναι ιταλική ή ρωμαίικη;

Κοίταξα τα διαδικτυακά λεξικά πριν από λίγο και παρατήρησα ότι θεωρούν τον όρο κάπ(π)α ως «ιταλικό» δάνειο στην νεοελληνική. Ισχύει αυτή η παραγωγή;

Continue reading

5 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα

Numerus Sermisianus (AD 600)

Επειδή στην χθεσινή ανάρτηση περιέγραψα τους Σερμησιάνους/Σερμησιανούς των Θαυμάτων του Αγίου Δημητρίου (περ. 680 μ.Χ.) που κατέβηκαν από το Σίρμιον της Παννονίας, προσθέτω για συμπλήρωμα ένα άρθρο του Ιταλού Βυζαντινολόγου Giorgo Ravegnani για την μονάδα του ρωμαϊκού στρατού στην βυζαντινή Ιταλία (εξαρχάτο) που έφερε το όνομα númerus Sermisiánus = κατάλογος/τάγμα Σερμησιανών. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η εργαλειοποίηση της εθνοτικότητας

Επειδή στην χθεσινή ανάρτηση ανέφερα τον Γότθο (?) αξιωματικό του ρωμαϊκού στρατού Βέσσα, τον οποίο ο Βελισάριος έστειλε να μιλήσει στα γοτθικά (τῇ Γότθων φωνῇ) στην πολέμια γοτθική φρουρά της Νεαπόλεως, για να της αποσπάσει την προσοχή, και αναφέρθηκε στην ανάρτηση και στα σχόλια η πρωτογερμανική έννοια της βεντέτας (PGmc *faihiθō > αγγλ. feud, λομβ. > ιταλ. faida κλπ), θυμήθηκα ένα συμβάν της ιστορίας του Πρίσκου που δείχνει με γλαφυρό τρόπο την εργαλειοποίηση της εθνοτικότητας (instrumentalization of ethnicity).  Εργαλειοποίηση της εθνοτικότητας θα πει χρήση ένος υπαρκτού ή επινοημένο εθνοτικού τοιχίου ως βολικό εργαλείο για την επίτευξη κάποιου στόχου, μια κοινωνική διαδικασια που πρώτος περιέγραψε συστηματικά ο Fredrik Barth. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Οι υπερδουνάβιοι Βλάχοι (12ος-15ος αιώνας)

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τις πρώτες αναφορές στους υπερδουνάβιους Βλάχους (οι πρόγονοι των σημερινών Ρουμάνων και Μολδαβών) από τον 12° ως τον 15° αιώνα, ένα ενδιαφέρον θέμα που κατά καιρούς έχουμε συζητήσει στα σχόλια παλαιότερων αναρτήσεων, στο οποίο δεν έτυχε να αφιερώσω ξεχωριστή ανάρτηση. Continue reading

11 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Τι φρούτα βγάζει η Θράκη;

Ο τίτλος της σημερινής ανάρτησης είναι εμπνευσμένος από την ατάκα «τι φρούτα βγάζει η Καλαμάτα;» της ταινίας Η Παριζιάνα. Το λατινικό κείμενο Expositio totius mundi et gentium (Περιγραφή όλου του κόσμου και των εθνών) είναι η λατινική μετάφραση ενός συγγράμματος που γράφτηκε στην ελληνική γλώσσα επί βασιλείας Κωνσταντίου B΄ (337-361). Το πρωτότυπο ελληνικό κείμενο δεν διασώθηκε και έχουμε μόνο την λατινική μετάφραση. Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Ιστορία

Ρωμαίοι και βάρβαροι στα ποιήματα του Βεναντίου Φορτουνάτου

Συνεχίζοντας την περιγραφή των κεφαλαίων του βιβλίου της Erica Buchberger που ξεκίνησα στην προηγούμενη ανάρτηση, στην σημερινή ανάρτηση θα σχολιάσω τα ποιήματα του Βεναντίου Φορτουνάτου. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Το βιβλίο A Greek Roman Empire του Fergus Millar #1

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω το εξαιρετικό βιβλίο A Greek Roman Empire: Power and Belief Under Theodosius II (University of California Press 2006) του διακεκριμένου ιστορικού Fergus Millar, που εξέπνευσε πριν δυο εβδομάδες. Το βιβλίο εξετάζει το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος κατά την μακρόχρονη βασιλεία του Θεοδοσίου Β΄ (408-450) και την κυριαρχία της ελληνικής γλώσσας (μητρική γλώσσα της πλειοψηφίας των υπηκόων, κυρίαρχη λόγια γραπτή γλώσσα, lingua franca, γλώσσα της επαρχιακής διοίκησης, και γλώσσα της εκκλησίας) στην κοινωνία αυτού του κράτους. Continue reading

11 Comments

Filed under Βυζαντινολογία