Category Archives: Βυζαντινολογία

Στην κατηγορία αυτή περιέχονται αναρτήσεις που πραγματεύονται βυζαντινολογικά θέματα.

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Σύντομη Ιστορία του πατριάρχη Νικηφόρου #3

Αυτή θα είναι η τρίτη και τελευταία ανάρτηση της σειράς με θέμα τη Σύντομη Ιστορία του πατριάρχη Νικηφόρου. Μπορείτε να διαβάσετε τις προηγούμενες δύο εδώ: #1, #2. Continue reading

Advertisements

2 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Σύντομη Ιστορία του πατριάρχη Νικηφόρου #2

Μετά την πρώτη εισαγωγική ανάρτηση στο θέμα της Σύντομης Ιστορίας του πατριάρχη Νικηφόρου, στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω τον εθνολογικό σχολιασμό, τον οποίο θα ολοκληρώσω στην επόμενη ανάρτηση. Continue reading

3 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Σύντομη Ιστορία του πατριάρχη Νικηφόρου #1

Η σημερινή ανάρτηση θα είναι η πρώτη της σειράς με θέμα τον εθνολογικό σχολιασμό της Σύντομης Ιστορίας του πατριάρχη Νικηφόρου Α΄. Η Σύντομος Ιστορία του πατριάρχη Νικηφόρου (διήγηση των γεγονότων της περιόδου 602-769) και η Χρονογραφία του Θεοφάνη του Ομολογητή είναι τα πρώτα ιστοριογραφικά έργα που εγκαινιάζουν την βυζαντινή ιστοριογραφία της Μέσης Περιόδου, τα οποία εμφανίστηκαν ύστερα από ένα κενό 150 περίπου ετών (640-790 μ.Χ.), κατά το οποίο η ιστοριογραφία είχε παραμεληθεί κατά τους λεγόμενους «Σκοτεινούς Αιώνες του Βυζαντίου». Ενώ μπορούμε να πούμε με σχετική βεβαιότητα ότι η Χρονογραφία του Θεοφάνη συγγράφηκε κατά την περίοδο 810-4, δεν υπάρχει παρόμοια βεβαιότητα στην χρονολόγηση της Σύντομης Ιστορίας, για την οποία το μόνο που μπορούμε να πούμε με ανάλογη βεβαιότητα είναι ότι συγγράφηκε εντός της περιόδου 780-828. Ωστόσο, όπως θα εξηγήσω παρακάτω, υπάρχει μια σειρά επιχειρημάτων που δείχνουν ότι η Σύντομος Ιστορία μάλλον συγγράφηκε κατά την περίοδο 786-791 και, συνεπώς, είναι προγενέστερη της Χρονογραφίας κατά μια εικοσαετία πάνω κάτω. Continue reading

2 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία

Το λουκάνικο, η Λευκανία, και ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης

Η σημερινή ανάρτηση προέκυψε απρόοπτα μέσα στις γιορτές και έχει ως θέμα την ιστορία του όρου λουκάνικο. Έτυχε να ρωτήσω αυτές τις μέρες τον Αντώνη Καλδέλλη αν ο όρος λουκάνικο απαντά στην βυζαντινή γραμματεία, και μου απάντησε πως ο όρος απαντά πολλάκις στην βυζαντινή γραμματεία και απαντά στην Ελληνική γλώσσα ήδη από την ύστερη αρχαιότητα (λ.χ. στην περιγραφή των τροφίμων και των τιμών τους που κατέγραψε ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης [από τη Μεγάλη Ερμούπολη της Αιγύπτου] λίγο μετά το 320 μ.Χ. στην λεπτομερή περιγραφή του ταξιδιού του στην Εώα Διοίκηση). Continue reading

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η μάχη του Λαλακάοντος ποταμού: τα Ρωμαίων ήθη εν δράσει

Τις προάλλες έτυχε να αναφέρω στα σχόλια τη μάχη του Λαλακάοντος ποταμού (863 μ.Χ.) μεταξύ των Ρωμαίων και των Αράβων και θυμήθηκα ένα θέμα για το οποίο ήθελα να γράψω. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία

Η πόλις, η civitas, και ο πατήρ πατρίδος

Η Anna Lazzarini στο εξαιρετικό κεφάλαιοpolis e civitas (πόλις και civitas) του βιβλίου της Polis in fabula: Metamorfosi della città contemporanea (Sellerio, 2012) επιχειρεί να εξηγήσει γιατί ήταν οι Ρωμαίοι και όχι οι Έλληνες ο αρχαίος λαός που δημιούργησε μια orbis (σφαίρα, οικουμένη) από μια urbs (πόλη) και, η πρώτη και βασικότερη αιτία που προσδιορίζει είναι μια παρατήρηση που έκανε το 1974 ο διάσημος γλωσσολόγος Émile Benveniste. Continue reading

27 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Συνέντευξη με τον Αντώνη Καλδέλλη για την Βυζαντινή ταυτότητα

Η ιδέα της σημερινής ανάρτησης προέκυψε έναν περίπου χρόνο πριν, όταν εγώ και ο Πέρτιναξ ρωτήσαμε τον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Αντώνη Καλδέλλη αν ενδιαφερόταν για μια συνέντευξη, στην οποία θα μας απαντούσε ορισμένα ερωτήματα με θέμα την βυζαντινή ταυτότητα. Ο Καλδέλλης αποδέχτηκε θερμά την πρόσκλησή μας, αλλά μας ζήτησε να το καθυστερήσουμε επειδή ήταν πνιγμένος στη δουλειά. Όταν ένα περίπου εξάμηνο αργότερα ήταν διαθέσιμος πια ο Καλδέλλης, έτυχε να έχω εγώ κάποιες υποχρεώσεις και έτσι η συνέντευξη αναβλήθηκε για μερικούς ακόμα μήνες. Τελικά, έφτασε επιτέλους η στιγμή της δημοσίευσης της ανάρτησης και θέλουμε να ξαναευχαριστήσουμε και δημόσια τον Αντώνη Καλδέλλη για τη χάρη που μας έκανε και το ενδιαφέρον που έδειξε για τη συνέντευξη. Continue reading

39 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας