Category Archives: Βυζαντινολογία

Στην κατηγορία αυτή περιέχονται αναρτήσεις που πραγματεύονται βυζαντινολογικά θέματα.

Το λουκάνικο, η Λευκανία, και ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης

Η σημερινή ανάρτηση προέκυψε απρόοπτα μέσα στις γιορτές και έχει ως θέμα την ιστορία του όρου λουκάνικο. Έτυχε να ρωτήσω αυτές τις μέρες τον Αντώνη Καλδέλλη αν ο όρος λουκάνικο απαντά στην βυζαντινή γραμματεία, και μου απάντησε πως ο όρος απαντά πολλάκις στην βυζαντινή γραμματεία και απαντά στην Ελληνική γλώσσα ήδη από την ύστερη αρχαιότητα (λ.χ. στην περιγραφή των τροφίμων και των τιμών τους που κατέγραψε ο Θεοφάνης ο Ερμουπολίτης [από τη Μεγάλη Ερμούπολη της Αιγύπτου] λίγο μετά το 320 μ.Χ. στην λεπτομερή περιγραφή του ταξιδιού του στην Εώα Διοίκηση). Continue reading

Advertisements

2 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ιστορία, Μεσαίωνας

Η μάχη του Λαλακάοντος ποταμού: τα Ρωμαίων ήθη εν δράσει

Τις προάλλες έτυχε να αναφέρω στα σχόλια τη μάχη του Λαλακάοντος ποταμού (863 μ.Χ.) μεταξύ των Ρωμαίων και των Αράβων και θυμήθηκα ένα θέμα για το οποίο ήθελα να γράψω. Continue reading

Leave a comment

Filed under Βυζαντινολογία

Η πόλις, η civitas, και ο πατήρ πατρίδος

Η Anna Lazzarini στο εξαιρετικό κεφάλαιοpolis e civitas (πόλις και civitas) του βιβλίου της Polis in fabula: Metamorfosi della città contemporanea (Sellerio, 2012) επιχειρεί να εξηγήσει γιατί ήταν οι Ρωμαίοι και όχι οι Έλληνες ο αρχαίος λαός που δημιούργησε μια orbis (σφαίρα, οικουμένη) από μια urbs (πόλη) και, η πρώτη και βασικότερη αιτία που προσδιορίζει είναι μια παρατήρηση που έκανε το 1974 ο διάσημος γλωσσολόγος Émile Benveniste. Continue reading

27 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Συνέντευξη με τον Αντώνη Καλδέλλη για την Βυζαντινή ταυτότητα

Η ιδέα της σημερινής ανάρτησης προέκυψε έναν περίπου χρόνο πριν, όταν εγώ και ο Πέρτιναξ ρωτήσαμε τον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Αντώνη Καλδέλλη αν ενδιαφερόταν για μια συνέντευξη, στην οποία θα μας απαντούσε ορισμένα ερωτήματα με θέμα την βυζαντινή ταυτότητα. Ο Καλδέλλης αποδέχτηκε θερμά την πρόσκλησή μας, αλλά μας ζήτησε να το καθυστερήσουμε επειδή ήταν πνιγμένος στη δουλειά. Όταν ένα περίπου εξάμηνο αργότερα ήταν διαθέσιμος πια ο Καλδέλλης, έτυχε να έχω εγώ κάποιες υποχρεώσεις και έτσι η συνέντευξη αναβλήθηκε για μερικούς ακόμα μήνες. Τελικά, έφτασε επιτέλους η στιγμή της δημοσίευσης της ανάρτησης και θέλουμε να ξαναευχαριστήσουμε και δημόσια τον Αντώνη Καλδέλλη για τη χάρη που μας έκανε και το ενδιαφέρον που έδειξε για τη συνέντευξη. Continue reading

21 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #5

Η παρούσα ανάρτηση θα είναι η προτελευταία της σειράς (#1, #2, #3, #4) με θέμα τη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου. Κάποια στιγμή θα ακολουθήσει και μια τελευταία ανάρτηση με ό,τι άφησα ασχολίαστο στις πέντε πρώτες αναρτήσεις. Continue reading

5 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #4

Στην προηγούμενη ανάρτηση περιέγραψα τον τρόπο με τον οποίο ο Ζώσιμος χειρίζεται τη ρωμαϊκή ταυτότητα ως «ἀξίωμα» (προνόμιο που συνεπάγεται ορισμένες υποχρεώσεις προς τη ρωμαϊκή κοινότητα) και κατανοεί τη ρωμαϊκή επικράτεια ως το χωρικά οριοθετημένο πεδίο εφαρμογής του ρωμαϊκού νόμου (κατὰ Ῥωμαίων νόμους ζῆν/βιοτεύειν). Τα δύο αυτά θέματα είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη ρωμαϊκή έννοια της rēspūblica (κοινά πράγματα, πολιτεία), το οποίο είναι το θέμα που θα πραγματευθώ στη σημερινή ανάρτηση. Continue reading

4 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία

Εθνολογικές παρατηρήσεις στη Νέα Ιστορία του Ζωσίμου #3

Στην προηγούμενη ανάρτηση της σειράς περιέγραψα το σκοπό του Ζωσίμου στη συγγραφή της Νέας Ιστορίας, την ανάπτυξη της πολεμικής φειδούς που θα κληρονομήσουν οι Βυζαντινοί Ρωμαίοι, και, τέλος, προσπάθησα να αποσαφηνίσω τη σημασία των όρων «ἔθνος», «τέλος», «αὐτόμολοι/σύμμαχοι», «ἐκμέλεια», «Σκύθαι», «Γερμανοί», «Κελτοί» και «Γαλάται». Continue reading

Leave a comment

Filed under Αρχαιότητα, Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία