Το ρήμα manicare στην λατινική versio vulgata του Ιερωνύμου

Στην σημερινή σύντομη ανάρτηση θα περιγράψω το λατινικό ρήμα mānicāre = «σηκώνομαι απ΄τα χαράματα για να πάω κάπου» που χρησιμοποίησε στην λατινική μετάφραση της Βίβλου ο Ιλλυρικιανός Ιερώνυμος (ο Hieronymus noster του κόμητος Μαρκελλίνου), το οποίο επιβιώνει στην Ρουμανική (a mâneca) και την Αλβανική (mëngoj).

Το ρήμα είναι παράγωγο του λατινικού όρου māne = «πρωί, ξημέρωμα» (λ.χ. αρμανικό mãne /mãni ~ ρουμανικό mâine ~ ιταλικό do-mani = «αύριο» και αρμανικό di-min-eatsã ~ ρουμανικό di-min-eață = «πρωί»).

Ο Ιερώνυμος απέδωσε με το mānicāre το ελληνικό ρήμα ὀρθρίζω/ὀρθρεύω = «σηκώνομαι απ΄τα χαράματα (για να πάω κάπου)» (ὄρθρος = «πολύ πρωί πριν βγει ο ήλιος και πριν λαλήσει ο πετεινός») στο παρακάτω χωρίο από το Κατά Λουκάν ευαγγέλιο:

[Κατά Λουκάν, 21.38]  καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὤρθριζε πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ ἀκούειν αὐτοῦ.

[Vg, 21.38] et omnis populus manicabat ad eum in templo audire eum

Όπως ήδη προανέφερα, το λατινικό αυτό ρήμα επιβιώνει στην Ρουμανική και την Αλβανική. Παραθέτω μερικές σελίδες του Joachim Matzinger από το εγχειρίδιο ΙΕ γλωσσολογίας Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics: An International Handbook (επιμ. Jared Klein, Brian Joseph, Matthias Fritz, De Gruyter 2016):

Advertisements

6 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

6 responses to “Το ρήμα manicare στην λατινική versio vulgata του Ιερωνύμου

  1. f

    για να μη μένουν λάθος εντυπώσεις η λέξη αύριο δεν έχει μόνο τον τύπο mãni ( ιδιώματα που εμφανίζουν στένωση στην κατάληξη) αλλά και măne , πιστεύω ότι από τη στιγμή που δεν έχει τυποποιηθεί η γλώσσα πρέπει να εμφανίζονται όλες οι μορφές

  2. Καλημέρα.
    Τη ρίζα αυτή την είχα βρει επειδή ένας γνωστός λέγεται Μάνιος (ή Μανιός).
    Είχε πάει λοιπόν ταξίδι στην Έφεσο όπου βρήκε «The Manius Aquillius milestone» και έβγαλε φωτογραφία τον εαυτό του με την πέτρα αυτή.
    Είχα βρει τότε ότι ήταν συνηθισμένη πρακτική των Ρωμαίων να ονομάζουν με ονόματα από τη ρίζα αυτή τα παιδιά που γεννιόντουσαν το πρωί.

  3. andreagrampsi17

    Hi, actually in Albanian exist and this word, – mengjes / morning , in the Arberesh/ Arvanitic version also – menate / morning, https://en.m.wiktionary.org/wiki/mëngjes .

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.