Το αλβανικό ενδωνύμιο Shqiptar = «Αλβανός»

Το θέμα της σημερινής ανάρτησης είναι η ιστορία του αλβανικού ενδωνυμίου Shqiptar = «Αλβανός», του οποίου η χρήση γενικεύθηκε κατά τον 18ο αιώνα.

Στη σημερινή αλβανική ορολογία βρίσκουμε τους εξής όρους:

τοσκ. Shqiptar ~ γκεγκ. Shqyptar = «Αλβανός»

τοσκ. Shqipërí ~ γκεγκ. Shqipní = «Αλβανία»

επίρρημα shqip = «αλβανιστί, στα αλβανικά»

Ένα πολύ ωραίο άρθρο για την ιστορία και ετυμολογία του όρου είναι το παρακάτω του αλβανιστή γλωσσολόγου Bardhyl Demiraj:

Shqiptar – The generalization of this ethnic name in the XVIII century, σλδ 533-65 σ΄αυτό εδώ το βιβλίο (2010).

1. Γενικά

Σύμφωνα με τον Robert Elsie, το εθνώνυμο αυτό πρωτοεμφανίζεται στη μορφή shqip σε γραπτά καθολικών Γκέγκηδων λογίων, όπως ο Gjon Buzuku (1555), ο Pjetër Budi (1621) και ο Pjetër Bogdani (1685), σε μια εποχή όπου το σύνηθες γκέγκικο ενδωνύμιο ήταν το Arbën ~ Arbënesh (και Arbëní = «Αλβανία»), το αρρωτάκιστο γκεγκικό ανάλογο του ρωτακισμένου τοσκικού Arbër ~ Arbëresh (και Arbërí). Οι όροι αυτοί ανάγονται στο λατινικό εθνικό Alban-enses (λ.χ. ιταλ. Albanesi) = Ἀλβαν-ῖται/Ἀρβαν-ῖται («κάτοικοι Αλβάνου/Αρβάνου») και ο ρωτακισμός του εθνωνύμου στην Τοσκική, δείχνει ότι το εθνώνυμο αυτό ήταν ήδη γνωστό στους ομιλητές της ύστερης πρωτοαλβανικής πριν το ~700 μ.Χ. (πρβ. το τοπωνύμιο Αὐλών/Αὐλῶνα > τοσκ. Vlorë ~ γκεγκ. Vlonë).

Όπως ήδη ανέφερα, κατά τον πρώτο αιώνα της απάντησης του (1550-1650) σε γραπτά καθολικών Γκέγκηδων λογίων, το ενδωνύμιο shqip δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστό, ακόμα και στους Γκέγκηδες. Αυτό φαίνεται από την απουσία του στο Λατινο-Ηπειρωτικό (= Λατινο-Αλβανικό) λεξικό (1635) του Γκέγκη Frang Bardhi (ιταλιστί Francesco Bianchi), στο οποίο οι λατινικοί όροι Epirus και Epirote (i.e., Epirotae = Ἠπειρῶται) αποδίδονται γκεγκιστί ως Arbëní και i Arbëneshë (= τουρκιστί Arnautlar) αντίστοιχα.  Αυτό είναι το ενδωνύμιο που πήραν μαζί τους οι Γκέγκηδες από την περιοχή της Σκόδρας που το 1726 εγκαταστάθηκαν στο χωριό Borgo Erizzo (σημερινό Arbanasi = «Αλβανοί» σλαβιστί) κοντά στην πόλη Ζαντάρ της Κροατίας. Ωστόσο, από τις αρχές του 18ου αιώνα, το νέο ενδωνύμιο Shqiptar αρχίζει να απαντά ολοένα και πιο συχνά και ,στα τέλη του 18ου αιώνα, είχε γίνει ευρύτατα γνωστό και στους τοσκικούς πληθυσμούς της νότιας Αλβανίας. Αυτό είναι το ενδωνύμιο που έφεραν μαζί τους στην Θράκη οι Αρβανίτες του Έβρου, οι περισσότεροι από τους οποίους έφυγαν από την περιοχή της Κορυτσάς κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα. Αντίθετα, το εθνώνυμο Shqiptar είναι άγνωστο στους Αρβανίτες του κυρίως ελλαδικού χώρου και στους Αρμπερέσηδες της Ιταλίας, οι οποίοι έφυγαν από την σημερινή νότια Αλβανία κατά την περίοδο 1320-1500.

Αρχίζω παραθέτοντας μια σελίδα του Robert Elsie με τις πρώτες απαντήσεις του όρου shqip:

Το Dictionarium Latino-Epiroticum (1635) του Frang Bardhi και ο σχολιασμός του των λημμάτων από τον Bardhyl Demiraj:

Ενώ ο Bardhi το 1635 δεν κατέγραψε τους όρους Shqyptar, Shqipni, το 1702 ο Mario Da Lecce στην εισαγωγή του λεξικού του Ditionario Italiano-Albanese (1702) απευθύνεται στον Αλβανό αναγνώστη ως «ω αγαπητέ μου Shqipëtar» (oh Shqipetaàr i ddasciun) και περιγράφει την αλβανική γλώσσα ως “gjuhene e schqippetarevet.” O Ιταλο-Αρμπερέσης Nicolò Chetta (Nikollë Keta) κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, εξέδωσε διάφορα λεξικά της Αλβανικής γλώσσας, όπου μας δείχνει ότι εκείνη την εποχή οι Αλβανοί ήταν γνωστοί με πληθώρα ονομάτων όπως «Μακεδόνες» , «Ηπειρώτες», «Σκυπετάροι», «Arnautlari Gauri» (γκιαούρηδες/χριστιανοί Αλβανοί), προσθέτοντας ότι «αυτούς που οι «Γραικοί» ονομάζουν Αρματολούς εμείς τους λέμε Shqiptār gjentaler, δηλαδή Αλβανούς Τουρκοφάγους (Albanese distruggitore de gentili)

Παραθέτω την περιγραφή του Demiraj για τα λεξικά του Mario Da Lecce και του Nicolò Chetta:

Σύμφωνα με την παρακινδυνευμένη (αλλά όχι σώνει και καλά λάθος) άποψη του Κροάτη ιστορικού Milan Šufflay, η παλαιότερη απάντηση του εθνικού Shqiptar είναι το εθνικό επώνυμο Schipudar που απαντά κατά το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα (1368-1402) σε μια οικογένεια από το Drisht/Drivastum:

2. Ετυμολογία

Η κυρίαρχη άποψη των αλβανιστών σήμερα (Orel, Elsie, Demiraj κλπ) είναι αυτή των Johann Georg von HahnGustav Meyer, σύμφωνα με την οποία, το επίρρημα shqip = «αλβανιστί» αρχικά σήμαινε «κατανοητά» και σχετίζεται με το ρήμα shqipoj/shqiponj/shqip(ë)toj που σήμερα σημαίνει «προφέρω, μιλώ ξεκάθαρα/κατανοητά» και παλαιότερα είχε και την σημασία «καταλαβαίνω», η οποία διατηρείται στην γλώσσα της παλιάς αλβανικής διασποράς στην Οκρανία (λ.χ. nuk të shqiptojta = «δεν σε κατάλαβα»). Το ρήμα shqipoj συνήθως ανάγεται στο λατινικό ρήμα excipiō που στην δημώδη λατινική απέκτησε και την σημασία «καταλαβαίνω».

Συνεπώς, ο Shqiptar είναι «αυτός που μιλάει κατανοητά/αλβανικά».

Το εθνώνυμο μπορεί να προέκυψε με την προσθήκη του επιθήματος -tar στο επίρρημα shqip (λ.χ. επίρρημα kundrë με παράγωγο kundër-tar = «αυτός που κινείται αντίθετα, έρχεται κατά πάνω μου») ή με την προσθήκη τουπαραγωγικότερου επιθήματος -ar (λ.χ. katund-ar = «χωριάτης/κατουν-ίτης», Korç-ar, Tetov-ar κλπ) στο ρηματικό θέμα shqip(ë)t- του ρήματος shqip(ë)toj.

Με την ευκαιρία, προσέξτε τι γράφει ο Demiraj στις σλδ 550-1 για τον όρο gjegju με τον οποίο οι ρωμανόφωνοι Σικελοί αποκαλούν ελαφρώς σκωπτικά  τους Αρμπερέσηδες συντοπίτες τους. Σύμφωνα με τον Αρμπερέση μελετητή Altimari, ο όρος προέκυψε από το ρήμα gjegj ~ gjegjëni = «ακούω, καταλαβαίνω», επειδή οι Αρμπερέσηδες το χρησιμοποιούσαν συχνά στις πρώιμες συνομιλίες τους με τους ρωμανόφωνους, όταν δεν καταλάβαιναν τι τους έλεγαν. Από το ίδιο αρβανίτικο ρήμα προέρχεται και το δικό μας ερώτημα σε αργκό «γκέγκε;» = «κατάλαβες; τό πιασες; μπήκες στο νόημα;»

Αυτά. Τα υπόλοιπα τα συζητάμε στα σχόλια.

Advertisements

218 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Εθνολογία

218 responses to “Το αλβανικό ενδωνύμιο Shqiptar = «Αλβανός»

  1. Λαμποβο του Ζάππα

    Ευχαριστώ πολύ…..
    Προσπαθώ να λύσω διαφορες απορίες που έχω για την ιστορία της περιοχής.

    Ποια η γνώμη σου για την Τσαμουρία και τη Λουντζεριά και τα όσα γράφτηκαν παραπάνω.
    Αλλά και για τη Χειαρα

    Αν έχεις κι άλλα στοιχεία παρέθεσε τα αν μπορείς.

  2. Gandalf

    Δυο ύποπτα ερωτήματα από εμένα: 1. Οι Αρβανίτες με ποιο όνομα ήταν γνωστοί στην προεπαναστατική Ελλάδα; 2. Με ποιο εθνικό όνομα αυτοχαρακτηρίζονταν;

    • Γεια σου Gandalf.

      1. Οι Αρβανίτες (και οι ορθόδοξοι Τόσκηδες εν γένει) ήταν γνωστοί στούς ελληνόφωνους ως Αρβανίτες (ή Αρβανιτάδες) και «Αρβανιτιά» ήταν η περιοχή που εκτεινόταν από την Θεσπρωτία (πάνω κάτω) ως το Κόσοβο.

      2. Από τα λίγα που γνωρίζω, ως ενδωνύμια χρησιμοποιούσαν τα Arbëreshë/Arbërorë/Arvanit, αλλά ας μας το επιβεβαιώσει κάποιος που γνωρίζει καλύτερα.

      • Gandalf

        1. Έχουμε παραδείγματα; Πχ, υπάρχει κείμενο όπου οι Αρβανίτες της Ύδρας ή της Αττικής να ονομάζονται έτσι από τους ελληνόφωνους;
        2. Ο Φουρίκης αν θυμάμαι καλά (στο Πόθεν το εθνικό Αρβανίτης) λέει ότι αυτό αφορά την γλώσσα, και πως το “Αρβανίτης” είναι εξωνύμιο.

      • 1) Έχουμε παραδείγματα;

        Από την γραμματεία της περιόδου 1453-1800 που τους τελευταίους μήνες έχουμε κοσκινίσει με τον Περτίνακα, πάντα «Αρβανίτες» ή «Ἀλβανῖται» (κατά το λογιότερον) ονομάζονται. Αν θέλεις έχουμε μαζέψει πάνω από 20 συγγραφείς.

        2) Ο Φουρίκης αν θυμάμαι καλά (στο Πόθεν το εθνικό Αρβανίτης) λέει ότι αυτό αφορά την γλώσσα, και πως το “Αρβανίτης” είναι εξωνύμιο.

        Μήπως εννοούσε πως είναι το ρωμαίικο εξωνύμιο που αντιστοιχεί στο ενδωνύμιο Arbëreshë/Arbërorë

      • Λαμποβο του Ζάππα

        Σμερδ έχω την εντύπωση ότι για κάποιο λόγο που ακόμα δεν εχω καταληξει
        στα 1821
        ο απλός λαός κυρίος και λιγότερο οι λόγιοι
        διαχωρίζανε Γκεγκαρία-Γκεκουριά και Αρβανιτιά-Αλβανιτιά
        σχεδόν σαν να ήταν διαφορετικοί λαοί

      • Κατά τον 18ο αιώνα, η βασική, κοινωνικά σημαίνουσα διάκριση των πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας γινόταν βάσει θρησκεύματος (τα μιλλέτια).

        Η βασική διαφοροποίηση των Αλβανών ήταν η διάκρισή τους βάσει θρησκεύματος σε τρία διαφορετικά «μιλλέτια»: ορθόδοξοι, μουσουλμάνοι, καθολικοί. Αυτό ήταν το σημαντικότερο χάσμα που αργότερα χρειάστηκε να γεφυρώσει ο αλβανικός εθνικισμός.

        Οι ορθόδοξοι Αλβανοί ήταν δογματικοί Ρωμιοί/Rum και, όπως και το υπόλοιπο μιλλέτι, είχαν ελληνοπρεπή λογιοσύνη, οι μουσουλμάνοι Αλβανοί (Τουρκαλβανοί) ήταν «Τούρκοι» και οι καθολικοί ήταν «Φράγκοι/Λατίνοι» και πιο κοντά στον καθολικό κόσμο δυτικά της Αδριατικής.

        Ο Μάρκος Μπότσαρης, στο λεξικό του λίγο πριν την επανάσταση μεταφράζει τον ρωμαίικο όρο Ρωμαίος ως “kaurr“/«γκιαούρης» («άπιστος»/χριστιανός ορθόδοξος) στα αρβανίτικα/αλβανικά. Αυτή η σημασία εδραιώθηκε και θεμελιώθηκε κατά τον 18ο αιώνα. Αυτή ήταν η κύρια ταυτότητα του Μπότσαρη και των Σουλιωτών του, καθώς και όλων των άλλων ορθοδόξων κατά τον αιώνα πριν την επανάσταση του 1821. Οι εθνογλωσσικές ταυτότητες φυσικά συνέχισαν να υπάρχουν μετά το 1700, αλλά είχαν πια δευτερεύουσα κοινωνική σημασία στην οθωμανική κοινωνία.

        https://imgur.com/a/0bmNcpl

      • Λαμποβο του Ζάππα

        Δεν διαφωνώ.
        Aπλά πολλές φορές ο λαός ακόμα και στα δημοτικά τραγούδια
        διαχώριζε Γκέκα και Τοσκα οπως διαχωριζε Βουλγαρο και Σερβ,
        παρότι ο Γκέκας και ο Τόσκας είχαν σχεδόν πάντα την ίδια θρησκεία.

        Σουρμελης ..
        ”Ησαν μετ αυτων πολλα γενη βαρβαρων,
        Βοσνακηδες,Γκεκηδες ,Aλβανοι ,Ασιανοι κλπ”
        Βλεπουμε τον διαχωρισμο Γκεκηδων και Τοσκηδων [ Αλβανων οπως λεει] απο τον Αθηναιο Σουρμελη

        Κασομουλης σελ 198…
        ”Γκεκηδες , Κονιαροι ,Αλβανοι [ Τοσκηδες]…”’
        Διαχωριζει και αυτος τις δυο αυτες σκιπεταρικες φυλες σαν να ειναι διαφορετικοι λαοι……

        Σουλιωτης Κουτσονικας…
        ”Ο Πασας της Σκονδρας ηρχισε να στρατολογει στις επαρχιες Ιλλυριας και Αλβανιας”’…..

        Εδω εχουμε τον σιγουρα γεωγραφικο διαχωρισμο…..

        ”’Περί τά μέσα τού Ιουλίου 1823 ο Μουσταφά πασσάς …..
        επεθεώρησε καί συνεκέντρωσε τόν στρατόν του συγκείμενον ….
        από τά μικρά πασαλίκια τής Γκεκαριάς,
        Ιπέκα, Πίσδενα, Ιάκωβα, Βράννα, Τρίμπρα, Όχριδα, Αλμπάσανη
        καί λοιπά καί από Αλβανούς, ..”’
        Και εδω διαχωριζει τους ”Αλβανους”[Τοσκηδες] απο τους κατοικους των πασαλικιων της Γκεκαριας.

      • Ναι, βρε, δεν είπα ότι δεν υπήρχε συνείδηση της διάκρισης Τόσκηδων και Γκέγκηδων, απλώς σου εξήγησα ότι αυτό που κυρίως χώριζε τους αλβανόφωνους ήτνα η θρησκεία.

      • Λαμποβο του Ζάππα

        Για αυτό ρώτησα μήπως κανείς ξέρει να μου πει
        γιιατί κατά το 1821 μόνο οι Λιάμπηδες χρησιμοποιούσανε το Αρμπερεσος
        παράλληλα με το Σκιπεταρ .

      • Λαμποβο του Ζάππα

        Σμερδ , μιας και συμφώνησες πιο πριν
        για την ύπαρξη διγλώσσων πλυθησμών
        ένα ακόμα στοιχείο που έχω κατα νου για το Σούλι.

        Μια ακομα αναφορα αυτη τη φορα για το πως ηταν τα πραγματα τα χρονια εκεινα , απο τη μαχη στο Κεφαλοβρυσο εναντίων Γκέκηδων και Μιρδιτων ……..

        ”Αφού αποφάσισαν πώς η επίθεση θά γινόταν τά μεσάνυχτα, ακουμπώντας πάνω στό ντουφέκι του λέει στόν Κίτσο Τζαβέλα αποχαιρετώντας τον:

        – “Καλή αντάμωση στόν κάτω κόσμο”.

        Ο Μάρκος Μπότσαρης δίνει στά παλικάρια του τίς τελευταίες οδηγίες γιά τόν αιφνιδιασμό.

        Γιά νά φτάσουμε ως τήν καρδιά τού ορδιού τους ,
        πρέπει νά τούς ξεγελάσουμε ……
        Θά μιλάμε ανάμεσά μας μονάχα αρβανίτικα.

        [Φωτιάδης Δημήτρης – Επανάσταση τού 1821]

        Για Γκέκηδες και Τόσκηδες και τον διαχωρισμό που σου ανέφερα
        λίγες ακόμα μαρτυρίες που έχω υπόψιν μου.

        Πουκεβιλ….
        ””’…. τή ταχύτητει τής οπισθοχωρήσεως ενέπεσαν εν τώ μέσω τήν Γκέκηδων Σκυπετάρων (Αλβανοί τής Σκόδρας),
        οίτινες έκραζον ότι τούς εδολοφόνουν καί ότι οι Αλβανοί Ηπειρώται τούς επρόδιδον.
        [Απομνημονεύματα Πουκεβίλ β]
        Και εδω ο Πουκεβιλ αυτη τη φορα ,
        διαχωριζει Γκεκηδες Σκιπεταρους απο Αλβανους Ηπειρωτες [ Τοσκηδες]

        Και το τελευταίο πιθανό σε αυτό αναφέρεται…..
        ”Αναφερει ο Νικηφορος Γρηγορας κατα τα υστεροβυζαντινα χρονια
        ”’…την συμμαχιαν και των γειτονων αυτης Αλβανων και Ιλλυριων…”’
        Διαχωριζει και αυτος τις δυο αυτες φυλες

        Αν καπου έχω mistake πες μου

      • Και το τελευταίο πιθανό σε αυτό αναφέρεται…..
        ”Αναφερει ο Νικηφορος Γρηγορας κατα τα υστεροβυζαντινα χρονια
        ”’…την συμμαχιαν και των γειτονων αυτης Αλβανων και Ιλλυριων…”’
        —-

        Εδώ το «Αλβανών και Ιλλυριών» μπορεί να σημαίνει «των Αλβανών που τους αποκαλώ και «Ιλλυριούς», όταν χρησιμοποιώ κλασικίζουσα ορολογία».

        Είναι το μόνο χωρίο του Γρηγορά, όπου απαντά ο όρος «Αλβανοί». Σε όλα τα άλλα μιλάει μόνο για «Ιλλυριούς»:

        1) οὐ μόνον Ῥωμαίοις καὶ Θετταλοῖς, ἀλλὰ καὶ Ἰλλυριοῖς καὶ Τριβαλλοῖς καὶ Βουλγάροις

        2) Ρωμαϊκές δυνάμεις: Θρακικές και Μακεδονικές. Οι Θρακικές πολεμούσαν τους Βούλγαρους και οι Μακεδονικές τους Θεσσαλούς και τους Ιλλυριούς:

        οὐ γὰρ ἔκρινε δεῖν ἀποσπάσαι τὰς ἄλλας Ῥωμαίων δυνάμεις, ὅθεν ἀπησχόληντο. αἱ μὲν γὰρ Θρᾳκικαὶ ταῖς Βουλγαρικαῖς ἀπησχόληντο μάχαις· αἱ δὲ Μακεδονικαὶ ταῖς τε Θετταλικαῖς καὶ ταῖς τῶν Ἰλλυριῶν·

        3) Τα «έθνη» που γειτόνευαν με τους Ρωμαίους της Μακεδονίας: Ιλλυριοί (Αλβανοί), Τριβαλλοί (Σέρβοι), Ακαρνάνες (δεσποτάτο Ηπείρου) και Θετταλοί (πρέπει να είναι η πολιτική οντότητα που είχε για πρωτεύουσα τα Τρίκαλα):

        δεδιότες μὴ τὰ τοῖς ἐν Μακεδονίᾳ Ῥωμαίοις ὁμοροῦντα ἔθνη τὴν αὐτῶν ἕκαστα ἔφοδον ὑποπτεύοντα παροξύνωσιν ἀλλήλους, Ἰλλυριοί τε δηλαδὴ καὶ Τριβαλλοὶ καὶ Ἀκαρνᾶνες καὶ Θετταλοὶ

    • Λαμποβο του Ζάππα

      Μια μαρτυρία Γκάνταλφ που επιβιώνει ως σήμερα .
      Μαρτυρία λίγα χρόνια μετά το 1821….

      Ο Βρετανός καθηγητής P. Trudgill ύστερα από επιτόπιες έρευνες διαπιστώνει ότι: «Οι άνθρωποι για τους εαυτούς τους αναφέρονται όχι ως Αλβανοί, αλλά ως Αρβανίτες,λαλούν: Ἀρβανίτης» ( «The people themselves are refferred, not as Albanians, but as Arvanites, sing: Arvanitis».)

      • The people themselves are refferred, not as Albanians, but as Arvanites

        ΛτΖ, το “are referred” δηλώνει ετεροπροσδιορισμό (αποκαλούνται στην ελληνική γλώσσα).

    • Λαμποβο του Ζάππα

      Mπράβο Σμαρδ…

  3. Gandalf

    1. Δώσε κανα δυο παραδείγματα. Ξαναλέω από τον ελληνικό χώρο (σημ. Ελλάδα δλδ, και από ελληνόφωνους), όχι από την Αρβανιτιά.
    2. Από όσο θυμάμαι όχι, θα παραθέσω και ακριβώς μόλις βρω το κείμενο, αν βέβαια θυμάμαι καλά.

    • 1. Δώσε κανα δυο παραδείγματα
      —-
      Έγινε! Δώσμου ένα τεταρτάκι να τελειώσω το φαί και θα τα ποστάρω.

      • Gandalf

        Σωραίος… και καλή όρεξη 😛

      • Λοιπόν, Gandalf, έχουμε και λέμε:

        1) Πατριάρχης Νήφων Β΄: Πελοποννήσιος από Ρωμιά μάνα και Αρβανίτη πατέρα.

        Τα πατριαρχικά χρονικά που γράφτηκαν κατά την περίοδο 1572-1600 γράφουν για την καταγωγή του:

        α) Πολιτική και Πατριαρχική Ιστορία (γραμμένα μεταξύ 1572-1580 από τους Ναυπλιώτες Θεοδόσιο Ζυγομαλά και Μανουήλ Μαλαξό που ζούσαν στην Κων/πολη και ήταν αξιωματούχοι του πατριαρχείου):

        Πατριαρχική Ιστορία (σλδ 128 εδώ): ἤτον ἡ πατρίδα του ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον ἤγουν ἀπὸ τὸν Μορέαν. ἡ μητέρα του Ῥωμαία εὐγενεστάτη, καὶ ὁ πατέρας του ἄρχοντας Ἀλβανίτης.

        Στο κάτω μέρος της σελίδας υπάρχει η λατινική μετάφραση του Μάρτιν Κράους (Μαρτίνος Κρούσιος) στον οποίο ο Ζυγομαλάς έστειλε τις δύο ιστορίες για να τις χρησιμοποιήσει ως πηγές (πρόσεξε πως «εξηγεί»/αλλοιώνει το νόημα του όρου Ρωμαία = Romana ως “id est Graeca“: matrem habuit Romanam, id est Graecam, nobilissimo genere natam, patrem unum ex Albanicis proceribus.

        Ο Ζυγομαλάς γράφει το ίδιο, απλά περιγράφει τον πατέρα του Νήφωνος ως «Ἄλβανον» (σλδ 58) και αλλού αλλάζει το «Ρωμαίοι» σε «Γραικοί», «διορθώσεις για να βοηθήσουν τον Κρούσιο να καταλάβει» (σλδ 77, επίλογος: «μετέγραψα κυρίου Μαρτίνου Κρουσίου χάριν, διορθώσας το κατὰ δύναμιν»).

        β) Χρονική Έκθεσις (γραμμένη την ίδια εποχή πάντα από ανώνυμο αξιωματούχο του πατριαρχείου). Την έχει εκδώσει (ελληνικό πρωτότυπο με αγγλική μετάφραση και σχόλια) ο Μάριος Φιλιππίδης.

        [σλδ 100, παράγρ. 83] Ἦν γὰρ τῷ γένει ἐκ Πελοποννήσου ἐκ μητρός Ῥωμαῖος εὐγενής, ἐκ δὲ πατρὸς Ἀλβανίτου.

        https://imgur.com/a/yhceKZ9

        2) Το Χρονικό του Codex Barberinus Graecus 111: Γράφτηκε στο πρώτο τέταρτο του 17ου αιώνα, ο Γεώργιος Ζώρας το εξέδωσε σε δύο μέρη το 1952 και 1953 και ο Μάριος Φιλιππίδης εξέδωσε την αγγλική μετάφραση το 1990.

        Μετά την άλωση της Κων/πόλεως πάει την διήγησή του στο Μοριά και περιγράφει την εξέγερση των Αρβανιτών. Κατά κανόνα προτιμά τον λόγιο τύπο «Ἀλβανῖτες» με «λ», αλλά που και που του ξεφεύγει και το δημώδες «Ἀρβανῖτες» με «ρ». Μόλις οι Αρβανίτες του Μοριά έμαθαν ότι οι δεσπότες Θωμάς και Δημήτριος Παλαιολόγοι σκόπευαν να φύγουν στην Φραγκιά, εξεγέρθηκαν και τους έδιωξαν από το Μοριά. Στην αρχή εξέλεξαν για αρχηγό τους τον Πέτρο Κλάδο «άνθρωπο κακοποιόν», αλλά μετά αναγόρευσαν δεσπότη τον Μανουήλ Καντακουζηνό. Οι Παλαιολόγοι έκαναν κωλοτούμπα και πήγαν και κλάφτηκαν στον σουλτάνο Μωάμεθ τον Πορθητή για βοήθεια, υποσχόμενοι πως θα γίνονταν υποτελείς ύπαρχοί του στην Πελοπόννησο, αν τους βοηθούσε να ξαναπάρουν την εξουσία. Τότε ο Μωάμεθ διέταξε τον Τουραχάν μπέη της Θεσσαλίας να πάρει τα φουσσάτα του και να καταστείλει την εξέγερση των Αρβανιτών στην Πελοπόννησο.

        Το κείμενο:

        https://imgur.com/a/ineDXhp

  4. Λαμποβο του Ζάππα

    Βρε το κανονικό αρθρο ειναι στο σαιτ ”’περιοδοκο δρυς” αλλα εχει πρόβλημα και δεν μπορω να μπω.

    Το βρηκα μεσω του google εκει ,και το παρουσιασα.

    Το άρθρο πάντως είναι πολύ καλo
    αξιζει να το διαβάσεις που εχεις κληση και στη γλωσσολογία.

  5. Λαμποβο του Ζάππα

    good……

  6. arban ibrahimi

    Γεια Σας, συμφωνώ Σμερδ η αλβανοί ζούσαν περισότερα στα ενδοχώρα, λίγους η καθόλου ζούσαν στα Μεγάλα πόλεις στα Παραλίες, 1 – στα Βόρεια έχουμε το έγγραφα του Guillaume Adam έτος 1332 ; The Latins have six towns with bishops: firstly Antibarum (Bar), the seat of the archbishop, then Chatarensis (Kotor), Dulcedinensis (Ulcinj), Suacinensis (Shas) (2), Scutarensis (Shkodra) and Drivascensis (Drisht) (3), which are inhabited by the Latins alone. Outside the town walls, the Albanians make up the population throughout the diocese. There are four Albanian towns: Polatum Maius (Greater Pult) (4), Polatum Minus (Lesser Pult), Sabatensis (Sapa) (5) and Albanensis (Albanopolis) (6) which, together with the towns of the Latins, are all legally subject to the Archbishop of Bar and his church as their metropolitan. The Albanians indeed have a language quite different from Latin. However they use Latin letters in all their books. http://www.albanianhistory.net/1332_Making-the-Passage/index.html , 2 -στην Ντουρράχιο έτος 1322 ;”Inhabitatur enim Latinis, Grecis, Judeis perfidis, et barbaris Albanensibus” (Translation in R. Elsie: For it is inhabited by Latins, Greeks, perfidious Jews and barbaric Albanians), μετά ύπαρξη αυτός ο αινιγματικό τύπο, Ο Λέκκα (Leka), στο ‘Εξεγερση του Λέκκα στο Φιλιππουπολης 1079 ‘, αφού το όνομα είναι τυπικό Αλβανιτικό μπορη και αυτός ο τύπος ναι Αλβανιτικής καταγωγή ?! σλδ 89 ; http://ikee.lib.auth.gr/record/129878/files/karailias.pdf .

    • Γεια σου Arban.

      Αυτός ο Λέκας είναι περίεργη περίπτωση. Δεν αποκλείεται να ήταν αρβανίτικης καταγωγής, πάντως καμία πηγή δεν τον περιγράφει ως «Αρβανίτη/Αλβανίτη». Ο Ατταλειάτης τον περιγράφει ως Ρωμαίο που αυτομόλησε και συμπεθέριασε με τους Πατζινάκους (παντρεύτηκε την κόρη Πατζινάκου φυλάρχου) και ξέρουμε ότι ήταν Παυλικιανός.

      Σου παραθέτω το χωρίο του Ατταλειάτη από την έκδοση Καλδέλλη-Κράλλη:

      https://imgur.com/a/Jm1orQ5

  7. arban ibrahimi

    Ευχαριστώ για την πληροφορείς Σμέρδ !

  8. Λαμποβο του Ζάππα

    Aρμπάν έκανες λόγο για μια περιοχή στο Κόσσοβο που μιλάνε ””τουρκαλβανικά”” παροτι Αλβανοι.

    Βρήκα ενα βιντεο στο youtube και θέλω να μου πεις αν έιναι από τη περιοχή του Κοσσοβου που μου είπες γιατί οιενδυμασίες και η μουσική θυμίζει πολύ Τουρκία

  9. Λαμποβο του Ζάππα

    Λάθος και παλι αυτό είναι τσάμικο

    Αυτό εννοούσα

  10. Λαμποβο του Ζάππα

    Δεν ξύπνησα καλά σημερα ……

    Αυτό εννοούσα

    Αν βγήκε πάλι το ίδιο παραιτούμε….

  11. Gandalf

    Ευχαριστώ για τις πληροφορίες σμερδαλέε

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.