Ταυτότητες στις παραδουνάβιες ηγεμονίες της περιόδου 1600-1750 #1

Η σημερινή ανάρτηση είναι η πρώτη της σειράς για την εξέλιξη των ταυτοτήτων στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες (Βλαχία και Μολδαβία/Βογδανία) κατά την περίοδο 1600-1750. Κατ΄αυτή την περίοδο, οι προρρηθείσες ηγεμονίες διοικούνταν ρωμαιοπρεπώς (με οικειοποίηση βυζαντινών διοικητικών θεσμών και νόμων, βλ. το Byzance après Byzance του Nicolae Iorga) ως ημιαυτόνομες επαρχίες που παρέμεναν υποτελείς της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και αποτελούσαν πόλο έλξης για πάμπολλους ορθόδοξους Βαλκάνιους τυχοδιώκτες που κατέληγαν σ΄αυτές ως μέλη του γραφειοκρατικού μηχανισμού, κληρικοί, έμποροι, στρατιώτες και, από ένα σημείο και μετά, οι Φαναριώτες ειδικότερα ως ηγεμόνες.

Στη σημερινή πρώτη ανάρτηση θα κάνω μια γενική εισαγωγή, ενώ στην επόμενη θα επικεντρωθώ στο θέμα των ταυτοτήτων.

Η πολιτική ιστορία των παραδουνάβιων ηγεμονιών κατά την περίοδο 1611-1863, το «”Γραικικό” ζήτημα» (“Greek question”) και το πως αυτό συνέβαλε στην διαμόρφωση της Ρουμανικής εθνικής συνείδησης είναι τα θέματα που πραγματεύεται ο Constantin Iordachi στο κεφάλαιο From Imperial Entanglements to National Disentanglement: The “Greek question” in Moldavia and Wallachia, 1611-1863 (σλδ 67-148) του βιβλίου Entangles Histories of the Balkans, Vol. 1: National Ideologies and Language Policies (επιμ. Roumen Daskalov & Tchavdar Marinov, Brill 2013).

1. Η εμπλοκή των Ρωμαίων στις παραδουνάβιες ηγεμονίες

Το 1574 οι Οθωμανοί προώθησαν στο αξίωμα του βοεβόδα της Μολδαβίας τον Πέτρο τον Χωλό (ρουμ. Petru Șchiopul). Ο Πέτρος ήταν μικρότερος αδελφός του βοεβόδα της Βλαχίας Αλέξανδρου Β΄ Μίρτσεα, απόγονος του Βλαντ Γ΄Δράκουλα, είχε ανατραφεί στην Κωνσταντινούπολη και πάντρεψε την κόρη του Μαρία στον (βλαχικής καταγωγής; Η γαλλική βικιπαίδεια γράφει aroumain de Janina, όσοι ξέρετε κάτι σχολιάστε) Γιαννιώτη Ζώτο Τζιγαρά, τον οποίο διόρισε σπαθάριο, βεστιάριο και, τελικά, πρωτοσπαθάριο της ηγεμονίας.

Ο αδελφός του Ζώτου Απόστολος Τζιγαράς εξέδωσε το 1631 στην Βενετία το λεγόμενο Χρονογράφο του Ψευδο-Δωροθέου, που εξελίχθηκε στο δημοφιλέστερο Βιβλίον Ιστορικόν που διάβαζαν οι Ρωμιοί μέχρι το 1821. Ο Απόστολος αφιέρωσε το Βιβλίον Ιστορικόν στον βοεβόδα της Μολδαβίας Αλέξανδρο (1629-30) και εκθειάζει τον πρόγονο του Αλεξάνδρου Πέτρο τον Χωλό (ο συνδετικός κρίκος των δύο ανδρών) ως ικανό και δίκαιο ηγεμόνα που «ήξευρε γλώσσαν τουρκικήν, ρωμαϊκήν, και βλαχικήν» και «άξιος να βασιλεύσει ήτον όχι μόνο εις την Πογδανίαν· αμή εις την Κωνσταντινούπολιν».

Για τη σημασία και δημοφιλία του Ιστορικού Βιβλίου κατά την περίοδο 1631-1821 (το βασικό βιβλίο από το οποίο οι Ρωμιοί μάθαιναν τη ρωμαϊκή τους ιστορία από την ίδρυση της Ρώμης μέχρι την Άλωση και την Οθωμανική περίοδο που ακολούθησε) ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης γράφει:

Όπως θα δείξουμε λίαν συντόμως με τον Περτίνακα, η ρωμαϊκή ιστορία του Ιστορικού Βιβλίου είναι ελαφρώς «μετουσιωμένη» σε κάποια θέματα (κανένας βυζαντινός Ρωμαίος δεν θα έλεγε ποτέ για έναν βάρβαρο Ρουμάνο/«Βλάχο» πως αξίζει να βασιλέψει στην Κων/πουλη) και λίγο «ντεκαφεϊνέ» στο θέμα των εθνοτικών διακρίσεων μεταξύ των πατριαρχικών ορθοδόξων. Με άλλα λόγια, ο συγγραφέας επέλεξε να μην αναπαραγάγει τις εθνοτικές διακρίσεις εθνοτικών Ρωμαίων και λοιπών πατριαρχικών ορθοδόξων που βρήκε στις ελαφρώς προγενέστερες πηγές (1572-1625) που χρησιμοποίησε. Αυτό είναι ενδεικτικό μιας διάθεσης ενσωμάτωσης των πληθυσμών αυτών στο Ρωμαϊκό «γένος» που, κατά τη διάκρεια του 17ου αιώνα, αρχίζει σιγά σιγά να μεταμορφώνεται σε θρησκευτικό ρωμαϊκό μιλλέτι (κατάσταση που θα παγιωθεί και θα θεσμοποιηθεί τον 18ο αιώνα).

Αλλά ας γυρίσουμε στις παραδουνάβιες ηγεμονίες.

Οι Οθωμανοί διατηρούσαν στην Κωνσταντινούπολη το «σαράι της Βογδανίας» (Boğdan Sarayi) και το «σαράι της Βλαχίας» (Ulah Sarayi), στα οποία ζούσαν οι νεαροί συγγενείς των εκάστοτε ηγεμόνων της Μολδαβίας και της Βλαχίας, τους οποίους προόριζαν για μελλοντικούς ηγεμόνες/βοεβόδες. Όσο ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη, οι νεαροί αυτοί αποκτούσαν ρωμαιοπρεπή παιδεία, με αποτέλεσμα να κατηγορούνται από τους χρονογράφους της Μολδοβλαχίας ότι «δεν μιλούσαν πια την γλώσσα του τόπου τους», όταν επέστρεφαν στις ηγεμονίες ως βοεβόδες, συνοδευόμενοι από έναν κύκλο «ξεδιάντροπων και αλαζόνων αλλοδαπών Γραικών» συμβούλων «που καταλήστευαν τον φτωχό λαό (plebeea săracă), καθώς συνέλεγαν τους φόρους για το σουλτάνο».

Παραθέτω δυο σελίδες του Iordachi με τις παραπάνω φράσεις των Ρουμάνων χρονογράφων για τον γεννημένο στην Κωνσταντινούπολη και μορφωμένο στο Άγιον Όρος Radu Mihnea (νόθος γιος του Μίχνεα Β΄ του «Τουρκευμένου»Mihnea Turcitul) και την «γραικική» ακολουθία που έφερε μαζί του στη Βλαχία. Το 1611 μια ομάδα βογιάρων (η εγχώρια γαιοκτημονική αριστοκρατία στις παραδουνάβιες ηγεμονίες) που αισθάνθηκε πολιτικά παραγκωνισμένη από την άφιξη της «γραικικής» κλίκας, επιχείρησε ανεπιτυχώς να δολοφονήσει τον Ράδο και ο βοεβόδας τους συνέλαβε, τους αποκεφάλισε και σφετερίστηκε τις περιουσίες τους. Στη βασιλεία του διαδόχου του Ράδου στη Βλαχία, Αλεξάνδρου (Alexandru Iliaș, επίσης αναθρεμμένος στην Κων/πολη που επίσης έφτασε στην Βλαχία με μεγάλη συνοδεία «αλαζόνων Γραικών») συνέβη και «αντιγραικική» εξέγερση του δυσαρεστημένου από τη φορολογία λαού, κατά την οποία οι εξεγερμένοι διαγούμισαν τις περιουσίες των «Γραικών» εμπόρων (οι Ρωμαίοι πραγματευτάδες του Ματθαίου Μυρέων, βλ. παρακάτω).

Ο Ηπειρώτης Ματθαίος Μυρέων περιέγραψε αυτήν την εξέγερση στην έμμετρη Ιστορία της Ουγγροβλαχίας, όπου μας πληροφορεί ότι ο βοεβόδας Αλέξανδρος έμαθε για το κίνημα των εγχωρίων Βλάχων κατά των Ρωμαίων εποίκων από μια ομάδα Σέρβων και Βούλγαρων στρατιωτών, τους οποίους οι εγχώριοι προσπάθησαν να συμπαρασύρουν στη λεηλασία των περιουσιών των Ρωμαίων, αλλά δεν τα κατάφεραν. Οι Σέρβοι και Βούλγαροι στρατιώτες πήγαν και πληροφόρησαν τον βοεβόδα Αλέξανδρο για το κίνημα και έχει ενδιαφέρον ότι ο Ματθαίος Μυρέων βάζει στα λόγια των Σλάβων στρατιωτών το εξωνύμιο «Γραικοί» (είναι η πρώτη χρήση του όρου αυτού στην Ιστορία του, τον οποίο ύστερα χρησιμοποιεί άλλες δύο φορές) για τον πληθυσμό που ο ίδιος μερικές γραμμές παραπάνω χαρακτήρισε δύο φορές ως Ρωμαίους (το βασικό ενδωνύμιο που χρησιμοποιεί στην Ιστορία για τους ελληνόφωνους που έχουν για μητρική γλώσσα τα ρωμαίικα). Αυτό δείχνει μια λειτουργία (γνωστή ήδη από το Βυζάντιο) του όρου «Γραικοί» ως εξωνύμιο με το οποίο οι «άλλοι» (Φράγκοι, Σλάβοι, Ρουμάνοι/Βλάχοι κλπ) αποκαλούσαν τους εθνοτικούς Ρωμαίους (εδώ οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι που αποκαλούσαν τους Ρωμαίους Grk” και “Grək” αντίστοιχα).

Παραθέτω τους στίχους του Ματθαίου Μυρέων όπου οι Ρωμαίοι αντιπαραβάλλονται εθνοτικά σε Βλάχους (Ρουμάνους), Σέρβους και Βούλγαρους και χαρακτηρίζονται εξωνυμικά «Γραικοί» από τους Σλάβους.

2. Η πολιτικοποίηση της διάκρισης «αυτόχθονων» και «ετερόχθονων»

Την εποχή που ξεκινάει η ρωμαϊκή διήθηση των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών, υπήρχε ήδη ένας έντονος ανταγωνισμός βογιάρων και βοεβόδων, τον οποίον όξυνε η άφιξη των «αλλοδαπών Γραικών». Οι βοεβόδες προσπαθούσαν με νύχια και με δόντια να διατηρήσουν την αυταρχική τους εξουσία, ενώ οι βογιάροι επιθυμούσαν να επιτύχουν μεγαλύτερη συμμετοχή στην διακυβέρνηση του τόπου με την μετατροπή του καθεστώτος σε ολιγαρχία (nobiliary regime) κατά το μοντέλο της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Η απάντηση των βοεβόδων ήταν να ζητήσουν την βοήθεια της Υψηλής Πύλης και του Πατριαρχείου, ενώ ενέπλεξαν και ορισμένους εύπορους ιδιώτες πιστωτές (κυρίως Κων/πολίτες, αλλά και από τις επαρχιώτες) από τους οποίους δανείζονταν λεφτά, τα οποία μερικές φορές δυσκολεύονταν να ξεχρεώσουν, κάτι που τους κατέστησε ευχείρωτους σε αυτούς τους πιστωτές.

Οι Οθωμανοί βγήκαν κερδισμένοι γιατί σ΄αυτούς τους εξαρτώμενους βοεβόδες βρήκαν υποτελείς ηγεμόνες της αρεσκείας τους, ενώ το πατριαρχείο βοήθσε ιδεολογικά τους βοεβόδες να προωθήσουν την εικόνα εξουσίας τους και ως αντάλλαγμα ανταμοίφτηκε με αφιερωμένα μοναστήρια (dedicated monasteries) τα οποία στα τέλη του 18ου αιώνα ήλεγχαν το 12% περίπου της αρόσιμης γης σε Βλαχία και Μολδαβία. Για να παραγκωνίσουν πολιτικά τους εγχώριους βογιάρους, οι βοεβόδες δημιούργησαν μια «γραφειοκρατική αριστοκρατία» (nobility of office) που αποτελούνταν από μορφωμένους Ρωμαίους και ρωμαιοπρεπείς πατριαρχικούς Βαλκάνιους, στην οποία αναθέτουν την γραφειοκρατική αναδιοργάνωση των ηγεμονιών (κεντρική διοίκηση, φοροσυλλογή, θεσμοί και νόμοι κλπ) γύρω από το πρόσωπο του ηγεμόνα (voievod, domn, hospodar).

H ρωμαϊκή/ρωμαιοπρεπής αυτή γραφειοκρατική αριστοκρατία επέβαλε την ελληνική ως επίσημη διοικητική γλώσσα των ηγεμονιών (κάνοντας με αυτόν τον τρόπο τη μάθησή της απαραίτητη ακόμα και στους γηγενείς που ήθελαν να συμμετέχουν στον διοικητικό μηχανισμό), αναβίωσε τα βυζαντινά αξιώματα (λ.χ. λογοθέτης > logofăt, σπαθάριος > spătar κλπ) σε πρώτη φάση για να προσδιορίσει το κύρος της (επινοώντας συχνά και παλιές βυζαντινές καταγωγές) και, κατόπιν, για να βγάλει λεφτά πουλώντας αυτά τα αξιώματα στην γηγενή γαιοκτημονική αριστοκρατάι (βογιάροι) και, τέλος, η νομική μεταρρύθμιση έγινε με την υιοθέτηση του βυζαντινού νόμου (Βασιλικά, Ιουστινιάνειος Κώδικας, Εξάβιβλος Αρμενόπουλου κλπ). Με λίγα λόγια, η αναδιοργάνωση των παραδουνάβιων ηγεμονιών έγινε με την οικειοποίηση βυζαντινών «ανταλλακτικών» με γνώμονα την οικονομική εκμετάλλευσή όλων των διαθέσιμων πόρων από την υπό διαμόρφωση κάστα των Φαναριωτών.

Η αντίδραση των παραγκωνισμένων εγχώριων βογιάρων ήταν να πολιτικοποιήσουν την διάκριση «αυτόχθονων» (pământeni) και «ετερόχθονων» (străini), απαιτώντας ορισμένα «δικαιώματα των αυτοχθόνων» (drit de pământeni), μια κίνηση που αργότερα επανέλαβαν και οι «αυτόχθονες» του πρώιμου ελληνικού κράτους, προκειμένου να διακόψουν την ασταμάτητη προσέλευση «ετερόχθονων» μορφωμένων τυχοδιωκτών που τους υφήρπαζαν τα πολιτικά πόστα με τη μόρφωσή τους. Συνέπεια αυτής της πολιτικοποίησης ήταν ο εγκαινιασμός της ιστοριογραφίας στη ρουμανική γλώσσα (από τους Grigore Ureche, Miron Costin, Ion Neculce κλπ)  με σκοπό την παρουσίαση της γηγενούς οπτικής πλευράς και την αρνητικό στερεoτυπικό χαρακτηρισμό των αλλοδαπών «Γραικών» ως «αριβιστών»«παρασίτων» και «μάστιγας του τόπου».

Κάθε φορά που οι αυτόχθονες κατάφερναν να περάσουν ένα νόμο κατά των ετερόχθονων/«Γραικών», οι «Γραικοί» σχεδόν πάντα κατάφερναν να τον ακυρώσουν, χρησιμοποιώντας τη σημαντική πολιτική τους επιρροή. Κατά την περίοδο της μέγιστης «γραικικής» διήθησης, ένα στα τρία μέλη του «ντιβανιού» (σώμα ανώτερων και στενών συμβούλων του βοεβόδα) ήταν «Γραικοί» ενώ, από ένα σημείο και έπειτα, ακόμα και οι ίδιοι οι βοεβόδες των ηγεμονιών ήταν Φαναριώτες.

Για να τα πάρουμε με τη σειρά:

Το Πατριαρχείο και το Άγιον Όρος κατέληξαν να ελέγχουν μέσω των αφιερωμένων μοναστηριών τους το 12% της αρόσιμης γης σε Μολδοβλαχία:

Στην φάση μέγιστης «γραικικής» διήθησης, το ένα στα τρία μέλη των «ντιβανιών» ήταν «Γραικοί» (μορφωμένοι εθνοτικοί Ρωμαίοι και ρωμαιοπρεπείς πατριαρχικοί):

Πολιτικός ανταγωνισμός βοεβόδων και βογιάρων πριν την γραικική διήθηση (autarchy vs. nobiliary regime) και η απαίτηση «δικαιωμάτων των αυτοχθόνων» (drit de pământean) ως αντίδραση στην «γραικική» διήθηση:

Πολιτικοποίηση της διάκρισης pământeni – străini/”Greci” (țarigrădeni și rumelioți Greci = Κωνσταντινουπολίτες και Ρουμελιώτες «Γραικοί»):

Επιβολή της Ελληνικής ως επίσημης διοικητικής γλώσσας των Παραδουνάβιων Ηγεμονιών:

Η (επινοημένη) αριστοκρατική βυζαντινή καταγωγή και η εισαγωγή και πώληση βυζαντινών τίτλων (Byzance après Byzance):

Η εισαγωγή Βυζαντινών νόμων και το τελικό «μπόλιασμά» τους με τα εγχώριο εθιμικό δίκαιο:

Θα συνεχίσω στην επόμενη ανάρτηση.

Advertisements

12 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία

12 responses to “Ταυτότητες στις παραδουνάβιες ηγεμονίες της περιόδου 1600-1750 #1

  1. Αρχέλαος Βαρκάρης

    Και εγώ που νόμιζα ότι οι Ρωμιοί υπέφεραν απο τον τουρκικό ζυγό /s.

    Οι Ρουμάνοι και Βλάχοι πως και δεν διεκδικησαν τους Βυζαντινούς ως πρόγονους τους δεδομένου ότι μιλούσαν τη ίδια γλώσσα αρχικά;

    • 1) Και εγώ που νόμιζα ότι οι Ρωμιοί υπέφεραν απο τον τουρκικό ζυγό /s.
      —-

      Αρχέλαε, καλημέρα! Υπήρχαν Ρωμιοί όπως οι Φαναριώτες που είχαν κάποια πρόσβαση στο σύστημα (και γι΄αυτό δεν ενδιαφέρονταν να κάνουν επανάσταση και ν΄αποσχιστούν από την Οθωμανική αυτοκρατορία) και υπήρχαν και μορφωμένοι έμποροι της περιφερείας, οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση στο σύστημα (παρά την περιουσία τους και την μόρφωσή τους) και ένιωθαν πως το οθωμανικό κατεστημένο ήταν τροχοπέδη στην ανέλιξή τους. Οι δεύτεροι είναι που οραματίστηκαν αποσχισμένα, αυτόνομα κράτη, στα οποία θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στην εξουσία.

      2) Οι Ρουμάνοι και Βλάχοι πως και δεν διεκδικησαν τους Βυζαντινούς ως πρόγονους τους δεδομένου ότι μιλούσαν τη ίδια γλώσσα αρχικά;

      Καλά το ήταν λίγο πολύ ομόγλωσσοι οι Βλάχοι και οι Ρουμάνοι, δεν βλέπω τι σχέση έχει με την οικειοποίηση της βυζαντινής παράδοσης.

      • Αρχέλαος Βαρκάρης

        “Καλά το ήταν λίγο πολύ ομόγλωσσοι οι Βλάχοι και οι Ρουμάνοι, δεν βλέπω τι σχέση έχει με την οικειοποίηση της βυζαντινής παράδοσης.”

        Το γεγονός ότι ειναι λατινόφωνοι δεν θα έπρεπε λογικά να σκέφτονται ότι οι ελληνόφωνοι τους “έκλεψαν” την αυτοκρατορια; Πολλοι αυτοκράτορες ήταν βαλκάνιοι / ιλλυριοι.

      • Το γεγονός ότι ειναι λατινόφωνοι δεν θα έπρεπε λογικά να σκέφτονται ότι οι ελληνόφωνοι τους “έκλεψαν” την αυτοκρατορια; Πολλοι αυτοκράτορες ήταν βαλκάνιοι / ιλλυριοι.
        —-

        Θα σου το θέσω, όπως το θέτει το Βιβλίον Ιστορικόν που εξέδωσε ο Απόστολος Τζιγαράς και το αφιέρωσε στον Βοεβόδα Αλέξανδρο:

        1) Ίδρυση της Ρώμης από τον Ρωμύλο: εδώ γράφει ότι από τον Ρωμύλο πήραν το όνομά τους αυτοί που μέχρι σήμερα λέγονται Ρωμαίοι (εννοεί τους απογόνους των «Βυζαντινών» υπό οθωμανικό ζυγό). Από αυτό το σημείο και μετά, το όνομα Ρωμαίοι χρησιμοποιείται αδιάκοπα από την ίδρυση της Ρώμης μέχρι την Άλωση της Κων/πόλεως και τους πρώτους οθωμανικούς αιώνες (μέχρι το 1629).

        «Κι όσοι εκατοίκησαν στη Ρώμη τους ονόμασε Ρωμαίους. οι οποίοι ελέγοντο Λατίνοι. και από τούτου ονομάσθησαν οι Ρωμαίοι όπου λέγονται έως την σήμερον.»

        https://imgur.com/a/se9BBbf

        2) Μέγας Κωνταντίνος στη σύνοδο της Νικαίας (325): λέει στους επισκόπους ότι εξαρχής ήταν «Έλληνας» (πολυθεϊστής), αλλά τώρα έγινε Χριστιανός και ζητάει συγγνώμη που δεν μπορεί να καταλάβει καλά την Ελληνική, επειδή είχε λάβει την μόρφωσή του στη Ρωμαϊκή γλώσσα (= εδώ Λατινική).

        «Εγώ εξαρχής ήμουν Έλληνας καὶ πολύθεος … και έγινα χριστιανός … ότι δεν εξεύρω καλά την ελληνικήν γλώσσαν αλλά [εις] την ρωμαϊκήν είμαι παιδευμένος»

        https://imgur.com/a/acrCxQv

        3) Από το 800 μέχρι το 1600, όλες οι αναφορές στην «ρωμαϊκή γλώσσα» είναι πια τα ρωμαίικα (= δημώδης νεοελληνική) και δεν απασχολεί τον συγγραφέα αυτή η αλλαγή της ρωμαϊκής γλώσσας.

        περ. 800 μ.Χ.: Ο Ελισαίος στάλθηκε στην αυλή του Καρλομάγνου για να διδάξει τα ρωμαίικα γράμματα και την [ρωμαίικια] γλώσσα (= πλέον ελληνική) στην Ερυθρώ:

        «έστειλε Ελισαίον … και την εμάνθανε τα των Ρωμαίων γράμματα και την γλώσσαν να ομιλεί»

        https://imgur.com/a/h6sn9ao

        Ραφαήλ ο Σέρβος: απέτυχε ως πατριάρχης επειδή ήταν μέθυσος και δεν ήξερε να μιλάει ρωμαίικα.

        «Ραφαήλ Σέρβος, μέθυσος εις το άκρος … απο την γλώσσαν ότι Ρωμαϊκά δεν ήξευρεν»

        https://imgur.com/a/MRq2sCM

        Όπως βλέπεις, για βιβλίο που εκδόθηκε το 1631 από Γιαννιώτη Βλάχο και αφιερώθηκε σε Ρουμάνο βοεβόδα, δεν υπάρχει καμία διάθεση αμφισβήτησης της ρωμαϊκής συνέχειας των ελληνόφωνων. Η καινοτομία του βιβλίου (ως προς την βυζαντινή ισοτριογραφία και την ιστοριογραφία της περιόδου 1453-1625) είναι ότι, αφαιρεί μερικές εθνοτικές διακρίσεις μεταξύ των πατριαρχικών πληθυσμών (που υπήρχαν στις πηγές που χρησιμοποίησε), κάτι που δείχνει μια διάθεση εντάξεως των μη ελληνόφωνων πατριαρχικών Ορθοδόξων σ΄αυτήν την ιστορία ρωμαϊκής συνέχειας των ελληνόφωνων Ρωμιών.

      • Ριβαλντίνιο

        «Εγώ εξαρχής ήμουν Έλληνας καὶ πολύθεος … και έγινα χριστιανός … ότι δεν εξεύρω καλά την ελληνικήν γλώσσαν αλλά [εις] την ρωμαϊκήν είμαι παιδευμένος»

        Αυτό σε ποια αρχαία πηγή το βασίζει ; Ψάχνω να βρώ την πρωτογενή πηγή που λέει ότι ο Άγιος Κωνσταντίνος δεν ήξερε καλά ελληνικά και ήθελε μεταφραστή.
        —————————————————————————–

        Να βάλουμε και κάποιο μεταγενέστερο.
        Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης προς τους Μολδαβούς το 1821 ( το παραθέτει ο Φιλήμων στο Δοκίμιό του ) :

        Προς το έθνος της Μολδαυίας
        (…)
        άπασα η Γραικία ύψωσεν από την σήμερον …

        Και ένας Μανιάτης που παραβρέθηκε στην Επανάσταση στις παραδουνάβιες ηγεμονίες :

        Απ. Δασκαλάκη, Αρχ. Τζωρτζάκη-Γρηγοράκη, Αθήναι 1976, σ. 99-100
        (Δραματική περιγραφή του Μανιάτη Τζανέτου Κυβελάκου στον καπετάν
        Γιωργάκη Γρηγοράκη των γεγονότων της Μολδοβλαχίας.)

        Την ευγενίαν σου καπετάν Γιωργάκη ασπάζομαι. .
        Την σήμερον πήρα το γράμμα της αφεντιάς σου και με αυχαρίστησε η καλή σας υγεία σας. Είδα να γράφης διά τον πρίτζιπα και να με εξουσιάζης να νιτεριαστώ γιά λόγου σου με την αφεντιά του. Αυτά μηνεύονται για το πολυκαιρινό που μου γράφης αλλέως μάθε ότι φωτιά χιούθη στη φυλή μας και χάθημε. Οι Μοσκόβοι πατήσανε τις υποσκέσες τους και κάμασι ψυχαδερφοσύνη με τους απίστους. Το λοιπόν τις προάλλες, ο Υψηλότατος πρίντζιπάς μας θ’ αγροικηθή από την αφεντιά σου σήκωσε παντιέρα και ξέγραψε τη πόρτα από τη βασιλεύουσα και από την Ελλαδική γρεκιά. Από το κάμωμα του πρίντζιπα πολύς κακοφανισμός του Σουλτάνου και του Οφικιάλουνε και λοβοφέρσιμο και κινήσασι λεφούσια να πιούσι γρεκικό αίμα και να μας ερημάξουσι. Κάνασι γραφή και στο Μοσκόβι. Tις προ άλλες βαρέθημε στη Βλαχία. Κείνοι μερμήγκια, μας φάγασι, τα παιδιά του ιερού ορδίου (1) ξεκληρήθηνα, τα πλειότερα χαντακωμένα και ψυχομαχητό, πόνος καρδιάς. Ο κπ Γιωργακης και κπ. Θανάσης χάθηκαν, Το κπ Φαρμάκη τον εφάγασι με χωσία, του ποσκέθηνα λευτεριά, πίστεψε, βγήκε και τον εφάγασι άτιμα. Χάθηνα στο στέκο του τόπου και ο Αναγνώστης ο Μπεηζαντάκος Παναγιωτάκης. Τρεις λαβωμιές στο κεφάλι ο δάσκαλος. Βολίμι στη γκαρδιά ο Θοδωρής Ξαρχάκος, και λαβώθηνα ο κπ. Τζωρτζάκης Γρηγοριάνος από το ιερό ορδί του πρίντζιπα. Λαβώθη με βολίμι πέρα περού στα νεφρά κατάψαχνα και έναι στα ρούχα. Ο Καβαλιεράκης τον έκοψε ζαλωτά μέχρι το σταυρί γιατήτανε αμετασάλευτος. Ο καλόγερος του ΄βαλε αλοιφή και πάει καλλιώτερα η λαβωμιά. Αν δεν τον εσήκωνε ο Κωνσταντής, πήγαινε μαγκουφιασμένος. Οι λυσσάρηδες άπιστοι σκιούζανε τους λαβωμένους και πατούσασι στα κορμία τους. Κατάκαψέ τους Άγιε Χριστέ με φωτιά και πύρι. Ο Παπαχρήστος είχενε φαγωμένους πολλούς κι’ ένα οφφικιάλο. λαβώθη ξόπετσα. Ο Δημητράκης Ντερεβάκος λαβώθη. Τον εφέραμε κουβαλητά με το Γιώργη Θωμιάκο, δε βάσταξε ξεψύχησε οχτές, μούγκριζε από τα κοψίματα. Τον εθάψαμε. Είχε βολίμια δύο στη κιουλιά και το ΄να έπιασε μπόχα. Του ΄βαλε ο καλόγερος φασκιά. μαζεύτηνα χαημός σκουλίκια, δε σώθη, εκάηνα τα σωτικά του. Μ’ άφησε μια πιστόλα δύο ασημοπάτρονα κ΄ ένα χατζάρι τούρκικο ναν το δώκω στο(ρφανό) του για ναν τονέ δικιώση(2). Ο Δημητράκης Καπετανάκος βάρεσε, βαρέθη βερέμικα, έφαγε Τουρκόπαπα, βαρέθη από γύφτο Οβραίο. Ο πρίντζιπας μέχρι τελευταία ωρμήνευε απέ έγινε άοικος, λέει ο Καλόγερος πάει στο Μόσκοβι, ένας λαβωμένος του ορδίου λέει πάει στη Φράντζα. Οι Μόσκοβοι έναι κερατάδες, ξέκαρδοι, αντίχριστοι και θα πληρώσουνε τες ζευγαρωτές ατιμίες τους. Αυτά αδελφέ και άμποτες βολευτούνε οι λαβωματιές, ερχόμαστε. Ταύτα μένω.
        Τη φαμελία σας προσκυνώ
        Της ευγενίας σου δούλος
        Τζανέτος Κυβελάκος
        Από Άγιον Γεώργιον Ιουλίου 2 1821

        1. Ιερός λόχος.
        2. Να εκδικηθεί τους Τούρκους για το χαμό του.
        http://www.etlasp.gr/meletes/81-meletes/110-tetradia-istorias-ths-manhs

      • Αυτό σε ποια αρχαία πηγή το βασίζει ; Ψάχνω να βρώ την πρωτογενή πηγή που λέει ότι ο Άγιος Κωνσταντίνος δεν ήξερε καλά ελληνικά και ήθελε μεταφραστή.

        Καλώς το Ριβαλδίνιο!

        Μεταφραστή δεν χρειαζόταν ο Κωνσταντίνος, γιατί κουτσά-στραβά μιλούσε και καταλάβαινε τα Ελληνικά. Απλά γνώριζε πολύ καλύτερα τα Λατινικά, τόσο ως μητρική γλώσσα, όσο και ως λόγια γλώσσα, γιατί στην Νικομήδεια είχε δάσκαλο λατινικικής ρητορικής τον Λακτάντιο, τον οποίο αργότερα επέλεξε ως δάσκαλο του γιου του Κρίσπου.

        Lactantius had a successful public career at first. At the request of the Roman Emperor Diocletian, he became an official professor of rhetoric in Nicomedia;

        As a Latin rhetor in a Greek city, he [i.e., Lactantius] subsequently lived in poverty according to Saint Jerome and eked out a living by writing until Constantine I became his patron. The persecution forced him to leave Nicomedia and from the outbreak of hostilities until perhaps 311 or 313 he had to live elsewhere. The Emperor Constantine appointed the elderly Lactantius Latin tutor to his son Crispus.

        Ο Ευσέβιος στον Βίο Κωνσταντίνου γράφει πως στη σύνοδο της Νίκαιας, ο Κωνσταντίνος έκανε την επίσημη εισαγωγική ομιλία του στα Λατινικά και, στη συνέχεια, είχε διάφορες πιο ανεπίσημες συζητήσεις με διάφορους επισκόπους στα Ελληνικά.

        Παρακάτω γράφει ότι έγραψε μια προσευχή για τους στρατιώτες στα λατινικά.

        Υπάρχει και ένας διάλογος δίκης, όπου ο Κωνσταντίνος ανακρίνει μια ελληνόφωνη: ο Κωνσταντίνος τη ρωτάει στα λατινικά και αυτή του απαντάει ελληνικά, χωρίς να χρειάζονται μεταφραστές. Προφανώς, ο Κων/νος ψιλοήξερε ελληνικά, η γυναίκα ψιλοήξερε λατινικά και κουτσά-στραβά μπόρεσαν να συνενοηθούν.

      • Ριβαλντίνιο

        Αυτοί στην wiki γράφουν :

        His main language was Latin, and during his public speeches he needed Greek translators.

        Αλλά δεν δίνουν παραπομπή σε πρωτογενή πηγή να τσεκάρουμε και εμείς οι φιλίστορες . 😦

        Η πλάκα είναι πως λίγο πιο πρίν αποδέχονται ότι η Αγία Ελένη ήταν Ελληνίδα ( παίρνουν ως δεδομένο την μαρτυρία του Προκοπίου για την Ελενόπολη που είχες πεί πιο παλιά ). Τώρα πως γίνεται με Ελληνίδα μάνα να ήθελε μεταφραστή είναι ένα ερώτημα.

      • Η καταγωγή της Ελένης είναι μπερδεμένο ζήτημα.

        Πάντως, ο Κωνσταντίνος σίγουρα γνώριζε κουτσα-στραβά κάποια ελληνικά. Απλά δεν τα γνώριζε με τέτοια επάρκεια ώστε να μπορεί να δίνει δημόσιους λόγους σε αυτά.

  2. Ριβαλντίνιο

    Άσχετο. Ένα ωραίο που ανέβασε ένας φίλος στο phorum :

    https://i.redditmedia.com/EurBBqkrNT64mmf3ggTLWoQSeXlkszz_QxsBoDntWwo.jpg?w=625&s=5277d82299a6891b95e219bf34ea1126

    ( Το πρωτότυπο εδώ ).

  3. Εντυπωσιακές και οι δύο αναφορές για τις παραδουνάβιες.
    Είναι pending και η συνολική ρωμαίικη ταυτότητα και μεταβολές της 1453 – 1821, αλλά αναφέρεται μέσες άκρες.

    @Ριβαλντίνιο Τα σχόλια και οι πηγές επίσης.

  4. ditikomakedonas

    Ενδιαφέρουσα δημοσίευση.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.