Η Φραγκοκρατία, ο Ρωμαϊκός Πατριωτισμός και η διάλυση ενός γάμου στην Πελοπόννησο

Στη σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω ένα ενδιαφέρον συμβάν που περιγράφει ο αρχιεπίσκοπος Αχρίδος Δημήτριος Χωματηνός στα Πονήματά του.  Ο Χωματηνός αναγκάστηκε να επικυρώσει το διαζύγιο ενός γάμου που είχε γίνει στην Πελοπόννησο, τον οποίο διέλυσε ο λατινόφρων πεθερός Δαιμονογιάννης, εξαιτίας του «ακαταπρόδοτου» ρωμαϊκού πατριωτισμού του γαμπρού του Χαμαρέτου, ο οποίος τελικά κατέφυγε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Στην υπόθεση εκτός από τον Χωματηνό εμπλέκεται και ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας, τον οποίο ο Χωματηνός έστεψε βασιλέα των Ρωμαίων στην Θεσσαλονίκη το 1227, μια στέψη την οποία ουδέποτε αναγνώρισε η αυλή της Νίκαιας και η οποία κορύφωσε τον ανταγωνισμό των δύο διάδοχων Ρωμαϊκών κρατών (το Δεσποτάτο της Ηπείρου και η αυτοκρατορία της Νίκαιας), που εφήμερα έφτασαν μέχρι και σε κατάσταση θρησκευτικού σχίσματος.

1. Ιστορικά Προλεγόμενα

Η σταδιακή αποσάθρωση της ρωμαϊκής πολιτείας κατά τον 11ο και 12ο αιώνα είχε ως συνέπεια την διακοπή της σχέσης αμοιβαιότητας που συνέδεε την βασιλεύουσα με τις επαρχίες, κάτι που επέτρεψε αφενός την αυτονόμηση ορισμένων επαρχιών και αφετέρου την απομόνωση της Κωνσταντινούπολης, γεγονότα που κατέστησαν δυνατή την Άλωση του 1204 από τους Φράγκους. Μετά την Άλωση, το Δεσποτάτο της Ηπείρου και η Αυτοκρατορία της Νίκαιας εισέρχονται σε μια κατάσταση ανταγωνισμού για το ποιο από τα δύο διάδοχα ρωμαϊκά κράτη είναι ο «κανονικός» διάδοχος της Ρωμανίας και ποιος θα κατάφερνε να απελευθερώσει την Κωνσταντινούπολη.

Όλοι ξέρουμε ότι ο τελικός νικητής αυτού του ανταγωνισμού ήταν η Νίκαια, η οποία το 1261 κατάφερε να απελευθερώσει την Κωνσταντινούπολη και να ανασυστήσει την ολιγηπελή και ολιγοδρανή Παλαιολόγεια Ρωμανία της υστεροβυζαντινής περιόδου 1261-1453, η οποία δεν ήταν παρά μια σκιά του παλαιού αιζηού εαυτού της. Ωστόσο, μέχρι την ήττα των Ηπειρωτών από τους Βούλγαρους στη μάχη της Κλοκοτνίτσας (1230), η οποία εξόντωσε οριστικά τα αυτοκρατορικά όνειρα του Θεόδωρου Κομνηνού Δούκα, το Δεσποτάτο της Ήπειρου αποδείχτηκε «ζωηρότερο» από τη Νίκαια στον αγώνα για την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης.

Για τις λεπτομέρειες δείτε τη σειρά αναρτήσεων για την ιστορία της περιόδου 1204-1282, από τις οποίες παραθέτω τους παρακάτω χάρτες του Ian Mladjov (πολιτικοί χάρτες του 1212 και 1228).

map1212

map1228

Όταν ο Δεσπότης της Ηπείρου, Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας, αποφάσισε να επιδιώξει αυτοκρατορικές αξιώσεις, μετέτρεψε την αρχιεπισκοπή Αχρίδος σε έδρα της «δυτικής Ρωμαϊκής» Εκκλησίας, αποσπώντας από τον παραδοσιακό έλεγχο του εξόριστου στη Νίκαια Πατριαρχείου την Ήπειρο, το Δυρράχιο και την Θεσσαλονίκη. Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Μεσοποταμίτης, αρνήθηκε να συνενέσει τόσο στη στέψη του Θεοδώρου όσο και στη μεταρρύθμιση της εκκλησιαστικής δικαιοδοσίας στη δύση και αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί στην Νίκαια. Η νέα «δυτικορωμαϊκή» εκκλησιαστική ηγεσία αποτελούνταν από μια τριάδα φίλων (Ιωάννης Απόκαυκος, Δημήτριος Χωματηνός, Γεώργιος Βαρδάνης), η οποία υποστήριξε ένθερμα το αυτοκρατορικό πρόγραμμα του Δεσπότη Θεοδώρου και τον οποίο, συνεπώς, αναγνώρισε ως τον κανονικό βασιλεά των Ρωμαίων. Μάλιστα, ο Δημήτριος Χωματηνός σε μια επιστολή του επαινεί τον Θεόδωρο Κομνηνό Δούκα για τον ένθεο ζήλο που υπέδειξε υπέρ της πατρίδος και των ομοφύλων του!

[Χωματηνός, Πονήματα Διάφορα, 110] Ἅγιε μου αὐθέντα, κράτιστε καὶ θεοκυβέρνητε Κομνηνέκαὶ οὕς ὑφίστασαι κόπους καὶ πόνους ὑπὲρ συντηρήσεως τῶν παρὰ Θεοῦ σοι ἐμπεπιστευμένων χωρῶνἀλλὰ ζῆλον ἔνθεον ζηλοῖς ὑπὲρ τῆς πατρίδος σου καὶ τῶν ὁμοφύλων.

Όπως θα φανεί παρακάτω στην υπόθεση του διαζυγίου, η «πατρίς» την οποία «κοπιάζει» να αποκαταστήσει ο Θεόδωρος Κομνηνός Δούκας είναι φυσικά η Ρωμανία και οι «ὁμόφυλοί» του είναι όλοι οι (δυτικοί; ) Ρωμαίοι.

Αυτά συνέβαιναν στο Δεσποτάτο της Ηπείρου μέχρι το 1230.

Στην Πελοπόννησο, αντίθετα, οι Φράγκοι κατάκτητες δημιούργησαν το Πριγκιπάτο της Αχαΐας και αυτή η νέα λατινική αρχή σταδιακά δημιούργησε μια νέα μορφή τοπικής «Μοραΐτικης» ταυτότητας (κοινή τόσο σε Φράγκους όσο και σε Ρωμαίους γηγενείς αριστοκράτες), η οποία είναι το θέμα του παρακάτω εξαιρετικού βιβλίου:

Teresa Shawcross, The Chronicle of Morea: Historiograhpy in Crusader Greece (Oxford University Press, 2009)

Σύμφωνα με τη Shawcross, αν και η γλωσσική, εθνοτική και θρησκευτική διάκριση Φράγκων και Ρωμαίων διατηρήθηκε στην Πελοπόννησο, σταδιακά προέκυψε μια κοινή φεουδαρχική αριστοκρατία προερχόμενη και από τις δύο ομάδες με ένα αίσθημα μοραΐτικου πατριωτισμού που χαρακτηριζόταν από:

  1. τη διάθεση διατήρησης της πολιτικής αυτονομίας του Πριγκιπάτου
  2. τη σχέση ομοχθονίας που βαθμιαία συνέδεσε τους γηγενείς Ρωμαίους και Φράγκους ως (συμ)πατριώτες Μοραΐτες
  3. το αίσθημα κοινής αφοσίωσης προς την ενοποιητική και ιδρυτική δυναστεία των Βιλλεαουρδίνων

Το Χρονικόν του Μορέως αποκαλεί τους Μοραΐτες Ρωμαίους «τοπικούς Ρωμαίους» και «Ρωμαίους του Πριγκιπάτου» (στ. 2823: καθὼς κ᾿ οἱ ἕτεροι Ρωμαῖοι τοῦ πριγκιπάτου ὅλου):

Κι ἀφότου γὰρ ἐμίσσεψεν τοῦ Σαλονίκη ὁ ρῆγας
κ᾿ ἐνέμεινε ὁ μισὶρ Ντζεφρές, ὡς φρόνιμος ὅπου ἦτον,
τοὺς ἄρχοντες ἐρώτησεν, τοὺς τοπικοὺς Ρωμαίους,
ὅπου τοὺς τόπους ἔξευραν τὰ κάστρη καὶ τὰς χώρας
ὅλης τῆς Πελοπόννησος ὅσον κρατεῖ ὁ Μορέας,

Η Δυναστεία των Βιλλεαρδουίνων διεκήρυττε πως αγαπούσε «ως τέκνα και παιδία» της όλους τους Μοραΐτες, «Φράγκους τὲ καὶ Ῥωμαίους» και προέβαλε την «ἐλέῳ Θεοῦ» νομιμοποίηση της εξουσίας της (οι εχθροί του Πρίγκιπα και αυτοί που συμμαχούσαν με τους αντιπάλους του στο Χρονικό του Μορεώς χαρακτηρίζονται ως «εχθροί του Θεού» και «καταραμένοι απ΄το θεό»):

[στ. 3963: ὡς τέκνα καὶ παιδία μοὺ]

κράζει τοὺς κεφαλᾶδες του, τοὺς πρώτους τοῦ φουσσάτου
καὶ ὅλους τοὺς καβαλλαρίους, Φράγκους τε καὶ Ρωμαίους,
καὶ ἄρξετον νὰ τοὺς λαλῇ καὶ νὰ τοὺς συντυχαίνῃ,
γλυκία τοὺς ἐνουθέτευεν κ᾿ ἐπαρηγόρησέ τους·
«Συντρόφοι, φίλοι κι ἀδελφοί, ὡς τέκνα καὶ παιδία μου,

[στ. 3931: εἰς τὴν Θεοῦ κατάραν]

Οὕτως τὸ ἐποῖκαν οἱ Ρωμαῖοι τοῦ Δεσποτάτου ἐκεῖνοι·
τὸ συσπερώσει ἐδιάβησαν ἐκ τὸ φουσσᾶτο ἐκεῖθεν.
Ἔδε ἁμαρτίαν ὅπου ἔποικεν ἐτότε ὁ Δεσπότης
νὰ ἔλθῃ νὰ ἐβγάλῃ ἐκ τὸν Μορέαν τὸν πρίγκιπα Γυλιάμον
μὲ τὸ ἄνθος τῶν εὐγενικῶν ἀνθρώπων τοῦ Μορέως,
ὅπου εἴχασιν ἀνάπαψιν καὶ μονοκρατορίαν,
κι ἀπῆγαν εἰς βοήθειαν του στὴν μάχην ὅπου εἶχεν·
τότε τοὺς ἐλευτέρωσεν στὰς χεῖρας τῶν ἐχτρῶν του
κ᾿ ἔφυγεν καὶ ἐδιάβηκεν εἰς τὴν Θεοῦ κατάραν.

[στ. 5722-3: μὲ τὸν ἐχτρὸν τοῦ Θέουἐκεῖσε εἰς τὴν Πόλιν]

«Ἀφέντη μου καὶ βασιλέα, ἐλπίζω ἡ δούλεψίς μου
ὄφελον σὲ ἐποίησεν καὶ διάφορον ὁμοίως.
Ὅταν ἐσυμβιβάστηκα, μὲ τὸν ἐχτρὸν τοῦ Θέου,
αὐτοῦνον τὸν Δεμέστικον, ἐκεῖσε εἰς τὴν Πόλιν,
χρόνον τοῦ ὑποσχέθηκα μετ᾿ αὖτον νὰ ποιήσω·
καὶ τώρα ἐδιχρόνισε ποῦ λείπω ἐκ τὰ ἐδικά μου.

Λόγω της φεουδαρχικής του φύσης, αυτό το αίσθημα ομοχθονικής αλληλεγγύης μερικές φορές περιορίζεται μόνο στην αριστοκρατική τάξη. Στην αφήγηση μιας μάχης εναντίον των Ρωμαίων της Νίκαιας, ο συγγραφέας του Χρονικού του Μορέως ευχαριστεί το θεό που σκοτώθηκαν μόνο φτωχοί και κανένας από τους ευγενείς και πλούσιους Φράγκους:

[στ. 617-8]

Ὁ Θεὸς γὰρ ὁ εὔσπλαχνος, ὁ δίκαιος εἰς τὰ πάντα,
εὐδόκησεν ἡ χάρη του ἐτότε εἰς τὸν φόνον ἐκεῖνον,
ὅτι κανεὶς εὐγενικὸς ἀπὸ τοὺς πλούσιους Φράγκους,
οὐδὲν ηὑρέθηκεν τινὰς ἐκεῖ εἰς τὴν Πόλι ἀπέσω
μόνον καὶ ἄνθρωποι φτωχοί, τεχνῖτες ὑποχέροι.

Αυτή η ισχυρή ταξική διάκριση ήταν ένα χαρακτηριστικό της φεουδαρχικής και ιπποτικής Γαλλίας. Στη μάχη του Αζινκούρ (1415), όπου οι Άγγλοι του Ερρίκου Ε΄ νίκησαν τους Γάλλους, οι Γάλλοι αριστοκράτες θεώρησαν προσβλητικό το ότι έπρεπε να πολεμήσουν μαζί με την γαλλική «πλέμπα» (δείτε εδώ [21:35-22:16], peasantry = «χωριάτες, επαρχιώτες», rabble = «όχλος»).

Από την άλλη, ο συγγραφέας γράφει ότι «όλος ο Μορέας» χάρηκε όταν το Μοραΐτικο φοσσάτο επέστρεψε στην Πελοπόννησο σώο και αβλαβές από τη μάχη του Tagliacozzo στην Ιταλία (1268):

[στ. 7173: χαρὰν μεγάλην ἔποικαν οἱ πάντες τοῦ Μορέως]

ἀπέσω εἰς αὖτα ἐσέβηκεν μὲ τὸν λαὸν ὅπου εἶχεν
κ᾿ εἰς τὴν Κλαρέντσαν ἔσωσεν τὴν δεύτερην ἡμέραν.
Τὸ ἀκούσει το οἱ ἅπαντες ἐκεῖνοι οἱ Μοραΐτες
ὅτι ἔσωσεν ὁ πρίγκιπας κ᾿ ἦλθεν εἰς τὴν Κλαρέντσαν
μετὰ φουσσᾶτα καὶ λαὸν ὅπου εἶχεν μετ᾿ ἐκεῖνον,
ὕγιοι, σωζᾶτοι, οὐκ ἔλειπεν ἕνας μόνος ἀπ᾿ αὔτους,
μὲ κέρδος, πλοῦτον φοβερόν, τὸ ἐκέρδισαν ἐκεῖσε
στὸν πόλεμον ὅπου ἔποικαν μετὰ τὸν Κουραδῖνον,
τὸν Κύριον ἐδόξασαν καὶ τὴν ἁγίαν Θεοτόκον.
Χαρὰν μεγάλην ἔποικαν οἱ πάντες τοῦ Μορέως,
τὸν πρίγκιπα ἐπροσκύνησαν καὶ τοὺς φλαμουραρίους·

Παραθέτω μερικές σελίδες της Shawcross με τα παραπάνω (στην υπογραμμισμένη με γαλάζιο λίστα με τους Μοραΐτες Ρωμαίους αριστοκράτες που συνεργάστηκαν με τους Φράγκους επεσήμανα την οικογένεια Δαιμονογιάννη, που εμπλέκεται στο κυρίως θέμα της ανάρτησης):

2. Ο λατινόφρων πεθερός και ο ρωμαιόφρων γαμπρός

Σύμφωνα με τα παραπάνω, λοιπόν, οι Ρωμαίοι της Πελοποννήσου εκτέθηκαν σε δύο αντικρουόμενες μορφές αφοσίωσης: από τη μια υπήρχε η αφοσίωση προς την τοπική Λατινική αρχή του Πριγκιπάτου της Αχαΐας και από την άλλη υπήρχε ο παραδοσιακός ρωμαϊκός πατριωτισμός που τους συνέδεε με τους υπόλοιπους Ρωμαίους.

Ο Χωματηνός εξηγεί ότι η εξουσία των Λατίνων στην Πελοπόννησο είχε ως συνέπεια την αντικατάσταση της «ευγνωμοσύνης» (πατριωτικής αφοσίωσης) προς την Ρωμανία με «ευγνωμοσύνη» προς το «έθνος» (εδώ οθνείος/ξένος λαός) των Λατίνων (γρ. 51-8: Ὡς ἡ τοῦ Πέλοπος … ἐπεὶ δὲ ἡ Λατίνων ἐξουσίαμετὰ τῆς εἰς τὴν Ῥωμανίαν εὐγνωμοσύνης τῷ ἔθνει ἀντικαθίστατο).

Η ασυμβατότητα των δύο αυτών αντικρουόμενων μορφών αφοσίωσης προκάλεσε την διάλυση ενός γάμου στην Πελοπόννησο.

Ο λατινόφρων Ρωμαίος Δαιμονογιάννης συμφώνησε να δώσει την θυγατέρα του για γυναίκα στο ρωμαιόφρονα Ρωμαίο Χαμάρετο, μόνον εάν ο δεύτερος του ορκιζόταν ότι θα παρέμενε αφοσιωμένος στους Λατίνους. Ο Χαμάρετος, λοιπόν, έδωσε αυτόν τον όρκο και ο γάμος επιτελέστηκε κανονικά αλλά, κάποια στιγμή, ο πεθερός του Δαιμονογιάννης άλλαξε γνώμη και πήρε πίσω με το ζόρι την θυγατέρα του, χωρίς να έχει παραβιάσει τον όρκο του ο γαμπρός του. Ο Δαιμονογιάννης, στη συνέχεια, επιχείρησε να φυλακίσει τον γαμπρό του αλλάσύμφωνα με τον Χωματηνό, ο Θεός λυπήθηκε τον Χαμάρετο επειδή είχε διατηρήσει ακαταπρόδοτο τον ρωμαϊκό του πατριωτισμό ( 🙂 🙂 🙂 ) και τον βοήθησε να ξεφύγει από την Πελοπόννησο και να καταφύγει στην Ήπειρο (γρ. 102-6: Ἀλλὰ Θεοῦ νεῦσις μεσολαβεῖκαι τοῦ δεσμωτηρίου κρείττων γενόμενος ὁ Χαμάρετος εὐθὺς τὴν πρὸς τὸν κραταιὸν  πεπόρευται Κομνηνὸν, διασώσας μὲν τὴν ἑαυτοῦ πρὸς τὴν Ῥωμανίαν εὐγνωμοσύνην ἀκαταπρόδοτον, διασωθεὶς δὲ δι΄αὐτὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ 🙂 🙂 🙂 ). Στην Ήπειρο, ο Χαμάρετος ζήτησε από τις πολιτικές και εκκλησιαστικές αρχές να επιληφθούν του θέματός του και, αν δεν κατάφερναν να πείσουν τον Δαιμονογιάννη να αφήσει την θυγατέρα του να πάει στον άνδρα της, τουλάχιστον να του επικύρωναν το διαζύγιο, για να μπορέσει να ξαναπαντρευτεί.

Στην επιστολή του προς τον Δαιμονογιάννη, ο Δεσπότης της Ηπείρου Θεόδωρος, γράφει πως συνευχήθηκε μαζί με τον Χαμάρετο την απολύτρωση της Πελοποννήσου από τους Λατίνους (γρ. 127-8: συνελαλήσαμεν ποτε καὶ περὶ τῆς τοῦ Πελοποννησιακοῦ τόπου ἀπολυτρώσεως) και πληροφόρησε τον «δαιμόνιο πεθερό» πως, αν αφήσει την κόρη του να έρθει στην Ήπειρο, η τελευταία δεν θα βρίσκεται με ξένους «εἰς γῆν ἀλλοτρίαν» (η δικαιολογία που προφανώς προέβαλε ο Δαιμονογιάννης), επειδή ουκ ολίγοι Πελοποννήσιοι είχαν καταφύγει στην αυλή της Ηπείρου (γρ. 148-9: λαὸν γὰρ οὐκ εὐαρίθμητον ἡ τοῦ Πέλοπος τῇ ἡμετέρα αὐλῇ παρεπέμψατο). Αν πάλι δεν άφηνε την κόρη του να πάει στον άνδρα της, τότε θα έκαναν τον Χαμάρετο γαμπρό τους οι Ηπειρώτες (γρ. 159-161: Οὐ μὴ γὰρ ἀφήσομεν αὐτὸνδοθήσεται γὰρ αὐτῷ καὶ γυνὴ ἑτέρα καὶ ἀπρομύθευτος).

Ο Δημήτριος Χωματηνός, που περιγράφει το όλο συμβάν σε ένα από τα Πονήματά του, τελικά αναγκάστηκε να επικυρώσει το διαζύγιο, επειδή ο Δαιμονογιάννης αποδείχτηκε «ατέραμνος και δυσμείλικτος» (όπως θα έλεγε κι ο Ατταλειάτης). Η επικοινωνία των ηπειρωτικών αρχών με τον Δαιμονογιάννη έγινε με τη βοήθεια του Ρωμαίου επισκόπου Μάνης (γρ. 193-4: καὶ τοῦ ἐπισκόπου Μαΐνης, Ῥωμαίου ὄντος), ο οποίος έστειλε έναν υφιστάμενό του ιερέα να συναντήσει αυτοπροσώπως τον Δαιμονογιάννη σε κάποιο ναό του Αγίου Γεωργίου, να του παραδώσει τις επιστολές εξ Ηπείρου και να λάβει την απόκριση του Δαιμονογιάννη. Ο ιερέας ισχυρίστηκε ότι, καθώς απομακρυνόταν από τη συνάντησή που είχε με τον Δαιμονογιάννη, άκουσε τον δεύτερο να εκστωμίζει ένα δύσφημα εναντίον του Θεοδώρου Κομνηνού Δούκα (γρ. 195-8: ὁ τοιοῦτος ἱερεὺςεὕρε τὸν Δαιμονοϊωάννηνὡς ἤκουσε παρ΄ἐκείνου ἐπερχομένου τούτῳ, δύσφημα τινα κατὰ τοῦ κραταιοῦ Κομνηνοῦ).

Η τελική ετυμηγορία του Χωματηνού ήταν πως το διαζύγιο υπέρ του Χαμαρέτου ήταν δίκαιο, διότι ήταν Ρωμαίος πατριώτης που απειλήθηκε μέχρι και με θάνατο από τον λατινόφρονα πεθερό του, επειδή δεν προέδιδε την αφοσίωσή του προς την Ρωμανία 🙂 🙂 🙂 :

[γρ. 274-9] Ὅτι δὲ δίκαιον τὸν Χαμάρετον διαζυγῆναι τῆς γαμετῆς, μέχρι θανάτου ὡμιληκότα ὑπὲρ τῆς εἰς τῆν Ῥωμανίαν εὐγνωμοσύνης, οὓς ἀπὸ τοῦ πενθερικοῦ αὐτοῦ οἴκου προτεθειμένου τοῖς Λατίνοις ἐπὶ μακρῷ χρόνῳ ὑφίστατο, σκοπεῖν ἔχει ὁ ἀδέκαστος ταὶς τοιαὐταις κρίσεσι τῶν <δικαστῶν] διαιτῶν.

Παραθέτω όλο το Πόνημα 22 του Χωματηνού για όποιον ενδιαφέρεται να το διαβάσει:

Advertisements

23 Comments

Filed under Βυζαντινολογία, Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

23 responses to “Η Φραγκοκρατία, ο Ρωμαϊκός Πατριωτισμός και η διάλυση ενός γάμου στην Πελοπόννησο

  1. Γιώργος

    Πολλά μπράβο! Ο Δαιμονογιαννης, εκπρόσωπος μιας εκ των τριών αρχοντικων οικογενειών της Μονεμβασίας.(Οι άλλες δύο, οι Σοφιανοι και οι Μαμωναδες). Ο Χαμαρετος, άρχοντας της Λακεδαιμονιας, όταν ακόμη ο Μυστράς δεν είχε συνοικιστει. Με μικροπολιτικα παιχνίδια μοιάζουν οι συμπεριφορές τους.

    • Γεια σου Γιώργο. Αυτά τα μικροπολιτικά παιχνίδια (οι ανταγωνισμοί μεταξύ των τοπικών αρχόντων) προκάλεσαν μια μόνιμη ταραχή στην Πελοπόννησο που διήρκεσε όλο τον 14ο αιώνα.

      Θα κάνω κάποια στιγμή ανάρτηση γι΄αυτό το θέμα.

  2. Πολύ ωραία και πάλι.

    «ανασυστήσει την ολιγηπελή και ολιγοδρανή Παλαιολόγεια Ρωμανία της υστεροβυζαντινής περιόδου»

    Δεν νομίζω ότι η Αυτοκράτορια της Νίκαιας ανασύστασε “ολιγηπελή ολιγοδρανή ” τη Ρωμανία. Όπως γράφει ο W. Tredgold στο Byzantine State Finances, η Ρωμανία παρέμενε το πλουσιότερο state της Ευρώπης λόγω του ώριμου φορολογικού συστήματος. Ακόμα και το 1320 κατάφερε να συγκεντρώσει το εκπληκτικό ποσό των 1.000.000 χρυσών υπέρπυρων.
    Επί των χρόνων του Μιχαήλ Η΄ δε, ήταν μία μέσου μεγέθους δύναμη και η ισχυρότερη της περιοχής.

    • Γεια σου Ναπολέων!

      Όταν μιλάω για «ολιγοπελή» και «ολιγοδρανή» Ρωμανία, εννοώ την αποσάθρωση και διαφθορά της πολιτείας, η οποία δεν είχε πια την ικανότητα να συμπεριλάβει τους επαρχιακούς πληθυσμούς στη σχέση αμοιβαιότητας που χαρακτήριζε την περίοδο 750-1050 (respublica > utilitatis communio = συνεργασία στην κοινωφελία = σχέση από την οποία βγαίνουμε όλοι κερδισμένοι).

      Οι επαρχιακές μάζες είναι πια πάροικοι των τοπικών αρχόντων, εντελώς απροστάτευτοι νομικά από την εκμετάλλευση των δυνατών, ενώ οι δυνατοί έχουν μάθει να εκμεταλλεύονται το διεφθαρμένο και ασθενές κράτος προς όφελός τους και συμπεριφέρονται υπεράνω του νόμου (δεν μπορούν πια να ελεγχθούν από το νομικό σύστημα του ασθενούς κράτους).

      Η βασική συνέπεια αυτής της κατάστασης ήταν η έλλειψη της τοώντι εθνικής ταυτότητας που χαρακτήριζε την περίοδο 750-1050. Η Κωνσταντινούπολη ελέγχει «συμπτωματικά» (και πολλές φορές εφήμερα και περιστασιακά) ορισμένες από τις παραδοσιακές ρωμαϊκές περιοχές ουσιαστικά σαν «φίλαυτο» αποικιοκρατικό κέντρο, και είναι εντελώς ανίκανη να βελτιώσει αυτόν τον ασθενή έλεγχο. Γι΄αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις της εποχής με την αποτελεσματικότητα που χαρακτήριζε την περίοδο 750-1050, όπου υπήρχε μια σχέση αμοιβαιότητας με μια μέση αγροτική τάξη μικροκαλλιεργητών: η Κωνσταντινούπολη τους προσέφερε κοινωνική ελευθερία και δικαιοσύνη, ελέγχοντας τους δυνατούς και διατηρώντας υψηλή την κοινωνική κινητικότητα, και αυτοί με τη σειρά τους την αντάμειβαν με πραγματική πατριωτική αφοσίωση (με την αυστηρή εθνολογική σημασία του όρου).

      • Παραταύτα, με τους Κομνηνούς, μέχρι που πέθανε ο Μανουήλ Α΄ το 1180 και μετά την επανακατάληψη μέχρι το 1285, δεν φαίνεται να υπάρχει ισχυρό πρόβλημα.
        Αντίθετως, ο Φράγκος Επίσκοπος Τύρρου εκθειάζει τα πλούτη που είδε στη Πόλη το 1179 και για τα οικονομικά των πρώτων Παλαιολόγων αναφέρθηκαν άνω. Δε γνωρίζω ισχυρά κινήματα αυτές τις εποχές ούτε ο Ρωμαϊκός στρατός ήταν ανίσχυρος. Ακόμα και το 1295 ο στρατηγός Ανδρέας Φιλανθρώπινος νίκουσε τα μπεηλίκια στην Μ.Α. ώσπου τον απομάκρυνε ο Ανδρόνικος Β΄. Από εκεί ξεκίνησε η τελική κατρακύλα.
        Μέχρι τότε οι χωρικοί δεν φαίνονται αποστασιοποιημένοι. Συντάχθηκαν με τον Φιλανθρώπινο Μία χαρά πλήρωναν τους φόρους, όπως ανεφέρθη, και μία χαρά λειτουργούσε το state και ο Ρωμαϊκός στρατός. Or?

      • Το «μια χαρά» είναι σχετικό.

        Ο εθνικός Ρωμαϊκός στρατός ουσιαστικά έπαψε να υφίσταται στα τέλη του 11ου αιώνα. Η κύρια πηγή στρατιωτικής ισχύος τον 12ο αιώνα είναι η εκμίσθωση μισθοφόρων, οι οποίοι πολεμούν καλά όσο πληρώνονται καλά.

        Στην Μικρά Ασία, η Νίκαια κατάφερε να αναπλάσει μια σχέση αμοιβαιότητας με τον επαρχιακό πληθυσμό, αλλά σε τοπικό επίπεδο η παρακμή αρχίζει ήδη από το 1261, όταν η Ρωμαϊκή Αρχή εγκαταλείπει την Νίκαια και επιστρέφει στην Κων/πολη. Όπως λέει ένας μικρασιάτης στον Παχυμέρη «τώρα που οι Ρωμαίοι πήραν πίσω την Πόλη, μην περιμένετε τίποτε καλό για τη Μικρασία» (= δεν μας έχουν πια ανάγκη, άρα δεν έχουν πια λόγο να μας προσέχουν).

        Στις αρχές του 14ου αιώνα, το φιάσκο με την αποτυχημένη απόπειρα εξυγίανσης του νομικού συστήματος στις επαρχίες (όπου οι 3 από τους 4 «δικαστές των Ρωμαίων» που επιλέχθηκαν ως εξυγιαντήρες της διαφθοράς αποδείχτηκαν οι ίδιοι διεφθαρμένοι), απλώς έδειξε ότι η διαφθορά ήταν πια αγιάτρευτη.

      • Σμερδαλέε, τα επιχειρήματα και η φράση του τοπικιστή 🙂 Νικαιώτη στον Πάχυμέρη γνωστά.
        Αυτό που δεν φαίνεται από τα γεγονότα και τους αριθμούς, όπως αναφέρθηκε, είναι η προϊούσα παρακμή όπως δηλώνεται από πολλούς. Τουλάχιστον όχι πριν τις αρχές του 14ου αιώνα όπως αναφέρεις στο τελευταίο σχόλιο.
        Η επανακατάληψη θεωρείται η αρχή μίας σύντομης παρακμής, αλλά δεν βρίσκω επιχειρήματα που να το στηρίζουν. Οποιαδήποτε ευπρόσδεκτα. Μάλλον από τις αρχές του 14ου και πέρα.

      • Η επανακατάληψη δεν θεωρείται η αρχή μιας σύντομης παρακμής. Απλώς έχουν πάρει την Κων/πολη, αλλά δεν έχουν πια τη δυνατότητα να αναπλάσουν μια υγιή πολιτεία.

        Πόσες φορές αυξήθηκε η φορολογία στα χρόνια γύρω από το 1300 η Καταλανική Εταιρεία; από μνήμης θυμάμαι 3 ή 4 αυξήσεις.

        Όσο πληρώνονταν, οι Καταλανοί αναχαιτούσαν αποτελεσματικά τους Τούρκους. Τι κάνει όμως η Καταλανική Εταιρεία, όταν πια η Κων/πολη δεν μπορεί να την πληρώσει; Δεν αρχίζει να λεηλατεί τα ρωμαϊκά εδάφη; Γιατί η Κων/πολη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις επιδρομές των Καταλανών; Οι Καταλανοί κινούνται ανενόχλητα από τη Μικρά Ασία στη Θράκη και από τη Θράκη στην Θεσσαλία, μέχρι που αποφάσισαν να πάρουν το Δουκάτο των Αθηνών.

        Γιατί οι Νικαιάτες την ίδια περίοδο παραδόθηκαν τόσο εύκολα στους Οθωμανούς και ο Πατριάρχης Ιωάννης Καλέκας λίγο αργότερα δεν μπορούσε να πιστέψει τον μεγάλο αριθμό των Νικαιατών που οικειοθελώς εξισλαμίστηκαν;

      • Συμφωνώ απόλυτα με όσα λές , αλλά αυτά συνέβησαν στις αρχές του 14ου.
        Παραθέτοντας ξανά τον Tredgold:
        «Στις αρχές της βασιλείας του το 1282, ο Ανδρόνικος δέσποζε σε 5.000.000 πληθυσμό. Μέχρι το 1312, μετά την απώλεια σχεδόν όλης της Μ. Ασίας, πιθανά σε 2.000.000.
        Αυτή ήταν μία ανυπολόγιστη καταστροφή.»

        Και αυτό ήταν έργο του Ανδρόνικου Β΄. Η αποστασιοποίηση δηλαδή. Με τον Μιχαήλ Η΄ δεν πήγε κανείς με τα μπεηλίκια. Ούτε ήταν της οικονομικής δυνατότητας του state, ούτε των διαθέσεων των χωρικών, ούτε και του Ρωμαϊκού στρατού υπό τον Ανδρέα Φιλανθρώπινο με τον οποίο οι Μικρασιάτες συντάχθηκαν.

      • Κάτι που θυμήθηκα με τον Μιχαήλ Η΄ που ανέφερες.

        Ενώ κατάφερε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την επικείμενη εισβολή του Καρόλου του Ανδευαγού διοργανώνοντας την εξέγερση του Σικελικού Εσπερινού, η όλη υπόθεση κόστισε τόσο πολύ στην οικονομία του κράτους, που αναγκάστηκε να υποβαθμίσει το νόμισμα για δεύτερη φορά.

        Από τις σλδ 68-71 του The Last Centuries of Byzantium του Donald Nicol:

        That Byzantine gold changed hands is clear enough. […] Michael was so lavish with his subsidies that he had to devalue the Byzantine gold coinage for a second time in 1282.

        […] For, as Gregoras was later to observe, “the Empire fo the Romans would easily have succumbed to Charles King of Italy had not such an Emperor been then in charge of its affairs”.

      • That’s nice. Θα ξανακοιτάξω αυτό που λές για το devaluation του 1282. Αλλά αντιστοίχως η φορολογική βάση ήταν ακμαία.
        Διότι, λέγεται γαι οικονομικούς λόγους, Ανδρόνικος κατήργησε το Ναυτικό το 1285 και τα νησιά καταλήφθηκαν από τους Φράγκους.

      • Άρα για να κάνουμε μια σούμα της κατάστασης:

        1) Στρατός ξηράς δεν υπάρχει πέρα από τους Μογγόλους της Χρυσής Ορδής του Νογκάι Χαν στα τελευταία χρόνια του Μιχαήλ Η΄ (όταν πέθανε, ετοίμαζε εκστρατεία κατάκτησης της ελλαδικής χερσοννήσου με τους Μογγόλους) και, αργότερα, τους Καταλανούς και Αλανούς μισθοφόρους, οι οποίοι σταθερά ανεβάζουν την ταρίφα τους μέχρι που η εκμίσθωσή τους από την Κων/πολη γίνεται αδύνατη. Όταν αρχίζουν τις λεηλασίες στα ρωμαϊκά εδάφη, η Κων/πολη δεν μπορεί να κάνει τίποτε για να τους αποτρέψει.

        2) Κάποια στιγμή το ήδη παρηκμασμένο ναυτικό καταργείται για οικονομικούς λόγους (δεν υπάρχουν λεφτά).

        3) Το νόμισμα υποβαθμίζεται και οι επαρχίες υπερφορολογούνται σε βαθμό που ο κόσμος αισθάνεται την οικονομική εκμετάλλευση.

        4) Οι δυνατοί των επαρχιών είναι εντελώς ανεξέλεγκτοι από το νόμο και η διαφθορά του νομικού συστήματος αποδείχτηκε αδιόρθωτη.

  3. Όχι ακριβώς 🙂
    1. Στρατός υπήρχε ανέκαθεν, ρωμαϊκός και επιτυχημένος όπως δείχνουν οι νίκες του Φιλανθρώπινου το 1295. Αλλά, οι Ανδρόνικοι τον κρατούσαν μεσα στην Πόλη όπως λέει ο Ibn Battuta το 1328 που είδε τουλάχιστον 5000.

    2. Ο Ανδρόνικος κατήργησε το Ναυτικό, άφησε μόνο 15 πλοία με τους κωπηλάτες – αμφιβάλλω πραγματικά για οικονομικούς λόγους, παρακάτω – και το 1320 αφού πήρε 1.000.000 χρυσά υπέρπυρα προσπάθησε να το ξαναστήσει, αλλά απέτυχε.

    3. Για το νόμισμα. “under the Empire of Nicaea (1204–1261), its gold content fell gradually to 18 carats, under Michael VIII Palaiologos (r. 1259–1282) to 15 and under his son and successor Andronikos II Palaiologos (r. 1282–1328) to 12 carats. “. Πάλι τα έσοδα του κράτους εσωτερικά δεν μειώθηκαν, μόνο η εξωτερική αξία και η Ρωμανία παρέμενε το πλουσιότερο state της Ευρώπης. Όσο είχε την Μ.Α.

    4. Σαφέστατα ίσχυε επί Ανδρόνικου.

    Δεν φαίνεται κάτι να προλέγει τα επί Ανδρόνικου στο τέλος της επί Μιχαήλ, εκτός από το devaluation ίσως, σε ένα πάμπλουτο κράτος. Πού πήγαν τα λεφτά; Στον Μιχαήλ μας λέει ο (Ανδρονικός) Παχυμέρης σε δωροδοκίες και στο ναυτικό. Στον Ανδρόνικο; Εκτός αν ο Μ. Η΄ δωροδοκούσε με δόσεις και πήγαινε στην επόμενη φορολογική εσοδεία. Αλλά μάλλον όχι…

    • Πού πήγαν τα λεφτά;

      Ο Μιχαήλ εξάντλησε τα αποθέματα για να διοργανώσει τον Σικελικό εσπερινό και οι διάδοχοί του σπαταλούσαν σημαντικό μέρος του φορολογικού εισοδήματος στους ξένους μισθοφόρους στους οποίους βασίζονταν.

      • Λεφτά επί Ανδρόνικου υπήρχαν, αλλά λόγω του “βυζαντινού” φόβου των στασιαστών, κρατούσε τους Ρωμαίους εντός των τοιχών και προσέλαβε την πανάκριβη Καταλανική Εταιρία, ενώ είχε αφήσει τις Μ.Α επαρχίες στο έλεος των μπεηλικιών και τα νησιά χωρίς ναυτικό, απροστάτευτα, στους Φράγκους.
        Η φορολογική βάση και τα έσοδα ήταν όπως πριν, μέχρι οι Ρωμαίοι Παφλαγόνες να αλλαξοπιστήσουν οικειοθελώς και να πάνε με τον Osman. Επί Ανδρόνικου ofc.

  4. Ριβαλντίνιο

    Ποια να είναι η ετυμολογία του “Χαμάρετος” ;
    ____________________________________________

    Ο Λέων Χαμάρετος ήταν αυτόνομος άρχοντας στην Λακεδαίμονα. ( Χωνιάτης ) . Αυτός για τον οποίο συζητάμε πρέπει να είναι ο Ιωάννης Χαμάρετος , συγγενής του Λέοντος. Στην Μάχη στον Κούντουρα Ελαιώνα ( 1205 ) λένε πως αρχηγός των Ρωμαίων ήταν ο μετέπειτα ιδρυτής του δεσποτάτου της Ηπείρου Μιχαήλ Α΄. Αυτός ίσως βοηθήθηκε από τον Λέοντα Χαμάρετο.

    Όντως οι άρχοντες στην Πελ/σο ήταν απειθείς ( π.χ. Κροκόδειλος, Ελεαβούρκος κ.α. ) και ο Μανουήλ Β΄Παλαιολόγος μετέφερε πολλούς στην Κων/πολη ( Χαλκοκονδύλης : ἐνταῦθα συλλαμβάνει τοὺς Πελοποννησίων ἄρχοντας, οἳ πολὺν κατέχοντες χρόνον τὴν χώραν οὐδέν τι πάνυ πείθεσθαι τοῖς Ἑλλήνων ἡγεμόσι βούλοιντο, ὅ τι μὴ σφίσιν αὐτοῖς δοκοῦν ἔς τι ὠφελεῖν αὐτούς. τότε μὲν δὴ συλλαβὼν τούτους ἐκομίζετο ἐπὶ Βυζάντιον, ἔχων καὶ τοὺς Πελοποννησίους ἐν φυλακῇ. )

    Το κανονικό όνομα του Δαιμονοϊωάννη πρέπει να ήταν Ευδαιμονοϊωάννης και τον έλεγαν Δαιμονογιάννη από κακία οι οχτροί του. 🙂 Το σόι του πρέπει να παρέμεινε φιλοδυτικό και στο μέλλον γιατί βλέπω ότι στον εμφύλιο του 1458 – 9 μεταξύ του φιλοδυτικού Θωμά Παλαιολόγου και του αντιδυτικού αδελφού του Δημητρίου στην Πελ/σο, τον πρώτο βοήθησαν οι άρχοντες Νικόλαος Φραγκόπουλος, Λέων Ευδαιμονοϊωάννης και Κυδωνίδης Τζαμπλάκων , ενώ τον δεύτερο οι Γεώργιος Παλαιολόγος και Μανουήλ Μπόχαλης.

    • Όντως οι άρχοντες στην Πελ/σο ήταν απειθείς
      —-

      Ήταν απειθείς, γιατί δεν είχαν κανένα λόγο να είναι πειθήνιοι. Η επιστροφή του βυζαντινού ελέγχου το 1259 σε Μυστρά, Μονεμβασιά, Μάνη ήταν η αιτία έναρξης μιας χρόνιας κρίσης και παρακμής στην Πελοπόννησο γιατί:

      1) δεν ήταν αρκετά ισχυρή η βυζαντινή παρουσία ώστε να επιτύχει μια ταχεία και ολοκληρωτική κατάκτηση του Πριγκιπάτου, άρα δημιουργήθηκε μια κατάσταση χρόνιου «διπολισμού».

      2) Η βυζαντινή άφιξη ώθησε τον Πρίγκιπα Γουλλιέλμο Β΄ Βιλλεαρδουίνο «στο στόμα του λύκου», δλδ στον Κάρολο τον Ανδεγαυό (στην προσπάθειά του να βρει ισχυρό σύμμαχο εναντίον της Ρωμανίας) και με τη συνθήκη του Βιτέρβου (1267), το Πριγκιπάτο ουσιαστικά πέρασε στα χέρια των Ανδεγαυών, γεγονός που το Χρονικό του Μορέως περιγράφει ως πάρα πολύ κακό συμβάν.

      Ο Γουλιέλμος αναγκάστηκε να παντρέψει την κόρη του Ζαμπία (Isabeau = Ισαβέλλα) με το γιο του Καρόλου και ο γάμος επισφράγισε την μεταφορά του πριγκιπάτου στις κτήσεις των Ανδεγαυών. Το Χρονικό του Μορεώς μιλάει για την «αμαρτία» που συνέβη όταν «αποκληρώθηκε» η Ζαμπία από την κληρονομιά της οικογένειάς της:

      ἀπ᾿ τοῦ Μορέως τὴν ἀφεντίαν κι ὅλον τὸ πριγκιπᾶτο.
      Ἔδε ἁμαρτία ποῦ ἐγίνετον δι᾿ ἐτοῦτο τὸ κεφάλαιον·
      μετὰ ταῦτα ἀκληρήσασιν τὴν πριγκίπισσα Ζαμπέαν
      ,
      διατὶ γὰρ εὐλογήθηκε τὸν Φίλιππο ντὲ Σαβόη,
      ὅταν ἀπῆλθεν στὸ παρτοῦν ἐτότε γὰρ τῆς Ρώμης.

      Με το που πέρασε στα χέρια των Ανδεγαυών το Πριγκιπάτο, η Πελοπόννησος ξαναέγινε μια μακρινή και «τηλεκατευθυνόμενη» εσχατιά που διοικούνταν από απεσταλμένους «μπάιλους και ρογατόρους (= μισθοφόρους)» που δεν ήταν Μοραΐτες και δεν πονούσαν τον τόπο και κοιτούσαν «το εδικό τους πάντα». Όπως λέει το Χρονικό, «έλειπε πια ο δικός τους πρίγκιπας» [που πονούσε τον τόπο]:

      τὸ πῶς ὁ τόπος τοῦ Μορέως εὑρίσκεται εἰς τὴν μάχην,
      καὶ κιντυνεύει, χάνεται μὲ τοὺς ὀφφικιαλίους του·
      τοὺς μπάϊλους ὅπου στέλνει ἐκεῖ, αὐτοὶ εἶναι ρογατόροι
      καὶ βιάζονται τὸ διάφορον τὸ ἐδικόν τους πάντα
      ,
      κι ὁ τόπος πάντα ἀπορεῖ χάνεται, κιντυνεύει,

      και (λόγια Μοραΐτη ιππότη προς τον Κάρολο Ανδεγαυό):

      ὸ πῶς ὁ τόπος τοῦ Μορέως τὸ πριγκιπᾶτο Ἀχαΐας
      ἀπόρει κ᾿ ἐκιντύνευεν, καὶ ἦτον εἰς ἀπώλειαν,
      διατὸ ἔλειπεν ὁ πρίγκιπας ὅπου ἦτον πάντα εἰς αὖτον.
      «Ἐσὺ ἀποστέλνεις στὸν Μορέαν, μπάϊλον καὶ ρογατόρους
      καὶ τυραννίζουν τοὺς φτωχούς, τοὺς πλούστους ἀδικοῦσιν

  5. Γιώργος

    Η Ζαμπέα…Η Πριγκηπέσσα Ιζαμπώ του μυθιστορήματος του Τερζάκη. Στο μυθιστόρημα αναφέρεται ιστορικό γεγονός: Το 1293 Έλληνες-Γραικοί-Ρωμιοί μαζί με Σλάβους Μηλιγγούς απο τη Γιάννιτσα (Ελαιοχώρι) πήραν το κάστρο της Καλαμάτας από τους Φράγκους. Το κάστρο λίγο μετά το επέστρεψε στους Φράγκους με απάτη ο (Βυζαντινός αξιωματούχος) του Μυστρά Γεώργιος Σγουρομάλλης. Είναι μία ακόμη ένδειξη για τον κατακερματισμό της πολιτικής εξουσίας στην περιοχή και τις αντιπαλότητες τοπικών φατριών και (ημιανεξάρτητων αυθαιρετούντων) ηγεμονίσκων, που κύριο σκοπό είχαν την ικανοποίηση των προσωπικών τους συμφερόντων.

  6. Simplizissimus

    Πολύ ενδιαφέρουσα ανάρτηση, Σμερδαλέε. Θυμάμαι πρόχειρα ότι με την υπόθεση του διαζυγίου του Χαμάρετου έχουν ασχοληθεί κι άλλοι παλιότερα. Σου παραθέτω μια δυο πηγές, έτσι όπως τις ανέσυρα από το Διαδίκτυο (βρίσκομαι σε διακοπές…)

    David Jacoby. “The Encounter of Two Societies: Western Conquerors and Byzantines in the Peloponnesus after the Fourth Crusade”. The American Historical Review
    Vol. 78, No. 4 (Oct., 1973), pp. 873-906
    .

    Paul Magdalino. “A Neglected Authority for the History of the Peloponnese in the Early Thirteenth Century: Demetrios Chomatianos, Archbishop of Bulgaria”. Byzantinische Zeitschrift Vol. 70, No 2, pp. 316–323.

    Επίσης συμβολές της Teresa Shawcross σε συλλογικά (αλλά δεν είμαι σε θέση να ψάξω περισσότερο, δυστυχώς!) εδώ ή
    εδώ

    • Καλώς τον Simplizissimus! Τι ευχάριστη έκπληξη! Και εγώ σε διακοπές είμαι (πρώτη μέρα), επομένως αν δείτε ότι αργώ να δημοσιεύσω τα σχόλια μην ανησυχείτε.

      Ευχαριστώ για τους συνδέσμους!

  7. Simplizissimus

    Α, επίσης και κάτι άλλο: το επώνυμο της αρχοντικής οικογένειας της Μονεμβασίας το σωστό πρέπει να ήταν Δαιμονογιάννης. Το Ευδαιμονογιάννης είναι προφανές πως είναι αποτέλεσμα γλωσσικού (νοηματικού) εξευγενισμού.
    Χαίρε!

    • Ευχαριστώ και πάλι, Simplizissimus!

      BTW, διάβαζα τις προάλλες το άρθρο του Magdalino που παρέθεσες και παρατήρησα ότι έχασα μερικά πράγματα στην γρήγορη μετάφραση του Χωματηνού πυο έκανα (λ.χ. παρατήρησα ότι ο Magdalino γράφει ότι ο Δαιμονογιάννης αρχικά ορκίστηκε να γίνει ρωμαιόφρων [και παραβίασε τον όρκο του] και ότι η θυγατέρα του κάποια στιγμή επιχείρησε να σκοτώσει τον ρωμαιόφρονα άνδρα της Χαματερό).

    • Ριβαλντίνιο

      το σωστό πρέπει να ήταν Δαιμονογιάννης

      Ναι, έτσι πρέπει να είναι. Μου είχε κολλήσει το αντίστροφο. Τα πρώτα μέλη της οικογένειας έφεραν αυτό το επώνυμο .

      Βέβαια δεν μπορώ να καταλάβω πως υιοθέτησαν ένα επώνυμο που τους παρουσιάζει … “δαιμονιάρηδες” , εκτός και αν τελικά προέρχεται από τον τόπο καταγωγής.
      Η εργασία του Παντελή Χαραλαμπάκη – Οι Δαιμονοϊωάννηδες ( 13ος – 17ος αι. ) – 2010 λέει πως υπάρχει “και μια σφραγίδα άγνωστης προελεύσεως : Γεώργιόν με Δαιμονοϊωάννην … σεβαστόν πανυπέρτατον” , που ταυτίζεται με τον Δαιμονογιάννη του Χωματηνού.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.