Η «Σκλαβούνα» μητέρα του Φιλίππου Β΄ και οι «Ιλλυριοί» του Χαλκοκονδύλη

Στο επεισόδιο 27 της θρυλικής σειράς Απαράδεκτοι, ο Μακεντόνετς Γιόρικ κάποια στιγμή (10:45 εδώ) ισχυρίζεται ότι «μια θεία του Φίλιππου του Δεύτερου, έχουμε αποδείξεις,  παντρεύτηκε Σλάβο και ο Βουκεφάλας, έχουμε στοιχεία, βόσκαγε έξω απ΄το Γευγελί». 🙂

Ο Κερκυραίος Νικόλαος Σοφιανός (έζησε κατά το πρώτο μισό 16ου αιώνα) είναι ο  συγγραφέας της πρώτης νεοελληνικής γραμματικής και, μεταξύ άλλων, μετέφρασε στη Νέα Ελληνική το ψευδοπλουταρχικό έργο Περί παίδων αγωγής. Στο τέλος της νεοελληνικής μετάφρασης του Σοφιανού, διαβάζουμε ότι η μητέρα του Φιλίππου Β΄, Ευρυδίκη, ήταν «τρισβάρβαρη Σκλαβούνα»(= Σκλαβηνή/Σλάβα).

[Σοφιανού Παιδαγωγός, σλδ 123] καὶ νὰ μιμηθοῦμεν τὴν Εὐρυδίκην, ὁποία ἦτον σκλαβούνα τρισβάρβαρος, ὅμως ἐπαίδευσε τὰ παιδιὰ τῆς […]

Μήπως ο Σοφιανός μας παραθέτει τις περιβόητες «αποδείξεις» που επικαλείται ο Γιόρικ; Η απάντηση, φυσικά, είναι όχι.

Το αρχαιοελληνικό πρωτότυπο κείμενο που μετέφρασε ο Σοφιανός γράφει «Εὐρυδίκην, ἥτις Ἰλλυρὶς οὖσα καὶ τριβάρβαρος»:

[Ψευδο-Πλούταρχος, Περί παίδων αγωγής, 14b] Πειρατέον οὖν εἰς τὸν τῶν τέκνων σωφρονισμὸν πάνθ’ ὅσα προσῆκεν ἐπιτηδεύειν, ζηλώσαντας Εὐρυδίκην, ἥτις ᾿Ιλλυρὶς οὖσα καὶ τριβάρβαρος, ὅμως ἐπὶ τῇ μαθήσει τῶν τέκνων ὀψὲ τῆς ἡλικίας ἥψατο παιδείας. ἱκανῶς δ’ αὐτῆς τὴν φιλοτεκνίαν σημαίνει τοὐπίγραμμα, ὅπερ ἀνέθηκε Μούσαις.

Με άλλα λόγια, ο Σοφιανός επέλεξε ν΄αποδώσει νεοελληνιστί το αρχαίο εθνώνυμο «Ἰλλυρίς» ως «Σκλαβούνα» (= Σκλαβηνή/Σλάβα). Γιατί το έκανε αυτό;

Εδώ πρέπει να εξηγήσω πρώτα ότι η Ευρυδίκη ήταν από την Λυγκηστίδα της Άνω Μακεδονίας (η σημερινή περιοχή Φλώρινας-Μοναστηρίου) που γειτόνευε με την Ιλλυρίδα και ο χαρακτηρισμός «Ἰλλυρὶς οὖσα καὶ τριβάρβαρος» του ψευδοπλουταρχικού έργου, όπως εξηγεί ο Robin Lane Fox στην σελίδα που παραθέτω παρακάτω, μάλλον προέρχεται από την αντιφιλιππική προπαγάνδα, έχοντας ως σκοπό να αμαυρώσει την καταγωγή του Φιλίππου (ο «βάρβαρος από τη Μακεδονία» κατά τον Δημοσθένη).

Ο λόγος που ο Νικόλαος Σοφιανός επέλεξε να αποδώσει το αρχαίο εθνώνυμο «Ἰλλυρίς» ως «Σκλαβούνα» στη Νέα Ελληνική είναι η εξοικείωσή του με την ιστορία του Λαόνικου Χαλκοκονδύλη. Ο Χαλκοκονδύλης χρησιμοποίησε το κλασικίζον εθνώνυμο «Ἰλλυριοί» με δύο διαφορετικές σημασίες: οι sensu stricto «Ιλλυριοί» της ιστορίας του είναι οι Βόσνιοι (οι σλάβοι κάτοικοι του βασιλείου της Βοσνίας) και οι sensu lato «Ιλλυριοί» είναι όλοι οι Σλάβοι, για τους οποίους κάνει ορισμένες εικασίες για την αρχική τους κοιτίδα (για την οποία σήμερα ξέρουμε ότι ήταν υπερδουνάβια και πολύ πιθανόν ήταν οι βάλτοι του Πρίπιατ). Από την άλλη, ο δάσκαλος του Χαλκοκονδύλη, Γεμιστός Πλήθων, προτιμούσε τον όρο «Θρᾷκες» για τους Σλάβους (ενώ αμφότεροι έβλεπαν τους Ρωμαίους ως «Ἕλληνες»), όπως μας εξηγεί σ΄έναν επαινητικό λόγο για την μητέρα του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου-Δραγάση, Ελένη, που ήταν σλαβικής καταγωγής (Jelena Dragaš).

Ο Αντώνης Καλδέλλης στο βιβλίο του A New Herodotos: Laonikos Chalkokondyles on the Ottoman Empire, the Fall of Byzantium, and the Emergence of the West (Harvard University Press, 2015), όπου εξηγεί και διαλευκαίνει την κλασικίζουσα εθνογραφία της ιστορίας του Χαλκοκονδύλη (την οποία έχει μεταφράσει στα Αγγλικά σε μια δίτομη έκδοση), αφιερώνει ένα κεφάλαιο για την χρήση του εθνωνύμου «Ἰλλυριοί» (και την εξίσωση «Ιλλυριοί» = Σλάβοι) από τον Χαλκοκονδύλη, το μπέρδεμα που αυτή η χρήση έχει προκαλέσει, και τη σύγχρονη εθνικιστική κατάχρηση του Χαλκοκονδύλη ως «απόδειξη» του ποιος είναι ή όχι απόγονος των αρχαίων Ιλλυριών. Για να κάνω ένα παράδειγμα, όταν ο Χαλκοκονδύλης γράφει σε δύο σημεία (1.29, 10.16) ότι «οι Αλβανοί δεν είναι Ιλλυριοί», αυτό που εννοούσε είναι ότι δεν είναι σλαβικός λαός (η μία γλώσσα που μιλούν όλοι οι «Ιλλυριοί» από την Επίδαμνο μέχρι τον κόλπο του Καρνερίου είναι φυσικά η σερβοκροατική). Ωστόσο, ορισμένοι βαλκάνιοι εθνικιστές συγγραφείς έχουν παρουσιάσει αυτή την φράση ως «απόδειξη» της μη ιλλυρικής καταγωγής των Αλβανών, ενώ η ιστορία του Χαλκοκονδύλη δεν έχει απολύτως τίποτε να συνεισφέρει στο θέμα της καταγωγής των Αλβανών. Ακόμα πιο αινιγματική είναι η φράση του Χαλκοκονδύλη (10.17) ότι αποφάσισε να εντάξει τους Αλβανούς στους Μακεδόνες (Ἀλβανοὺς γὰρ ἔγωγε μᾶλλόν τε τοῖς Μακεδόσι προστίθεσθαι ἂν λέγοιμι) επειδή «οι Αλβανοί ταιριάζουν περισσότερο από κάθε άλλο λαό με τους Μακεδόνες» (Ἀλβανοὺς … οὐδενί τε γὰρ συμφέρονται, ὅτι μὴ τὸ Μακεδόνων γένος), γιατί σε κανένα σημείο της ιστορίας του δεν μας εξηγεί ποιοι ακριβώς είναι αυτοί οι «Μακεδόνες» που αναφέρονται σ΄αυτό το χωρίο. Ο Καλδέλλης αναφέρει την άποψη του Ditten (σλδ 79, υποσημ. 61) ότι ο Χαλκοκονδύλης χρησιμοποίησε ως πηγή τα γραπτά του πάπα Πίου Β΄, στα οποία η Αλβανία περιγράφεται ως μέρος της (Ρωμαϊκής επαρχίας) Μακεδονίας και οι Βόσνιοι περιγράφονται ως «λαός Ιλλυρικής καταγωγής», αλλά δεν την θεωρεί ιδιαίτερα πειστική εξήγηση.

Τα προρρηθέντα χωρία του Χαλκοκονδύλη είναι τα παρακάτω:

[1.29] ἀρχὴν δ’ ἐγὼ οὐδὲ προσίεμαι τὸν λόγον, ὡς εἴησαν Ἰλλυριῶν γένος οἱ Ἀλβανοί.

[1ο.16-7] θαυμάζω δέ, εἰ τοὺς Ἰλλυριοὺς ἀποφαινόμενος Ἀλβανοὺς τεκμαίροιτό τις, συμβαλλόμενος, ὡς Ἰλλυριοὶ οἱ πρὸς τῷ μυχῷ τοῦ Ἰονίου ἐχώρησαν ἐπὶ τὴν Ἤπειρόν τε καὶ Αἰτωλίαν καὶ Θετταλίας χώραν. ἀλλ’ ὅτι μὲν ἀπὸ Ἐπιδάμνου μέχρι τοῦ Καρνερίου καλουμένου κόλπου ἅπας ὁ χῶρος οὗτος διατείνων ἐπὶ σταδίους μάλιστά πῃ τρισχιλίους, γένος τε ἓν ἐνοικεῖ, καὶ τῇ αὐτῇ φωνῇ διαχρώμενον, καὶ ἐπὶ μεσόγαιαν παρῆκον ἄχρι τοῦ Ἴστρου, παραμεῖβόν τε τὴν τοῦ Σανδάλεω χώραν, καὶ τοῦ ταύτῃ βασιλέως ἐχομένων αὐτίκα τῶν Τριβαλλῶν τε ἅμα καὶ Μυσῶν. μάλιστα δὲ συμβαλλόμενος ἔχων ἀποφαίνεσθαι διὰ τὸ ἐπὶ μέγα τὸ Ἰλλυρικὸν γένος χωρῆσαι δυνάμεως, καὶ ἐπὶ πολλὰ ταύτῃ σκεδασθῆναι ἀνὰ τὴν Θρᾴκην, Ἰλλυριοὺς μᾶλλον τὸ γένος τοῦτο εἶναι ἢ Ἀλβανούς. συντίθεμαι δὲ καὶ ἐκείνοις ἔγωγε, οἳ φάσκουσι τὸ Ἰλλυρικὸν γένος ἴσχειν αὐτῷ τὴν ἐπωνυμίαν ἀπὸ τῆς χώρας, διακεκρίσθαι μέντοι ὕπαρχον, ἄλλοτε ἄλλην φωνὴν ἀφιέμενον, ὥστε πολλὰ γένη αὐτοῦ καὶ σφίσι διενηνοχότα πάμπαν ἐς τὴν φωνήν, λαχεῖν τοὔνομα τοῦτο Ἰλλυριοὺς καλουμένους. ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτω μοι ἐς τοσοῦτον ἀναγεγράφθω· εἰ δὲ μὴ τοὔνομα αὐτὸ ἐς γένος τοῦτο ὀρθῶς εἴρηται, διὰ δὲ τὴν χώραν, ἣν ἐνοικοῦν, φαίνεται τὴν Ἰλλυριῶν, ἄξιόν ἐστι φέρεσθαί οἱ τοὔνομα τοῦτο, καὶ μὴ νέμεσις εἴη οὕτω φρονοῦντι περὶ αὐτῶν. Ἀλβανοὺς γὰρ ἔγωγε μᾶλλόν τε τοῖς Μακεδόσι προστίθεσθαι ἂν λέγοιμι, ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐθνῶν· οὐδενί τε γὰρ συμφέρονται, ὅτι μὴ τὸ Μακεδόνων γένος.

Παραθέτω τις σελίδες από το κεφάλαιο του Καλδέλλη για όποιον ενδιαφέρεται.

Advertisements

22 Comments

Filed under Εθνολογία, Μυθοθρυψία

22 responses to “Η «Σκλαβούνα» μητέρα του Φιλίππου Β΄ και οι «Ιλλυριοί» του Χαλκοκονδύλη

  1. Γεια σου Σμερδαλέε. Τυχαίνει να διαβάζω το Χαλκοκονδύλη του Καλδέλη την ίδια εποχή, που το κατέβασα από του Σαραντάκου. Εκεί αναφέρει και το εξής:

    «[εγκαταστάθηκαν] στην πόλη των Σκοπίων στη γη των Σέρβων και σε αυτή των Βουλγάρων και σε όλη τη Μακεδονία και μετά στη Θεσσαλία.» για τους ακιντζί.

    Διαβάζοντας το κεφάλαιο για τη γεωγραφία του Χαλκοκονδύλη αναφέρει σαφώς για τους Ιλλύριους αυτό που λες.

    Υπάρχει κάποια διευκρίνηση για το τι εννοεί Μακεδονία; Είναι το βυζαντινό θέμα; Κάτι άλλο στην αρχαιοπρεπή ονοματολογία;

    • Γεια σου Ναπολέων!

      Σίγουρα δεν εννοεί το παλαιό βυζαντινό θέμα γύρω από την Αδριανούπολη, γιατί αυτό έπαψε να υφίσταται κάποια στιγμή τον 14ο αιώνα και ο Ιωάννης Καντακουζηνός που γράφει έναν αιώνα πριν τον Χαλκοκονδύλη, ήδη χρησιμοποιεί καινοτομικά τον όρο «Μακεδονία» για την περιοχή που περιείχε τον Πρίλαπο, τη Στρούμιτσα, το Μελένικο την Καβάλα/Χριστούπολη και την Θεσσαλονίκη και δυτικά συνόρευε με τις «εσπέριες επαρχίες» που, με τη σειρά τους, συνόρευαν με το Δυρράχιο («Επίδαμνος»).

      Δες λ.χ. τη χρήση του όρου «Μακεδονία» στα παρακάτω χωρία του Καντακουζηνού:

      ἐπετρόπευε δὲ Πριλλάπου καὶ τῶν περὶ αὐτὸν χωρῶν τε καὶ πολιχνίων κατωτέρω Μακεδονίας

      ἔτι δὲ καὶ νήσων πασῶν καὶ τῶν ἀπὸ Χριστουπόλεως Μακεδονικῶν τε καὶ ἑσπερίων ἐπαρχιῶν ἄχρις Ἐπιδάμνου καὶ Δαλματίας

      ὑπὸ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους τῶν τοῦ μεγάλου λογοθέτου υἱῶν Δημήτριος μὲν ὁ Ἄγγελος Στρουμβίτζης ἐπίτροπος ἦν, Μιχαὴλ δὲ ὁ Λάσκαρις, Μελενίκου, πόλεων Μακεδονικῶν·

      Με άλλα λόγια, ο όρος «Μακεδονία» είχε επιστρέψει στην αρχαία του θέση, ήδη έναν αιώνα πριν τον Χαλκοκονδύλη.

      Τώρα ποιον ακριβώς λαό είχε κατά νου ο Χαλκοκονδύλης, όταν έγραψε ότι αποφάσισε «να εντάξει τους Αλβανούς στους Μακεδόνες, επειδή οι Αλβανοί ταιριάζουν περισσότερο από κάθε άλλο λαό με το γένος των Μακεδόνων», αφού δεν κατάφερε να το διαλευκάνει ο Καλδέλλης που είχε όλο τον Χαλκοκονδύλη φρεσκοδιαβασμένο όταν έγραψε αυτό το βιβλίο, δεν πιστεύω ότι μπορεί να απαντηθεί εύκολα.

      Μια πρώτη κατέυθυνση προς τη λύση είναι να δούμε πως προσδιορίζει ο Χαλκοκονδύλης τις εθνότητες που γειτόνευαν με τους Αλβανούς, δλδ πως προσδιορίζει τους Ρωμαίους της Θεσσαλονίκης (τους χαρακτηρίζει λ.χ. «Έλληνες» όπως κάνει με τους νοτιότερους και ανατολικότερους ομοεθνείς τους;), πως προσδιορίζει τους Βλάχους, τους Σλαβομακεδόνες κλπ.

      • Ναπολέων, συμπλήρωμα:

        Μία πρώτη και εντελώς πρόχειρη και δοκιμαστική άποψη για την ερμηνεία της φράσης «Ἀλβανοὺς γὰρ ἔγωγε μᾶλλόν τε τοῖς Μακεδόσι προστίθεσθαι ἂν λέγοιμι, ἢ ἄλλῳ τινὶ τῶν κατὰ τὴν οἰκουμένην ἐθνῶν· οὐδενί τε γὰρ συμφέρονται, ὅτι μὴ τὸ Μακεδόνων γένος» είναι πως ο Χαλκοκονδύλης επέλεξε να εντάξει τους Αλβανούς στα Μακεδονικά έθνη (σύγχρονες εθνοτικές ομάδες που κατοικούν στην γεωραφική Μακεδονία) επειδή γεωγραφικά ταιριάζουν/αντιστοιχούν (συμφέρονται = “coresspond (with), be like”, βλ. ορισμό B.II.2) περισσότερο με την γεωγραφική κατανομή του γένους των αρχαίων Μακεδόνων (προφανώς θεωρούσε τους Ρωμαίους της Μακεδονίας ως «Έλληνες» και, συνεπώς, η ταυτότητα «Μακεδόνες» ήταν δυνατή για τον χαρακτηρισμό ενός άλλου λαού).

      • Όπως θα έχεις διαβάσει, ο Καλδέλλης αναφέρει ότι ο Χαλκοκονδύλης θεωρεί τους Ρωμαίους της Ρωμανίας, Έλληνες και «Ελληνικό Βασίλειο» από κάποια στιγμή.
        Οι όροι που χρησιμοποιεί είναι αρχαϊκοί και στη γεωγραφία.
        Για αυτό δεν ήξερα τι εννοούσε με το Μακεδονία στην ίδια πρόταση με το Σερβία, αντί του αρχαϊκού Ιλλυρία.

        Πού μπορεί να βρεθεί το κείμενο του Χαλκοκονδύλη παρεπιμπτόντως; Καλύτερα από τα Πατερικά;

      • Να θυμάσαι τη διττή σημασία του όρου «Ιλλυριοί» στον Χαλκοκονδύλη. Όταν οι Ιλλυριοί αντιπαραβάλλονται σε άλλους Σλάβους (δλδ όταν χρησιμοποιεί τον όρο με την sensu stricto σημασία), τότε εννοούνται οι Βόσνιοι του βασιλείου της Βοσνίας.

        Μπορείς να κατεβάσεις τον Χαλκοκονδύλη από εδώ. Πρόσεξε, όμως, ότι η υποδιαίρεση χωρίων του pdf δεν αντιστοιχεί στην υποδιαίρεση των χωρίων της έκδοσης του Καλδέλλη.

  2. Μωχός ο Μάντης

    Ο Καλδέλλης απορεί πού του ήρθε του Πλήθωνα και του Χαλκοκονδύλη ότι οι Σλαύοι είναι ένας λαός με πολλές υποδιαιρέσεις. Μα, απλά δε γίνεται να παρατήρησε μια υπαρκτή κατάσταση ο Πλήθων; Και το ότι οι Σλαύοι είναι οι απόγονοι των Θρακών είναι το λογικότερο συμπέρασμα, αφού ο Πλήθων δεν γνώριζε το χαρακτήρα της γλώσσας των Θρακών, και οι δυο λαοί συνέπιπταν γεωγραφικά στα περισσότερα μέρη που κατοικούσαν. Δεν υπάρχει λογικότερη εξήγηση με βάση τα δεδομένα που είχε. Αυτό που είναι όντως άξιο απορίας είναι πού ήρθε του Χαλκοκονδύλη να τους πει Ιλλυριούς όταν γνώριζε τη θέση του Πλήθωνα και έχοντας πλήρη επίγνωση των γεωγραφικών διαφορών αρχαίων Ιλλυριών και σύγχρονων Σλαύων, και μάλιστα να αναφέρει συγκεκριμένα ότι οι Αλβανοί δεν είναι Ιλλυριοί για να ολοκληρώσει την ταύτιση με τους Σλαύους.

    Πάντως αυτό που φαίνεται είναι ότι στον πληθώνειο κύκλο μάλλον πρέπει να γίνονταν και πολύ εξελιγμένες για την εποχή εθνολογικές συζητήσεις.

    • Αυτό που κατάλαβα εγώ ότι τονίζει στο τέλος ο Καλδέλλης είναι το γεγονός ότι ο Χαλκοκονδύλης (και μάλλον και ο Πλήθων) συνειδητοποίησε ότι οι σλαβικές γλώσσες συνιστούν ομάδα συγγενικών γλωσσών, οι οποίες προέκυψαν από μια κοινή πρωτοσλαβική γλώσσα που μιλιόταν στην σλαβική κοιτίδα (όπου κι αν ήταν αυτή).

      1) Το ίδιο κάνει και με τις ρωμανικές γλώσσες: οι Βλάχοι της Πίνδου και οι «Δάκες» (Ρουμάνοι) είναι ομόγλωσσοι και οι «Δάκες» μιλούν μια «διεφθαρμένη» γλώσσα που μοιάζει με την Ιταλική.

      καὶ τό τε Πίνδον ὄρος Βλάχοι δ’ ἐνοικοῦσιν αὐτό, τῶν Δακῶν ὁμόγλωττοι·

      Δᾶκες δὲ χρῶνται φωνῇ παραπλησίᾳ τῇ Ἰταλῶν, διεφθαρμένῃ δὲ ἐς τοσοῦτον καὶ διενεγκούσῃ, ὥστε χαλεπῶς ἐπαΐειν τοὺς Ἰταλοὺς ὁτιοῦν, ὅτι μὴ τὰς λέξεις διασημειουμένων ἐπιγινώσκειν, ὅ τι ἂν λέγοιτο.

      2) Το ίδιο κάνει και με τις αλταϊκές γλώσσες: σωστά κάποιοι λένε ότι οι Τούρκοι είναι απόγονοι των «Σκυθών» (Μογγόλων), γιατί οι γλώσσες τους μοιάζουν:

      οἱ μὲν γὰρ Σκυθῶν ἀπογόνους τοὺς Τούρκους οἴονται εἶναι, ὀρθότερον δὴ συμβαλλόμενοι περὶ αὐτῶν, διὰ τὸ ἐς ἤθη οὐ πολὺ διεστηκότα καθισταμένους γλώττῃ σύνεγγυς μάλα διαχρῆσθαι ἔτι καὶ νῦν τῇ αὐτῇ.

      3) Γι΄αυτό τον μπέρδεψαν οι Αλβανοί. Δεν μπορούσε να εντοπίσει κάποια άλλη γλώσσα που να μοιάζει με την Αλβανική, κάτι που θα τον βοηθούσε στην εξιχνίαση της καταγωγής των Αλβανών.

      • Μωχός ο Μάντης

        Πραγματικά φαίνεται ξεκάθαρα να είχε γίνει εντυπωσιακά εξελιγμένη και πρωτοποριακή εθνολογική κουβέντα στον κύκλο του Πλήθωνα στο Μυστρά. Και ο Χαλκοκονδύλης δε χρειάζεται να νιώθει τύψεις για τους Αλβανούς που του διέφυγαν. ΑΚΟΜΑ είναι ένα εθνολογικό μυστήριο. 🙂

      • ΑΚΟΜΑ είναι ένα εθνολογικό μυστήριο.
        —-

        Είναι την τελευταία εικοσαετία που έχει αρχίσει σοβαρά η διαλεύκανσή του.

      • Αυτό που λές για τις ομογλωσσίες και ότι τον μπερδεψαν οι Αλβανοί. Γιατί όμως να τους πει Μακεδόνες και όχι κάτι άλλο; Δεν ήξερε για την ομογλωσσία Μακεδόνων και των λοιπών Ελλήνων ή την ομογλωσσία Μακεδόνων και Ρωμιών;

      • Αρχέλαε καλημέρα.

        Ο Χαλκοκονδύλης βρέθηκε στο εξής δίλημμα με τους Αλβανούς:

        1) Δεν μπορούσε να τους αποκαλέσει «Ιλλυριούς» γιατί επέλεξε να χρησιμοποιήσει τον όρο αυτό για τους Σλάβους.
        2) Δεν μπορούσε να τους αποκαλέσει «Ηπειρώτες», γιατί επέλεξε να χρησιμοποιήσει τον όρο αυτό για τους κατοίκους του Δεσποτάτου της Ηπείρου που εξουσίαζαν οι Τόκκοι:

        ἀφίκοντο μὲν δὴ καὶ ἄλλοι πρόσθεν ἁρμοσταὶ εἰς τὰς νήσους ταύτας, ἐν δὲ δὴ καὶ Κάρουλος οὑτοσίν, ὁ τῆς οἰκίας Τόκων καλούμενος, ἔχων ἑταίρους μεθ’ ἑαυτοῦ ἄνδρας ἀγαθούς, τόν τε Ῥῶσον καὶ Γυΐδον καὶ Μυλειαρέσην. καὶ ὡς ἐν τῇ Κεφαλληνίᾳ διατρίβοντες προσέσχον τε τῇ Ἠπείρῳ, ἐπαγομένων τῶν Ἠπειρωτῶν, τήν τε χώραν ἐκτήσαντο σφίσιν ὑπήκοον καὶ κατὰ βραχὺ τήν τε Ἀκαρνανίαν. Ἀλβανοὶ δὲ ὡρμημένοι ἀπὸ Ἐπιδάμνου καὶ τὸ πρὸς ἕω βαδίζοντες Θετταλίαν τε ὑπηγάγοντο σφίσι καὶ τῆς μεσογαίου Μακεδονίας τὰ πλέω, Ἀργυροπολίχνην τε καὶ Καστορίαν.

        Την ίδια στιγμή:

        3) Δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον όρο «Μακεδόνες» για τους ελληνόφωνους και βουλγαρόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας, επειδή αυτοί ανήκαν σε ευρύτερα (εκτενέστερα της Μακεδονίας) έθνη («Έλληνες» = Ρωμαίοι και «Μυσοί/Ιλλυριοί» = Βούλγαροι/Σλάβοι)

        Άρα ο όρος «Μακεδόνες» του ξέμεινε ελεύθερος προς χρήση και είχε τους Αλβανούς (που γειτόνευαν με και είχαν επεκταθεί ως την δυτική Μακεδονία: καὶ τῆς μεσογαίου Μακεδονίας τὰ πλέω, Ἀργυροπολίχνην τε καὶ Καστορίαν) χωρίς κλασικίζον όνομα. Τελικά, βόλεψε αυτά τα δύο συνδυάζοντάς τα με την προσθήκη των Αλβανών στους «Μακεδόνες» (σύνολο εθνοτήτων που κατοικούσαν την Μακεδονία).

  3. Ριβαλντίνιο

    Τα όρια της Μακεδονίας τα επέκτειναν πολύ από την αρχαιότητα. Έτσι αυτά έφταναν ως την Αδριατική και το Ιόνιο. Περιελάμβανε δηλαδή μεγάλο μέρος της Αλβανίας Π.χ. Στράβων :

    λοιπὴ δ᾽ ἐστὶ τῆς Εὐρώπης ἥ τε Μακεδονία καὶ τῆς Θρᾴκης τὰ συνεχῆ ταύτῃ μέχρι Βυζαντίου καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ αἱ προσεχεῖς νῆσοι. ἔστι μὲν οὖν Ἑλλὰς καὶ ἡ Μακεδονία: νυνὶ μέντοι τῇ φύσει τῶν τόπων ἀκολουθοῦντες καὶ τῷ σχήματι χωρὶς ἔγνωμεν αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος τάξαι καὶ συνάψαι πρὸς τὴν ὅμορον αὐτῇ Θρᾴκην μέχρι τοῦ στόματος τοῦ Εὐξείνου καὶ τῆς Προποντίδος. εἶτα μετ᾽ ὀλίγα μέμνηται Κυψέλων καὶ τοῦ Ἕβρου ποταμοῦ. καταγράφει δὲ καί τι σχῆμα παραλληλόγραμμον, ἐν ᾧ ἡ σύμπασα Μακεδονία ἐστίν. E.
    ὅτι ἡ Μακεδονία περιορίζεται ἐκ μὲν δυσμῶν τῇ παραλίᾳ τοῦ Ἀδρίου, ἐξ ἀνατολῶν δὲ τῇ παραλλήλῳ ταύτης μεσημβρινῇ γραμμῇ τῇ διὰ τῶν ἐκβολῶν Ἕβρου ποταμοῦ καὶ Κυψέλων πόλεως, ἐκ βορρᾶ δὲ τῇ νοουμένῃ εὐθείᾳ γραμμῇ τῇ διὰ Βερτίσκου ὄρους καὶ Σκάρδου καὶ Ὀρβήλου καὶ Ῥοδόπης καὶ Αἵμου: τὰ γὰρ ὄρη ταῦτα ἀρχόμενα ἀπὸ τοῦ Ἀδρίου διήκει κατὰ εὐθεῖαν γραμμὴν ἕως τοῦ Εὐξείνου, ποιοῦντα χερρόνησον μεγάλην πρὸς νότον, τήν τε Θρᾴκην ὁμοῦ καὶ Μακεδονίαν καὶ Ἤπειρον καὶ Ἀχαΐαν: ἐκ νότου δὲ τῇ Ἐγνατίᾳ ὁδῷ ἀπὸ Δυρραχίου πόλεως πρὸς ἀνατολὰς ἰοῦσιν ἕως Θεσσαλονικείας: καὶ ἔστι τὸ σχῆμα τοῦτο τῆς Μακεδονίας παραλληλογράμμου ἔγγιστα. Epit.

    Σε λίγο που θα έχω χρόνο θα βάλω και τον Καστριώτη που σε επιστολή του προς έναν Ταραντίνο άρχοντα του λέει πως η Αλβανία είναι μέρος της Μακεδονίας και οι Αλβανοί απόγονοι του Πύρρου και του Αλεξάνδρου.
    Ακόμη, στο κείμενο που είχε δώσει ο Πέρτιναξ που οι Χιμαριώτες ζητούσαν να τους στείλουν Ρωμαίους και Αρβανίτες από την Ιταλία, η Αλβανία αναφέρεται ως Μακεδονία .

    • Τα όρια της Μακεδονίας τα επέκτειναν πολύ από την αρχαιότητα. Έτσι αυτά έφταναν ως την Αδριατική και το Ιόνιο. Περιελάμβανε δηλαδή μεγάλο μέρος της Αλβανίας Π.χ. Στράβων :
      —-

      Γεια σου Ριβαλδίνιο! Αυτή ήταν η ρωμαϊκή επαρχία Μακεδονίας που ιδρύθηκε το 146 π.Χ., δλδ ενάμιση αιώνα πριν τον Στράβωνα.

      Και αυτή τη ρωμαϊκή Μακεδονία προφανώς είχαν κατά νου οι Κωνσταντάς-Φιλιππίδης στην Γεωγραφία Νεωτερική (1791), όταν έγραψαν ότι η δυτική Μακεδονία λέγεται Αρβανιτιά.

      «Η κυρίως Μακεδονία περιλαμβάνοντας και την Αρβανιτιά όπου πιάνει το δυτικό μέρος […]»

    • Ριβαλντίνιο

      Ακόμη ο Κλαύδιος Πτολεμαίος περιλαμβάνει μεγάλες περιοχές της Αλβανίας στην Μακεδονία. Θεωρεί πως τα δυτικά της όρια εναι το Ιόνιο και η Επίδαμνος ( Δυρράχιο ). Τοποθετεί σε αυτήν την Αυλώνα, την Απολλωνία, την Αλβανόπολι κ.α.
      https://archive.org/stream/bub_gb_4ksBAAAAMAAJ#page/n224/mode/1up

      Εδώ ο Καστριώτης :
      http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/f/metadata-247-0000036.tkl&do=70228_01.pdf&pageno=31&pagestart=1&width=354&height=603&maxpage=386&lang=en

      http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/2/7/f/metadata-247-0000036.tkl&do=70228_01.pdf&pageno=32&width=354&height=603&maxpage=386&lang=en

      “Η Αλβανία μέρος αποτελούσα της Μακεδονίας σεμνύεται διά τους ευγενείς προπάτορές της, οίτινες υπό τον Μέγαν Αλέξανδρον εισεχώρησαν μέχρι των Ινδιών.”

    • “ἔστι μὲν οὖν Ἑλλὰς καὶ ἡ Μακεδονία” απο αυτό το κείμενο βγαίνει το δίασημο αυτό ρητό; σε τι ακριβώς αναφέρεται, σε τι πλαίσιο;

      Μου θυμίζει το “πας μη έλλην βάρβαρος” που δεν υπάρχει πουθενά.

      • Ο Στράβων λέει αυτή τη φράση όταν εξηγεί πως χώρισε τα Βαλκάνια για να τα περιγράψει.

        Για τον Στράβωνα τα Βαλκάνια έχουν σχήμα ενός χονδρικού «Γ» με την κάτω κατακόρυφη μπάρα να είναι η Ελλάδα και με την πάνω οριζόντια μπάρα να είναι τα υπόλοιπα Βαλκάνια. Η τομή των δύο μπαρών (για τον Στράβωνα) είναι πάνω κάτω η Εγνατία οδός, οπότε αναγκάστηκε να περιγράψει την Μακεδονία όχι στο κεφάλαιο για την Ελλάδα, αλλά στο κεφάλαιο για τα υπόλοιπα Βαλκάνια, εξηγώντας, όμως, ότι κανονικά (εθνολογικά) «ἔστι μὲν οὖν Ἑλλὰς καὶ ἡ Μακεδονία» [η Ελλάδα περιλαμβάνει και την Μακεδονία].

        Το χωρίο του Στράβωνα: «κανονικά η Μακεδονία περιλαμβάνεται στην Ελλάδα, αλλά για χάρη της περιγραφής την ξεχώρισα από την υπόλοιπη Ελλάδα και την περιγράφω μαζί με την όμορη Θράκη».

        Λοιπὴ δ’ ἐστὶ τῆς Εὐρώπης ἥ τε Μακεδονία καὶ τῆς Θρᾴκης τὰ συνεχῆ [ τα]ύτῃ μέχρι Βυζαντίου καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ αἱ προσεχεῖς νῆσοι. Ἔστι μὲν οὖν Ἑλλὰς καὶ ἡ Μακεδονία· νυνὶ μέντοι τῇ φύσει τῶν τόπων ἀκολουθοῦντες καὶ τῷ σχήματι χωρὶς ἔγνωμεν αὐτὴν ἀπὸ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος τάξαι καὶ συνάψαι πρὸς τὴν ὅμορον αὐτῇ Θρᾴκην μέχρι τοῦ στόματος τοῦ Εὐξείνου καὶ τῆς Προποντίδος. Εἶτα μετ’ ὀλίγα μέμνηται Κυψέλων καὶ τοῦ Ἕβρου ποταμοῦ. Καταγράφει δὲ καί τι σχῆμα παραλληλόγραμμον, ἐν ᾧ ἡ σύμπασα Μακεδονία ἐστίν.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.