Το εμφατικά αρνητικό φράσημα *{ne h2oyu kwid} του Βαλκανικού ΙΕ ομίλου

Σε μια παλαιότερη ανάρτηση παρέθεσα την ευρέως αποδεκτή άποψη του μεγάλου ΙΕστή Warren Cowgill ότι το ελληνικό αρνητικό μόριο «όχι» (αρχ. οὐκ, οὐκί, οὐ, οὐχί) ανάγεται στο ΙΕ εμφατικό αρνητικό φράσημα *{ne h2oyu kwid} = not in this lifetime! (όχι σ΄αυτή τη ζωή!) και μάλλον είναι ΙΕ συγγενής του αρμενικού αρνητικού μορίου očʿ.

Στη σημερινή ανάρτηση, δίπλα στην Ελληνική και την Αρμενική θα προσθέσω άλλη μια ΙΕ γλώσσα που χρησιμοποίησε το φράσημα *{ne h2oyu kwid} για άρνηση. Η γλώσσα αυτή είναι η Αλβανική, κάτι που δεν μας εκπλήσσει γιατί οι τρεις αυτές γλώσσες μαζί με την Φρυγική (και ενδεχομένως άλλες παλαιοβαλκανικές γλώσσες) συνιστούν την «Βαλκανική ΙΕ» ομάδα του Charles de Lamberterie.

Ο αλβανικός συγγενής του ελληνικού «όχι» και του αρμενικού očʿ είναι το αρνητικό μόριο «ass» (ή ç’ ~  çë) που περιγράφει ο Vladimir Orel στην παρακάτω σελίδα, χωρίς να προτείνει κάποια ετυμολογία:

Πιο πρόσφατα, ο αλβανιστής Joachim Matzinger συνέδεσε το αρνητικό αυτό επίρρημα με το φράσημα *{ne h2o(y)u kwid}:

IE *(ne) h2ou kwid > *oukwid > EPAlb *aukwi > LPAlb *autši > *atši > *asi > Alb. as ~ s’

Η φωνολογική εξέλιξη είναι κανονικότατη για την Αλβανική (μονοφθογγοποίηση au>a όπως στο paucus > pak, ουράνωση του χειλοϋπερωικού πριν από πρόσθιο φωνήεν kwi > tši > si όπως στο*penkwe > *pentše > pe).

Κλείνω την σύντομη αυτή ανάρτηση παραθέτοντας μερικές σελίδες από ένα άρθρο του Charles de Lamberterie στο οποίο προσδιόρισε το ΙΕ αρνητικό φράσημα *{(ne) h2o(y)u kwid} ως χαρακτηριστικό της “aire Balkanique” (= βαλκανικής ζώνης των ΙΕ γλωσσών) και ακολούθησε τον Matzinger στην προσθήκη του αλβανικού as ~ s’ στους απογόνους αυτού του φρασήματος.

Advertisements

2 Comments

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

2 responses to “Το εμφατικά αρνητικό φράσημα *{ne h2oyu kwid} του Βαλκανικού ΙΕ ομίλου

  1. Γιατί το ‘όχι’ και το ‘ναι’ είναι τοσο διαφορετικά στα ελληνικά από αλλες ΙΕ γλώσσες; Ειδικά το ‘ναι’ oπου ακούγεται σαν το ‘όχι’ στις αλλες γλωσσες. πχ no, nein, niet.

    • Γιατί το όχι δεν ανάγεται σε έναν μόνο ΙΕ όρο, αλλά στο ολόκληρο φράσημα *(ne) h2oyu kwid = «όχι σ΄αυτή τη ζωή» (not in this lifetime που λένε και οι αγγλόφωνοι).

      Το φράσημα αρχικά περιείχε το βασικό ΙΕ αρνητικό μόριο *ne (τα no,nein, njet που ανέφερες), αλλά κάποια στιγμή αυτό χάθηκε, όπως ακριβώς συνέβη με τα γαλλικά αρνητικά φρασήματα (ne) jamais και (ne) pas (nec passum = «ούτε ένα βήμα»).

      Αλλά, όπως θα είδες στην ανάρτηση, τελικά το ελληνικό οὐκί έχει IE συγγενείς το αρμενικό oč’ και το παλαιό αλβανικό as (σημερινό s’).

      To «ναι» είναι πιο μπερδεμένη ιστορία, επειδή δεν υπάρχει αναδομημένος ΙΕ όρος με τη σημασία «ναι» και λίγο πολύ η κάθε ΙΕ θυγατρική γλώσσα έπρεπε να φτιάξει το δικό της όρο «ναι» (αγγλικό yes, ιταλικό si, σλαβικό da κλπ).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.