Η ουράνωση «τύπου τσουκνίδας» της ΑΒΡ στην Θρακική

Αυτή η μικρή ανάρτηση είναι για τον Αντώνη και τον Φάνη Δασούλα που είμαι σίγουρος ότι θα τους αρέσει.

Σε παλαιότερη άναρτηση περιέγραψα την ουράνωση «τύπου τσουκνίδας», μια «παθογνωμονική» ουράνωση της Ανατολικής Βαλκανικής Ρωμανικής (ΑΒΡ), που συμβαίνει σε t, d, s, st πριν από τονισμένο μακρό /ī/:

τονισμένο > ΑΒΡ tsī (λχ. λατ. senre > ABΡ simtsīre > αρμανικό simtsire/simtsiri ~ ρουμανικό a simți)

τονισμένο > ΑΒΡ dzī (λ.χ. λατ. > ΑΒΡ dzīcu > αρμανικό dzãc(u) ~ ρουμανικό a zice)

τονισμένο > ABP šī (λ.χ. λατ. tussīre > ΑΒΡ tušīre > αρμανικό tushire/tushiri ~ ρουμανικό a tuși)

τονισμένο stī > ΑΒΡ štī (λ.χ. λατ. castī > ΑΒΡ cɨštīgu > αρμανικό shtigare/shtigari ~ ρουμανικό a câștiga)

Βάφτισα αυτή την ουράνωση «τύπου τσουκνίδας» γιατί απαντά στον ΑΒΡ απόγονο του λατινικού όρου «τσουκνίδα»:

λατ. urca > VLat. urca > ΑΒΡ urdzīcə > αρμανικό urdzicã/urdzã ~ ρουμανικό urzi

Λοιπόν, όπως το ψιλιαζόμουν τόσο καιρό, το φαινόμενο απαντά στην Θρακική και το έχει περιγράψει ο Radoslav Katičić ήδη από το 1976:

Βενδῖς > Βενζῖς (γραμμένο ως «Βενζεῖς», αποδίδοντας το μακρό /ῑ/ τυπικά ως «ει»)

Δείζας > Ζείζας

Dines > Zines (IE *deynos «ουρανός, φως, ημέρα» > PAlb *na «ημέρα» > ρήμα *ka-dīnja = «ξημερώνει» > αλβ. gdhindin ) > ανθρωπωνύμιο *dīn-> Δῖνις ~ «Φώτης, Λάμπρος, Ἡμερίας κλπ»)

Παραθέτω τα λόγια του Katičić:

Παραθέτω τα θρακικά ονόματα που περιέχουν το θέμα Δῑν-Δῑνις, Δῑνίκενθος, Δῑνῑλας («Δινείλας»), Δῑνιζήτης ~ Βενδιζήτα, *Δίνης > Ζίνης Ζείνης») κλπ:

Νομίζω πως, τουλάχιστον στο φωνολογικό της σύστημα, η Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική πρέπει να είχε πάρει τη μορφή της ήδη γύρω στο 400 μ.Χ.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Βαλκανικές γλώσσες, Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s