Τα πάκτα και οι πακτιώτες στο DAI #2

Έκλεισα την προηγούμενη ανάρτηση στο κεφάλαιο 30 του DAI. Σε αυτήν την ανάρτηση θα παρουσιάσω τα υπόλοιπα κεφάλαια του DAI στα οποία απαντά ο όρος «πάκτον/πάκτα».

Οι Κροάτες που δεν έγιναν ποτέ «πακτιώτες» των Βουλγάρων

Στο κεφάλαιο 31 ο Πορφυρογέννητος πασχίζει να δείξει ότι οι «Χρωβάτοι» (< OCS Χrŭvati = Κροάτες) εγκαταστάθηκαν στη γη τους και εκχριστιανίστηκαν από πρωτοβουλία του αυτοκράτορα Ηρακλείου και πως ουδέποτε έγιναν «πακτιώτες» των Βουλγάρων.

Η γραμμή που περιέχει τον όρο «πάκτον»:

[31.64-5] Ἀλλ΄οὐδὲ πώποτε οἱ Χρωβάτοι οὗτοι τοῖς Βουλγάροις πάκτον δεδώκασιν,

Το βυζαντινό όφελος που προκύπτει από την εφευρημένη «πρωτοβουλία του Ηρακλείου» είναι, φυσικά, ότι οι Κροάτες παρουσιάζονται ως φοιδεράτοι των Ρωμαίων και, κατά συνέπεια, η γη τους ανήκει de jure στους Ρωμαίους. Ακόμα και ο εκχριστιανισμός των Κροατών από την Ρώμη, παρουσιάζεται ως «πρωτοβουλία του Ηρακλείου», ο οποίος «διέταξε» τον Πάπα να στείλει κληρικούς για να τους εκχριστιανίσουν. Το τελευταίο πράγμα που θέλει να ξεκαθαρίσει ο Πορφυρογέννητος είναι πως ουδέποτε οι Κροάτες έγιναν πακτιώτες των Βουλγάρων, παρόλο που ο Μιχαήλ-Βόρις της Βουλγαρίας (και, αργότερα, ο γιος του Μέγας Συμεών) επιχείρησε να τους υποτάξει με πόλεμο.

Στην αρχή του κεφαλαίου ο Πορφυρογέννητος επαναλαμβάνει παραλλαγμένη (χωρίς να τον ενδιαφέρει η αυτοσυνέπεια με τα προηγούμενα κεφάλαια) την ιστορία με τον συνωστισμό των «Ῥωμάνων» (που υποτίθεται ότι είχε φέρει ο Διοκλητιανός από τη Ρώμη στη Δαλματία) στα παράλια από τους Αβάρους. Το καινούριο που προσθέτει εδώ ο Πορφυρογέννητος είναι ότι ο Ηράκλειος «διέταξε»προστάξει οὖν τοῦ βασιλέως Ἡρακλείου») τους Κροάτες να πολεμήσουν τους Αβάρους, «προσφέροντάς» τους («ἐν τῇ αὐτοῦ κελεύσει») ως αντάλλαγμα την ερημωμένη ενδοχώρα που είχαν εγκαταλείψει οι Ρωμάνοι.

Εννοείται, φυσικά, ότι ο Ηράκλειος και οι Ρωμαίοι («βυζαντινοί») δεν έπαιξαν κάποιο ρόλο στον εκχριστιανισμό των Κροατών. Όπως οι Φράγκοι οικειοποιήθηκαν τον τίτλο του Βασιλεά των Ρωμαίων, έτσι και ο Πορφυρογέννητος οικειοποιήθηκε εδώ την παποφραγκική θρησκοπολιτική προσέγγιση των Κροατών. Οι πρώτοι εκχριστιανισθέντες Κροάτες μάλλον ήταν οι ζουπάνοι του όρους Βέλεμπιτ (ο όρος «Κροάτης» μπορεί να σημαίνει «Ορεσίβιος», λ.χ. ρωσικό χrebet = «οροσειρά, βραχοράχη») που έπαψαν να είναι υποτελείς των Αβάρων και έγιναν «πακτιώτες» των Φράγκων, όταν μετά το 790 άρχιζε ν΄αλλάζει ο συσχετισμός δυνάμεων γύρω από την Ίστρια (δείτε λ.χ. τα όρια της «αυτοκρατορίας» του Καρλομάγνου στα ανατολικά της Ιστρίας που φτάνουν μέχρι το Βέλεμπιτ). Σύμφωνα με μια ωραία ανασύνθεση γεγονότων του Florin Curta στο Southeastern Europe in the Middle Ages 500-1250, ο όρος «Κροάτης» αρχικά δήλωνε αποκλειστικά τους εκχριστιανισμένους ζουπάνους του Βέλεμπιτ που έγιναν «πακτιώτες» των Φράγκων. Εκεί, στις αρχές του 9ου αιώνα, εμφανίζεται ξαφνικά ο λεγόμενος «Παλαιο-Κροατικός» αρχαιολογικός πολιτισμός, του οποίου η ελίτ χρησιμοποιούσε ένα μείγμα αβαρικών και φραγκικών υλικών δεικτών για να δηλώσει την κοινωνική της θέση.

curta-croats

Μετά από αυτό το ξεκαθάρισμα, περνάω στο χωρίο του Πορφυρογέννητου.

31-croats

[31.5-20] Οἱ δὲ αὐτοὶ Χρωβάτοι εἰς τὸν βασιλέα τῶν Ῥωμαίων, Ἡράκλειον πρόσφυγες παρεγένοντο πρὸ τοῦ τοὺς Σέρβλους προσφυγεῖν εἰς τὸν αὐτὸν βασιλέα, Ἡράκλειον κατὰ τὸν καιρόν, ὅν οἱ Ἄβαρεις πολεμήσαντες, ἀπ΄ἐκεῖσε τοὺ Ῥωμάνους ἐναποδίωξαν, οὓς ὁ βασιλεὺς Διοκλητιανὸς ἀπὸ Ῥώμης ἀγαγὼν ἐκεῖσε κατεσκήνωσεν, διὸ καὶ Ῥωμᾶνοι ἐκλήθησαν διὰ τὸ ἀπὸ Ῥώμης μετοίκους αὐτοὺς γενέσθα […] Παρὰ δὲ τῶν Ἀβάρων ἐκδιωχθέντες οἱ αὐτοὶ Ῥωμᾶνοι ἐν ταῖς ἡμέρες τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Ῥωμαίων, Ἡρακλείου, αἱ τούτων ἕρημοι καθεστήκασιν χῶραι. Προστάξει οὖν τοῦ βασιλέως Ἡρακλείου οἱ αὐτοὶ Χρωβάτοι καταπολεμήσαντες καὶ ἀπὸ τῶν ἐκεῖσε τοὺς Ἀβάρους ἐκδιώξαντες. Ἡρακλείου τοῦ βασιλέως κελεύσει ἐν τῇ αὐτῇ τῶν Ἀβάρων χώρᾳ, εἰς ἣν νῦν οἰκοῦσιν, κατεσκήνωσαν.

Η υποτιθέμενη εντολή του Ηρακλείου στη Ρώμη για τον εκχριστιανισμό των Κροατών:

[31.21-24] Ὁ δὲ βασιλεὺς Ἡράκλειος ἀποστείλας καὶ ἀπὸ Ῥώμης ἀγαγὼν ἱερεῖς καὶ ἐξ αὐτῶν ποιήσας ἀρχιεπίσκοπον καὶ ἐπίσκοπον καὶ πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, τοὺς Χρωβάτους ἐβάπτισεν·

Η αποτυχημένη βουλγαρική απόπειρα καταβιασμού των Κροατών σε «πακτιώτες»:

[31.58-65] Ὅτι ὁ ἄρχων Χρωβατίας ἐξ ἀρχῆς, ἢγουν ἀπὸ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου τοῦ βασιλέως, δουλικῶς ἐστι ὑποτεταγμένος τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων, καὶ οὐδέποτε τῷ ἄρχοντι Βουλγαρίας καθυπετάγη. […] εἰ μὴ Μιχαἠλ, ὁ ἄρχων Βουλγαρίας ὁ Βορίσης, ἀπελθὼν καὶ πολεμήσας αὐτοῖς […] Ἀλλ΄οὐδὲ πώποτε οἱ Χρωβάτοι οὗτοι τοῖς Βουλγάροις πάκτον δεδώκασιν,

Οι Βούλγαροι που θεωρούν τους Σέρβους «πακτιώτες» τους

Στο κεφάλαιο 32 ο Πορφυρογέννητος διηγείται την έλευση των Σέρβων στα Βαλκάνια και γιατί οι Βούλγαροι τους θεωρούσαν «πακτιώτες» τους.

Η γραμμή που περιέχει τον όρο «πάκτον» είναι:

[32.55-6] καὶ ἐκεῖνοι ἀντέδωκαν αὐτῷ χάριν ξενίων ψυχάρια δύο, φαλκώνια δύο, σκυλία δύο καὶ γούνας ὀγδοήκοντα, ὅπερ λέγουσιν οἱ Βούλγαροι εἶναι πάκτον.

Στην φράση απαντά ο ενδιαφέρων όρος «φαλκώνιον» = «γεράκι» εκ του ύστερου λατινικού falcō/falcōnem (λ.χ. αγγλικό falcon, ιταλικό falco ~ falcone, αλβανικό fajkua ~ fajkue κλπ). Δεν είναι ξεκάθαρη η σχέση του λατινικού όρου με τον πρωτογερμανικό όρο *falkô = «γεράκι» (λ.χ. γερμανικό Falke, ολλανδικό valk κλπ). Ή ο πρωτογερμανικός όρος είναι λατινικό δάνειο ή ο ύστερος λατινικός όρος είναι γερμανικό δάνειο. Ο Gus Kroonen στο ετυμολογικό λεξικό πρωτογερμανικών όρων της σειράς Brill-Leiden πιστεύει ότι ο υστερολατινικός όρος είναι γερμανικό δάνειο.

falco

Ως συνήθως, το παραμύθι του Πορφυρογέννητου αρχίζει με τον Ηράκλειο να «επιτρέπει» στους «φοιδεράτους» και «συμμάχους κατά των Αβάρων» Σέρβους την εγκατάσταση στα Βαλκάνια και να ζητάει τον Πάπα να τους βαφτίσει (ο βασικός σκελετός είναι αντιγραφή αυτών που έγραψε στο προηγούμενο κεφάλαιο για τους Κροάτες). Ο Πορφυρογέννητος ετυμολογεί το εθνωνύμιο Σέρβλοι από τον ρωμαϊκό όρο servus = «δούλος», «επειδή οι Σέρβοι έγιναν «δούλοι» του Βασιλέα των Ρωμαίων». Μετά από μια εφήμερη εγκατάσταση των Σέρβων στα Σέρβια Θεσσαλονίκης (εννοεί τα σημερινά Σέρβια Κοζάνης) τα οποία ονομάστηκαν από αυτούς (στην πραγματικότητα το τοπωνύμιο Σέρβια μάλλον σημαίνει «φρούριο», από την εναλλακτική σημασία του όρου servus = «φρουρός», λ.χ. servō = «τηρώ, φυλάσσω», observō = επιτηρώ/παρατηρώ, praeservō = διατηρώ, conservō = συντηρώ, το φρούριο που εν τέλει ονομάστηκε Σέρβια «επιτηρούσε» τα στενά της Βολουστάνας/Καμβουνίων/Σαραντάπορου ήδη από τους Ρωμαιο-Μακεδονικούς πολέμους), οι Σέρβοι τελικά εγκαταστάθηκαν στην Δαλματική ενδοχώρα, που υποτίθεται ότι είχε ερημωθεί από την Αβαρική εκδίωξη των «Ρωμάνων» προς τα παράλια.

Παραθέτω τα βασικά χωρία του κεφαλαίου 32:

32-serbs

Σε αυτό το σημείο ο Πορφυρογέννητος παραθέτει την ενδιαφέρουσα πληροφορία ότι οι δαλματόφωνοι «Ῥωμᾶνοι» που οι Άβαροι έδιωξαν από την δαλματική ενδοχώρα προς τα παράλια στις ημέρες τουτοὺς νῦν … οἰκοῦντας») κατοικούσαν στην ακτή της Δαλματίας ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΥΡΡΑΧΙΟΥ. Προφανώς πρέπει να κατοικούσαν στην βόρεια ακτή του θέματος Δυρραχίου γύρω από τη Λισσό. Αυτοί οι νοτιότεροι δαλματόφωνοι πρέπει να είναι η πηγή των δαλματικών δανείων της Αλβανικής (λ.χ. ct>jt στα drejtë, shenjtë, shtrenjtë και, μεταξύ πολλών άλλων, το σχετικό με το θέμα της ανάρτησης  pajtoj = «συμφιλιώνω» < «πακτεύω, συνάπτω πάκτα»).

[32.24-5] ἐγένοντο δὲ αἱ τοιαῦται χώραι ἔρημοι παρὰ τῶν Ἀβάρων (ἀπὸ τῶν ἐκεῖσε γὰρ Ῥωμάνους τοὺς νῦν Δελματίαν καὶ τὸ Δυρράχιον οἰκοῦντας ἀπέλασαν)

Όταν στην διήγηση εμπλέκεται η Βουλγαρία, ο Πορφυρογέννητος παραθέτει το ανιστόρητο ψεύδος ότι οι Βούλγαροι πριν από τον Πρεσιανό Α΄ («Πρεσιάμ») ήταν υποτελείς των Ρωμαίων (αν δε το επινόησε ο ίδιος, μάλλον αναπαράγει τον μύθο του Γεωργίου Μοναχού που αναφέρει και ο Λεών ο Διάκονος ότι ο Ιουστινιανός Β΄ είχε δήθεν «δωρίσει» την Μυσία στους «φοιδεράτους» του Βούλγαρους, επειδή τον είχαν βοηθήσει να ξανανέβει στο θρόνο).

[32.29-30] Ἐπεὶ δὲ ἡ Βουλγαρία ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἦν τῶν Ῥωμαίων […]

[32.36-8] μετὰ τῶν Σέρβλων εἰρηνικῶς διετέλουν οἱ Βούλγαροι, ὡς γείτονες καὶ συνορῖται ἀγαπόντες ἀλλήλους, ἔχοντες δούλωσιν καὶ ὑποταγὴν εἰς τοὺς βασιλεῖς τῶν Ῥωμαίων καὶ εὐεργετούμενοι παρ΄αὐτῶν.

Ο Πρεσιανός και ο γιος του Μιχαήλ-Βόρις πολέμησαν τους Σέρβους με σκοπό να τους υποτάξουν και, κάποια στιγμή, όταν ολοκληρώθηκαν οι συνθηκολογήσεις ειρήνης, οι δύο γιοι του Σέρβου πρίγκιπα Μουντιμήρου, συνόδεψαν τον Μιχαήλ-Βόρις μέχρι τα σερβοβουλγαρικά σύνορα που ήταν στο κάστρο της «Ράσας» (Ras) και αντάλλαξαν μαζί του δώρα. Ο Πορφυρογέννητος μιλάει για «ανταλλαγή» δώρων την οποία οι Βούλγαροι εκαλμβάνουν ως «πάκτα». Μάλλον οι Σέρβοι είχαν όντως δώσει «πάκτα» στους Βούλγαρους και ο Πορφυρογέννητος θέλει να το αποκρύψει.

[32.49-57] καὶ μὴ θέλων ὁ Βορίσης εἰρήνευσε μετὰ τῶν Σερβλῶν. Μέλλων δὲ ὑποστρέφειν ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ φοβηθεὶς μήποτε ἐνεδρεύσωσιν αὐτὸν οἱ Σέρβλοι καθ΄ὁδὸν, ἐπεζήτησεν εἰς διάσωσιν αὐτοῦ τὰ τοῦ ἄρχοντος Μονυτιμήρου παιδία, τὸν Βόρενα καὶ τὸν Στέφανον, οἳ καὶ διέσωσαν αὐτὸν ἀβλαβῆ μέχρι τῶν συνόρων, ἕως τῆς Ῥάσης. Καὶ ὑπὲρ τῆς μεγάλης χάριτος δέδωκεν αὐτοῖς Μιχαὴλ ὁ Βορίσης δωρεὰς μεγάλας, καὶ ἐκεῖνοι ἀντέδωκαν αὐτῷ χάριν ξενίων ψυχάρια δύο, φαλκώνια δύο, σκυλία δύο καὶ γούνας ὀγδοήκοντα, ὅπερ λέγουσιν οἱ Βούλγαροι εἶναι πάκτον.

Ύστερα από δύο σελίδες όπου διηγείται τις σχέσεις των διαφόρων Σέρβων ηγεμόνων με τη Βουλγαρία, ο Πορφυρογέννητος καταλήγει «διαβεβαιώνοντάς» μας πως από τα χρόνια του Ηρακλείου μέχρι τον σέρβο άρχοντα «Τζεεσθλάβο» των ημερών του (σερβ. Časlav, OCS Čĭstislavŭ = «Τιμοκλής», čĭstĭ = «τιμή», slava = «κλέος»), ο άρχων των Σέρβων ήταν συνεχώς «δουλικῶς ὑποτεταγμένος» («πακτιώτης») στον βασιλέα των Ρωμαίων και ουδέποτε στον άρχοντα των Βουλγάρων.

Παραθέτω την περιγραφή του Florin Curta των γεγονότων του κεφαλαίου 32 του Πορφυρογέννητου.

curta-ras

Οι Ταρωνίτες άρχοντες ως «πακτιώτες» των Ρωμαίων

Το επόμενο κεφάλαιο του DAI όπου αναφέρεται ο όρος «πάκτον» είναι το κεφάλαιο 43, στο οποίο ο Πορφυρογέννητος εξηγεί πως οι άρχοντες του ΤαρώνΤαρωνῖται») έγιναν «πακτιώτες» του βασιλέα των Ρωμαίων, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα ρωμαϊκoύς τίτλους ευγενείας και «ῥόγα» (= κρατικό μισθό). Από αυτές τις «πακτιωτικές» αρχοντικές αρμενοϊβηρικές οικογένειες προέκυψαν οι μεταγενέστερες ρωμαϊκές οικογένειες των Ταρωνιτών και των Τορνικίων.

Ο όρος «πάκτον» αναφέρεται στην γραμμή [43.128], όπου ο άρχων του Ταρών (Ταρωνίτης) πληροφόρησε τον «μακάριο βασιλέα Ρωμανό» πως δεν μπορούσε πια να πληρώσει το συμφωνηθέν «πάκτον» χρυσού ή αργύρου και, κατά συνέπεια, ζητούσε ή να λαμβάνει την «ῥόγα» ή «προίκα» άνευ πάκτου -όπως έκανε επί βασιλείας Λέοντος Σοφού- ή να του κοπεί η «ῥόγα».

43-taron2

[43.118] Ὁ δὲ μακάριος βασιλεὺς Ῥωμανός ἀντέγραψεν πρὸς αὐτοὺς […]

[43.122-9] [Ὁ Ῥωμανός] Ἔγραψεν δ΄ὅμως πρὸς τὸν αὐτὸν Ταρωνίτην, δηλοποιῶν αὐτῶν τὴν τῶν εἰρημένων ἀνδρῶν λύπην καὶ τὸ σκάνδαλον. Ὁ δὲ ἀνήγαγεν μήτε χρυσὸν, μήτε ἄργυρον παρέχειν δύνασθαι, ὑπισχνεῖτο δὲ ἔξωθεν τῶν κατὰ τύπων ἀποστελλομένων ξενίων διδόναι ἱμάτια καὶ χαλκώματα, μέχρι τῶν δέκα λιτρῶν συντιμώμενα, ἅ καὶ δέδωκεν μέχρι τριῶν ἢ τεσσάρων ἐνιαυτῶν. Μετὰ δὲ ταῦτα ἀνήγαγεν μὴ δύνασθαι παρέχειν τὸ τοιούτον πάκτον, τὴν δὲ ῥόγαν ἢ προῖκαν λαμβάνειν ἠξίου, καθῶς ἐπὶ τοῦ μακαριωτάτου βασιλέως Λέοντος, ἢ ἐκκοπῆναι αὐτὴν.

Οι «εἰρημένοι ἄνδρες» που εξέφρασαν την λύπη τους για «σκάνδαλο» του Ταρωνίτη αναφέρονται παραπάνω. Είναι οι άρχοντες των τριγύρω περιοχών που διαμαρτυρήθηκαν στον Ρωμανό γιατί δεν μπορούσαν να καταλάβουν για ποιο λόγο μόνον ο Ταρωνίτης λάμβανε ρόγα και αυτοί όχι, ενώ είχαν δηλώσει την ίδια με αυτόν «υποταγή» στον βασιλέα των Ρωμαίων. Όπως θα δείξω παρακάτω, η ιστορία των «Ταρωνιτῶν» ξεκινάει με τους τρεις άρχοντες αδελφούς (Κρικορίκιος, Αρκάικας και Απογάνεμ) να δηλώνουν υποταγή στον βασιλέα των Ρωμαίων (δηλαδή έγιναν «πακτιώτες» του) και να λαμβάνουν τον τίτλο του «πρωτοσπαθάριου» γι΄αυτούς και τους γιους τους (αναφέρονται ο νόθος γιος του Κρικορικίου Ασώτιος, ο γιος του Απογάνεμ Τορνίκης και οι δύο νώνυμνοι γιοι του Αρκάικα). Στη συνέχεια, κάποιοι από αυτούς έλαβαν ανώτερους τίτλους, όπως αυτός του πατρικίου και του μαγίστρου, λ.χ.:

«πρωτοσπαθάριος»: γραμμές 29, 52-3 (πως ο Ασώτιος πήγε στην Κωνσταντινούπολη για να λάβει τον τίτλο του πρωτοσπαθάριου), 57-8 (πως ο Απογάνεμ και ο Αρκάικας έγιναν παρομοίως πρωτοσπαθάριοι)

«κουροπαλάτης»: γραμμή 39 (η πρώτη από τις πολλές αναφορές στον κουροπαλάτη Ιβηρίας Αδρανασήρ)

«μάγιστρος/στρατηγός Ταρών»: γραμμές 64-9 (πως ο Κρικορίκιος «προβιβάστηκε» σε μάγιστρο/στρατηγό Ταρών και άρχισε να λαμβάνει τη ρόγα)

«πατρίκιος»: γραμμές 72-3 (πως ο Απογάνεμ πήγε στην Κων/πολη και τιμήθηκε με τον τίτλο του πατρικίου)

Παραθέτω παρακάτω τις πρώτες σελίδες του κεφαλαίου, όπου έχω υπογραμμίσει τις προρρηθείσες γραμμές.

Το παράπονο των «εἰρημένων ἀνδρῶν» (ο άρχων του Βασπουρακάν Κακίκιος, ο κουροπαλάτης Ιβηρίας Αδρανασήρ και ο άρχων των αρχόντων Ασωτίκιος) που διαμαρτυρήθηκαν στον βασιλέα των Ρωμαίων για τις φιλοτιμίες που έδινε αποκλειστικά στον Ταρωνίτη, ρωτώντας το βασιλιά «σε σχέση με εμάς [ο Ταρωνίτης] ποιεί μήπως περισσότερη δουλεία/υποταγή ή επωφελεί περισσότερο τους Ρωμαίους;» Οι άνδρες αυτοί πίστευαν ότι ή έπρεπε και αυτοί να «ρογεύονται» σαν τον Ταρωνίτη ή να σταματήσει να «ρογεύεται» ο Ταρωνίτης.

[43.109-117] Ἀπὸτε τῶν τοιούτων βασιλικῶν φιλοτιμιῶν, τῶν πρὸς τὸν ἄρχοντα τοῦ Ταρών, φθόνος ὑπεφύει καὶ ἀνεβλάστησεν πρὸς αὐτὸν παρὰ τε τοῦ Κακικίου, τοῦ ἄρχοντος Βασπουρακά, καὶ Ἀδρανασήρ τοῦ κουροπαλάτου Ἰβηρίας, καὶ Ἀσωτικίου τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων, οἵτινες ἔγραψαν πρὸς τὸν βασιλέα διαγογγύζοντες δι’ ἥν αἰτίαν ὁ Ταρωνίτης μόνος ῥόγας ἀπολαύει βασιλικῆς, αὐτῶν ἁπάντων λαμβανόντων οὐδέν. «Τίνα γὰρ -ἔλεγον- περισσοτέρα δουλεῖαν ἡμῶν ποιεῖται, ἢ τι πλέον ἡμῶν τοὺς Ῥωμαίους ἡμῶν ἐπωφελεῖ; Ὄθεν χρὴ ἢ καὶ ἡμᾶς ὡς ἐκεῖνον ῥογεύεσθαι ἢ μήδ΄ ἐκεῖνον ἐντὸς τῆς τοιαύτης τυγχάνειν δωρεᾶς

Θα παραθέσω τώρα τις πρώτες σελίδες του κεφαλαίου, όπου ο Πορφυοργέννητος διηγείται πως ο Ταρωνίτης Κρικορίκιος έγινε πακτιώτης των Ρωμαίων, παίζοντας διπλό παιχνίδιἐπαμφοτερίζων»). Ενώ προσποιούνταν ότι «τὰ Ῥωμαίων φρονούσε», δρούσε κρυφά ως πληροφοριοδότης των Σαρακηνών.

43-taron1

[43, 7-11] Πρῶτος γὰρ ὁ Κρικορίκιος ἐκεῖνος τοῦ Ταρὼν ἄρχων πρὸς τὸν βασιλέα Ῥωμαίων ἑαυτὸν ὑπέκλινεν καὶ ὑπέταξεν, ἀλλ΄ ἐξ ἀρχῆς μὲν ἐπαμφοτερίζων ἐφαίνετο, καὶ λόγον μὲν τὴν τοῦ βασιλέως φιλίαν προσεποιεῖτο τιμᾶν, ἔργῳ δὲ τῷ τῶν Σαρακηνῶν κατάρχοντι τὰ καθ΄ἡδονὴν διεπράττετο, […] καὶ πάντα τὰ τοῖς Ῥωμαίοις ἐν ἀπορρήτῳ μελετώμενα κατὰ τῶν Ἀντιπάλων Σαρακηνῶν προκρίνων τε καὶ τιμῶν.

Ο Κρικορίκιος άρχισε να λαμβάνει «ῥόγα» αφού προβιβάστηκε στο αξίωμα του μαγίστρου/στρατηγού Ταρών και αφού είχε διαδώσει προς τους άλλους άρχοντες της ανατολής τον ίδιο ζήλο υποταγής προς τους Ρωμαίους.

[43.64-69] Είσελθόντος δὲ τοῦ αὐτοῦ Κρικορικίου ἐν τῇ θεοφυλάκτῳ πόλει καὶ τῇ τοῦ μαγίστρου καὶ στρατηγοῦ Ταρὼν ἀξίᾳ τιμηθέντος, ἐδόθη αὐτῷ καὶ οἶκος εἰς κατοικίαν, ὁ τοῦ Βαρβάρου λεγόμενος, ὁ νῦν Βασιλείου τοῦ παρακοιμωμένου οἶκος. Ἐτιμήθη δὲ καὶ ἐτησίῳ ῥόγᾳ χρυσίου μὲν δέκα λίτρας καὶ μιλιαρησίων ἑτέρας δέκα λίτρας, ὡς εἶναι τὸ πᾶν λίτρας εἴκοσι.

Προσέξτε ότι το πακέτο ανταμοιβών που έλαβε ο Κρικορίκιος όταν έγινε μάγιστρος/στρατηγός Ταρών περιελάμβανε και κατοικία στην Κων/πολη, τον λεγόμενο «οἶκο τοῦ Βαρβάρου», στον οποίο κατοικούσε ο Βασίλειος ο Παρακειμώμενος (γνωστός και ως «Νόθος» εξαιτίας της ημισκυθικής του καταγωγής) στις ημέρες του Πορφυρογέννητου.

Στις γραμμές 80-88 πληροφορούμαστε ότι αυτοί οι «πακτιώτες» που «προβιβάστηκαν» σε ανώτερα αξιώματα και άρχισαν να λαμβάνουν ρόγα (Κρικορίκιος και Απογάνεμ) είναι αυτοί που φρόντισαν να διαδώσουν τον ζήλο υποταγής προς τους Ρωμαίους στους άλλους άρχοντες της ανατολής. Με άλλα λόγια, είναι αυτοί που προώθησαν ενεργά τα συμφέροντα των Ρωμαίων στην ευρύτερη περιοχή τους.

[43.80-7] Ὁ δὲ τούτου [Απογάνεμ] ἀδελφός, Κρικορίκιος […] διὰ τε τὸ νεωστὶ ὑποταγῆναι καὶ διὰ τὸ καὶ ἄλλους ἄρχοντας τῆς ἀνατολῆς πρὸς τὸν ὅμοιον ζῆλον τῆς πρὸς Ῥωμαίους ὑποταγῆς ἐκκαλέσασθαι·

Το κεφάλαιο αυτό είναι ενδιαφέρον γιατί δείχνει ότι υπήρχαν διάφορες βαθμίδες «πακτιωτών». Η πρώτη βαθμίδα είναι οι αμφιβόλου νομομοφροσύνης (δυνάμει «ἐπαμφοτερίζοντες») «πακτιώτες» που λαμβάνουν απλά το αξίωμα του πρωτοσπαθαρίου. Όσοι από αυτούς επιδείξουν έμπρακτη προώθηση των ρωμαϊκών συμφερόντων στην περιοχή τους περνάνε στην επόμενη βαθμίδα, όπου λαμβάνουν υψηλότερα αξιώματα (μάγιστρος, πατρίκιος), «ῥόγα» και κατοικία στην Κων/πολη (τον «οἶκο τοῦ Βαρβάρου»).

Θα κλείσω την περιγραφή αυτού του κεφαλαίου παραπέμποντάς σας στις γραμμές [43,91-3] όπου ο Κρικορίκιος ήθελε να ανταλάξει τον οίκο του βαρβάρου στην Κων/πολη με «προάστειον ἐν Κελτζηνῇ» είτε του Τατζάτου είτε κάποιου άλλου.

Οι μιαφυσίτες Αρμένιοι χρησιμοποιούσαν τον αρνητικά φορτισμένο όρο «Τατζάτος/Τατζάτης» (αρμ. Cat’ = /tsatʰ/ ~ «μικρός, μισός, κατώτερος») για τους ομοεθνείς τους που «αλλαξοπιστούσαν» προς τον διφυσιτικό/δυοφυσιτικό Χαλκηδονισμό των Ρωμαίων (συγκρίνετέ τον με τους ανάλογους όρους «Φράγκος, Φραγκοσυριανός» που οι ελληνόφωνοι Ορθόδοξοι χρησιμοποιούσαν για τους ελληνόφωνους Καθολικούς). Ο Jean-Claude Cheynet (τον οποίο μεταφράζει στα αγγλικά ο John Wortley) έχει την εξής υποσημείωση στο παρακάτω χωρίο [Cheynet-Wortley, 10.9, υποσημ. #33] του Σκυλίτζη:

[Roman1.9]   Ἐγένετο δὲ καὶ ἑτέρα τις ἀποστασία κατὰ τοῦ βασιλέως ἐν Χαλδίᾳ, ὑποθήκῃ τοῦ στρατηγοῦντος αὐτῆς Βάρδα πατρικίου τοῦ Βοΐλα. ἐξῆρχον δὲ τοῦ νεωτερισμοῦ Ἀδριανός τις Χάλδος καὶ Τατζάτης ὁ Ἀρμένιος, πλούσιοι σφόδρα.

tatzates

Η Αρμενίδα ιστορικός Νίνα Γκαρσοϊάν στο κεφάλαιό της για τους Βυζαντινούς Αρμένιους σε αυτό το βιβλίο περιγράφει την δύσκολη θέση των «Tατζάτων». Οι μιαφυσίτες ομόγλωσσοί τους τους θεωρούσαν «αποστάτες» και «Αρμένιους μόνο σε γλώσσα και γραφή, γιατί σε όλα τ΄άλλα ταυτίζονται με τους “Huyn“» (< OArm. “Yoyn” = «Ίωνες» ~ ελληνόφωνοι, εθνοτικοί/sensu stricto Ρωμαίοι, στο αγγλικό κείμενο “Greeks”). Ο Αρμένιος ιστορικός Ματθαίος ο Εδεσσαίος περιγράφει τον «τατζάτο» στρατηγό, αποστάτη και μετέπειτα Δούκα Αντιοχείας Φιλάρετο Βραχάμιο με τα λόγια «ούτε οι Ρωμαίοι (Hərom < OArm. Hrom) ούτε οι Αρμένιοι (Hay) τον θεωρούσαν δικό τους.»

tatzatoi

Οι Καϊσίτες εμίρηδες ως «πακτιώτες» των Ρωμαίων

Στο επόμενο κεφάλαιο 43 ο Πορφυρογέννητος εξηγεί πως οι Καϊσίτες εμίρηδες της περιοχής του Μαντζικέρτ και του Αχλάτ (Χλιατ) έγιναν «πακτιώτες» του βασιλέα των Ρωμαίων. Το κεφάλαιο χαρακτηρίζεται από αφόρητη επανάληψη και, κατά συνέπεια, είναι το κεφάλαιο στο οποίο ο όρος «πάκτον» απαντά τις περισσότερες φορές. Η τυπική φράση του κεφαλαίου είναι «η παροχή πάκτων ὑπὲρ κάστρων καὶ χωρίων», η οποία δείχνει ότι η παροχή πάκτων στον βασιλέα των Ρωμαίων για κάποια κάστρα και χωρία ήταν ένας τρόπος κατοχύρωσης και επισημοποίησης της κατοχής τους, γιατί κάπου στην Κων/πολη καταγραφόταν ότι ο τάδε «πακτιώτης» άρχων πλήρωνε πάκτα για τα κάστρα και χωρία Χ,Υ,Ζ που του ανήκαν.

kaysid

44-kaysites

Στην πρώτη σελίδα αναφέρονται πολλάκις οι «ἄρχοντες ἀρχόντων» της Βαγρατιδικής Αρμενίας Ασώτιος Α΄, Συμβάτιος Α΄ και Ασώτιος Β΄. Ο Πορφυρογέννητος κάνει την αφοπλιστική δήλωση πως όλοι οι τοπάρχες εκείνης της περιοχής ήταν υποτελείς του «άρχοντα των αρχόντων», ο οποίος ήταν «δοῦλος» του βασιλέα των Ρωμαίων επειδή είχε λάβει από τον τελευταίο τον τίτλο του. Αυτό έκανε τον βασιλέα των Ρωμαίων de jure άρχοντα των κάστρων και τα χωρίων της περιοχής.

[44.45-9] ] Ἐπεὶ <δὲ> ὁ ἄρχων τῶν ἀρχόντων δοῦλος τοῦ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων τυγχάνει, ὡς παρ΄αύτοῦ προβαλλόμενος καὶ τὸ τοιοῦτον δεχόμενος ἀξίωμα, δηλονότι καὶ τὰ ὑπ΄αύτοῦ δεσποζόμενα κάστρα καὶ πολιτεῖαι  καὶ χωρία τοὺ βασιλέως τῶν Ῥωμαίων τυγχάνουσιν.

Ο άρχων του Μανζικέρτ, του Χλιάτ και άλλων κάστρων «Ἀπελβάρτ» (Abu l’Ward) ήταν πακτιώτης του άρχοντος αρχόντων Ασωτίου Α΄:

[44.17-21] Ὅτι Ἀπελβάρτ ἐκράτει τὸ Μανζικίερτ, καὶ ἦν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν <Ἀσωτίου>, τοῦ ἀρχόντος τῶν ἀρχόντων, τοῦ πατρός τοῦ Συμβατίου, τοῦ ἀρχόντος τῶν ἀρχόντων. Δέδωκεν δὲ <τῷ> αὐτῷ Ἀπελβάρτ ὁ αὐτὸς Ἀσώτιος, ὁ ἄρχων τῶν ἀρχόντων, καὶ τὸ κάστρον τὸ Χλιατ καὶ τὸ Ἀρζὲς καὶ τὸ Περκρί·

Τον Απελβάρτ διαδέχθηκε ο γιος του «Ἀβελχαμίτ» (Abd al-Hamid), τον οποίο διαδέχθηκε, με τη σειρά του, ο γιος του «Ἀποσεβατᾶς» (Abu Sawada) ο οποίος έγινε αυτοκέφαλος άρχων, όταν το 912 ο Yusuf Ibn Abi’l Saj ἀμηρᾶς Περσίδος Ἀποσάται») αποκεφάλισε των άρχοντα αρχόντων Συμβάτιο Α΄. Τότε ο «Ἀβελχαμίτ» και οι δύο αδελφοί του «Ἀπολεσφούετ» (Abu’l-Aswad) και «Ἀποσέλμης» (Abu Salim) αναγκάστηκαν να υποταχθούν στον βασιλέα των Ρωμαίων ύστερα από τον πολεμικό καταβιασμό ενός Δομέστικου των Σχολών, τον οποίο δεν ονομάζει ο Πορφυρογέννητος (αμέσως μετά το 912 οι Δομέστικοι των Σχολών ήταν ο Κωνσταντίνος Δούκας και ο Λέων Φωκάς ο Πρεσβύτερος). Έτσι οι τρεις αδελφοί έγιναν «πακτιώτες» του βασιλέα των Ρωμαίων παρέχοντας σ΄αυτόν «πάκτα ὑπὲρ τῶν κάστρων και τῶν χωρίων αὐτῶν».

[44.23-34] Τελευτήσαντος δὲ Ἀπελβάρτ, κατέσχεν τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ ὁ ἴδιος υἱὸς αὐτοῦ, ὁ Ἀβελχαμίτ, τοῦ δὲ Ἀβελχαμὶτ τελευτήσαντος, ἐκράτησε τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ ὁ πρῶτος υἱὸς αὐτοῦ, ὁ Ἀποσεβατᾶς. Τοῦ δὲ Συμβατίου, τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων, παρὰ τοῦ Ἀποσάται, τοῦ ἀμηρᾶ Περσίδος, ἀναιρεθέντος, ἐκράτησεν αὐθεντῶς καὶ κυρίως ὡς δεσπότης καὶ αὐτοκέφαλος τὸ τε κάστρον τὸ Μανζικίερτ καὶ τὰ λοιπὰ κάστρα καὶ τὰς χώρας, ὅστις καὶ ὑπετάγη τῷ βασιλεῖ μετὰ τῶν ἑτέρων δύο ἀδελφῶν αὐτοῦ, τοῦ τε Ἀπολεφούετ καὶ τοῦ Ἀποσέλμη, διὰ τὸ διαφόρως καταπολεμηθῆναι τὰ τε κάστρα καὶ πραιδευθῆναι καὶ ἀφανισθῆναι καὶ τὰς χώρας αὐτῶν παρὰ τοῦ δομεστίκου τῶν σχολῶν, παρέχοντες τὸν βασιλέα Ῥωμαίων καὶ πάκτα ὑπὲρ τῶν κάστρων καὶ τῶν χωρίων αὐτῶν.

Όσοι έχετε υπομονή να διαβάσετε όλο το υπόλοιπο κεφάλαιο θα δείτε ότι επεναλαμβάνεται συνεχώς ο τύπος “ο Χ «ὑπετάγη τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων» και παρείχε/έδινε «πάκτα» υπέρ κάποιων κάστρων και χωρίων.”

Οι «πακτιώτες» της Πελοποννήσου

Το επόμενο κεφάλαιο όπου ο Πορφυρογέννητος αναφέρει «πακτιώτες» είναι το κεφάλαιο 50, όπου περιγράφει τους Σλάβους του Ταϋγέτου (Εζερίτες και Μηλιγγοί) και τους Μανιάτεςοἱ οἰκήτορες τοῦ κάστρου Μαΐνης») ως «πακτιώτες» που μέχρι τις ημέρες του πλήρωναν «πάκτα» στον βασιλεά των Ρωμαίων. Όπως παρατήρησαν και οι Καλδέλλης-Αναγνωστάκης , η ενδιαφέρουσα πληροφορία του κεφαλαίου δεν είναι τόσο το ότι οι «μονίμως ανυπότακτοι» Εζερίτες και Μηλιγγοί ήταν πακτιώτεςόσο το ότι ήταν πακτιώτες (“and paid tribute rather than taxes”) «ἐκ παλαιτάτου χρόνου» οι «τελείως ὑποτεταγμένοι» στον βασιλιά και ευπειθείς «ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν» Μανιάτες, οι οποίοι «οὐκ εἴσι ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῶν προρρηθέντων Σκλάβων, ἀλλ΄ ἐκ τῶν παλαιοτέρων Ῥωμαίων». Ο Πορφυρογέννητος κάνει ακόμα πιο πικάντικη την ιστορία του παρουσιάζοντας τους Μανιάτες ως «ἐιδωλολάτρας […] οἵτινες ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αοἰδίμου Βασιλείου βαπτισθέντες Χριστιανοὶ γεγόνασιν».

tribute

Αυτή η φόρμουλα απογόνων «πάλαι Ῥωμαίων» που κατέληξαν να πληρώνουν πάκτα σε μια περιφερειακή περιοχή που αποκόπηκε από τη Ρωμαϊκή Αρχή εξαιτίας βαρβαρικού εποικισμού απαντά και στα κεφάλαια 27 (Λαγουβαρδία) και 30/31 («Ῥωμᾶνοι» Δαλματίας) που περιέγραψα στην προηγούμενη ανάρτηση. Στο κεφάλαιο 27 ο Πορφυρογέννητος βάζει τον στρατηγό Ναρσή να συλλέγει «πάκτα» από την «Λαγουβαρδίαν» (Νότιο Ιταλία) ήδη πριν από την μετανάστευση των Λομβαρδών στην Ιταλία, όταν «κατεκρατεῖτο ἡ πᾶσα ἐξουσία Ἰταλίας, […] παρὰ τῶν Ῥωμαίων» και όταν «αὐταὶ δὲ πᾶσαι αἱ προρρηθεῖσαι χῶραι κατῴκουντο παρὰ τῶν Ῥωμαίων». Παρομοίως, στα κεφάλαια 30/31 ο Διοκλητιανός «ἀπὸ τῆς Ῥώμης λαὸν ἀγαγὼν μετὰ τὰς φαμιλίας αὐτῶν, ἐν τῇ αὐτῇ τῆς Δελματίας χώρα τοῦτους κατεσκήνωσεν, οἵ καὶ Ῥωμᾶνοι προσηγορεύθησαν διὰ τὸ ἀπὸ Ῥώμης μετοικισθῆναι», οι «Σκλάβοι, οἱ καὶ Ἄβαροι καλούμενοι» κατέκτησαν την δαλματική ενδοχώρα αναγκάζοντας τους «Ῥωμάνους» να συνωστιστούν στα παράλια κάστρα και τα νησιά και να γίνουν «πακτιώτες» του βασιλέα των Ρωμαίων από τη στιγμή που είχαν αποκοπεί από την πολιτεία των Ρωμαίων, μέχρι που ο Βασίλειος Α΄ τους επέτρεψε να μεταβιβάσουν το μεγαλύτερο μέρος των πάκτων που πλήρωναν στον Ρωμαίο Στρατηγό Δαλματίας στους Σλάβους, ώστε να μπορέσουν να ζήσουν ειρηνικά μαζί τους.

Παραθέτω το κεφάλαιο 50:

50-peloponnesos

Ο όρος «πάκτον» αναφέρεται ήδη στον τίτλο του κεφαλαίου δύο φορές.

[50.1-5] Περὶ τῶν ἐν τῷ θέματι Πελοποννήσου Σκλάβων, τῶν τε Μηλιγγῶν καὶ Ἐζεριτῶν καὶ περὶ τῶν τελουμένων παρ΄αυτῶν πάκτων, ὁμοίως καὶ περὶ τῶν οἰκητόρων τοῦ κάστρου Μαΐνης καὶ τοῦ παρ΄αὐτῶν τελουμένου πάκτου.

Ο Πορφυρογέννητος ξεκινάει την ιστορία του από την ανταρσία της Πελοποννήσου «ἐν ταῖς ἡμέρες τοῦ βασιλέως Θεοφίλου καὶ υἱοῦ αὐτοῦ Μιχαήλ» (γρ. 6-7) που συμβατικά χρονολογείται γύρω στο 842 (το έτος θανάτου του Θεοφίλου και στέψεως του γιου του Μιχαήλ Γ΄). Η ανταρσία καταπνίχτηκε όταν διορίστηκε στρατηγός Πελοποννήσου ο πρωτοσπαθάριος Θεόκτιστος Βρυέννιος, ο οποίος κατέβασε στην Πελοπόννησο ισχυρά στρατεύματα από τα δυτικά θέματα (γρ. 10-13 «μετὰ δυνάμεως καὶ ἰσχύος πολλῆς, ἤγουν Θρᾳκῶν, Μακεδόνων καὶ τῶν λοιπῶν δυτικῶν θεμάτων τοῦ πολεμῆσαι καὶ καθυποτάξαι αὐτοὺς»). Σχετικά με την ταυτότητα των ανταρτών, ενώ στην αρχή ο Πορφυρογέννητος γράφει ότι  μόνον «οἱ ἐν τῷ θέματι Πελοποννήσου Σκλάβοι […] ἀποστατήσαντες γεγόνασιν ἱδιόρρυθμοι», παρακάτω γράφει ότι ο Θεόκτιστος Βρυέννιος «καὶ πάντας μὲν τοὺς Σκλάβους καὶ λοιποὺς ἀνυπότακτους τοῦ θέματος Πελοποννήσου ὑπέταξε καὶ ἐχειρώσατο, μόνοι δὲ οἱ Ἐζερῖται καὶ οἱ Μηλιγγοὶ κατελείφθησαν ὑπὸ τὴν Λακεδαιμονίαν καὶ τὸ Ἕλος». Επομένως, η γενικευμένη αυτή ανταρσία της Πελοποννήσου προκλήθηκε από «Σλάβους και λοιπούς» και ο Θεόκτιστος κατάφερε να υποτάξει όλους τους ανυπότακτους εκτός από τους Εζερίτες και τους Μηλιγγούς που αποτραβήχθηκαν στον δύσβατο «Πενταδάκτυλο» (Ταϋγετος, γρ. 15-21 «ὄρος […] μέγα καὶ ὐψηλότατον […] καλούμενον Πενταδάκτυλος […] διὰ τὸ εἶναι τὸν τόπον δύσκολον κατῴκησαν»).

Για ποιο λόγο συνέβη αυτή η γενικευμένη ανταρσία σλάβων και λοιπών στην Πελοπόννησο γύρω στο 842;

Δυστυχώς ο Πορφυρογέννητος δεν μας πληροφορεί αλλά, κατά τη γνώμη μου, υπάρχει μια πολύ καλή εξήγηση που εξηγεί μ΄ένα σμπάρο δυο τρυγόνια, δηλαδή εξηγεί τόσο γιατί συνέβη η γενικευμένη ανταρσία στην Πελοπόννησο γύρω στο 842 (μια γενιά μετά την αποκατάσταση του ρωμαϊκού ελέγχου στην περιοχή), όσο και γιατί οι «τελείως ὑποτεταγμένοι» Μανιάτες ήταν πακτιώτες «ἐκ παλαιτάτου χρόνου». Τα δύο αυτά γεγονότα εξηγούνται αν δεχτούμε ότι γύρω στο 842, μια γενιά αφού είχε αποκατασταθεί ο ρωμαϊκός έλεγχος στην Πελοπόννησο, η Ρωμαϊκή Αρχή επιχείρησε να μεταρρυθμίσει φορολογικά τους κατοίκους από «πακτιώτες» σε «συντελεστές» (κανονικά φορολογούμενοι πολίτες). Με βάση αυτήν την υπόθεση, η γενικευμένη ανταρσία εξηγείται ως αντίδραση σε αυτό που οι κάτοικοι προφανώς εξέλαβαν ως υπερφορολόγηση (άλλο να πληρώνουν υποτυπώδη συλλογικά ετήσια «πάκτα» ως ένδειξη υποταγής στη Ρωμαϊκή Αρχή και άλλο ο κάθε pater familias να πρέπει να πληρώνει καπνικόν και συνώνη, με την τελευταία να προσδιορίζεται από την μέγιστη παραγωγική ικανότητα της έκτασης γης που διαθέτει).

Αν δεχτούμε ως αιτία της γενικευμένης ανταρσίας του 842 την φορολογική μεταρρύθμιση μια γενιά μετά την αποκατάσταση του ρωμαϊκού ελέγχου στην περιοχή, τότε η γενικευμένη εξέγερση στην Πελοπόννησο το 842 γίνεται παρόμοια με την γενικευμένη βουλγαρική εξέγερση του Πέτρου Δελεάνου το 1040/1 όταν, μια γενιά μετά την προσάρτηση της Βουλγαρίας, ο Ιωάννης Ορφανοτρόφος επιχείρησε να επιβάλει φορολογική μεταρρύθμιση στη Βουλγαρία. Όταν ο Βασίλειος Β΄ προσάρτησε την Βουλγαρία διατήρησε («μηδὲ μετακινῆσαι τᾶ πράγματα») την χαμηλή και σε είδος φορολογία του Σαμουήλ («καθώς που ὁ Σαμουήλ διωρίσατο, καὶ διδόναι τὸν ζεῦγος βοῶν ἔχοντα Βούλγαρον εἰς τὸ κοινὸν σίτου μόδιον ἕνα καὶ κέγχρου τοσοῦτον καὶ οἴνου στάμνον ἕνα») η οποία, όπως παρατήρησε και ο Cheynet, ήταν πολύ χαμηλότερη σε σχέση με τον φόρο που πλήρωναν οι Ρωμαίοι «συντελεστές».

Όταν ο Ορφανοτρόφος επιχείρησε να μεταρρυθμίσει την φορολογία των Βουλγάρων «από είδος σε νομίσματα», σύμφωνα με τον Ψελλό, μια διάθεση δυσφορίας και απόρριψης του «επαυχένιου ζυγού της Ρωμαίων αρχής» εξαπλώθηκε στο «σύμπαν έθνος» των Βουλγάρων, την οποία εκμεταλλεύτηκε ο Δελεάνος/Δολιάνος για να προωθήσει την εξέγερσή του. Όχι μόνο αυτό αλλά, σύμφωνα με το Σκυλίτση, όλοι οι Νικοπολίτες εκτός από τους Ναυπακτιώτες, την ίδια περίοδο αποστάτησαν από τη ρωμαϊκή αρχή και τάχθηκαν με τον Δελεάνο («τότε δὴ καὶ τὸ θέμα τῶν Νικοπολῶν, πλὴν Ναυπάκτου, προσερρύη Βουλγάροις» και «αὐτοὶ δὲ τὸν βασιλέα δυσφημήσαντες Ῥωμαίων τοῖς Βουλγάροις προσέθεντο. οὐ τοσοῦτον δὲ διὰ τὸ πρὸς τὸν Δελεάνον φίλτρον ἀφηνίασαν καὶ τὸν Ῥωμαϊκὸν ζυγὸν ἀπέρριψαν»), έχοντας δυσφορήσει από την «ἀπληστία» του Ορφανοτρόφου και του «λαίμαργου» κων/πολίτη («Βυζάντιος») φοροσυλλέκτη Ιωάννη Κουτζομύτη που τους είχε προκαλέσει «οικονομικό όλεθρο». Τελικά, καταλήγει ο Σκυλίτσης, οι Νικοπολίτες, όταν τάχθηκαν με τον Δελεάνο, «προτίμησαν τα παλιά τους φορολογικά ήθη» καὶ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἐπανέδραμον ἔθος»). Η καλύτερη, κατά τη γνώμη μου, εξήγηση αυτής της περίεργης (“not coherent” = «ασυνάρτητη» κατά τους Wortley-Cheynet) τελικής φράσης του Σκυλίτση είναι ότι η παρέκβαση για την χαμηλή φορολογία του Σαμουήλ, τον έκανε να ξεχάσει ότι το θέμα της διήγησής του ήταν οι Νικοπολίτες που τάχθηκαν με τον Δελεάνο και όχι οι ίδιοι οι Βούλγαροι.

nikopolis

[Ψελλός, Χρονογραφία, 4.40] Ἀνὴρ τὸ μὲν γένος οὐδ΄ὅσον ἀξιοῦσθαι μνήμης, ποικίλος δὲ τὴν γνώμην καὶ καταπανουργεύσασθαι τοὺς ὁμοφύλους δεινότατος, Δολιάνος τὸ ὄνομα, οὐκ οἶδα εἴτε πατρόθεν τῆς τοιαύτης προσηγορίας κληρονομήσας εἴθ΄ἑαυτῷ τὴν κλῆσιν ἐπιφημίσας· οὗτος, ἐπειδὴ τὸ σύμπαν ἔθνος ἀποστῆναι Ῥωμαίων βεβουλευμένον διέγνωκεν, […] καὶ τὸν ἐπαυχένιον ζυγὸν τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς ἀπορρίψαντες ἐλευθερίαν ἑαυτοῖς αὐθαίρετον ἐπιγράφουσιν, ἐντεῦθεν ἐπιδρομάς τε καὶ ληστείας κατὰ τῶν Ῥωμαϊκῶν χωρίων ποιούμενοι.

[Σκυλίτζης, Μιχ. 4.25 ~ 19.25 στην αγγλική μετάφραση Wortley-Cheynet, σλδ 386-7] τότε δὴ καὶ τὸ θέμα τῶν Νικοπολῶν, πλὴν Ναυπάκτου, προσερρύη Βουλγάροις δι’ αἰτίαν τὴν ῥηθήσεσθαι μέλλουσαν. Βυζάντιος γάρ τις ἄνθρωπος Ἰωάννης τοὔνομα, Κουτζομύτης τὴν ἐπωνυμίαν, πράκτωρ τῶν ἐκεῖσε δημοσίων φόρων πεμφθεὶς καὶ βαρέως προσενηνεγμένος τοῖς ἐγχωρίοις ἑαυτῷ τε ὄλεθρον προεξένησε καὶ ἀποστάσεως αἴτιος γέγονε τοῖς Νικοπολίταις. μὴ φέροντες γὰρ τὴν αὐτοῦ πλεονεξίαν ἀποστατοῦσι, καὶ αὐτὸν μὲν εἰς μέλη καὶ μέρη κατέτεμον, αὐτοὶ δὲ τὸν βασιλέα δυσφημήσαντες Ῥωμαίων τοῖς Βουλγάροις προσέθεντο. οὐ τοσοῦτον δὲ διὰ τὸ πρὸς τὸν Δελεάνον φίλτρον ἀφηνίασαν καὶ τὸν Ῥωμαϊκὸν ζυγὸν ἀπέρριψαν, ὅσον διὰ τὴν τοῦ ὀρφανοτρόφου ἀπληστίαν καὶ πρὸς τὰς ὑπάρξεις ὑπερβολήν. Βασιλείου γὰρ τοῦ βασιλέως, ὁπηνίκα Βουλγάρους ἐχειρώσατο, μὴ νεοχμῶσαι θελήσαντος ὅλως, μηδὲ μετακινῆσαι τὰ πράγματα, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς αὐτῆς μένειν καταστάσεως καὶ οὕτω διεξάγεσθαι, καθώς που ὁ Σαμουὴλ διωρίσατο, καὶ διδόναι τὸν ζεῦγος βοῶν ἔχοντα Βούλγαρον εἰς τὸ κοινὸν σίτου μόδιον ἕνα καὶ κέγχρου τοσοῦτον καὶ οἴνου στάμνον ἕνα, ὁ ὀρφανοτρόφος ἀντὶ τῶν εἰδῶν νομίσματα δίδοσθαι διωρίσατο. ὅπερ μὴ εὐφόρως οἱ ἐγχώριοι φέροντες, εὑρόντες δὲ καὶ καιρὸν εὔκαιρον τὴν τοῦ Δελεάνου ἐπιφάνειαν, τὴν Ῥωμαϊκὴν ἀπεσείσαντο ἡγεμονίαν καὶ πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἐπανέδραμον ἔθος.

Σύμφωνα με τον Ατταλειάτη, η βουλγαρική εξέγερση εν τέλει κατεστάλη με εισβολή ρωμαϊκών στρατευμάτων στο «Ἰλλυρικόν» (= θέμα Βουλγαρίας) δια μέσου της Σαρδικής/Τριαδίτζης (Σόφιας).

[Ατταλειάτης, 3.2] Μυσοὶ δέ, οἷς ἰδικὴ προσηγορία τὸτῶν Βουλγάρων καθέστηκεν ὄνομα, τηνικαῦτα τοὺς τῆς δουλώσεως ἀποπτύσαντες χαλινούς, εἰς ἀποστασίαν προκεχωρήκεσαν […] [ὁ βασιλεύς] θᾶττον ἐξ ἁπάσων τῶν ἐπαρχιῶν συνεστήσατο στρατιὰν καὶ μετὰ τῶν δυνάμεων τῇ Σαρδικῇ, τῇ νῦν λεγομένῃ Τριαδίτζῃ, καὶ δι΄αὐτῆς τῷ Ἰλλυρικῷ προσβαλών, κατακράτος τοὺς ἀποστατήσαντας ἐτροπώσατο […]

Επομένως, η βουλγαρική εξέγερση του 1040/1 ως αντίδραση σε φορολογικές μεταρρυθμίσεις που επιβλήθηκαν μια γενιά μετά την επιβολή ρωμαϊκού ελέγχου στην περιοχή και ο τρόπος ένοπλης κατάπνιξής της από την Ρωμαϊκή Αρχή είναι ένα καλό παράδειγμα για να καταλάβουμε τι μπορεί να προκάλεσε την γενικευμένη εξέγερση στην Πελοπόννησο το 842, την οποία κατέπνιξε ο Θεόκτιστος Βρυέννιος με τις εσπέριες δυνάμεις.

Μετά την κατάπνιξη της εξέγερσης, η πλειοψηφία του πληθυσμού της Πελοποννήσου πρέπει να μετατράπηκε σε κανονικούς «συντελεστές». Ως μόνες εξαιρέσεις παρουσιάζονται οι Μανιάτες και οι Σλάβοι του Ταϋγέτου, οι οποίοι συνέχισαν να είναι «πακτιώτες» μέχρι τις ημέρες του Πορφυρογέννητου. Ωστόσο, ο Πορφυρογέννητος παρουσιάζει στη διήγησή του τα δύο είδη πακτιωτών ως αντιθετικό δίπολο. Οι σλάβοι του Ταϋγέτου παρέμειναν πακτιώτες επειδή συνέχισαν να είναι δυσχείρωτοι και απειθείς (ο Πορφυρογέννητος περιγράφει τις επόμενες εξεγέρσεις τους και τις συνέπειες που αυτές είχαν στην αυξομείωση των πάκτων τους). Αντίθετα, ο Πορφυρογέννητος χύνει πολύ μελάνι για να μας περιγράψει πόσο «τελείως ὑποτεταγμένοι» και ευπειθείς «ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσι» ήταν οι Μανιάτες, χωρίς όμως να μας εξηγεί γιατί ήταν ακόμα «πακτιώτες» στις ημέρες του.

Τα «πάκτα» που υποχρέωσε ο Θεόκτιστος Βρυέννιος στους Σλάβους του Ταϋγέτου ήταν 60 χρυσά νομίσματα για τους Μηλιγγούς και 300 για τους Εζερίτες.

[50.21-5] Καὶ ὁ μὲν προρρηθείς πρωτοσπαθάριος Θεόκτιστος καὶ στρατηγὸς Πελοποννήσου δυνηθείς καὶ τούτους καθυποτάξαι, ἐξέθετο τοῖς μὲν Μηλιγγοῖς νομίσματα ξ΄, τοῖς δὲ Ἐζερίταις νομίσματα τ΄, ἅτινα καὶ ἐτέλουν αὐτοῦ στρατηγοῦντος, καθῶς παρὰ τῶν ἐντοπίων διασώζεται μέχρι τῆς σήμερον ἡ τοιαύτη φήμη.

Αργότερα, ο Κρινίτης Αροτράς το 922 κατάφερε να καταπνίξει μια άλλη  αποστασία των ίδιων πάντα Σλάβων, που είχε ξεκινήσει το 921 όταν στρατηγός Πελοποννήσου ήταν ο Ιωάννης Πρωτεύων, καίγοντας τα σπαρ΄τα τους το Μάρτη και λεληλατώντας τη γη τους, με αποτέλεσμα να τους αναγκάσει να συνθηκολογήσουν από πείνα τον Νοέμβρη, όταν τους υποχρέωσε να πληρώνουν αμφότεροι «πάκτα» 600 (χ΄) χρυσών νομισμάτων (δεκαπλασιασμός για τους Μηλιγγούς και διπλασιασμός για τους Εζερίτες).

[50.25-32] Ἐπὶ δὲ τῆς βασιλείας τοῦ κυροῦ Ῥωμανοῦ, τοῦ βασιλέως, στρατηγῶν ὁ πρωτοσπαθάριος Ἰωάννης ὁ Πρωτεύων εἰς τὸ αὐτὸ θέμα ἀνήγαγεν πρὸς τὸν κῦριν Ῥωμανὸν περὶ τε τῶν Μηλιγγῶν καὶ τῶν Ἐζεριτῶν, ὅτι ἀποστατήσαντες οὐ πείθονται οὔτε τῷ στρατηγῷ, οὔτε βασιλικῇ κελεύσει ὑπείκουσιν, ἀλλ΄εἰσὶν ὥσπερ αὐτόνομοι καὶ αὐτοδέσποτοι, καὶ οὔτε παρὰ τοῦ στρατηγοῦ δέχονται ἄρχοντα, οὔτε συνταξιδεύειν αὐτῷ ὑπείκουσιν, οὔτε ἄλλην τοῦ δημοσίου δουλείαν ἐκτελεῖν πείθονται.

[50.33-53] τὸν πρωτοσπαθάριον Κρινίτην τὸν Ἀροτρά στρατηγὸν ἐν Πελοποννήσῳ […] τὴν ἀποστασίαν τῶν προρρηθέντων Σκλάβων καὶ τὴν πρὸς τὰς βασιλικὰς προστάξεις δυσπείθειαν, ἢ μᾶλλον ἀπείθειαν, ἐδέξατο ὁ αὐτὸς πρωτοσπαθάριος Κρινίτης ἵνα […] ἐκστρατεύσῃ κατ΄αὐτῶν καὶ πολεμήσῃ καὶ ὑποτάξῃ καὶ ἐξολοθρεύσῃ αὐτοὺς. Ἀρξάμενος οὖν πολεμεῖν αὐτοὺς ἀπὸ μηνὸς Μαρτίου καὶ κατακαύσας τὰ θέρη αὐτῶν καὶ ληϊσάμενος πᾶσαν τὴν γῆν αὐτῶν, ἔσχεν αὐτοὺς ἀνθισταμένους καὶ ἀντέχοντας μέχρι μηνὸς Νοεμβρίου, ἀπὸ τότε δὲ ἰδόντες τὴν ἑαυτῶν ἐξολόθρευσιν, ᾐτήσαντο λόγον καὶ τοῦ ὑποταγῆναι αὐτοὺς καὶ τυχεῖν συμπαθείας, ὑπὲρ ὧν πρώην ἐπλημμέλησαν. […] ἐξέθετο αὐτὸς πάκτα πλείονα […] ὡς εἶναι τὸ πᾶν πάκτον αὐτῶν νομίσματα χ΄.

Αργότερα, ο Κρινίτης Αροτράς ανέλαβε την στρατηγία Ελλάδος και στρατηγός Πελοποννήσου διορίστηκε ο Βάρδας Πλατυπόδης, ο οποίος μαζί με «ομόφρονες πρωτοσπαθάριους και άρχοντες» του ξεκίνησε μια νέα «αταξία και στάση». Τότε οι Σλάβοι του Ταϋγέτου βρήκαν την ευκαιρία να διαμαρτυρηθούν στον Ρωμανό Λεκαπηνό για τα υψηλά τους «πάκτα». Φοβούμενος μην παρασύρουν σε αποστασία τους Σκλαβησιάνους (απόγονοι Σλάβων που είχαν εγκατασταθεί στα μέσα του 8ου αι. στο Οψίκιον σε μια περιοχή που ονομάστηκε Σκλαβησία) που τότε είχαν πεμφθεί για να καταπνίξουν τη στάση στην Πελοπόννησο, ο Λεκαπηνός αποφάσισε να μειώσει τα «πάκτα» τους στις παλιές τιμές (60 χρυσά νομίσματα για τους Μηλιγγούς και 300 για τους Εζερίτες).

[50.53-70] Τοῦ δὲ πρωτοσπαθαρίου Κρινίτου ἐν τῷ θέματι μετατεθέντος Ἑλλάδος, καὶ τοῦ πρωτοσπαθαρίου Βάρδα τοῦ Πλατυπόδη προβληθέντος στρατηγοῦ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ τῆς ἀταξίας γενάμενης καὶ στάσεως παρὰ αύτοῦ τοῦ πρωτοσπαθαρίου Βάρδα τοῦ Πλατυπόδη καὶ τῶν ὁμοφρόνων του πρωτοσπαθαρίων καὶ ἀρχόντων, καὶ τὸν πρωτοσπαθάριον Λέοντα τὸν Ἀγέλαστον ἀποδιωξάντων ἀπὸ τοῦ θέματος, καὶ εὐθέως καὶ τῆς τῶν Σκλαβησιάνων ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἀπέστειλαν οἱ αὐτοὶ Σκλάβοι, οἱ τε Μηλιγγοὶ καὶ οἱ Ἐζερῖται, πρὸς τὸν κῦριν Ῥωμανὸν τὸν βασιλέα, ἐξαιτούμενοι καὶ παρακαλοῦντες τοῦ συμπαθηθῆναι αὐτοῖς τὰς προσθήκας τῶν πάκτων καὶ τελεῖν αὐτοὺς, καθῶς καὶ πρότερον ἐτέλουν. Ἐπεὶ δὲ, καθῶς προείρηται, εἰσῆλθον οἱ Σκλαβησιάνοι ἐν τῷ θέματι Πελοποννήσου, δεδιὼς ὁ βασιλεὺς ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ προστεθέντες τοῖς Σθλάβοις παντελῆ ἐξολόθρευσιν τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐργάσονται, ἐποίησεν αὐτοῖς χρυσοβούλιον τοῦ τελεῖν αὐτοὺς πάκτα, ὡς καὶ πρότερον, τοὺς μὲν Μηλιγγοὺς ξ’ νομίσματα, τοὺς δὲ Ἐζερίτας <νομίσματα> τ’. Αὐτή οὖν ἐστιν ἡ αἰτία τῆς προσθήκης καὶ τῆς ἐκκοπῆς τῶν πάκτων τῶν τε Μηλιγγῶν καὶ τῶν Ἐζεριτῶν.

Το «πάκτον» των Μανιατών, σύμφωνα με τον Πορφυρογέννητο, ήταν σταθερό «ἐκ παλαιτάτου χρόνου» στα 400 νομίσματα. Η αμφιλεγόμενη πληροφορία ότι οι εντόπιοι της Πελοποννήσου αποκαλούσαν τους Μανιάτες «Ἕλληνες» επειδή ήταν «εἰδωλολάτρες» μέχρι τα χρόνια του Βασιλείου A΄, είναι σχεδόν σίγουρα πικάντικη διαστρέβλωση του Πορφυρογέννητου. Ακόμα και στους Βαρβαρικίνους που κατοικούσαν στην ορεινή ενδοχώρα της Σαρδηνίας (η σημερινή Barbagia), η διαδικασία εκχριστιανισμού τους είχε ήδη αρχίσει το 594. Μία από τις προπαγάνδες της Μακεδονικής δυναστείας ήταν η παρουσίαση του ιδρυτή της Βασιλείου A΄ ως εκχριστιανιστή των Σλάβων της αυτοκρατορίας (λ.χ. Τακτικά [18.95] «Ταῦτα [τὰ Σκλαβικὰ ἔθνη] […] Βασίλειος […] βαπτισμάτι τιμήσας») και, όπως έχει γράφει πολλάκις και η Αρβελέρ, αυτό ήταν έργο του Μιχαήλ Γ΄ του Μέθυσου (και εγώ θα προσέθετα ότι η διαδικασία είχε ήδη αρχίσει επί Νικηφόρου Α΄). Επομένως, στο χωρίο για τη Μάνη ο Πορφηρογέννητος βρήκε την ευκαιρία να χρεώσει ακόμα έναν «εκχριστιανισμό απίστων» στον ιδρυτή της δυναστείας. Σα να μην φτάνει αυτό, ο Πορφυρογέννητος έχει μπερδέψει το ακρωτήρι Ταίναρο της Μάνης με το ακρωτήρι Μαλέας. Όπως έγραψα και παραπάνω, χύνει πολύ μελάνι για να περιγράψει πόσο «τελείως ὑποτεταγμένοι» και ευπειθείς «ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν» ήταν οι Μανιάτες, κάτι που τους κάνει διαμετρικά αντίθετους στην διήγηση ως προς τους δυσχείρωτους και απειθείς γείτονές τους που κατοικούσαν στον Ταΰγετο, οι οποίοι «οὐ πείθονται οὔτε τῷ στρατηγῷ, οὔτε βασιλικῇ κελεύσει ὑπείκουσιν, ἀλλ΄εἰσὶν ὥσπερ αὐτόνομοι καὶ αὐτοδέσποτοι, καὶ οὔτε παρὰ τοῦ στρατηγοῦ δέχονται ἄρχοντα, οὔτε συνταξιδεύειν αὐτῷ ὑπείκουσιν, οὔτε ἄλλην τοῦ δημοσίου δουλείαν ἐκτελεῖν πείθονται».

basil-christianizer

[50.71-83] Ἰστέον, ὅτι οἱ τοῦ κάστρου Μαΐνης οἰκήτορες οὐκ εἰσὶν ἀπὸ τῆς γενεᾶς τῶν προρρηθέντων Σκλάβων, ἀλλ΄ἐκ τῶν παλαιοτέρων Ῥωμαίων, οἱ καὶ μέχρι τοῦ νῦν παρὰ τῶν ἐντοπίωνἝλληνες προσαγορεύονται διὰ τὸ ἐν τοῖς προπάλαιοις χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι καὶ προσκυνητὰς τῶν εἰδώλων κατὰ τοὺς παλαιοὺς Ἕλληνας, οἵτινες ἐπὶ τῆς βασιλείας του ἀοιδίμου Βασιλείου βαπτισθέντες Χριστιανοὶ γεγόνασιν. Ὁ δε τόπος, ᾦ ἐν οἰκοῦσιν ἐστιν ἄνυδρος καὶ ἀπρόσοδος, ἐλαιοφόρος δὲ, ὄθεν καὶ τὴν παραμυθίαν ἔχουσιν. Διάκειται δὲ ὁ τοιούτος τόπος είς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθε τοῦ Ἐζεροῦ πρὸς τὴν παραθαλασσίαν. Διὰ τε τὸ τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτοὺς καὶ ἄρχοντα παρὰ τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καὶ πειθαρχεῖν καὶ ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄.

Τα «πάκτα» που σχετίζονται με τους Χερσωνίτες

Το τελευταίο κεφάλαιο του DAI στο οποίο ο Πορφυρογέννητος αναφέρεται σε «πάκτα» είναι το κεφάλαιο 53, όπου το θέμα του είναι η Χερσών. Είναι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο που ξεκινάει από τα χρόνια του Διοκλητιανού και καταλήγει στο πως πρέπει να χειριστεί ο Βασιλέας των Ρωμαίων μία ενδεχόμενη ανταρσία/απείθεια των Χερσωνιτών. Δεν θα σχολιάσω όλο το κεφάλαιο, αλλά μόνο τα χωρία που έχουν σχέση με τις φράσεις όπου απαντά ο όρος «πάκτον».

53a

53-2

Η διήγηση ξεκινάει από τα χρόνια του Διοκλητιανού (γρ. 2 «βασιλεύοντος Διοκλητιανοῦ ἐν Ῥώμῃ»), όταν ο ηγεμόνας των Σαυροματών της Μιαιώτιδος «Σαυρόματος» οδήγησε το στρατό του σε εισβολή της Μικράς Ασίας δια μέσου του Καυκάσου και της Λαζικής, η οποία έφτασε μέχρι τον ποταμό Άλυ:

[53.3-7] Σαυρόματος, ὁ ἐκ Βοσποριανῶν, ὁ τοῦ Κρισκορόνου υἱὸς γενόμενος, συναθροίσας Σαρμάτας τοὺς τὴν Μιαιώτιδα λίμνην οἰκοῦντας, ἐστρατοπεδεύσατο κατὰ Ῥωμαίων, καὶ καταλαβὼν <τὴν> τῶν Λαζῶν χώραν καὶ πολεμήσας τοὺς ἐκεῖσε, φθάζει ἕως τοῦ Ἄλυος ποταμοῦ.

Μόλις πληροφορήθηκε την εισβολή ο Διοκλητιανός έστειλε ένα στράτευμα με «ἔξαρχο» τον τριβούνο Κώνστα με σκοπό την αναχαίτιση των Σαυροματών. Παρακάτω μας εξηγεί ότι αυτός ο «Κώνστας» είναι Κωνστάντιος Χλωρός, ο πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ο ρόλος του Κωνσταντίου στην ιστορία είναι να διασφαλήσει την ομαλής translatio imperii από τον Διοκλητιανό «ἐν Ῥώμῃ» στον Κωνσταντίνο «ἐρχόμενον ἐπὶ τὸ Βυζάντιον».

[53.9-10] [Διοκλητιανός] ἀπέστειλεν ἐκεῖσε στρατὸν ἀντιπαρατάξεσθαι Σαρμάταις βουλόμενος. Ἦν δὲ ἔξαρχος τοῦ στρατοῦ Κώνστας τριβοῦνος.

[53.119-125] Ὁ δὲ Κώνστας […] ὡς ἀνδρείως παραταξάμενος κατὰ τὸν τῶν Σαυροματῶν πόλεμον καὶ περιφανὴς καὶ ἔνδοξος γενόμενος, μετ΄ὀλίγον τινὰ χρόνον τῆς Ῥωμαίων ἀνεδείχθη βασιλείας […] Κώνστα δὲ τελευτήσαντος, ἑν Ῥώμῃ ἐβασίλευσεν ὁ υἱὸς αὐτοῦ Κωνσταντῖνος, καὶ ἐρχομένου αὐτοῦ ἐπὶ τὸ Βυζάντιον, […]

Ο «Κώνστας», λοιπόν, συμβούλεψε τον Διοκλητιανό να συνάψει συμμαχία με τους Χερσονίτες, ώστε αυτοί να επιδράμουν στην αφύλακτη χώρα των Βοσποριανών και Σαυροματών και να αιχμαλωτίσουν τις φαμίλιες τους, ώστε να μπορέσει να διαπραγματευτεί με τον Σαυρομάτο. Ο Διοκλητιανός έκανε ότι του συμβούλεψε ο «Κώνστας».

[53.21-4] Ὁ δὲ βασιλεὺς Διοκλητιανὸς ταῦτα ἀκούσας, ἀπέστειλεν εύθέως κατὰ τῶν Χερσονιτῶν, προτρεπόμενος συμμαχῆσαι αὐτῷ καὶ ἀπελθόντας τὴν Βοσποριανῶν καὶ Σαυροματῶν χώραν ἐκπορθῆσαι καὶ τὰς τούτων φαμιλίας αἰχμαλωτίσαι.

Οι Χερσωνίτες εξήγησαν στις γυναίκες των Σαυροματών πως δεν ήθελαν να τις αιχμαλωτίσουν, αλλά διατάχθηκαν να το κάνουν από τον βασιλέα των Ρωμαίων, του οποίου υπήκοοι ήταν, επειδή ο Σαυρόματος είχε εισβάλει στη χώρα των Ρωμαίων.

[53.46-8] ἀλλ΄ἐπειδὴ ὁ Σαυρόματος ἀπῆλθεν τὴν τῶν Ῥωμαίων χώραν πορθῆσαι, τούτου χάριν προτραπέντες ἡμεῖς παρὰ τοὺ βασιλέως Ῥωμαίων, ὡς ὑπήκοοι αὐτοῦ ὄντες, ἐπολεμήσαμεν ὑμᾶς.

Όταν ο Σαυρόματος θα συμφωνούσε με τους Ρωμαίους να εγκαταλείψει την εισβολή του και να γυρίσει πίσω μπροστά στα μάτια των Χερσωνιτών πρέσβεων, τότε οι Χερσονίτες θα ελευθέρωναν τους αιχμαλώτους. Έτσι 5 Χερσονίτες πρέσβεις στάλθηκαν στο μέτωπο του ποταμού Άλυ.

Οι Χερσονίτες απευθύνονται τόσο στον «Κῶνσταν» όσο και στον Διοκλητιανό ως «δέσποτα», και ως «δέσποτας» απαίτησε ο Νικηφόρος Φωκάς να αναγνωριστεί από τον Βούλγαρο Τσάρο:

[53.79-80] (Χερσωνίτες προς Κωνστάντιο): «Μὴ λυπηθῇς, δέσποτα, καὶ ἐὰν θέλῃς, ἡμεῖς ἀναλύομεν τὸ περὶ τῆς δόσεως πάκτον.

[53.113-5] (Χερσωνίτες προς Διοκλητιανό): «Ἡμεῖς, δέσποτα, οὐδὲν ἕτερον θέλομεν, εἴ μήτι γε τοῦτον μόνον αἰτοῦμεν, ἐφ΄ᾦ δὲ δεξιὰς ἐλευθερίας καὶ ἀτελείας παρασχέσθαι ἡμῖν ὑπὸ τοῦ κράτους ὑμῶν.

[Λέων Διάκονος, 4.5] καὶ τῷ σκυτοτρώκτῃ καὶ διφθερίᾳ ὑμῶν ἄρχοντι ἀπαγγείλατε, […] τρίδουλος ὢν ἐκ προγόνων, δέσποτας τοὺς Ῥωμαίων ἡγεμόνας ἀνακηρύττειν, οὐχ ὡς ἀνδράποδα τούτους φόρους αἰτεῖν!

Επιστρέφοντας στο μέτωπο του Άλυος, οι Χερσωνίτες πρέσβεις έφτασαν αργά στον Κωνστάντιο για να τον ειδοποιήσουν ότι είχαν αιχμαλωτίσει τις φαμίλιες των Σαυροματών και ο Κωνστάντιος είχε ήδη συμφωνήσει να πληρώσει «πάκτα» χρυσού στον Σαυρόματο. Όταν έμαθε τα νεά των Χερσωνιτών τους ρώτησε απογοητευμένος ποιο ήταν το όφελος της πράξης τους προς αυτόν, τώρα που είχε ήδη συμφωνήσει να πληρώσει πάκτα. Οι Χερσωνίτες τότε του πρότειναν να πει ότι τα «πάκτα» που συμφωνήηθκαν ισχύουν αλλά, επιπλέον, να ζητήσει αποζημίωση (ισόποση του πάκτου) με την δικαιολογία ότι είχε κάνει έξοδα για να μετακινήσει τον στρατό από τη Ρώμη μέχρι τον Άλυ και πως αν δεν ελάμβανε αυτή την αποζημίωση, δεν θα απελευθέρωνε τις φαμίλιες που είχαν αιχμαλωτίσει οι Χερσονίτες. Ο Σαυρόματος αναγκάστηκε να δεχτεί τη συμφωνία και τελικά επέστρεψε στη χώρα του.

[53.76-83] Ἀκοῦσας δὲ ταῦτα ὁ Κώνστας πάνυ έλυπήθη καὶ λέγει τοῖς Χερσωνίταις: «Καὶ τί μοι τὸ ὄφελος λοιπὸν τῆς ὑμετέρας συμμαχίας, ἀφ΄ἧς ἐγὼ ἐποίησα πάκτα δοῦναι αὐτοῖς χρυσίον τοσοῦτον

Λέγουσιν αὐτῷ οἱ Χερσωνῖται: «Μὴ λυπηθῇς, δέσποτα, καὶ ἐὰν θέλῃς, ἡμεῖς ἀναλύομεν τὸ περὶ τῆς δόσεως πάκτον. […] Δήλωσον καὶ αὐτὸς τῷ Σαυρομάτῳ, ὅτι «Τὰ μὲν ἤδη μεταξὺ ἡμῶν γενόμενα πάκτα κεκράτηνται·» […]»

Δύο από τους Χερσωνίτες πρέσβεις ακολούθησαν τον Κωνστάντιο στη Ρώμη για να μιλήσουν με τον Διοκλητιανό. Ο τελευταίος τους ρώτησε τι επιθυμούν ως ανταμοιβή για τη συμμαχία τους και αυτοί ζήτησαν ελευθερία κινήσεως στη Ρωμανία και [εμπορική] ατέλεια.

[53.109-119] καὶ τοὺς δύο αὐτῶν πρέσβεις, οὕστινας ἰδὼν ὁ βασιλεὺς καὶ φιλοφρόνως ἀποδεξάμενος καὶ τὰ μέγιστα εὐχαριστήσας, εἶπεν αὐτοῖς: «Τὶ θέλετε παράσχω ὑμῖν τε καὶ τῇ πόλει ὑμῶν ὑπὲρ τῆς τοιαύτης εὐνοίας τε καὶ συμμαχίας;»

Οἱ δὲ εἶπον τῷ βασιλεῖ: «Ἡμεῖς, δέσποτα, οὐδὲν ἕτερον θέλομεν, εἴ μήτι γε τοῦτον μόνον αἰτοῦμεν, ἐφ΄ᾦ δὲ δεξιὰς ἐλευθερίας καὶ ἀτελείας παρασχέσθαι ἡμῖν ὑπὸ τοῦ κράτους ὑμῶν

Ὁ δὲ βασιλεὺς ἀσμένως ὑποκύψας τῇ αἰτήσει […] ἀποστείλας αύτοὺς μετὰ καὶ δώρων πλείστων κατὰ τὴν Χερσωνιτῶν, ὥς γνήσιους ὄντας αὐτοὺς ὑπηκόους τῆς Ῥωμαίων βασιλείας.

Οι πρέσβεις έφυγαν από την Χέρσωνα ως απλοί «σύμμαχοι/υπήκοοι» του βασιλεά των Ρωμαίων και επέστρεψαν ως «γνήσιοι ὑπήκοοι» της Ρωμαίων βασιλείας.

Στη συνέχεια ακολουθεί η ομαλή translatio imperii και φτάνουμε στο μεγάλο Κωνσταντίνο να μάχεται κατά των Σκυθών και να θυμάται αυτά που του είχε διηγηθεί ο πατέρας του Κωνστάντιος («Κώνστας») για την «εύνοια και συμμαχία» των Χερσωνιτών. Ο Κωνσταντίνος τους ξαναχρησιμοποιήσε ως συμμάχους και ως αντάλλαγμα ξαναεπικύρωσε τις συμφωνίες που οι Χερσωνίτες είχαν κάνει με τον Διοκλητιανό (γρ. 138-41) και έκλεισε άλλες καινούριες.

Μεταβαίνω στην τελευταία σελίδα του κεφαλαίου, όπου ο Πορφυρογέννητος περιγράφει τους χειρισμούς που πρέπει να γίνουν σε ενδεχόμενη ανταρσία/απείθεια των Χερσωνιτών:

  1. Κατακράτηση όλων των Χερσωνίτικων πλοίων που βρίσκονται στην Κων/πολη μαζί με τους ναύτες και το εμπόρευμά τους (γρ. 514-6)
  2. Ειδοποίηση των διοικητών των λιμανιών της βόρειας μικρασιατικής ακτής να πράξουν το ίδιο (γρ. 517-22)
  3. Εμπάργκο προς την Χερσώνα ([γρ. 524-5] «τοὺ μὴ διαπερᾶν ἐν Χερσῶνι μετὰ σίτου ἢ οἴνου ἢ οἱασδήποτε χρείας ἢ πραγματείας»)
  4. Ο στρατηγός της Χερσώνος να κατασχέσει τις 10 λίτρες χρυσού που η πόλη λαμβάνει από το δημόσιο ταμείο, να εισπράξει το πάκτο δύο λίτρων χρυσού που πληρώνουν οι Χερσωνίται και να φύγει σε άλλο φρούριο ([γρ. 526-8] «κόψαι καὶ τὰς δέκα λίτρας [..] καὶ τὰς δύο τοῦ πάκτου […])
  5. Ο Πορφυρογέννητος κλείνει το κεφάλαιο με την πληροφορία πως οι Χερσωνίται «οὐ δύνανται ζῆσαι» αν δεν πουλήσουν «είς Ῥωμανίαν» τα εμπορεύματά τους και αν δεν λάβουν από τα λιμάνια της βόρειας μικρασιατικής ακτής τα «γεννήματα» (γεωργικά προϊόντα).

Εδώ κλείνω και την δεύτερη ανάρτηση για τα «πάκτα» και τους «πακτιώτες».

Advertisements

10 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Ιστορία, Μεσαίωνας

10 responses to “Τα πάκτα και οι πακτιώτες στο DAI #2

  1. Ρ=Γ=Ε

    Καλησπέρα.
    ————————————————————–

    Η αμφιλεγόμενη πληροφορία ότι οι εντόπιοι της Πελοποννήσου αποκαλούσαν τους Μανιάτες «Ἕλληνες» επειδή ήταν «εἰδωλολάτρες» μέχρι τα χρόνια του Βασιλείου Β΄ Βασιλείου Α΄ , είναι σχεδόν σίγουρα πικάντικη διαστρέβλωση του Πορφυρογέννητου.

    Μία από τις προπαγάνδες της Μακεδονικής δυναστείας ήταν η παρουσίαση του ιδρυτή της Βασιλείου Β΄ Βασιλείου Α΄ ως εκχριστιανιστή των Σλάβων της αυτοκρατορίας
    ——————————————————————

    καὶ εὐθέως καὶ τῆς τῶν Σκλαβησιάνων ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἀπέστειλαν οἱ αὐτοὶ Σκλάβοι, οἱ τε Μηλιγγοὶ καὶ οἱ Ἐζερῖται, πρὸς τὸν κῦριν Ῥωμανὸν τὸν βασιλέα, ἐξαιτούμενοι καὶ παρακαλοῦντες τοῦ συμπαθηθῆναι αὐτοῖς τὰς προσθήκας τῶν πάκτων καὶ τελεῖν αὐτοὺς, καθῶς καὶ πρότερον ἐτέλουν. Ἐπεὶ δὲ, καθῶς προείρηται, εἰσῆλθον οἱ Σκλαβησιάνοι ἐν τῷ θέματι Πελοποννήσου, δεδιὼς ὁ βασιλεὺς ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ προστεθέντες τοῖς Σθλάβοις παντελῆ ἐξολόθρευσιν τοῦ αὐτοῦ θέματος ἐργάσονται,

    Μια άλλη εκδοχή που έχω διαβάσει είναι ότι αυτοί οι Σκλαβησιάνοι ήταν Βούλγαροι του τσάρου Συμεών που εισέβαλαν στην Πελ/σο.

    • Μια άλλη εκδοχή που έχω διαβάσει είναι ότι αυτοί οι Σκλαβησιάνοι ήταν Βούλγαροι του τσάρου Συμεών που εισέβαλαν στην Πελ/σο.

      Την είχε προτείνει ο Jenkins αν θυμάμαι καλά αυτήν την περίπτωση, ότι Σκλαβησιάνοι = Βούλγαροι, αλλά για ποιο λόγο ο Πορφ. να μην τους πει «Βούλγαρους»;

      Τις άλλες φορές που ο Πορφ. χρησιμοποιεί τον όρο «Σκλαβησιανοί» αναφέρεται ειδικά στους κατοίκους της Σκλαβησίας του Οψίκιου.

      Στο De Cerimoniis γράφει: οἱ Σθλαβησιάνοι οἱ καθισθέντες εἰς τὸ Ὀψίκιον ἐρογεύθησαν οὔτως

      Ο όρος Σκλαβησιανοί είναι λατινοπρεπές τοπωνυμικό παράγωγο: Σκλαβησία > Σκλαβησιά-νοι (όπως Roma > Roma-ni, Emilia > Emilia-no)Σκλαβησιάνος/Σκλαβησιανός («από τη Σκλαβησία») ήταν ο Βασιλίτζης που παραλίγο θα γινόταν αυτοκράτορας μετά τον Αλέξανδρο.

  2. ΑΩ

    Οσο αφορα τα πακτα των υπερασπιστων του καστρου Μαινης.
    Το κειμενο ρητα αναφερει οτι οι ντοπιοι χριστιανοι, αποκαλουν Ελληνες τους υπερασπιστες του φρουριου που προερχονται απο την περιοχη του Μαλεα. Τι ειναι οι ντοπιοι, που αναφερονται στο κειμενο; Xριστιανοι. Ειναι ντοπιοι οι του καστρου οικητορες; Οχι ειναι απο τον Μαλεα, και πιστευουν στα ειδωλα ‘…μέχρι τοῦ νῦν….’ …Ἕλληνες προσαγορεύονται διά τό ἐν τοῖς προπαλαιοῖς χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι καί προσκυνητάς τῶν εἰδώλων κατά τούς παλαιούς Ἕλληνας…’.

    Tα πακτα που αναφερεται αφορουν τους προερχομενους απο τον Μαλεα Λακωνες, φρουρους του καστρου Μαινης, τους οποιους οι γυρω χριστιανοι ντοπιοι τους αποκαλουν Ελληνες διοτι εξακολουθουν οπως οι αρχαιοι Ελληνες ειδωλολατρες να ΕΙΝΑΙ. Ο δε ενεστωτας ᾿… διά τό ἐν τοῖς προπαλαιοῖς χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι…’, ειναι σημαντικος, διοτι ενω στο ιδιο κειμενο αναφερει οτι τους βαπτισε χριστιανους ο ιδρυτης της δυναστειας Βασιλειος ο Α αυτο δεν λειτουργησε σε αυτους, οπως δεν λειτουργησε και η προηγουμενη υπαρξη επισκοπων, διοτι οποιος εξετασει προσεκτικα το κειμενο θα δει την αναιρεση της βαπτισεως απο τον ιδιο τον Πορφυρογεννητο αναφεροντας …. οἵ καί μέχρι τοῦ νῦν παρά τῶν ἐντοπίων Ἕλληνες προσαγορεύονται ….. δηλ την εποχη του Πορφυρογεννητου, και επισης ‘ειναι’ αναφερει και οχι ητο, αλλα δικαιολογει την φρουρηση παγανιστων των φρουριων του χριστιανικου Ρωμαικου κρατους οι οποιοοι ‘…οὐκ εἰσίν ἀπό τῆς γενεᾶς τῶν προρηθέντων Σκλάβων, ἀλλ᾿ ἐκ τῶν παλαιοτέρων ᾿Ρωμαίων…’ και ειναι ευπειθεις στο κρατος.
    Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν, …..Διάκειται …εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν …..περιγραφει με ακριβεια την περιοχη της Μονεμβασιας και τη χερσονησο του Μαλεα οπου ευρισκοντο οι Τζακονιαι.

    “. . . Ἰστέον, ὅτι οἱ τοῦ κάστρου Μαΐνης οἰκήτορες οὐκ εἰσίν ἀπό τῆς γενεᾶς τῶν προρηθέντων Σκλάβων, ἀλλ᾿ ἐκ τῶν παλαιοτέρων ᾿Ρωμαίων, οἵ καί μέχρι τοῦ νῦν παρά τῶν ἐντοπίων Ἕλληνες προσαγορεύονται διά τό ἐν τοῖς προπαλαιοῖς χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι καί προσκυνητάς τῶν εἰδώλων κατά τούς παλαιούς Ἕλληνας, οἵτινες ἐπί τῆς βασιλείας τοῦ ἀοιδήμου Βασιλείου βαπτισθέντες Χριστιανοί γεγόνασιν. Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν, ἐστίν ἄνυδρος καί ἀπρόσοδος, ἐλαιοφόρος δέ, ὅθεν καί τήν παραμυθίαν ἔχουσιν. Διάκειται δέ ὁ τοιοῦτος τόπος εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν . Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄ . . . ”. . . ”.

    Ωστοσο οπως αναφερεται η φραση, ….Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄….. > παλαιτάτου χρόνου, μπορεῖ νά εἶναι εἴτε νά ἀναφέρεται το 842 τό ὁποῖο ἐσεῖς ἀναφέρετε, εἴτε τήν ἐπανάσταση τοῦ Κοσμα 727μχ δηλ των Ελλαδιτων κατα του Λεοντος γ Ισαυρου, ειτε προγενεστερη ημερομηνια. Δεν ειναι σαφες δυστυχως.

    Επισης το μικρο μεγεθος του πακτου οριζεται απο το ‘….Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι…. ‘ σε αντιθεση με τους Σλαβους και πιθανα υπονοει και αλλους επαναστατες, ενω το οτι αν και ειδωλολατρες υπηρετουν στα καστρα διοτι προερχονται ‘… ἐκ τῶν παλαιοτέρων ᾿Ρωμαίων…’, σε αυτο το σημειο πιθανα ισως να ειναι χρονικος υπαινιγμος για περιοδο προ του ακρωτηριασμου της Ρωμαικης οικουμενης την εποχη του Ηρακλειου, το οποιο το αναφερει στο ‘Περι θεματων’ ο Πορφυρογεννητος.

    Στις αναφορες ποιο κατω φαινονται τα προνομια που ειχε η Μονεμβασια, και η περιοχη της, διαχρονικα “. . . τά ἐν γῇ καί ἐν θαλάσσῃ εἰς πάντα ἀγαθοί εἰσι καί ἐπιτηδειότατοι, ἐν τῇ θαλάσσῃ μέν ἱκανόπλοοί τε καί θαλαττουργοί , καί νῆας ἐμπορικἀς πλείστας ἔχοντες, καί κυβερνῆται καί ναύκληροι ἄριστοι οὐ μόνον ἐν ταῖς ναυσίν αὐτῶν, ἀλλά καί ἐπί τόν στόλον τόν βασιλικόν κυβερνῆται οὐκ ὀλίγοι ἐξ᾿ αὐτῶν εἰσίν · ἐν δέ τῇ χέρσῳ ὁμοίως ἐν τῷ ἱππεύειν καί ἀκοντίζειν στρατιῶται ἀγαθώτατοι καί πεζοί ἀνδρικώτατοι καί δοκιμότατοι . οἱ δέ ἀρχοντες αὐτῶν πάλιν συνετοί καί σοφοί καί ἔντιμοι, ξενίζοντες τούς τυχόντας καί παραμυθοῦντες . καί πρό πάντων τήν πίστην καί εὔνοιαν ἥν ἐφύλαττον ἔκπαλαι καί ἔως τοῦ νῦν [σημ.μέσα 15 ου αἰώνος] εἰς θεόν καί εἰς τήν ἀρχήν Ῥωμαίων .
    διά ταύτας μέν τάς τοιαύτας χᾴριτας καί ἀρετάς καί εἰς τούς βασιλεῖς εὔνοιαν καί πίστην ἐν διαφόροις καιροῖς διαφόρως οἱ κρατοῦντες ἄνακτες ἐτίμησαν καί εἰς μεγάλα προνόμια τήν ἁγίαν ἐκκλησίαν αὐτῶν ἀνεβίβασαν καί πρῶτον μέν τοῦτο τό περιώνυμον καί ὑπερνεφελές φρούριο ἐπισκοπήν οὗσαν τῆς Κορίνθου μητροπόλεως , δι᾿ ἅς εἴπομεν ἀρετάς τῶν πολιτῶν καί χάριτας τοῦ ἄστεως , ὁ ἀείμνηστος βασιλεύς καί μάρτυρ Μαυρίκιος ὁ καί Τιβέριος εἰς μητρόπολιν ἀνεβίβασεν καί τριακοστόν τέταρτον θρόνον ἔταξεν , καί ἕτερα προνόμια περί ἐλευθερίας τῆς πόλεως ἐδωρήσατο.
    ἐπακολουθῶν δέ καί ὁ βασιλεύς κύρ Ἀλέξιος ὁ Κομνηνός καί ἕτεροι ταῦτα ἀνεβίβασαν καί ἐβεβαίωσαν . ἔπειτα καί ὀ ἀείμνηστος βασιλεύς Ἀνδρόνικος ὁ γέρων ὁ Παλαιολόγος ὑστερον , ἐπί ἔτους ςω᾿ , ἰνδικτίωνος ζ᾿ , ἐβεβαίωσε , διά τε τήν ἀρετήν καί σοφίαν τοῦ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας τότε προεδρεύοντος κυροῦ Νικολάου ζήλῳ κινηθείς ` ὁ δέ βασιλεύς ἕνεκεν τοῦ προεδρεύοντος καί τῆς τῶν πολιτῶν πίστεως καί εὐνοίας ἥν εἶχον πρός αύτόν , ἐκ τριακοστοῦ τετάρτου θρόνου είς δέκατον ἀνεβίβασεν οἰκείῳ αὐτοκρατορικῷ κελεύσματι καί ψήφῳ συνοδική , καί ἕτρερα πολλά προνόμια τῇ αὐτῇ ἁγίᾳ ἐκκλησία ἐχαρίσατο. καί ταῦτα πάντα τά ἴχνη τοῦ πάπου ἐπακολουθῶν καί βεβαιώνων ὁ βασιλεύς καί αὐτοκράτωρ Ἀνδρόνικος ὁ νέος τό κάτωθεν χρυσόβουλλον τῇ αὐτῇ πολιτείᾳ ἐχαρίσατο , ἀνανεώνων κασί βεβαιώνων τά παλαιά , καί ἐκ νέου καύτός τούτοις καί τῇ ἁγίᾳ ἐκκλησία αύτῶν ἐφιλοδώρισε . . . ”, Βλέπε : ” Χρονικόν, Γεώργιου Σφραντζῆ ”, βιβλίον Δ, 16. Γιά τά ἐκκλησιαστικά, διοικητικά καί ἐμπορικά προνόμια πού ἔλαβαν οἱ Μονεμβασιῶτες ἀπό τόν αὐτοκράτορα Μιχαήλ Η Παλαιολόγο (1259 – 1282) καί ἐπικυρώθηκαν καί ἀπό τόν γιό του αὐτοκράτορα Ἀνδρόνικο βλέπε : Α) ” Ἡ Φραγγοκρατία στήν Ἑλλάδα ”, William Miller, σελ. 236 σημ. 69, 70,71 καί σελ. 237 σημ 72, Ἀθήνα 1960.
    Ὁ δέ Βησσαρίων προέτρεπε τόν δεσπότη καί μέλλοντα αὐτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, ” . . . Τῶν Πελοποννησίων κρατεῖς , τῶν Λακεδαιμονίων ἄρχεις , οἵ ὑπό Λυκούργου καί τῆς ἐκείνου νομοθεσίας, ὡς οἶδας , ἐκ παιδός γυμναζόμενοι. . . Μετά τούτων ἠσκημένων καί γεγυμνασμένων παραταττόμενος καί αὐτός, οὐδέν ὅτι τῶν μεγάλων οὐ κατορθώσεις , καί τήν Εὐρώπην ἐλευθερώσας, ἐπί τήν Ἀσίαν διαβήσῃ τήν πατρικήν ἀποληψόμενος πάσαν ἀρχήν ; . . . Σύν οὖν ἐστιν, ἡγεμονικῶτατε ἄνερ, κανόνας αὐτοῖς βίου καί στάθμην παραδόντα τήν εὐνομωτάτην Λακεδαιμονίων πολιτείαν ἐπανασώσασθαι . . . διό τό μέν πολεμικοῖς, τό δέ τοῖς εἰρινικοῖς πολιτεύμασι τήν θρυλλουμένην ἐκείνην εὐδαιμονίαν ἀποδώσεις ταῖς πόλεσι , καί ἀΐδιον ὄνομα καί εὔκλειαν ἕξεις . . . ”, βλέπε : ” Μνημεῖα Ἑλληνικῆς Ἱστορίας ”, Κωνσταντίνου Σάθα, τόμος 4, σελ. LXXXIX, LXI, Paris 1882.

    “. . . σύμμαχοι [σημ. οἱ Μονεμβασιῶται ] τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων τελοῦντες ἀεί πιστοί τε καί ἄοκνοι καί διά πάντων ἐλεύθεροι, τήν πάτριον καί παλαιάν ἐκείνην τῶν Σπαρτιατῶν ἐλευθερίαν, τε καί εὐγένειαν καί δώριον ἁρμονίαν ἔτι περισώζοντες . . . ”, βλέπε : “Νέος Ἑλληνομνήμων” , Σπυρ. Π. Λάμπρου, τόμος 12 σελ.289, ( Δύο ἀναφοραί μητροπολίτου Μονεμβασίας πρός τόν πατριάρχην ), 1915 (ἀνατύπωσις 1969). ‘ “. . . Λάκωνες ἄρτι προσελθόντες τῶ βασιλεῖ, οὕς ἡ κοινή παραφθείρασα γλῶσσα Τζάκωνας μετονόμασεν . . . ”, Ι , 98, Νικηφόρος Γρηγορᾶς, Ρωμαϊκή Ἱστορία, ἔκδοση Βόννης , καθώς οἱ μετονομαζόμενοι σέ Τσάκωνες , Λάκωνες τῶν περιοχῶν “. . . οἵ καί ἐπ᾿ ἐσχάτων Τζακωνίαι ἐπωνομάσθησαν . . . ” , ἐξακολουθοῦν νά ἀποτελοῦν κρίκο συνέχειας [ μέ τήν ἀρχαία Ἑλλάδα λόγω τῆς παλαιότατης Ἑλληνικῆς καταγωγῆς καί δωρικῆς γλῶσσας τους , καί κυρίως ] μέ τό παλαιό ἐνιαῖο Ρωμαϊκό κράτος μέ τήν συνεχή στρατιωτική τους κυρίως παρουσία καί ἀξία , και στην φρουρηση της Κωνσταντινουπολεως “. . . Τό δ᾿ ἐλαφροῖς τῶν στρατιωτῶν οἰκίζειν τήν πόλιν καί λίαν ἐπ᾿ ἀνάγκης εἶχεν , ὅπου γε καί Λάκωσι πλείστοις ὕστερον ἐκ τοῦ Μορέου ἀφιγμένοις ἐπιμερίσας τόπους ἐπί τῆς πόλεως παρεῖχε κατοικεῖν ὡς αὐτόχθοσι καί πλεῖστοις ἄλλοις φιλοτιμήμασιν ἐπί πολλοῖς καί ἐντός καί ἐκτός ἔχρητο , ὡς ἀξίαν τριβήν ἐν πολέμοις ἔχουσι . . . ”, Ι, 188, Γεώργιος Παχυμέρης, ἔκδοση Βόννης.

    Περι των πακτων ¨’… Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄…”, προκειται για μια προνομιακη σχεση.

    Ἡ αναφορά ‘…σύμμαχοι τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων τελοῦντες ἀεί πιστοί τε καί ἄοκνοι καί διά πάντων ἐλεύθεροι…….. ‘ και επισης’…..καί πρό πάντων τήν πίστην καί εὔνοιαν ἥν ἐφύλαττον ἔκπαλαι καί ἔως τοῦ νῦν [σημ.μέσα 15 ου αἰώνος] εἰς θεόν καί εἰς τήν ἀρχήν Ῥωμαίων…” μαλλον συνδεεται με τα πακτα των ‘…Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι ….’ προερχομενων απο τον Μαλεα Ελληνων Λακωνων ‘…ἱππεύειν καί ἀκοντίζειν στρατιῶται ἀγαθώτατοι καί πεζοί ἀνδρικώτατοι καί δοκιμότατοι…..’, τα οποια αναφερετε.

    • Στις αναφορες ποιο κατω φαινονται τα προνομια που ειχε η Μονεμβασια, και η περιοχη της, διαχρονικα

      Βέβαια, ό,τι αναφέρεις από εδώ και κάτω δεν έχει καμία σχέση με το DAI ή ή με το θέμα της ανάρτησης που είναι τα πάκτα και οι πακτιώτες. Παρόλα αυτά σ΄ευχαριστώ για τις παραθέσεις.

    • Tα πακτα που αναφερεται αφορουν τους προερχομενους απο τον Μαλεα Λακωνες, φρουρους του καστρου Μαινης, τους οποιους οι γυρω χριστιανοι ντοπιοι τους αποκαλουν Ελληνες διοτι εξακολουθουν οπως οι αρχαιοι Ελληνες ειδωλολατρες να ΕΙΝΑΙ
      —-

      Και κάτι άλλο. Επειδή δέχτηκες ως αληθή την -απίθανη- πληροφορία του Πορφυρογέννητου για επιβίωση του πολυθεϊσμού στη Λακωνία μέχρι τα χρόνια του Βασιλείου Α΄, ο ίδιος στην Vita Basilii αναφέρεται ακόμα μια φορά σε δαίμονες που μιλούσαν στους βοσκούς στα όρη γύρω από το Έλος, οι οποίοι τους πληροφόρησαν για την άλωση των Συρακουσών από τους Άραβες. Εδώ οι «δαίμονες» της Λακωνίας (που μάλλον προέκυψαν από το λογοπαίγνιο δαίμων/Λακεδαίμων) μπαίνουν για να μας αποσπάσουν την προσοχή από τις ευθύνες του Βασιλείου Α΄ στην άλωση των Συρακουσών (είχε καθυστερήσει να στείλει τον στόλο, επειδή κρατούσε τους στρατιώτες στην Κων/πολη για το χτίσιμο εκκλησίας).

      Πάντοτε στην Vita Basilii ο Πορφυρογέννητος έχει πλάσει και την εξωτικά ζάπλουτη Πατρινή Δανιηλίδα, της οποίας τα πλούτη περιγράφει με στίχους παρμένους από την Ιλιάδα και οι σκηνές που αυτή συναντιέται με τον Βασίλειο είναι παρμένες η μία από το κεφάλαιο του ρομάντζου του Αλεξάνδρου, όπου γίνεται η συνάντηση με την βασίλισσα της Αιθιοπίας Κανδάκη και η άλλη από την βιβλική συνάντηση του βασιλιά Σολομώντα με την βασίλισσα των Σεβαίων (υποτίθεται ότι ζούσαν στη σημερινή Υεμένη).

      Εν ολίγοις, όταν διαβάζεις στον Πορφυρογέννητο για πολυθεϊστές Μανιάτες, δαίμονες στα όρη της Λακωνίας και για μια εξωτικά ζάπλουτη χήρα στην Πάτρα που είναι καρμπόν αντεγραμμένη από εξωτικές βασίλισσες της Αιθιοπίας και της βιβλικής Σέβας μην τον λαμβάνεις τοις μετρητοίς. Προφανώς θέλει να παρουσιάσει μια όσο γίνεται περισσότερο εξωτική Πελοπόννησο που, στο μυαλό των Κωνσταντινουπολιτών αναγνωστών της εποχής του φάνταζε τόσο «νότια/κατωτική» (southern most …) και «εξωτική» όσο ήταν η Αιθιοπία και η Σεβά/Υεμένη στην κλασική και βιβλική γεωγραφία.

      Όταν διαβάζεις λ.χ. ότι η Δανιηλίς όταν πήγε στην Κων/πολη έφερε πολύτιμα δώρα στον Βασίλειο, τέτοια που κανένας εθνικός ηγεμόνας δεν είχε φέρει μέχρι τότε, ανάμεσα στα οποία υπήρχαν και «Σιδόνια έργα παμποίκιλα», είναι ξεκάθαρο ότι ο Πορφυρογέννητος εδώ αντιγράφει τους στίχους [6.288-9] της Ιλιάδας. Ούτε η φοινικική Σιδών της Ιλιάδος υπήρχε, ούτε οι Σιδόνιες Φοίνισσες εργάτριες υπήρχαν, ούτε «οι παμποίκιλοι πέπλοι» υπήρχαν στα χρόνια του Βασιλείου Α΄.

      [Ιλιάδα, 6.289-90]

      ἔνθ’ ἔσάν οἱ πέπλοι παμποίκιλα ἔργα γυναικῶν
      Σιδονίων
      , τὰς αὐτὸς Ἀλέξανδρος θεοειδὴς

      [Vita Basilii, 74]

      • ΑΩ

        Ευχαριστω για την φιλοξενια. Το αρχικο μου σχολιο ηταν πολυ ευρυτερο με πολυ περισσοτερες πηγες, αλλα λογο μεγεθους αναγκαστηκα να το μικρυνω. Το ιδιο και το παρων.
        Υπαρχει αναφορα στο βιο του Νικωνος οτι βίος πλεον ἐναρμονίζεται ὄχι σύμφωνα μέ τίς νομοθεσίες τοῦ Λυκούργου αλλα με τις χριστιανικες διδασκαλιες, αλλα και σε μεταβυζαντινο κωδικα ο οποιος άναφερεται στο ‘Συναγωγιο των Ελληνων’, οποτε βλεπομε οτι η κρυπτογραφηση του Πορφυρογεννητου σε ειδωλολατρες ‘ειναι’ εξακολουθησαν να ειναι.

        Το DAI δεν αναφερει για πολυθειστες Μανιατες. Το DAI αναφερει για πολυθειστες της χερσονησου του Μαλεα, οι οποιοι φρουρουν το καστρο Μαινης, και οι χριστιανοι της γυρω περιοχης της Μανης, τους αποκαλουν Ελληνες. Οι ντοπιοι ειναι χριστιανοι οπως αναφερει το DAI, οι οικητορες του καστρου που προερχοναται απο τον Μαλεα, δεν ειναι χριστιανοι. δηλαδη μη χριστιανοι ειναι επιφορτισμενοι να φρουρουν και αυτο ειναι πολυ σημαντικο σε ενα Ρωμαικο κρατος που η ονομασια του και τα θρησκευτικα του πρωτεια αμφισβητουνται απο την Παπικη δυση.
        Οι μεσαιωνικοι Ελληνες Λακωνες προερχομενοι απο την περιοχη της χερσονησου το Μαλεα ειχαν ενα αξιολογο πολεμικο βιο, ο οποιος ομως υποτιμειται, στη νεωτερη ελληνικη ιστοριογραφια. Το ευρυ της αναφορας, εκ μερους μου, δυστυχως γινεται διοτι οταν δεν ειναι γνωστες οι
        πηγες, δεν μπορει να κατανοηθει η αιτια, και τα γεγονοτα.

        Για να εξηγησωμε το DAI, και την ερευνα για τα πακτα, πρεπει να δειχθει το ποιον των ανθρωπων που πιστευαν στις αρχαιες Ελληνικες συνηθειες, των Ελληνων Λακωνων , της χερσονησου του Μαλεα οπου και οι Τζακονιαι ”…Λάκωνες ἄρτι προσελθόντες τῶ βασιλεῖ, οὕς ἡ κοινή παραφθείρασα γλῶσσα Τζάκωνας μετονόμασεν…”, για αυτο χρειαζονται συγκεκριμενες αναφορες εκτος DAI, για να κατανοηθει, για ποιο λογο οι ανθρωποι αυτοι παρα το οτι ‘…εἰδωλολάτρας εἶναι…κατά τούς παλαιούς Ἕλληνας….’, και ‘… εἰσίν ἀπό τῆς γενεᾶς ….τῶν παλαιοτέρων ᾿Ρωμαίων …’, 1. επληρωναν πακτα και 2. επληρωναν δε μικρο ποσο.
        ᾿…Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν, παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄
        …’.
        Η υπαρξη επισκοπῶν στη Λακωνια, υπηρχε, και ιδιαιτερα στην Ανατολικη Λακωνια που μας ενδιαφερει [περιοχη της χερσονησου του Μαλεα], αυτο σημαινει οτι η εκκλησιαστικη οργανωση και υπαρξη χριστιανικων ναων, δεν εμποδιζε αυτους τους ανθρωπους να πιστευουν ‘…μέχρι τοῦ νῦν….’ (εποχη του πορφυρογεννητου, αλλα και αργοτερα οπως θα δουμε), ‘…εἰδωλολάτρας εἶναι…κατά τούς παλαιούς Ἕλληνας….’.

        Σημειωνουμε οτι μεσα απο αρχαιολογικες αναφορες και μεσα στο καστρο Μαινης το οποιο εντοπιζεται στην περιοχη Τηγανι στη δυτικη Μανη, υπαρχουν υπολειματα ερειπιων χριστιανικου ναου, ” Τά κάστρα τῆς Μαΐνης ” , Παν. Σταμ. Κατσαφάδος , Ἀθήνα 1992), διοτι η αυτοκρατορικη πολιτικη (στα καστρα, στις περιφερειες και γενικα στο κρατος) και η εκκλησιασιαστικη οργανωση, ειναι ανεξαρτητη απο τα πιστευω των ανθρωπων αυτων.
        Παρουσία χριστιανικῶν ἐπισκοπῶν στήν κεντροανατολική Λακωνία οἱ ὁποῖες μνημονεύονται τουλάχιστον μέχρι τό 733 σύμφωνα μέ τό Τακτικόν τοῦ Κώδικος 1555 Α τῶν Παρισίων, ὅπως ια) Λακεδαίμονος, ιβ) Ἀκρεῶν, ιγ) Ἀσωποῦ, ιδ) Βόας, ιε) Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ιζ) Κυθηρίας, κβ) Ἕλις (;)< [Η τελευταια αμφισβητειται, ισως η αντιγραφη απο το λατινικο πρωτοτυπο να ειναι Ηλις και να μην αφορα τη Λακωνια, οποτε αναφερετε με ερωτηματικο] [Βλέπε : " Ἱστορία τοῦ Γερακιοῦ '', Τάσου Ἀθ. Γριτσόπουλου, σελ. 147 – 158 , Ἀθῆναι 1982] – (ἄν καί ἡ παρουσία τῶν Σλάβων στήν Πελοπόννησο, ὅπως καί ἡ ὕπαρξη τῆς Μονεμβασίας μνημονεύεται ἤδη, ἀπό τόν Ἅγιο Βιλιβάλδο, μετέπειτα ἐπίσκοπο τοῦ Eichstaedt, πού ἐπισκέφτηκε τούς Ἅγιους Τόπους κατά τά ἔτη 723 – 728, ἀναφέροντας πώς ἡ Μονεμβασία βρίσκεται στήν " . . . Sclavinia terra . . . '' [Σλαβική χώρα] ὅπως ἀποκαλεῖται ἡ Πελοπόννησος [Βλέπε : " Vita Wilibaldi Eichstetensis '', Monumenta Germ. Historica, Scriptores] πιθανά δε οἱ ἀναφερόμενες ἐπισκοπές νά περιγράφουν προγενέστερη ἐκκλησιαστική ὀργάνωση τῆς περιοχῆς.

        Ο τοπος των Ελληνων Λακωνων, αποκαλειται και ως ' Δωριεων χωρα', ειτε ως 'Τζακονιαι'.

        " . . .Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν..' ' … Διάκειται δέ ὁ τοιοῦτος τόπος εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν . . ."

        " . . . Τοῦ δέ Μαυρικίου τῶν σκήπτρων ἐπειλημένου . . . Τότε δή καί οἱ Λάκωνες τό πατρῷον ἔδαφος καταλιπόντες ἐν τῆ νήσῳ Σικελία ἐξέπλευσαν, οἵ καί εἰς ἔτι εἰσίν ἐν αύτῆ ἐν τόπω καλουμένω Δέμενα καί Δεμενῖται ἀντί Λακεδαιμονιτῶν κατονομαζόμενοι καί τήν ἰδίαν τῶν Λακώνων διάλεκτον διασώζοντες.
        Οἱ δέ δύσβατον τόπον παρά τόν τῆς θαλάσσης αἰγιαλόν εὑρόντες καί πόλιν ὀχυράν οἰκοδομήσαντες καί Μονεμβασίαν ταύτην ὀνομάσαντες διά τό μίαν ἔχειν τῶν ἐν αὐτῇ εἰσπορευομένων τήν εἴσοδον ἐν αὐτῇ τῇ πόλει κατῴκησαν μετά τοῦ ἰδίου αὐτῶν ἐπισκόπου. Οἱ δέ τῶν θρεμμάτων νομεῖς καί ἀγροικικοί κατωκίσθησαν ἐν τοῖς παρακειμένοις ἐκεῖσε τραχινοῖς τόποις, οἵ καί ἐπ᾿ ἐσχάτων Τζακωνίαι ἐπωνομάσθησαν . . ." Περί τῆς κτίσεως τῆς Μονεμβασίας Χρονικόν '', (Κώδιξ μονῆς Ἰβήρων),

        Στό " βίο τοῦ Νίκωνος τοῦ Μετανοεῖτε '' αναφερει πώς ὁ βίος τῶν κατοίκων ἐναρμονίζεται ὄχι σύμφωνα μέ τίς νομοθεσίες τοῦ Λυκούργου ἀλλά μέ τίς ἱερές διδασκαλίες τοῦ Νίκωνος [" . . . Καί ἦν εὐδαίμων ἡ Λακεδαίμων τοιούτου ἀκέστορος καί πολιούχου εὐμοιρήσασα καί ταῖς τούτου μᾶλλον ἐναβρυνομένη θείαις παρακλήσεσι καί ταῖς ἱερές διδασκαλίες ῥυθμιζομένη πρός το πᾶν εἶδος ἀρετῆς ἤ ταῖς πάλαι Λυκούργου καιναῖς νομοθεσίες . . . '', φ.131 α, Νέος Ἑλληνομνήμων, Σπυρ. Π. Λάμπρου , τόμος 3, σελ. 131 – 228, 1906 , πραγμα που μαλλον δειχνει αυτο που προσεκτικα αναφερει και ο Πορφυρογεννητος οτι διατηρησαν τις παραδοσεις τους, ενω αναφερει ". . . Λακώνων παῖδες . . . ταῖς δημοσίαις διήρεσι καί τριήρεσι ἑαυτούς πιστεύοντες καί τόν θαλάττιον πλοῦν βαίνοντες, τῷ βασιλικῷ συνταττόμενοι στόλῳ , οὐκ ἀφανῶς μόνον αίσθάνονται τῆς παρά τοῦ ἁγίου ἀρωγῆς καί βοηθείας , ἀλλά καί αίσθητῶς ἐνίοται ὁρῶσιν αὐτόν ἐν τῷ ἰδίῳ σχήματι , ποτέ μέν πρωρέα μιμούμενον , ποτέ δέ κατά πρύμνην ἱστάμενον καί κυβερνῶντα καί πηδαλιουχοῦντα τάς τριήρεις καί κουφίζοντα μέν ἐκεῖνας , θάρσους δ' ἐντεῦθεν ἐμπιπλῶντα τούς πλωτῆρας καί δέους παντός τάς τριήρεις καί κουφίζοντα μέν ἐκεῖνας , θάρσους δ' ἐντεῦθεν ἐμπιπλῶντα τούς πλωτῆρας καί δέους παντός ἀπαλλάτοντα . . . '' φ.178 α , 178 β, , ενω η περιοχη ανατολικα της Λακεδαιμονος(Σπαρτης) την ονομαζει Δωριεων χωρα και διαφερει απο την Μαΐνην, " . . . καί πολλοί οἱ ὐπ᾿ αὐτοῦ ἀναδειχθέντες ἀρετῆς ἐργάται καί θεοσεβείας ἐρασταί ἐπ᾿ αὐτῷ δή τῷ Ἄργει καί τῷ Ναυπλίῳ . Ἐκεῖθεν δέ ἀποφοιτήσας εὐθύ τῆς Σπάρτης ἐχώρει. Εἶτα τήν Δωριέων χώρα καταλαβών καί δύο ναούς ἱεροῦς ἐκεῖσε δειμάμενος καί πᾶσι τήν μετάνοιαν κηρύξας , πρός Μαΐνην παρεγένετο, κἀκεῖθεν πρός Καλαμάταν μετέβη . . . '', φ.129 α], βλέπε : " Ὁ βίος Νίκωνος τοῦ Μετανοεῖτε '', ( Νέος Ἑλληνομνήμων, Σπυρ. Π. Λάμπρου , τόμος 3, σελ. 131 – 228, 1906), οἱ κάτοικοι τῆς Σπάρτης (Λακεδαίμονος) χαρακτηρίζονται ὡς αὐτόχθονες " . . . Ὡς δ'ἠκόασιν οἱ τῆς Λακεδαίμονος ἔποικοι τήν ἐν Ἀμῦκλαις τούτου ἐπίδημίαν . . . θεῖον ναόν ἀνέγειραι ἐξ ᾿ αὐτῶν τῶν κρηπίδων τῷ Σωτῆρι καί δεσπότη τῶν ἁπάντων . . . τοῖς τήν Σπάρτην οἰκοῦσιν. . . γάννυται δέ καί τό θεῖον καί ἱερόν τέμενος ἐπ᾿ αὐτῇ . . . Ἐτελεῖτο δέ ποτε ἐν τῷ ἱερῷ καί θείῳ τεμένει ὁ ἑσπερινός ὕμνος , ἡ πρώτη δ᾿ ἦν καί τελευταία τῆς ἑβδομάδας ἡμέρα , καί γυμνάσιον ἦν τοῖς σφαιρίζουσι ,κἀκεῖσε συνέρεον οἱ φιλιππόται · ἔνερθεν γάρ τοῦ θείου οἴκου τούτου ἀνεῖτο τηνικάδε ὁ χῶρος καί τό γυμνάσιον τοῖς σφαιρίζουσι . Παρῆν δέ καί ὁ στρατηγός Γρηγόριος , μέρος ὤν καί αὐτός τοῦ ἀγώνος καί συνσφαιρίζων τοῖς αὐτόχθοσι . . . ἐν αὐτῷ δέ τῷ ἄστει τῶν Λακώνων . . . '' , φ.130 α , 131 β , 134 β , 136 β , 138 α, 171 α ἐνῶ ἐκτός ἀπό τούς αὐτόχθονες ἀναφέρει πώς στή Σπάρτη κατοικοῦσαν ἐπίσης καί Ἰουδαῖοι " . . . ἀποτρόπαιον τό ἰουδαϊκόν φύλλον. . . '' φ.133 α.
        Επισης Τόν 12 ο αἰώνα ὁ Εὐστάθιος, ὁ ὁποῖος συσχετίζει τά ὀνόματα τῆς ἐποχῆς του μέ τά ἀντίστοιχα ἀρχαῖα, ὀνομάζει τήν γλῶσσα τῶν περιοχῶν του Μαλεα ". . . δωρικήν ἐν Πελοποννήσῳ γλῶσσαν . . . '', καί τούς κατοίκους ". . . τούς ἐν Πελοποννήσῳ δωρίζοντας . . . '', βλέπε : 1) " Παρεκβολαί '', Εὐστάθιος, Σ 1511, 13 καί 1575. 40, 2) " Οἱ Τσάκωνες καί ἡ Τσακωνιά '', Χαράλαμπους Π. Συμεωνίδη , σελ. 76 , Θεσσαλονίκη 1972 . Οι κατοικοι της των '..Δωριέων χώρα…' στην χερσονησο τοῦ Μαλέα, αναφερονται και ως Τσακωνες “. . . Λάκωνες ἄρτι προσελθόντες τῶ βασιλεῖ, οὕς ἡ κοινή παραφθείρασα γλῶσσα Τζάκωνας μετονόμασεν . . . ”, Ι , 98, Νικηφόρος Γρηγορᾶς, Ρωμαϊκή Ἱστορία, ἔκδοση Βόννης

        Σύμφωνα, μεταγενεστερα, μέ μεταβυζαντινό κώδικα [Κώδιξ Κασταμονίτου, ἀριθ. 107], στή Μεγίστη λαῦρα τοῦ Βατοπαιδίου ( περιοχή Ἁγ. Ὄρους ) ὑπῆρχε τό ". . . Συναγώγιω τῶν Ἑλλήνων . . . τότε δέ τῶν Τσακώνων. . . '', τούς ὁποίους ὁ βασιλεύς Κωνσταντίνος [πιθανά ὁ Κωνσταντίνος Μονομάχος (1042 -1054), σύμφωνα μέ Stam. C. Caratzas , " Les Tzacones '', σελ. 64, 108 – 109, Berlin, New York 1976], ἀπέλυσε καί ἀπέστειλε στήν Πελοπόννησο, το οποιο δειχνει πως και μετα την ιεραποστολικη δραση του Νικωνος διατηρησαν τις Ελληνικες παραδοσεις τους,

        Πιθανα αυτο υπαινισεται και ο Βησσαριων μεταγενεστερα προς τον δεσποτη καί μέλλοντα αὐτοκράτορα Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, ” . . . Τῶν Πελοποννησίων κρατεῖς , τῶν Λακεδαιμονίων ἄρχεις , οἵ ὑπό Λυκούργου καί τῆς ἐκείνου νομοθεσίας, ὡς οἶδας , ἐκ παιδός γυμναζόμενοι. . . Μετά τούτων ἠσκημένων καί γεγυμνασμένων παραταττόμενος καί αὐτός, οὐδέν ὅτι τῶν μεγάλων οὐ κατορθώσεις , καί τήν Εὐρώπην ἐλευθερώσας, ἐπί τήν Ἀσίαν διαβήσῃ τήν πατρικήν ἀποληψόμενος πάσαν ἀρχήν ; . . . Σύν οὖν ἐστιν, ἡγεμονικῶτατε ἄνερ, κανόνας αὐτοῖς βίου καί στάθμην παραδόντα τήν εὐνομωτάτην Λακεδαιμονίων πολιτείαν ἐπανασώσασθαι . . . διό τό μέν πολεμικοῖς, τό δέ τοῖς εἰρινικοῖς πολιτεύμασι τήν θρυλλουμένην ἐκείνην εὐδαιμονίαν ἀποδώσεις ταῖς πόλεσι , καί ἀΐδιον ὄνομα καί εὔκλειαν ἕξεις . . . ”, βλέπε : ” Μνημεῖα Ἑλληνικῆς Ἱστορίας ”, Κωνσταντίνου Σάθα, τόμος 4, σελ. LXXXIX, LXI, Paris 1882, διοτι σαφως δειχνει μεν την αξια στους πολεμους που δειχνουν, ομως αυτο δεν θα ηταν απαραιτητο απο μονο του[η πολεμικη ανδρεια και αποτελεσματικοτητα] για να προτεινει να δημιουργηθει '' Λακεδαιμονίων πολιτείαν'' αλλα και λογο των παραδοσεων που διατηρουν οι Ελληνες Λακωνες.

        Ἡ δέ γνωστή ὡς τίς ἀρχές τοῦ 20 ου αἰώνα λαϊκή ρήση " Χριστιανός εἶσαι ἤ Τσάκωνας ; '' [βλέπε : " Ἱστορική Ἀνθολογία '', Γιάννη Βλαχογιάννη, σελ. ιβ, Ἀθήνα 1927], μάλλον δεικνύει πώς ἡ ἐνταξη τους στόν χριστιανισμό ἐξακολούθησε καί μετά Νίκωνος νά εἶναι ἐπιφανειακή .

        Τό 1688 σύμφωνα μέ τόν Evliya Tcelebi στήν Τσακωνία – τῆς Λακωνικῆς περιοχῆς – οἱ Τσάκωνες τῆς περιοχῆς, ". . . ἀκολουθοῦν ὅλοι τό χριστιανικό νόμο καί διαβάζουν τό Εὐαγγέλιο, ἀλλά μέ ἕνα ἰδιαίτερο τυπικό. . . '', ἐνῶ πλέον στά 1815 ὁ Ἰγνάτιος ἀναφέρει πώς εἶναι ". . . ἡ λειτουγία των εἰς τό ἑλληνικόν . . . ''. Τό δρομολόγιο ἀπό Μυστρᾶ πρός Μονεμβασία πού περιγράφει ὁ Guillet de la Guilletier (1676) περιγράφει τό σύστημα τῶν παρατηρίων – βιγλῶν – τῶν ντόπιων, πού ὑπῆρχαν ὥστε νά εἰδοποιοῦνται οἱ διαβάτες ἐνῶ σημειώνει πώς οἱ ντόπιοι φέρουν ἕνα εἶδος νομίσματος – μέ τήν εἰκόνα τοῦ προσώπου τῆς Ἁγίας Κωνσταντίνας καί δίπλα της τόν Κωνσταντίνο – ὡς φυλαχτό πού πίστευαν – κατά τόν de la Guilletier – πώς γιατρεύει τήν ἐπιληψία καί τούς πυρετούς, Βλέπε : " Ταξίδι στήν Ἑλλάδα, Πελοπόννησος '', F. C. H. L. Pouqueville, σελ. 373 – 374 , Ἀθήνα 1997, ἐπίσης " Lacedemone anciene et nouvelle '', Τόμος 1 – 2, Guillet de la Guilletier, Παρίσι 1676.

        Αναφορες σε δαιμονια, μαγεία κλπ στην παραδοση των Τσακονων μπορειτε να βρειτε διασωσμενα στη συγχρονη εποχη και καταγεγραμμενα στους τομους απο τα Χρονικα των Τσακωνων.

        Αλλα και μεσα στις εκκλησιες εχουν σωθει μαιανδροι, σβαστικες αλλα και κυριως το συμβολο της ημισεληνου εχοντας στο εσωτερικο οκτακτινο αστερα, το οποιο ειναι συμφωνα με τους αρχαιολογους Μουτσοπουλο/Δημητροκαλη η προελευση του στον Ελληνικο χωρο [διοτι υπαρχει και αλλου] ειναι συμβολο της Ελενης και των Διοσκουρων, ενω συνδεεται και με την Εκατη. Την Πολη του Βυζαντιου, εποικησαν και Λακωνες μεταγενεστερα [μετα τους Μεγαρεις] τους οποιους εγκατεστησε ο σταρτηγος Παυσανιας, και εκει βλεπομε επισης την υπαρξη του συμβολου]
        Επισης ο διασωζωμενος τσακωνικος χορος ειναι συμφωνα με τον Σιμωνα Καρα, αναπαριστά την μάχη του θεού Απόλλωνα εναντίον του Πύθωνα.

        Η αναφορα στο βιο του Νικωνος πως ὁ βίος τῶν κατοίκων ἐναρμονίζεται ὄχι σύμφωνα μέ τίς νομοθεσίες τοῦ Λυκούργου ἀλλά μέ τίς ἱερές διδασκαλίες του Νικωνος, και η επιβεβαιωση της εξακολουθησης των θρησκευτικα Ἑλλήνων-κατα τους αρχαιους ελληνες, που δινει ο μεταβυζαντινος κωδικας για ". . . Συναγώγιω τῶν Ἑλλήνων . . . τότε δέ τῶν Τσακώνων. . . '', μαλλον δειχνουν οτι η αναφορα του Πορφυρογεννητου ειναι αληθης. Κια πως να μην ειναι, οταν οι Ελληνες Λακωνες αποστελλονται στα φρουρια της αυτοκρατοριας, η παρουσια τους αν δεν ηταν αληθινη η περιγραφη του Πορφυρογεννητου θα τον διεψευδε, απο τους ντοπιους [καθε περιοχης] οι οποιοι ερχοντο σε επαφη με αυτους.
        Διοτι η παρουσια τους δεν ηταν προσδιορισμενη χρονικα, σαν την περιουσια της Δανιηλιδος, αλλα ειχαν και συνεχισαν να εχουν διαχρονικα στρατιωτικη παρουσια, οπως δειχνουν και τα διαδοχικα χρυσοβουλα με τα
        οποια ελαμβαναν προνομια αφορολογισιας, και οι διαδοχικες αναφορες στις αξιες, παραδοσεις και στην στρατιωτικη τους δεινοτητα.

        " . . . καί δίδονται εἰς ἀπελάτας, ἐξ ὧν καί τζέκωνες ἀφορίζονται εἰς τά κάστρα . . . '', βλέπε : " De Cerimoniis '' , Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου, Ι 695 – 696 , ἔκδοση Βόννης.
        Στή μεταγενέστερη λατινική μετάφραση (ἔκδοση Βόννης) τοῦ ἰδίου κειμένου προσδιορίζεται γεωγραφικά – ἄν καί κάπως γενικά – ἡ προέλευση τοῦ στρατιωτικοῦ σώματος τῶν Τ σ α κ ώ ν ω ν:
        " . . . e quibus etiam Tzecones [seu Peloponnesiaci] desumuntur et seliguntur in castella . . . '', ἀπό τήν Πελοπόννησο.
        Γύρω στά 1355 [" De officiis '', V, α) σελ. 37 καί β) σελ. 12, Βόννη ] δέ, α) ὡς τμῆμα τῆς αὐτοκρατορικῆς φρουρᾶς ἀναφέρεται " . . . Εἶτα εὑρίσκονται οἱ ὀνομαζόμενοι Τζάκονες, φέροντες καί οὗτοι πιλατίκια. καί μετά τούτους ἕτεροι, πεζοί μέν καί οὗτοι, ὀνομαζόμενοι Μυρτᾶτοι, τόξα ἕκαστος φέροντες· αἱ μέντοι παραμοναί μετά σκιαδίων , οἱ Τζάκονες δέ μετά καπασίων , φοροῦντες καί ἐπάνω κλίβανα ἠεράνεα, λέοντας περί τό στῆθος ἔχοντα ἱσταμένους λευκούς, ὁρῶντας ἀντικρύ κατά πρόσωπον. ὡσαύτως καί ὄπισθεν. . . '', καί β) " . . . Ὁ στρατοπεδάρχης τῶν Τζακόνων ἐπιμελεῖται τῶν εἰς τά κάστρα εὑρισκομένων φυλάξεων, οἵτινες Τζάκονες ὀνομάζονται . . . '', τοῦ 14 ου αἰώνος μάλλον μᾶς παραπέμπτει στό ". . . ἐξ ὧν καί τζέκωνες ἀφορίζονται εἰς τά κάστρα . . . '' τοῦ 10 ου αἰώνος.

        Κατά τήν Ἐνετοκρατία ὑπηρετοῦν ὡς s t r a d i o t i τῶν Βενετῶν. Βλέπε : " Μνημεῖα Ἑλληνικῆς Ἱστορίας '' , Κωνσταντίνου Σάθα , τόμος 6 , σελ. 221 – 231 , Paris 1884 .
        Κατά τήν Τουρκοκρατία ἔχουν τά καταστατικά τους καί τήν ξεχωριστή ἀστυνομία τους στήν Κ ω ν σ τ α ν τ ι ν ο ύ π ο λ η , " . . . leurs stratuts et leurs police particuliere . . . '' , βλέπε : " Voyage de la Greece '', Pouqueville [ F. C. H. L. ] , Τόμος 5, σελ. 270 – 271 / ὑποσημείωση 1 , Paris 1826 – 1827 .
        Ὁ Μάζαρης [ἀρχές 15 ου αἰώνα] σημειώνει πώς τήν Πελοπόννησο κατοικοῦν Λακεδαίμονες [=Τσάκωνες] , Ἰταλοί, Πελοποννήσιοι [= ντόπιοι Ἑλληνες], Σθλαβίνοι[=Σλαῦοι], Ἰλλυριοί[=Ἀλβανοί], Αἰγύπτιοι[=Ἀθίγγανοι], καί Ἰουδαῖοι, ( βλέπε : " Les Tzacones '' , Stam. C. Caratzas, σελ. 244 , σημ. 242 , σελ. 245 , Berlin , New York 1976), ὁ Evliya Tcelebi [1668] ". . . Στό Μοριά ὑπάρχουν πέντε εἰδῶν ἄνθρωποι . . . Μεταξύ Μονεμβασίας καί Ναυπλίου κατοικεῖ ἑνα ἔθνος μέ τό ὄνομα Τσακούνα..''

        Ἡ ἐνασχόληση τους μέ τά στρατιωτικά " . . . ἐξ ὧν καί τζέκωνες ἀφορίζονται εἰς τά κάστρα. . . '' ὅπως στό κάστρο τῆς Μαΐνης , μάλλον δυκνείει ὅτι ὁ κοινωνικός βίος τῶν " Ἑλλήνων '' Λακώνων στήν Δωριέων χώρα, ἐπιβίωσε τῆς πολιτικῆς καί τῶν διαταγμάτων ἐναντίον τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς θρησκείας τόσο τοῦ Θεοδόσιου τοῦ Β ( 408 – 450 ) ὁ ὁποῖος δέν ἀρκέσθηκε στήν καταστροφή τῶν ἀρχαίων
        ναῶν , ἀλλά ἐπεδίωξε καί τήν ὁριστική κατάλυση τῶν ἐναπομείναντων κοινοτικῶν ἐλευθεριῶν (" . . . ὧν εἶχε φεισθῇ. . . '' ὁ Μέγας Κωνσταντίνος), ὅπως ἡ κατάργηση τοῦ Λυκούργειου πολιτεύματος διά τοῦ Θεοδοσιανοῦ κώδικος [ βλέπε : " Ἡ Ἑλλάς ἐπί τῶν Βυζαντινῶν'' , William Miller , σελ.6 – 9 , ἐπανέκδοση Ἀθήνα 1993 ] , ὄσο καί τῆς πολιτικῆς καί τῶν διαταγμάτων τοῦ Ἰουστινιανοῦ (527 – 565) [ σύμφωνα μέ τόν Ἰουστινιάνειο κώδικα ἐξοντωτικός ἦτο ὁ διωγμός κατά τῶν " Ἑλλήνων '', ἀπαγορευόταν τό δημόσιο ἀξίωμα καί τό ἐπάγγελμα τοῦ δασκάλου στούς ὀπαδούς τῆς παλαιᾶς θρησκείας ῾ ἀν φανερά δέ κάποιος ἀσκοῦσε τήν παλαιά λατρεία καταδικάζετο σέ θάνατο καί οἱ περιουσία του δημεύετο , ὅσοι δέ ἐξακολουθοῦσαν νά πιστεύουν στήν παλαιά θρησκεία ἀκόμη καί ἄν τυπικά εἶχαν βαπτισθεῖ χριστιανοί καταδικάζονταν σέ θάνατο, βλέπε : "Codex Justin. '', Ι, 5, 18, 1 – 9 καί " Codex Justin. '', Ι , 11, 10, 1 – 2, ἐπίσης βλέπε : " Ξενοκρατία, μισελληνισμός καί ὑποτέλεια'', Κυριάκος Σιμόπουλος, σελ. 218 – 219, Ἀθήνα 1990

        Το θεμα ποια ειναι η αρχικη ημερομηνια παρεχουν οι κατοικοι του Μαλεος τα πακτα , διοτι το …. ἐκ παλαιτάτου χρόνου …. ειναι δυστυχως εντελως απροσδιοριστο χρονικα.

        ευχαριστω και παλι, για τη φιλοξενεια.

      • Το DAI δεν αναφερει για πολυθειστες Μανιατες. Το DAI αναφερει για πολυθειστες της χερσονησου του Μαλεα, οι οποιοι φρουρουν το καστρο Μαινης

        Το θεμα ποια ειναι η αρχικη ημερομηνια παρεχουν οι κατοικοι του Μαλεος τα πακτα , διοτι το …. ἐκ παλαιτάτου χρόνου …. ειναι δυστυχως εντελως απροσδιοριστο χρονικα.
        —–

        Αυτό το συμπέρασμα, βέβαια, δεν προκύπτει πουθενά από το χωρίο του Πορφυρογέννητου, όπου είναι ξεκάθαρο ότι οι πακτιώτες είναι οι «οικήτορες του κάστρου της Μαΐνης» και οι σλάβοι του Ταϋγέτου. Απλά ελληνικά είναι, ήδη από τον τίτλο του κεφαλαίου φαίνεται ποιοι είναι οι πακτιώτες.

        Για δείξε μου, σε παρακαλώ, το ακριβές σημείο του κεφαλαίου 50 του DAI όπου ο Πορφυρογέννητος αναφέρεται σε μετεγκατάσταση Μαλεατών φρουρών στο κάστρο της Μαΐνης.

  3. ΑΩ

    Το κειμενο αναφερει ρητα την υπαρξη αυτων των οικητορων του καστρου προερχομενων εκ του Μαλεα, και επισης ρητα τους διαχωριζει απο τους χριστιανους ντοπιους, οι ντοπιοι ….παρά τῶν ἐντοπίων… τους αποκαλουν Ελληνες, διοτι οι ντοπιοι ειναι χριστιανοι και αυτοι….οἱ τοῦ κάστρου Μαΐνης οἰκήτορες… δεν ειναι ντοπιοι, αλλα επισης …οὐκ εἰσίν ἀπό τῆς γενεᾶς τῶν προρηθέντων Σκλάβων… τι ποιο σαφες απο αυτο. Λαμβανομενου υποψιν της πηγης των εσοδων τους απο την περιοχη του Μαλεα υποστηριζομενη η φυσικη τους παρουσια δια εσοδων προερχομενα ομως συνεχως απο την ανατολικη Λακωνια. Ισως οι ντοπιοι χριστιανοι της περιοχης Μαΐνης να εχουν διαφορετικο καθεστως φορολογησεως, σε σχεση με τα πακτα τα οποια πληρωνουν οι του καστρου οικητορες οι οποιοι τα εισοδηματα … τήν παραμυθίαν ἔχουσιν…εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν…. και οι οποιοι παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου… το οποιο ειναι και το ερωτημα, δηλαδη η ευρεση του παλαιτάτου χρόνου και η σχεσις με το κρατος για την πληρωμη πακτων, καθως μεταγενεστερα εχομε αναφορες σε φορολογικα προνομια των κατοικων της περιοχης του Μαλεα, και του καστρου της Μονεμβασια, τα οποια εν μερει ηδη εχουν παρουσιασθει.

    “. . . Ἰστέον, ὅτι οἱ τοῦ κάστρου Μαΐνης οἰκήτορες οὐκ εἰσίν ἀπό τῆς γενεᾶς τῶν προρηθέντων Σκλάβων, ἀλλ᾿ ἐκ τῶν παλαιοτέρων ᾿Ρωμαίων, οἵ καί μέχρι τοῦ νῦν παρά τῶν ἐντοπίων Ἕλληνες προσαγορεύονται διά τό ἐν τοῖς προπαλαιοῖς χρόνοις εἰδωλολάτρας εἶναι καί προσκυνητάς τῶν εἰδώλων κατά τούς παλαιούς Ἕλληνας, οἵτινες ἐπί τῆς βασιλείας τοῦ ἀοιδήμου Βασιλείου βαπτισθέντες Χριστιανοί γεγόνασιν. Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν, ἐστίν ἄνυδρος καί ἀπρόσοδος, ἐλαιοφόρος δέ, ὅθεν καί τήν παραμυθίαν ἔχουσιν. Διάκειται δέ ὁ τοιοῦτος τόπος εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν . Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄ . . . ”.

  4. ΑΩ

    σημ. συπληρωματικα:
    Στη δευτερη αναρτηση ηδη εχω αναφερει το ακριβές σημείο του κεφαλαίου 50 του DAI όπου ο Πορφυρογέννητος αναφέρεται σε μετεγκατάσταση Μαλεατών φρουρών στο κάστρο της Μαΐνης :

    ” . . .Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν..’ ‘ … Διάκειται δέ ὁ τοιοῦτος τόπος εἰς ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν . . .”

    ==============================

    Πιθανα (ως αντικειμενο ερευνας ) αυτο να οριζε μια χρονικη αντικατασταση των φρουρων, δηλαδη ο ορισμος οτι αυτοι ‘…οἱ τοῦ κάστρου Μαΐνης οἰκήτορες…’ εχουν ως τοπο κατοικιας ᾿….Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν…” την ᾿…ἄκραν τοῦ Μαλέα, ἤγουν ἐκεῖθεν τοῦ Ἐζεροῦ πρός τήν παραθαλασσίαν . . .” απο την οποια περιοχη τα εισοδηματα ‘… τήν παραμυθίαν ἔχουσιν…’, για να ελεγχουν τα εισοδηματα τους ειτε να εχουν αναλαβει οι συμφαμιλοι τους τις εισοδηματικες πηγες στο Μαλεα, οι οποιοι αντ’αυτων [των φρουρων του καστρου Μαινης] αποδιδουν τα εξοδα των πακτων.
    Η αναφορα ….ἐν ὧ οἰκοῦσιν…., παντως, ᾿….Ὁ δέ τόπος, ἐν ὧ οἰκοῦσιν…’ εις …ἄκραν τοῦ Μαλέα, μαλλον υπονοει την περιπτωση αυτοι να αντικαθιστανται χρονικα, διοτι κατοικουν …οἰκοῦσιν… στον Μαλεα, οπου και τα εισοδηματα τους και δεν ειναι ντοπιοι της Μαΐνης.

    Το οτι αποδιδουν πακτα, αλλα και αφου κατεχουν μια εμπιστη στρατιωτικη υπηρεσια στο κρατος, ισως να δειχνει μαλλον προνομιακη μεταχειριση, …….Διά δέ τό τελείως ὑποτεταγμένους εἶναι αὐτούς καί ἄρχοντα ἀπό τοῦ στρατηγοῦ δέχεσθαι καί πειθαρχεῖν καί ὑπείκειν ταῖς τοῦ στρατηγοῦ προστάξεσιν παρέχουσιν πάκτον ἐκ παλαιτάτου χρόνου νομίσματα υ΄…….

    ————————-
    Ευχαριστω και παλι, για τη φιλοξενια.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s