Ο Γέρος και η Θάλασσα παμβαλκανιστί

Στη σημερινή ανάρτηση θα παραθέσω την μετάφραση σε διάφορες βαλκανικές γλώσσες μιας σελίδας από την νουβέλα του Ernest Hemingway «Ο Γέρος και η Θάλασσα». Την ιδέα την πήρα από το βιβλίο της Οχριδιώτισσας γλωσσολόγου Olga Mišeska-Tomić για το Βαλκανικό Sprachbund. Αν κάποιος εξαιρέσει το μικρό ιστορικό κεφάλαιο της εισαγωγής για τους λαούς της Βαλκανικής, το οποίο είναι λίγο τσαπατσούλικα γραμμένο και περιέχει μερικά «κερασάκια» ήπιου «Μακεδονισμού», το γλωσσολογικό μέρος του βιβλίου για το βαλκανικό Sprachbund είναι πολύ καλό και διαφωτιστικό. Αφού ολοκληρώνει την περιγραφή των τυπολογικών χαρακτηριστικών που χαρακτηρίζουν το Βαλκανικό Sprachbund, η Mišeska-Tomić κλείνει το βιβλίο παραθέτοντας μια σελίδα του Hemingway μεταφρασμένη σε όλες τις βαλκανικές γλώσσες:

  1. Πρότυπος Νεοελληνική
  2. Νοτιοσλαβικές γλώσσες: Πρότυπος Σλαβομακεδονική, Πρότυπος Βουλγαρική και Πρότυπος Σερβική
  3. Αλβανική: Πρότυπος (Τοσκική) Αλβανική και Γκεγκική Αλβανική του Κοσσυφοπεδίου
  4. Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ): Πρότυπος Ρουμανική, Αρουμανική/Βλαχική του Μοναστηρίου και Μογλενίτικη
  5. Βαλκανική Ρομανί (Γύφτικα) της περιοχής των Σκοπίων

Οι μεταφράσεις στις πρότυπες εθνικές γλώσσες είναι παρμένες από προϋπάρχουσες μεταφράσεις του αγγλικού κειμένου του Hemingway στις αντίστοιχες χώρες. Αντίθετα, το Αρουμανικό/Βλαχικό, το Μογλενίτικο και το Ρομανί κείμενο είναι από μεταφράσεις του σλαβομακεδονικού κειμένου από προσωπικούς γνωστούς της Mišeska-Tomić που μιλάνε τις παραπάνω γλώσσες ως μητρικές.

Θα παραθέσω το ελληνικό κείμενο δίπλα από το κείμενο κάθε γλώσσας για όποιον ενδιαφέρεται για το νόημα της κάθε φράσης. Θα παραθέσω μαζί για σύγκριση και το σλαβομακεδονικό και βουλγαρικό κείμενο, το Τοσκικό και Γκεγκικό αλβανικό κείμενο και τις τρεις θυγατρικές ποικιλίες της ΑΒΡ. Η Βλαχική/Αρουμανική και η Πρότυπος Ρουμανική απέχουν αρκετά ώστε να θεωρηθούν άνετα ξεχωριστές γλώσσες. Αντίθετα, η ιδιαιτερότητα της Μογλενίτικης έγκειται αφενός μεν στο ότι έχει μια θέση tertium quid ανάμεσα στις δύο άλλες ποικιλίες, αφετέρου δε στο ότι σε μερικά θέματα δεν συμφωνεί με καμιά από τις άλλες ποικιλίες.

Η ελληνική μετάφραση είναι του Μανώλη Κορνηλίου (Ο Γέρος και η θάλασσα, Αθήνα: Μίνωας, 1983)

Νοτιοσλαβικές Γλώσσες

Πρότυπος Σλαβομακεδονική (ΠΣΜ)

makedonski

Πρότυπος Βουλγαρική

Bulgarian

Σύγκριση Προτύπου Σλαβομακεδονικής και Προτύπου Βουλγαρικής

blg-mk

Πρότυπος Σερβική

serbian

Αλβανική

Πρότυπος Αλβανική (Τοσκική)

alb-tosk

Γκεγκική Αλβανική του Κοσσυφοπεδίου

alb-Geg

Σύγκριση Τοσκικής και Γκεγκικής Αλβανικής

alb-tosk-geg

Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (ΑΒΡ)

Θα κάνω στο μέλλον μια ξεχωριστή ανάρτηση για τα τρία κείμενα της ΑΒΡ, γιατί παρατήρησα ότι υπάρχουν αρκετοί ενδιαφέροντες όροι για ανάλυση.

Βλαχική/Αρουμανική (διάλεκτος Μοναστηρίου)

Aromanian

Μογλενίτικη

Moglenitic

Πρότυπος Ρουμανική

Romanian

Σύγκριση Βλαχικής/Αρουμανικής, Μογλενίτικης και Πρότυπης Ρουμανικής

EBR

Γύφτικη/Ρομανί (διάλεκτος της πόλης των Σκοπίων)

Θα επιχειρήσω κάποια στιγμή στο μέλλον να παρουσιάσω τους όρους του κειμένου που έχουν γνωστό Σανσκριτικό πρόγονο. Τώρα μόνο το σανσκ. manuṣyá > γυφτ. manush = «άνθρωπος» μπορώ να ξεχωρίσω (ετυμολογικά πατρωνυμικό επίθετο σε *-yos «απόγονος του πρώτου ανθρώπου Manu[ṣ]», λ.χ. Αίας ο Τελαμώνιος).

Romani

Advertisements

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s