Η Νέα Γουινέα ως γλωσσολογικό πειραματικό εργαστήριο

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω την γλωσσική κατάσταση στο νησί της Νέας Γουινέας που βρίσκεται βορείως της ανατολικής Αυστραλίας.

Η Νέα Γουινέα είναι μια «μηχανή του χρόνου» που μας επιτρέπει να μελετήσουμε τις ανθρώπινες κοινωνίες στην πιο πρωτόγονη μορφή τους.

Είναι η εξοικείωση με τις πρωτόγονες βιοτικές συνθήκες της Νέας Γουινέας που οδήγησε τον Jared Diamond στο βραβευμένο με Πούλιτσερ βιβλίο τουGuns, Germs and Steel Όπλα, Μικρόβια και Ατσάλι»), όπου προσπαθεί να προσδιορίσει τις γεωγραφικές αιτίες που ευθύνονται για το τεράστιο τεχνολογικό χάσμα που γύρω στο 1500 μ.Χ. χώριζε τους Ευρωπαίους αποικιοκράτες από τους πρωτόγονους εξωτικούς λαούς.

Το βασικό συμπέρασμα του Diamond είναι ότι η πρόοδος των Ευρωπαίων οφείλεται στο προβάδισμα (headstart) που τους έδωσε η ευνοϊκή γεωγραφική θέση της Ευρασίας. Η μεικτή νεολιθική οικονομία (γεωργία, κτηνοτροφία) ξεκίνησε στην Εύφορη Ημισέληνο της Μέσης Ανατολής, επειδή εκεί έτυχε να συνυπάρχουν τα πιο χρήσιμα φυτά και τα πιο χρήσιμα ζώα. Η επιτυχής διάδοση αυτής της οικονομίας στην Ευρώπη ήταν πάλι θέμα γεωγραφικής τύχης λόγω του «μακρόστενου» σχήματος της Ευρασίας. Υπήρχαν πολλές εύφορες περιοχές στην Ευρώπη που έτυχε να βρίσκονται στο ίδιο πάνω κάτω γεωγραφικό πλάτος με την Εύφορη Ημισέληνο της Μέσης Ανατολής και, κατά συνέπεια, μπορούσαν να υποστηρίξουν κλιματολογικά το είδος της νεολιθικής οικονομίας που γεννήθηκε στην Εύφορη Ημισέληνο. Η νεολιθική οικονομία οδήγησε σε περισσότερη διαθέσιμη τροφή, κάτι που οδήγησε σε μεγαλύτερους οικισμούς και πολυπλοκότερες κοινωνικές δομές (κοινωνική διαστρωμάτωση, πολιτικός συγκεντρωτισμός, μη τροφοπαραγωγικοί επαγγελματίες όπως οι μεταλλουργοί, οι ιερείς και οι στρατιώτες που μπορούσαν να συγκεντρωθούν στους τομείς τους, επειδή υπήρχαν κάποιοι άλλοι που τους συντηρούσαν διατροφικά κλπ).

Αντίθετα, όταν ο Diamond πρωτοπήγε στην Νέα Γουϊνέα στα μέσα της δεκαετίας του εξήντα, ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού ήταν ακόμα κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες που χρησιμοποιούσαν πέτρινα εργαλεία, και το υπόλοιπο μέρος του πληθυσμού βρισκόταν σε ημινεολιθική κατάσταση (πρωτόγονη και ολιγοπαραγωγική γεωργία χωρίς κτηνοτροφία). Οι ημινεολιθικοί αυτοί πληθυσμοί δεν έτυχε να έχουν στην διάθεσή τους τα χρήσιμα φυτά της Εύφορης Ημισελήνου, αλλά καλλιεργούσαν φυτά χαμηλότερης διατροφικής αξίας (σάγκο, ταρό, γλυκοπατάτα [που την έφεραν από την Νότια Αμερική μάλλον Πολυνησιώτες ναυτικοί περίπου χίλια χρόνια πριν], μπανανόδενδρα) ενώ, από τα 13 φυτοφάγα θηλαστικά που εξημερώθηκαν στην Ευρασία, μόνο το γουρούνι έφτασε στην Νέα Γουινέα περίπου 2500 χρόνια πριν. Κανένα από τα μεγάλα εξημερωμένα θηλαστικά που μπορούσαν να τραβήξουν άροτρο ή κάρο (βόδι, άλογο κλπ) ή να μεταφέρουν άνθρωπο (άλογο, γάιδαρος, καμήλα) δεν ήταν διαθέσιμο στους πληθυσμούς της Νέας Γουινέας. Ο μόνος τρόπος χερσαίας μεταφοράς ήταν το περπάτημα και η μόνη διαθέσιμη μυική δύναμη ήταν η ανθρώπινη και, ακόμα και αυτή, δεν έφτασε ποτέ τα επίπεδα ανθρώπινης εκμετάλλευσης που επέτρεψε στον «Παλαιό Κόσμο» ο θεσμός της δουλείας (προϊόν της κοινωνικής διαστρωμάτωσης και του πολιτικού συγκεντρωτισμού), επειδή η έννοια της δουλείας ήταν άγνωστη στην μικρή, (εξ)ισωτική (egalitarian) κοινωνική μονάδα της Νέας Γουινέας που δεν προχώρησε ποτέ πέρα από το μικρό αύταρκες χωριό.

Επομένως, καταλαβαίνετε γιατί η Νέα Γουινέα είναι μια ενδιαφέρουσα «μηχανή του χρόνου».

Γλωσσολογικά, η Νέα Γουινέα, είναι ενδιαφέρουσα γιατί είναι η περιοχή της γης με την υψηλότερη γλωσσική ποικιλία/πυκνότητα (διαφορετικές γλώσσες ανά μονάδα επιφάνειας). Περισσότερες από 1000 διαφορετικές (μη πολιτικά επιβαλλόμενες) γλώσσες μιλιούνται σε μια έκταση 900.000 τετρ. χλμ. (Νέα Γουινέα και γειτονικά νησιά), δηλαδή περίπου 1 γλώσσα ανά 900 τετραγωνικά χιλιόμετρα (~30Km x 30Km ή κύκλος ακτίνας ~17 Km). Η γλωσσική πυκνότητα εμφανίζει τοπικό μέγιστο στην περιοχή των ποταμών ΣέπικΡαμού. Σε αυτή την μικροπεριοχή η γλωσσική πυκνότητα είναι 1 γλώσσα ανά 200 τετρ. χλμ. (~14Km x 14 Km ή κύκλος ακτίνας ~8Km) !!!

Foley-lang-density

Με τα δεδομένα της μέσης γλωσσικής πυκνότητας της Νέας Γουινέας, σε μια περιοχή με έκταση ίση με αυτήν της σημερινής Ελλάδας (~132.000 τετρ. χλμ.) θα έπρεπε να μιλιούνται ~146 διαφορετικές γλώσσες!!!

Όπως θα εξηγήσω παρακάτω, οι ~1000 γλώσσες της Νέας Γουινέας διαιρούνται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: υπάρχουν περίπου 200 «επήλυδες» γλώσσες που ανήκουν στην Αυστρονησιακή οικογένεια (οι γλώσσες-μέλη της οποίας μιλιούνται από την Μαδαγασκάρη μέχρι την Χαβάη, με γεωγραφικό «κέντρο βάρους» την Ινδονησία) και όλες οι άλλες 750-800 «γηγενείς» γλώσσες συνιστούν την Παπουανική ψευδο-οικογένεια. Οι Παπουανικές γλώσσες συνιστούν ψευδο-οικογένεια γιατί ΔΕΝ αποτελούν σύνολο με κοινή φυλογενετική καταγωγή. Το μόνο κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι ΔΕΝ ανήκουν στην Αυστρονησιακή οικογένεια. Αυτές οι 750-800 Παπουανικές γλώσσες ταξινομούνται περαιτέρω σε περίπου 60 γλωσσικές φυλογενετικές οικογένειες (τα μέλη των οποίων συνδέονται φυλογενετικά) και σε μερικές ντουζίνες απομονωμένων γλωσσών (language isolates, όπως η Βασκική στην Ευρώπη). Η κάθε μια από τις 60 παπουανικές γλωσσικές οικογένειες έχει μια τάξη διαφοροποίησης ανάλογη αυτής των Ρωμανικών και των Γερμανικών γλωσσών της ΙΕ οικογένειας.

Οι γλωσσολογικές και ιστορικο-κοινωνικές πληροφορίες που θα παραθέσω παρακάτω είναι από τα πρώτα κεφάλαια του βιβλίου του William A. Foley The Papuan Languages of New Guinea (CUP, 1986). Όταν ο Foley έγραψε αυτό το βιβλίο το 1986, το επίπεδο της γλωσσολογικής επιστημοσύνης για τις Παπουανικές γλώσσες ήταν λίγο πολύ παρόμοιο με το επίπεδο της ΙΕ γλωσσολογίας γύρω στο 1900. Σημαντικό μέρος της προόδου που είχε επιτευχθεί μέχρι το 1986 οφείλεται στον Stephen Wurm, που συνέχισε τις σημαντικές συνεισφορές του στον χώρο της Παπουανικής γλωσσολογίας μέχρι το θάνατό του το 2001.

PNG-Foley

Συντομη Ιστορία της Νέας Γουινέας

Η ανθρώπινη παρουσία στην Νέα Γουινέα είναι τουλάχιστον 40.000 ετών. Το νησί εμφανίζει ένα σημαντικό οικοτόνο (οικολογικό σύνορο) ανάμεσα στην κεντρική οροσειρά της ενδοχώρας (Highlands, από εδώ και πέρα «ορεινή ενδοχώρα») και την «χαμηλή» ενδοχώρα (Lowlands). Οι ποταμοκοιλάδες της ορεινής ενδοχώρας είναι η περιοχή όπου παραδοσιακά ασκείται η γεωργία (στην σχετικά πρωτόγονη μορφή που έχω ήδη περιγράψει) κατά τα τελευταία 10.000 χρόνια. Αντίθετα, στις τροπικές και ελονοσιακές «χαμηλές» περιοχές οι πληθυσμοί ήταν κατά κανόνα κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες. Σημαντικό μέρος της διατροφής των παράλιων πληθυσμών προέρχεται από το ψάρεμα, το οποίο ασκείται και στα μεγάλια ποτάμια. Μεικτές οικονομίες παρατηρούνται επί του οικοτόνου. Υπάρχει αισθητή διαφορά στην πληθυσμιακή πυκνότητα (άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο) μεταξύ της ορεινής ενδοχώρας και των χαμηλών ελονοσιακών περιοχών. Οι παράλιες περιοχές έχουν ενδιάμεσες πυκνότητες επειδή είναι κατά κανόνα μη ελονοσιακές και επειδή το ψάρεμα βελτιώνει την συλλογή της τροφής. Μέχρι το 1960 οι τιμές της πληθυσμιακής πυκνότητας που βρίσκουμε στην βιβλιογραφία για την χαμηλή ενδοχώρα της Νέας Γουινέας ήταν της τάξης του 1 ατόμου ανά 2-4 τετραγωνικά χιλιόμετρα (δηλαδή ~0,25-0,5 άτομα/τετρ. χλμ.). Σήμερα η κατάσταση έχει βελτιωθεί αισθητά (μέση τιμή σε όλο το νησί ~14 άτομα/τετρ. χλμ.), λόγω της υιοθέτησης βελτιωμένης τεχνολογίας, αλλά ακόμα και αυτό το βελτιωμένο νούμερο είναι εφάμιλλο της πληθυσμιακής πυκνότητας της Ευρώπης κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Η σημερινή πληθυσμιακή πυκνότητα της Ελλάδας είναι 82 άτομα/τετρ. χλμ., της Ιταλίας 201 άτομα/τετρ. χλμ., της Νιγηρίας 189 άτομα/τετρ. χλμ. και, τέλος, της Ινδίας 388 άτομα/τετρ. χλμ.

Σήμερα η Νέα Γουινέα έχει έναν πληθυσμό 11 εκατομμυρίων αλλά, σύμφωνα με τον Jared Diamond, πριν από την δυτική τεχνολογική επέμβαση, ο πληθυσμός του νησιού με το ζόρι πρέπει να ξεπερνούσε το 1 εκατομμύριο. Η σημερινή μέση πληθυσμιακή πυκνότητα των 14 ατόμων/τετρ. χλμ. είναι απλά ο μέσος όρος του φάσματος που περιλαμβάνει ύψιστες πυκνότητες της τάξης των 60 ατόμων/τετρ. χλμ (καλλιεργητές γλυκοπατάτας στην ορεινή ενδοχώρα) και χαμηλότατες πυκνότητες 2-5 ατόμων/τετρ. χλμ. (κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες της «χαμηλής» ελονοσιακής ενδοχώρας). Οι παράλιες περιοχές έχουν ενδιάμεσες τιμές πυκνότητας επειδή δεν πλήττονται από την ελονοσία και επειδή το ψάρεμα συνεισφέρει σημαντικά στην συλλογή της τροφής. Αν κάνετε λίγες πράξεις θα δείτε ότι η «προεπεμβατική» πληθυσμιακή πυκνότητα της χαμηλής ενδοχώρας είναι πάνω κάτω η ίδια με την εκτίμηση του Oosterwal το 1961 (~1 άτομο/2-4 τετρ. χλμ. ή 0,25-0,5 άτομα/τρτ. χλμ.) που παραθέτει ο Foley.

Σύμφωνα με τον Diamond, τα περισσότερα άτομα της γεωργικής ορεινής ενδοχώρας ζουν τη ζωή τους, χωρίς να έχουν ποτέ απομακρυνθεί πάνω από 10 μίλια (~16 χλμ) από το χωρίο τους.

New-Guinea-Diamond

New-Guinea-differential-pop-dens

Για να καταλάβετε πόσο χαμηλή είναι η τιμή της παραδοσιακής πληθυσμιακής πυκνότητας της Νέας Γουινέας, εξηγώ ότι η τιμή 0,1 ατόμα/τετρ. χλμ. θεωρείται η μέγιστη εκτίμηση της πληθυσμιακής πυκνότητας των παλαιολιθικών κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, ενώ η Νεολιθική Επανάσταση προκάλεσε μια αύξηση της πληθυσμιακής πυκνότητας κατά έναν παράγοντα που εκτιμάται σε x10-100. Μετά από 2 χιλιετίες μεικτής νεολιθικής οικονομίας η πληθυσμιακή πυκνότητα μιας περιοχής εκτιμάται σε μεγαλύτερη από 1 άτομο/τετρ. χλμ., ενώ κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η πληθυσμιακή πυκνότητα εκτιμάται σε 15 άτομα/τετρ. χλμ. Με τα παραπάνω νούμερα κατά νου, η πληθυσμιακή πυκνότητα της Νέας Γουινέας γύρω στο 1950 ήταν της ίδιας τάξης μεγέθους με την πληθυσμιακή πυκνότητα που χαρακτήριζε τη μεταβατική περίοδο από την Μεσολιθική στην πρώιμη Νεολιθική Εποχή στον «Παλαιό Ευρασιατικό Κόσμο».

paleolithic-popdensity

popdens-paleo-neo

Η βασική κοινωνική μονάδα της Νέας Γουινέας ήταν και είναι το μικρό χωριό. Μια δημογραφική μελέτη του 1958 (De Bruyn & Pouwer) εκτίμησε ότι το 90% των χωριών είχαν πληθυσμό μικρότερο των 300 ατόμων και πάνω από το 50% των χωριών είχαν πληθυσμό μικρότερο των 100 ατόμων. Παραθέτω τα νούμερα αυτά από τον Foley μαζί με την εκτίμηση του Oosterwal (1961) για μια πληθυσμιακή πυκνότητα 1 ατόμου ανά 2-4 τετρ. χλμ. (= 0,25-0,5 άτομα/τετρ. χλμ.) για την χαμηλή ενδοχώρα.

Foley-hamlets

Η πλειοψηφία των χωριών της χαμηλής ενδοχώρας είχε παραδοσιακά έναν πληθυσμό 70-100 ατόμων. Η μέση πληθυσμιακή πυκνότητα 1 ατόμου ανά 3 τετρ. χλμ. σημαίνει ότι σε κάθε χωριό ~85 ατόμων αντιστοιχεί μια οικολογική επιφάνεια 255 τετρ. χλμ, δηλαδή ένας κύκλος ακτίνας 9 χλμ. Με άλλα λόγια, η παραδοσιακή μέση απόσταση μεταξύ δύο χωριών 85 ατόμων το καθένα στην χαμηλή ενδοχώρα ήταν περίπου 18 χλμ (9+9)!!!

Με μια γλωσσική πυκνότητα της τάξης της 1 γλώσσας ανά 900 τετρ. χλμ. που παραθέτει ο Foley αυτό μας δίνει την χοντρική εκτίμηση 3-4 χωριά 85 ατόμων/γλώσσα (900/255 ~ 3,5).

Η επαφή των Ευρωπαίων με την Νέα Γουινέα ξεκινάει το 1545 όταν ο ισπανός εξερευνητής Yñigo Ortiz de Retez ανακάλυψε και ονόμασε το νησί. Για τα επόμενα 300 χρόνια η ευρωπαϊκή επέμβαση στο νησί ήταν ελάχιστη. Τα πράγματα άλλαξαν στα μέσα του 19ου αιώνα όταν το νησί μοιράστηκε στα τρία: Η Ολλανδία πήρε το δυτικό μισό του νησιού (που ανήκει σήμερα στην Ινδονησία), ενώ το ανατολικό μισό του νησιού (η σημερινή Παπούα-Νέα Γουινέα, PNG) μοιράστηκε μεταξύ Γερμανίας (βόρεια ακτή) και Μεγάλης Βρετανίας (νότια ακτή). Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο το γερμανικό μέρος του νησιού πέρασε σε αγγλικά χέρια και η Αυστραλία κατέληξε να ελέγχει όλο το ανατολικό μέρος του νησιού για λογαριασμό της Κοινοπολιτείας. Το 1963 το ολλανδικό μέρος του νησιού πέρασε στον έλεγχο της Ινδονησίας, ενώ κατά την περίοδο 1973-5 συνέβη η αυτονόμηση της Παπούας-Νέας Γουινέας από την Αυστραλία.

NG-colonial

Οι Επίσημες Γλώσσες

Σήμερα οι τρεις επίσημες γλώσσες της PNG είναι η Αγγλική και οι δύο πίτζιν/pidgin γλώσσες Τοκ Πίσιν (εμπορικό πίτζιν με το 80% του λεξιλογίου παρμένο από την Αγγλική και το ~4% από την Γερμανική) και Χίρι Μότου (πιτζινοποιημένη εκδοχή της φυσικής αυστονησιακής γλώσσας Μότου που παραδοσιακά μιλιόταν γύρω από την πρωτεύουσα Πορτ Μόρεσμπι). Αντίθετα με την Χίρι Μότου που παραμένει πίτζιν, η γλώσσα Τοκ Πίσιν διαχέεται ραγδαία στους πληθυσμούς της PNG και έχει καταλήξει να είναι μητρική γλώσσα ενός ουκ αμελητέου μέρους του πληθυσμού που συνεχώς αυξάνεται (100.000 άτομα σύμφωνα με την εκτίμηση του Foley ο 1986). Αυτό την κατατάσσει πια στις κρεολικές γλώσσες και όχι στα πίτζιν. Η Αγγλική είναι η γλώσσα της εκπαίδευσης και η γλώσσα των μεγάλων αστικών κέντρων, όπως η πρωτεύουσα Πορτ Μόρεσμπι (Port Moresby).

Στο δυτικό τμήμα της Νέας Γουινέας που κατέληξε στην Ινδονησία, η επίσημη γλώσσα είναι η Malay (γλώσσα της Αυστρονησιακής Οικογένειας), αλλά το 1986 που ο Foley έγραψε το βιβλίο δεν είχαν γίνει ακόμα κοινωνιογλωσσολογικές μελέτες για την κατάσταση της διάχυσης της γλώσσας.

Στην PNG η κατάσταση με την χρήση της Αγγλικής, σύμφωνα με τον Foley, είναι τέτοια που στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως το Πορτ Μόρεσμπι, η συζήτηση με έναν άγνωστο κατά κανόνα ξεκινάει στην Αγγλική και μόνον εφόσον γίνει γνωστό ότι ο συνομιλητής αγνοεί την Αγγλική, η συζήτηση συνεχίζει σε κάποιο από τα δύο πίτζιν. Αν κάποιος ξεκινήσει την συζήτηση με έναν γνώστη της Αγγλικής σε ένα από τα πίτζιν, ο δεύτερος μπορεί να παρεξηγηθεί, επειδή εκλαμβάνει ότι ο συνομιλητής του τον θεωρεί «υπανάπτυκτο αγράμματο» που δεν γνωρίζει Αγγλικά.

Στην επαρχία, αντίθετα, ακόμα και τα παιδιά που ολοκλήρωσαν την εξαετή εκπαίδευση στην Αγγλική γλώσσα, σχεδόν ποτέ δεν χρησιμοποιούν την Αγγλική έξω από το σχολείο. Ο τυπικός κάτοικος της επαρχίας γνωρίζει τουλάχιστον ένα πίτζιν (κατά κανόνα Τοκ Πίσιν) και τουλάχιστον 2-3 ιδιωματικές/τοπικές γλώσσες (vernacular languages) της περιοχής του. Η διγλωσσία/πολυγλωσσία είναι τυπική των ανδρών. Οι μόνες δίγλωσσες γυναίκες είναι κατά κανόνα αυτές που παντρεύονται αλλόγλωσσους άνδρες και καταλήγουν να ζουν στο χωριό των συζύγων τους.

Το πίτζιν Τοκ Πίσιν άρχισε να σχηματίζεται στην βόρεια γερμανική ακτή πριν την έλευση των Γερμανών, για την ανάγκη εμπορικής επικοινωνίας με τα γειτονικά νησιά Νέα Βρετανία και Νέα Ιρλανδία. Ξεκίνησε με ένα λεξιλόγιο 200-500 αγγλικών κυρίως λέξεων και με μια γραμματική παρμένη από την γλώσσα Τολάι της ανατολικής Νέας Βρετανίας. Η γλώσσα διαδόθηκε προς την γερμανοκρατούμενη ενδοχώρα από εποχι(α)κούς εργάτες που δούλευαν στις καλλιέργιες των Γερμανών αποικιοκρατών. Όπως ήδη ανέφερα, το σημερινό λεξιλόγιο αποτελείται από 80% αγγλικούς όρους, 10% Τολάι και 4% γερμανικούς όρους, ενώ η γραμματική έχει απομακρυνθεί αρκετά από αυτήν της γλώσσας Τολάι, αν και οι γραμματικές ομοιότητες είναι ακόμα εμφανείς.

Foley-Tok-Pisin

Foley-eng

Εδώ μπορείτε να διαβάσετε το «Πάτερ Ημών» σε Τοκ Πίσιν, για να δείτε τον σημαντικό αριθμό αγγλικών λεξικών δανείων.

Όπως συμβαίνει με όλα τα πίτζιν και τις κρεολικές γλώσσες, τόσο η Τοκ Πίσιν όσο και η Χίρι Μότου χαρακτηρίζονται από υπεραναλυτική σύνταξη και απλουστευμένη κλιτική/λειτουργική μορφολογία. Το αποτέλεσμα είναι ότι το πίτζιν Χίρι Μότου χρειάζεται περισσότερες λέξεις από την φυσική Μότου για να μεταφέρει το ίδιο νόημα.

Θυμίζω πως οι συνθετικές γλώσσες έχουν ανεπτυγμένη κλιτική/λειτουργική μορφλογία, ενώ οι αναλυτικές γλώσσες αντισταθμίζουν την απλούστευση της κλιτικής μορφολογίας με αναλυτικότερη περιφραστική σύνταξη (περισσότερες λέξεις).

Για να καταλάβετε την διαφορά συνθετικής και αναλυτικής γλώσσας παραθέτω το ακόλουθο παράδειγμα. Η τρίλεκτη αρχαία ρήση του Βία του Πριηνέα «ἕξεις ἔργῳ μνήμην», για να αποδοθεί στην αναλυτικότερη Νέα Ελληνική χρειάζονται 6 λέξεις: «με το έργο θα αποκτήσεις υστεροφημία» (7 αν θυμηθούμε ότι πίσω από το «θα» κρύβεται η περίφραση «θέλει ἵνα»). Αυτό συμβαίνει γιατί η αρχαία Ελληνική διατηρεί πιο πιστά την ανεπτυγμένη συνθετική ικανότητα της μητρικής ΠΙΕ (μονολεκτικός μέλλοντας ἕξεις έναντι του περιφραστικού «θέλει ἵνα αποκτήσεις» > «θα αποκτήσεις» και μονολεκτική δοτική ἕργῳ σε οργανική λειτουργία έναντι της περίφρασης «με το έργο»).

Το πίτζιν Χίρι Μότου ως προς την φυσική Μότου έχει απλοποιήσει την ρηματική κλίση (έχασε τις ρηματικές καταλήξεις και δημιούργησε νέους περιφραστικούς χρόνους), έχει απλοποιήσει την ονοματική κλίση και, μεταξύ άλλων, έχει απλοποιήσει την τριπλή κτητική («γενική» που δηλώνει κτήση) που διέκρινε τα αντικείμενα σε μη απαλλοτριώσιμα, από τη μια, και εδώδιμα και μη εδώδιμα απαλλοτριώσιμα (inalienable, alienable: edible/inedible), από την άλλη, γενικεύοντας την τελευταία κατηγορία εις βάρος των άλλων δύο. Το αποτέλεσμα, όπως ανέφερα, είναι ότι το πίτζιν χίρι Μότου (αν και κατά 90% λεξιλογικά όμοιο με την φυσική Μότου) χρειάζεται περισσότερες λέξεις ως προς την φυσική Μότου για να μεταφέρει το ίδιο νόημα.

Foley-Hiri-Motu

Η Τοκ Πίσιν χαρακτηρίζεται από την ίδια υπεραναλυτική συμπεριφορά. Εμφανίζει περιφραστικό πληθυντικό (meri = «γυναίκα», ol = «αυτοί/αυτές» > ol-meri = «γυναίκες», κυριολεκτικά «αυτές-γυναίκα»), δεν διακρίνει μορφολογικά υποκείμενο και αντικείμενο, η πρόθεση bilong (< αγγλικό belong =«ανήκω») σχηματίσει κτητική («γενική») και η πρόθεση long σχηματίζει τις άλλες πλάγιες πτώσεις, ο εξακολουθητικός ενεστώτας είναι περιφραστικός και σχηματίζεται με το ρήμα stap «στέκομαι» (όπως το ιταλικό sto guardando = «αγναντεύω») και ο παρακείμενος είναι επίσης περιφραστικός και σχηματίζεται με το βοηθητικό ρήμα pinis = «τελειώνω» (< αγγλικό finish).

Επειδή η Τοκ Πισίν χαίρει κύρους ως γλώσσα του εκσυγχρονισμού, ασκεί μεγάλη λεξιλογική επίδραση στις ιδιωματικές/τοπικές γλώσσες. Ωστόσο, στην περίπτωση των δανεισμένων ρημάτων, οι ιδιωματικές γλώσσες προσθέτουν στο δανεισμένο Τοκ Πίσιν ρήμα τις δικές τους ρηματικές καταλήξεις, όπως συμβαίνει λ.χ. με τα ελληνικά δανεισμένα ρήματα στις γλώσσες του Βαλκανικού Sprachbund. Όλες οι γλώσσες δανείζονται τα ελληνικά ρήματα στην «παγωμένη» υποτακτική αορίστου (που στην Νεοελληνική παίζει τον ρόλο απαρεμφάτου), προσθέτοντας στο «παγωμένο» θέμα τις δικές τους ρηματικές καταλήξεις.

λείπω > να λείψω > βλαχικό και ρουμανικό lips-esc[u] = «λείπω», σερβικό lipsati κλπ.

πιστεύω > να πιστέψω > βλαχικό pistips-escu

αφιερώνω/χωνεύω/φυτεύω/παιδεύω > να αφιερώσω/χωνέψω/φυτέψω/παιδέψω > αλβανικά: afieros-urë/honeps/fiteps/pedheps (τα παραδείγματα είναι από το Ελληνο-Αλβανικό λεξικό του Μάρκου Μπότσαρη που εξέδωσε ο Τίτος Γιοχάλας)

Botsaris-Gioxalas

Botsaris1

Botsaris2

αδικώ, απαντώ, διδάσκω, δοκιμάζω, ασκητεύω > να αδικήσω, απαντήσω, διδάξω, δοκιμάσω, ασκητέψω > σλαβομακεδονικά: (da) aδik‘isa/apandisa/δiδaksa/δok’imasa/aščetepsa (τα παραδείγματα είναι από το βιβλίο του André Mazon για το ιδίωμα Βοβοστίτσας-Δρενόβου).

dhidhaksa

Ας γυρίσουμε τώρα στην υπεραναλυτικότητα της Τοκ Πίσιν και στην επίδρασή που αυτή ασκεί στις ιδιωματικές/τοπικές γλώσσες.

Foley-Tok-Pisin-infl

Ο Foley αναφέρει το ενδιαφέρον παράδειγμα ενός «γλωσσικού θανάτου». Οι ομιλητές της γλώσσας Murik κατοικούν στο δέλτα του ποταμού Sepik (η περιοχή με την ύψιστη γλωσσική πυκνότητα στο νησί που ήδη ανέφερα) και παραδοσιακά χρησιμοποιούν τα κανό τους για την διεξαγωγή παράκτιου διακομιστικού εμπορίου γύρω από το δέλτα. Όντας έμποροι, η γλώσσα Τοκ Πίσιν ήταν γι΄αυτούς επαγγελματική γλώσσα. Ωστόσο, από ένα σημείο και μετά, άρχισαν να χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο μεταξύ τους την Τοκ Πίσιν, σε σημείο που ο Foley παρατήρησε ότι τα τωρινά (1986) μικρά παιδιά των Μουρίκ μαθαίνουν ως πρώτη γλώσσα απευθείας την Τοκ Πίσιν, χωρίς να μαθαίνουν την πατρώα γλώσσα Μουρίκ.

Foley-Murik

Που οφείλεται η τεράστια γλωσσική ποικιλία της Νέας Γουινέας;

Η Νέα Γουινέα είναι ένα θαυμάσιο «πειραματικό εργαστήριο» στο οποίο μπορούμε να δοκιμάσουμε τους διάφορους παράγοντες που έχουν κατά καιρούς προταθεί για να εξηγήσουν την γεωγραφική διάδοση των γλωσσών (language spread).

Για ποιο λόγο η Αραβική γλώσσα μέσα σε 100 μόνο χρόνια διαδόθηκε από την Αραβική Χερσόνησο μέχρι την Ισπανία και ύστερα από επιτυχή γλωσσική αντικατάσταση κατέληξε να είναι η μητρική γλώσσα σε μια περιοχή με έκταση πολλές φορές μεγαλύτερη από την Νέα Γουινέα;

Για πιο λόγο στη σαβάννα της βόρειας Νιγηρίας (το τμήμα της κίτρινης γραμμής γύρω από τη βόρεια Νιγηρία), η γλώσσα Χάουσα κατέληξε να μιλιέται ως πρώτη γλώσσα σε μια περιοχή με έκταση όση η μισή Νέα Γουινέα (δηλαδή σε μια έκταση όπου στην Νέα Γουινέα μιλιούνται 500 διαφορετικές γλώσσες) και ως δεύτερη γλώσσα σε μια περιοχή μεγαλύτερη από την Νέα Γουινέα;

Για πιο λόγο μπορούμε να αποδείξουμε με τη Συγκριτική Μέθοδο ότι οι Αυστρονησιακές γλώσσες κατάγονται από μία κοινή πρωτο-Αυστρονησιακή γλώσσα αλλά, την ίδια στιγμή, η απώτερη φυλογενετική ιστορία των 60 γλωσσικών οικογενειών στις οποίες ανήκουν οι 750-800 Παπουανικές γλώσσες παραμένει μέχρι σήμερα αμφίβολη;

Η απάντηση στο τελευταίο ερώτημα είναι το βάθος χρόνου. Οι Αυστρονησιακές γλώσσες που εκτείνονται από την Μαδαγασκάρη μέχρι την Χαβάη εμφανίζουν βασικές ομοιότητες που επιτρέπουν την αναδόμηση μιας πρωτο-Αυστρονησιακής γλώσσας, επειδή η τελευταία ήταν λίγο πολύ σύγχρονη με την ΠΙΕ και την πρωτο-Σημιτική. Ο Foley εκτιμά ότι η πρωτο-Αυστρονησιακή μιλιόταν περίπου 6000 χρόνια πριν, δηλαδή γύρω στο 4000 π.Χ.

Αντίθετα, οι πιθανές απώτερες φυλογενετικές διασυνδέσεις των 60 γλωσσικών ομάδων στις οποίες ανήκουν οι 750-800 παπουανικές γλώσσες χάνονται σε ένα βάθος χρόνου που εκτείνεται πίσω από το 10.000 π.Χ. και είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν από την Συγκριτική Μέθοδο.

Foley-PAN-6K

Η απάντηση στα δύο πρώτα ερωτήματα πιστεύω βρίσκεται στις ημινεολιθικές παραδοσιακές συνθήκες διαβίωσης της Νέας Γουινέας.

Η γλωσσική διάδοση (language spread) είναι μια διαδικασία γλωσσικής επαφής )language contact). Κατα κανόνα είναι αποτελεσματικότερη σε υψηλές πληθυσμιακές πυκνότητες (ώστε να υπάρχει επαρκής αλληλεπίδραση, κάτι που φυσικά προϋποθέτει ανεπτυγμένη μεικτή νεολιθική αγροκτηνοτροφική οικονομία), ανάγκη τηλέπορης επικοινωνίας (λ.χ. εμπορικά και συμμαχικά δίκτυα ευρείας εμβέλειας) και διαθέσιμα μεταφορικά μέσα που «ελαττώνουν τις αποστάσεις» (άλογα, βόδια, γαϊδούρια, καμήλες για χερσαία μεταφορά ανθρώπων και κάρων), κοινωνική διαστρωμάτωση και πολιτικό συγκεντρωτισμό (ώστε να προκύψουν γλώσσες «υψηλού κύρους» που θα επηρεάσουν και σταδιακά θα αντικαταστήσουν «χαμηλότερες» κοινωνιολέκτους σε ευρύτερες περιοχές), τεχνολογική πρόοδο (αποτελεσματικότερη γεωργική παραγωγή, μεταλλουργική πρόοδος που προσφέρει καλύτερα όπλα στους στρατιώτες) και, φυσικά, γραφή (μία γλώσσα είναι πολύ πιθανότερο να διαδοθεί όταν απαντά σε γραπτή μορφή).

Οι Άραβες γύρω στο 650 μ.Χ. είχαν εδώ και καιρό όλα τα παραπάνω και κατάφεραν να διαδώσουν μια θρησκεία, ένα ιερό βιβλίο και μία ιερή γλώσσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι την Ισπανία. Αν ο Μωάμεθ είχε γεννηθεί στη Νέα Γουινέα, θα ήταν θαύμα αν κατάφερνε να διαδώσει την γλώσσα και την θρησκεία του σε μια ακτίνα 100 χλμ από το χωριό του. Χωρίς γραφή, χωρίς ζώα για την χερσαία μεταφορά, χωρίς την μεικτή νεολιθική οικονομία που επιτρέπει τροφοπαραγωγικό πλεόνασμα που, με τη σειρά του, επιτρέπει την κοινωνική διαστρωμάτωση και τον πολιτικό συγκεντρωτισμό μέσα από την σύναψη σχέσεων πατρώνου-πελάτου, χωρίς την μεταλλουργική τεχνογνωσία και χωρίς την στρατιωτική εμπειρία 200 ετών (450-650 μ.Χ.) που οι Άραβες κέρδισαν ως φοιδεράτοι άλλοτε των Ρωμαίων και άλλοτε των Σασσανιδών (που τους επέτρεψε να επιβληθούν στρατιωτικά ως κατακτητές σε κατακτημένους λαούς), ο Μωάμεθ της Νέας Γουινέας θα ήταν καταδικασμένος ν΄αποτύχει.

Advertisements

15 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ιστορία

15 responses to “Η Νέα Γουινέα ως γλωσσολογικό πειραματικό εργαστήριο

  1. Ρωμηός=Γραικός=Έλληνας. Όλα δικά μας είναι.

    Πολύ ωραίο άρθρο !!!!

    Σύμφωνα με τον Diamond, τα περισσότερα άτομα της γεωργικής ορεινής ενδοχώρας ζουν τη ζωή τους, χωρίς να έχουν ποτέ απομακρυνθεί πάνω από 10 μίλια (~16 χλμ) από το χωρίο τους.

    Σαν να λέμε “ο πιο πολυταξιδεμένος Αθηναίος έχει δει την Ελευσίνα με το κυάλι”. 🙂

    Στο ανατολικό τμήμα της Νέας Γουινέας που κατέληξε στην Ινδονησία, η επίσημη γλώσσα είναι η Malay (γλώσσα της Αυστρονησιακής Οικογένειας),

    Δηλαδή στο ανατολικό τμήμα του δυτικού τμήματος ;;;

    • Δηλαδή στο ανατολικό τμήμα του δυτικού τμήματος ;;;
      —-΄
      Καλώς τον Ριβαλδίνιο!

      Μπα λάθος δικό μου είναι.Έπρεπε να είχα γράψει «δυτικό» αντί για «ανατολικό». Ευχαριστώ για την επισήμανση! Το διορθώνω τώρα.

      Αν βρεις κι΄άλλα τέτοια σχολίασέ τα.

  2. Γιώργος Θαλάσσης

    Όταν οι βάβες στο χωριό μου τσακώνονται, λέει η μια στην άλλη τη βρισιά “ού λείψου!” ή “άντε λείψου!” Το μυαλό μου πήγαινε σωστά στο λείψε, φύγε, αλλά δεν μπορούσα να κατανοήσω γιατί τόση ευγένεια στο …βρίσιμο! Πριν από λίγο διάβαζα τα ΠΕΛΑΣΓΙΚΑ του Ιάκωβου Θωμόπουλου που εκδόθηκαν το 1937. Ο Θωμόπουλος προσπαθούσε να διαβάσει προελληνικές επιγραφές με βάση τα αρβανίτικα, θεωρώντας ότι η γλώσσα αυτή που δεν εξελίχτηκε και πολύ μέσα στους αιώνες, είναι πιο κοντά στα Πελασγικά. Αναφέρει λοιπόν και την αρβανίτικη λέξη λίπς, η οποία σημαίνει ότι και το λείπω. (Οι αρβανίτες χρησιμοποιούν την ίδια βρισιά αν και δεν ξέρω αν την πήραμε εμείς από αυτούς, αυτοί από μας, οι κι οι δυο από την πανάρχαια γλώσσα όπως υποστηρίζει ο Θωμόπουλος). Στα ρουμάνικα η λέξη είναι lipsese ελείπω. Εν τη σερβική (λέει ο Θωμόπουλος) διετηρήθη το πελασγικόν ρήμα εν τη σημασία του λείπω τον βίον, αποθνήσκω lipsati, αποθνήσκειν, ην σημασίαν είχε και το Ετρουσκικόν LVPV λούπου, απέθανε. Tο λεξικό των Liddell και Scott αναφέρει ότι από τον Όμηρο ακόμη, λείπω <αποθνήσκω, φονεύομαι.

    • Γειά σου Γιώργο. Αυτές οι πελασγικές παπαρολογίες τον έφαγαν τον Θωμόπουλο.

      Το ρήμα λείπω ανάγεται στην ΙΕ ρίζα *leykw-.

      Οι άλλες βαλκανικές γλώσσες δανείστηκαν το ελληνικό ρήμα «να λείψω»> lips- κατά το μεσαίωνα.

      Για την δε γελοία σύνδεση με μια μη ΙΕ γλώσσα όπως η Ετρουσκική, αρκεί να καταλάβει κανείς ότι μέχρι το 1100 π.Χ., οι Έλληνες το λείπω το προέφεραν leykwō με το χειλοϋπερωικό ακόμα ατόφιο (λ.χ. *h1ek’wos > γραμμ. Β. i-qo > ἵππος).

      Όποιος ενδιαφέρεται για την «προϊστορία» του ρήματος λείπω αρκεί να πάρει τον ελληνο-άριο θεματικό αόριστο *e-likw-om που απαντά στο ελληνικό ἔλιπον, στο σανσκριτικό aricam αι στο αρμενικό elik’.

      Όσον αφορά τον εναλλακτικό ενεστώτα με ρινική ένθεση (nasal infix): *leykw- > *li-n-kw- που έδωσε τον εναλλακτικό τύπο λιμπάνω, η δομή είναι η ίδια στο λατινικό linquō και στο σανσκριτικό riṇakti.

  3. Ξέχασες επίσης να αναφέρεις ότι οι περισσότερες φυλ΄λες ήταν εχθρικές μεταξύ τους και συχνά υπερβολικά βίαιες προς τους ξένους. Δεν είναι απίθανο οι διαφορές στις γλώσσες να κατασκευάστηκαν επίτηδες για να τονιστεί η διαφορετικότητα του κάθε χωριού. Αυτό εξηγεί και το φόβο τους να ταξιδέψουν. Αντίθετα, οι Αβορίγινες της Αυστραλίας, αν και πάλι δεν είχαν πάντα ειρηνικές σχέσεις με τους γείτονές τους, ήταν συνήθως πολυταξιδεμένοι. Ίσως επειδή δεν είχε τόσο σταθερή και άφθονη τροφή η Αυστραλία. Κι εκεί όμως συνήθως ο καθένας ήξερε 3-5 γλώσσες, για να μπορεί να συνεννοείται με τις γειτονικές φυλές.
    Τα τοκ πίτζιν είναι πολύ απλοποιημένη γλώσσα. Πιστεύω πως δε χρειάζεται να καταβάλει κανείς ιδιαίτερη προσπάθεια για να τη μάθει, μάλλον έτσι εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα. Μπορεί άραγε να εκφράσει κανείς κανονικά τις ίδιες ιδέες που εκφράζουμε κι εμείς στα πίτζιν;

  4. Simplizissimus

    Εεεε, χμ…. έχεις αποφασίσει, Σμερδαλέε, ότι τα ετρουσκικά είναι μη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα; 🙂 🙂 Ενδιαφέρομαι να μάθω αναλυτικότερα την άποψή σου. 🙂

    • Καλώς τον Simplizissimus!

      Δυστυχώς δεν έχω εντρυφήσει στο θέμα της ταξινόμησης της Ετρουσκικής και, κατά συνέπεια, δεν έχω άποψη επί του θέματος.

      Αυτό που μπορώ να σου πω είναι τα λίγα γενικά που γράφονται στα εγχειρίδια γλωσσολογίας μου.

      Μία διάσημη ετρουσκολόγος που μελετά την Ετρουσκική είναι η Larissa Bonfante. Απ΄όσο γνωρίζω, η θέση της είναι ότι η Ετρουσκική δεν είναι ΙΕ γλώσσα.

      Ο Bebjamin Fortson λ.χ. στο κεφάλαιο για τον Ιταλικό κλάδο του βιβλίου του για την ΙΕ γλωσσολογία, θεωρεί την Ετρουσκική ως σίγουρα μη ΙΕ γλώσσα που σχηματίζει ξεχωριστή γλωσσική οικογένεια μαζί με την Λημνιακή (μη ελληνική γλώσσα της Λήμνου) και μάλλον και με την Ραιτική.

      Αναφέρει τις δύο κυρίαρχες θεωρίες που θέλουν την Ετρουσκική είτε γηγενή προ-ΙΕ γλώσσα της Ιταλίας είτε ως γλώσσα που έφεραν στην Ιταλική χερσόνησο μετανάστες από την Μικρά Ασία (ή άποψη του Ηροδότου). Ο Fortson τονίζει ότι υπάρχουν κάποιοι ετρουσκικοί όροι που φαίνονται να είναι Ανατολιακά δάνεια (Χεττιτικά, Λουβικά κλπ) κάτι που φαίνεται να επιβεβαιώνει την άποψη του Ηροδότου.

      Επομένως, η άποψη του Fortson είναι ότι πρόκειται σίγουρα για μια μη ΙΕ γλώσσα. Από εκεί και μετά, όλα τα άλλα ερωτήματα για την καταγωγή της είναι ανοιχτά και φαίνεται να υπάρχουν κάποια δεδομένα που υποστηρίζουν την άποψη του Ηροδότου περί μικρασιατικής καταγωγής.

      • Σου παραθέτω και τι γράφει ο Andrew Sihler σε βιβλίο του το 1995.

        Δεν θεωρεί σίγουρη την μη ΙΕ καταγωγή όπως ο Fortson (ο Sihler γράφει “not obviously IE” = «δεν είναι εμφανώς ΙΕ γλώσσα» (αλλά έτσι που το γράφει αφήνει ένα παράθυρο ανοιχτό), θεωρεί πιθανή την υπόθεση του Ηροδότου για μικρασιατική καταγωγή και αναφέρεται σε μια απόπειρα ταξινόμησης της γλώσσας ως Ανατολιακής ΙΕ («αδελφή της Χεττιτικής»), γράφοντας όμως στο τέλος πως οι οποιεσδήποτε υποθέσεις για την καταγωγή της Ετρουσκικής είναι δύσκολο να ελεγχθούν, ώστε να επιβεβαιωθούν ή να απορριφθούν με βεβαιότητα.

  5. Simplizissimus

    Εντάξει, θα κάνω υπομονή καμια-δύο δεκαετίες ακόμα! Πού ξέρεις; 🙂

    • Όσο δεν υπάρχει communis opinio για την ακριβή φυλογενετική θέση της Ετρουσκικής όλα είναι πιθανά.

  6. GAlex

    Σίγουρα δεν είμαι το κατάλληλο δείγμα λόγω του ότι έχω κάνει μόνο εκπαίδευση στην Ελλάδα αλλά αυτές τις λέξεις στο λεξικό που παρά θέτεις σμερδαλεε δεν τις έχω ακούσει να τις χρησιμοποιεί κανένας Αλβανός παρά μόνο όσοι ζουν Ελλάδα και μιλάνε σπαστά αλβανικά χρησιμοποιώντας ελληνικές λέξεις με αλβανικές καταλήξεις απλά γιατί δεν μπορούν να θυμηθούν η δε ξέρουν την αλβανική . Αρβανίτικα ίσως ναι, μιας και συντάκτης είναι ο Αρβανίτης Μάρκος Μποτσαρης . Σκοπός δεν είναι η διχόνοια στο πόστο μου απλά κάνω μια παρέμβαση αν έχω λάθος μου το λες

    • Ευχαριστώ για την πληροφορία GAlex. Ήταν το μόνο λεξικό που μπόρεσα να βρω όπου υπάρχουν πλείστα παραδείγματα δανεισμένων ελληνικών ρημάτων.

      Πάντως ο Andre Du Nay όταν παραθέτει τέτοια παραδείγματα δανεισμένων ελληνικών ρημάτων δίνει από την αλβανική τα παρακάτω παραδείγματα:

      στην σελίδα 93 δίνει τα παρακάτω παραδείγματα:

      κυβερνώ > να κυβερνήσω > αλβαν. qivërris = ρουμανικό chivernisi

      λείπω > να λείψω > αλβανικό lipsem (βουλγ. lipsam, Σερβ-Κροατ. lipsati, Ρουμαν. lispi)

      παιδεύω > να παιδέψω > pedheps (αυτό το δίνει ειδικά από την κοινότητα Arbëreshë της Καλαβρίας, αλλά βλέπω ότι και ο Μπότσαρης το κατέγραψε) = βουλγ pedepsvam, Σερβ-Κροατ. pedepsati, Ρουμαν. pedepsi

      σώνω (με τη σημασία «τελειώνω», λ.χ. σώθηκε το λάδι = τελείωσε/έφτασε στο τέλος το λάδι) > να σώσω > αλβανικό sos = «αρκέω, φτάνω», βουλγ. sosvam = «αρκέω, φτάνω», ρουμαν. sosi = «φτάνω».

      Τώρα δεν ξέρω κατά πόσο αυτά τα παραδείγματα είναι παναλβανικά (η, καλύτερα, παντοσκικά, γιατί στη Γκεγκική δεν περιμένω και εγώ να υπάρχουν) ή αν είναι σε χρήση σήμερα.

      Δυστυχώς τα βιβλία δεν λένε τίποτε. Αυτήν την πληροφορία μόνον όσοι έχετε επαφή με την τρέχουσα Αλβανική μπορείτε να μας την δώσετε.

      Σ΄ευχαριστώ, πάντως, πάλι για την διευκρίνιση.

  7. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Και να μας πουν αν χρησιμοποιούν και αυτά τα τοσκικά (τα έντονα) που έχει ο Δανιήλ Μοσχοπολίτης :

    1071
    paradise.
    τον παράδεισον
    παράδεισλου
    παράδεισοτ ρράκωτ
    παραδείσνa

    989
    for Monks,
    διά τους καλογήρους
    τρà κaλούγκaρη
    ζά καλογέρητε
    πρà καλόγηρητ

    981
    in the middle,
    εις την μέσην
    πρέ νάμισα
    νά πωλένηνατα
    ντà μέσ

    he will turn out well.
    θέλη προκόψει.
    βά σε προυκουψιάσκα.
    σάκατ τά πρόκοψατ.
    ντώ τaπροκόψ.

    it is not throw down.
    δεν κρημνίζεται.
    νού σε ρaζουϊάστε.
    νέ σεούρηβατ.
    νούκa κρεμίσετ.

    312
    from water-melons
    από καρπούζια.
    τέ χιουμaνίτζη.
    οτ λούπενιτζη.
    πε καρπούζησσ.

    http://www.lithoksou.net/t/tetraglosso-leksiko-toy-daniil-mosxopoliti-1802-2009

    • Καλώς τον Ριβαλδίνιο!!!

      Ωραίο αυτό με το «θέλη προκόψει»:

      θέλη προκόψει.
      βά σε προυκουψιάσκα. (va s’prukupsiaska)
      σάκατ τά πρόκοψατ. (sakat da prokopsat)
      ντώ τaπροκόψ. (do të prokops)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s