Οι «Γραικοί» του Μάξιμου του Ομολογητή: Deus adiuta Romanis

Μία από τις «αποδείξεις» που οι «γραικωρύχοι» τύπου Indiana Jones έχουν κατά καιρούς καταθέσει στα σχόλια του ιστολογίου για να «αποδείξουν» την δήθεν διαχρονική ελληνικότητα του Βυζαντίου είναι οι «Γραικοί» του Μάξιμου του Ομολογητή.

Παραθέτω την «απόδειξη» αυτή από μια ιστοσελίδα στην οποία συνήθως «βόσκουν» οι «γραικωρύχοι» πριν εμφανιστούν ως σχολιαστές εδώ.

Κάντε κλικ στην εικόνα για να μεγεθυνθεί. Το ίδιο και στις υπόλοιπες που παρατίθενται παρακάτω.

Maximos

Χθες έτυχε να το θυμηθώ και είπα να ψάξω τι ακριβώς είπε ο Μάξιμος ο Ομολογητής.

Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και ο πατριάρχης Σέργιος, προσπαθώντας να γεφυρώσουν κάπως τις διαφορές μονοφυσιτιστών και χαλκηδονικών διφυσιτιστών, προώθησαν τον μονοθελητισμό (η «Έκθεσις» του Ηρακλείου που εκδόθηκε το 638 είναι η πρώτη επίσημη διατύπωση). Η πρόθεση αυτοκράτορα και πατριάρχη ήταν καθαρά στρατηγική, μια τελευταία προσπάθεια να κρατήσουν στο ρωμαϊκό μαντρί τους εδώ και καιρό δυσαρεστημένους μονοφυσίτες χριστιανούς της Συρίας, Παλαιστίνης, Μεσοποταμίας και Αιγύπτου. Οι μονοφυσίτες αυτοί, λόγω δυσαρέσκειας προς την διφυσιτική Κωνσταντινούπολη, είχαν ήδη «προτιμήσει» να «κατακτηθούν» από τους Σασσανίδες Πέρσες και, εν τέλει, «προτίμησαν» να «κατακτηθούν» από τους Άραβες.

Στην αρχή, όλοι οι Πατριάρχες συμφώνησαν με την κίνηση των δύο ανδρών, προφανώς γιατί ήταν διορατικοί πολιτικοί εκτός από εκκλησιαστικοί ηγέτες. Όταν όμως πέθανε ο Πάπας Ονώριος Α΄, ο διάδοχός του Σεβηρίνος αρνήθηκε να αποδεχτεί την μονοθελητιστική «Έκθεση» του Ηρακλείου, την οποία θεωρούσε αιρετική. Από τον Σεβηρίνο και μετά, οι Πάπες της Ρώμης παίρνουν ανένδοτη στάση, υποστηρίζοντας την χαλκηδονική ορθοδοξία και καταδικάζοντας τον μονοθελητισμό ως αίρεση. Το 649 ο Πάπας Θεόδωρος Α΄ο «Γραικός» (ήταν ελληνόφωνος από την Ιερουσαλήμ, επομένως Graecus στα μάτια των λατινόφωνων της Δύσης) αναθεμάτισε τον μονοθελητιστή Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Παύλο Β΄.

Οι ασυμβίβαστοι Χαλκηδονικοί Ορθόδοξοι, λοιπόν, αντέδρασαν έντονα στον μονοθελητισμό και οι αντιδράσεις αυτές συνεχίστηκαν στις βασιλείες των διαδόχων του Ηρακλείου, μέχρι που η έκτη Οικουμενική Σύνοδος ή τρίτη Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως (680/1) καταδίκασε επίσημα τον μονοθελητισμό (οι μονοφυσίτες είχαν εντωμεταξύ αποδειχτεί καμμένο χαρτί για την Κωνσταντινούπολη, μιας και δεν έδειχναν καμιά διάθεση επιστροφής στο ρωμαϊκό μαντρί) και αποκατέστησε τον χαλκηδονικό διφυσιτισμό.

Ωστόσο, μέχρι ν΄αποδειχτούν οριστικά καμμένο χαρτί οι μονοφυσίτες, η Κωνσταντινούπολη τηρούσε μονοθελητιστική στάση, μήπως και κατάφερνε να τους ξαναμαντρώσει (ο μονοθελητισμός ήταν ένα απαραίτητο προαπαιτούμενο σε οποιαδήποτε απόπειρα ανάκτησης των μονοφυσιτικών εδαφών από τους νεήλυδες μέχρι τότε  Άραβες).

Ο εγγονός του Ηρακλείου Κώνστας Β΄ ο «Πωγωνάτος» (βασ. 641-668), για να λήξει την φασαρία που είχε προκύψει από τον μονοθελητισμό, το 648 εξέδωσε τον «Τύπο», ένα αυτοκρατορικό διάταγμα που απαγόρευε ως παράνομες τις δημόσιες αντιπαραθέσεις για το ζήτημα και επέβαλε ως ποινή παραβίασης της διαταγής τις τιμωρίες που ο Ιουστινιάνειος Κώδικας προέβλεπε για τους αιρετικούς. Η απαγορευτική επέμβαση του αυτοκράτορα δικαιολογήθηκε ως «οἰκονομία, ἵνα μὴ βλαβῶσιν οἱ λαοὶ ταῖς τοιαύταις λεπτομερέσι φωναῖς». Με άλλα λόγια, ο Κώνστας, ως επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή, είπε στους παπάδες «σας κλείνω το στόμα για να μην μου κλείσετε εσείς το μαγαζί με τις παπαριές σας».

oikonomia

Σε αυτό το κλίμα εμφανίζεται ο Μάξιμος ο Ομολογητής, που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την μονή της Χρυσόπολης (απέναντι από την Κων/πολη) και να καταφύγει στην Καρχηδόνα το 624, όταν οι Σασσανίδες Πέρσες κατέκτησαν την Μικρά Ασία και τα στρατεύματά τους έφτασαν ως τον Βόσπορο. Μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια διαμονής στην Καρχηδόνα (Εξαρχία Αφρικής τότε), βρίσκουμε τον Μάξιμο να είναι εδώ και καιρό ένθερμος υποστηρικτής της Χαλκηδονικής Ορθοδοξίας και να καταδικάζει δημόσια τον μονοθελητισμό της Κωνσταντινούπολης, παραβιάζοντας την εντολή του «Τύπου» του Κώνσταντος Β΄. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο Έξαρχος Αφρικής Γρηγόριος αποστάτησε το 646 κατά της «αιρετικής» Κωνσταντινούπολης, επικαλούμενος θρησκευτικούς λόγους, και αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας. Δεν πρόλαβε να χαρεί, γιατί το 647 σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον των Αράβων. Μετά τον θάνατό του, η Εξαρχία της Αφρικής επέστρεψε σε μια ημιαυτόνομη θέση (αναγνωρίζοντας άλλοτε τον θεωρητικό έλεγχο της Κων/πόλεως και άλλοτε των Αράβων), μέχρι την μάχη της Καρχηδόνας το 698, όταν οριστικοποιήθηκε η αραβική κατάκτηση.

Αλλά ας αφήσουμε την αραβική κατάκτηση της Εξαρχίας Αφρικής κι ας επιστρέψουμε στον Μάξιμο.

Το 649 ο Μάξιμος κατέφυγε στην Ρώμη, όπου μαζί με τον Πάπα Μαρτίνο Α΄ διοργάνωσαν την Πρώτη Λατερανή Σύνοδο, στην οποία συμμετείχαν 105 δυτικοί επίσκοποι, όπου καταδικάστηκε επίσημα ο μονοθελητισμός της Κωνσταντινούπολης. Ήταν η πρώτη φορά που Πάπας διοργάνωσε εκκλησιαστική σύνοδο, χωρίς να έχει πάρει την άδεια του Αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης.

Η αντίδραση του Κώνσταντος ήταν φυσικά αναμενόμενη. Διέταξε τον Έξαρχο Ραβέννας να συλλάβει τον Μάξιμο και τον Πάπα Μαρτίνο και να τους φέρει στην Κωνσταντινούπολη για δίκη. Ο τότε έξαρχος αρνήθηκε και ο Κώνστας τον αντικατέστησε με έναν άλλο που υλοποίησε την σύλληψη το 653. Στις 17 Σεπτεμβρίου το 653, ο Μαρτίνος και ο Μάξιμος φτάνουν στην Κωνσταντινούπολη όπου φυλακίζονται. Τελικά ο Μαρτίνος εξορίστηκε στην Χερσώνα της Κριμαίας όπου και πέθανε, ενώ ο Μάξιμος εξορίστηκε προσωρινά στην Βιζύη και, αφού αποδείχτηκε αμετακίνητος στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, δικάστηκε το 655. Ο κατήγορος του για λογαριασμό της Ρωμαϊκής Αρχής ήταν ο σακελλάριος Βουκολέων. Ο Μάξιμος κατηγορήθηκε τόσο για την παραβίαση της εντολής του αυτοκρατορικού Τύπου (κατηγορία που ευσταθούσε) όσο και την υποκίνηση της αποστασίας του Εξάρχου Αφρικής Γρηγορίου (αυτή η κατηγορία δεν ευσταθούσε, γιατί ήταν ο Γρηγόριος που εκμεταλλεύτηκε το κλίμα θρησκευτικής αντιπαράθεσης με την Κων/πολη, για να προχωρήσει στην πολιτική του αποστασία).

Παραθέτω μια σελίδα από τον Walter Kaegi, διεθνώς αναγνωρισμένη αυθεντία στον 7° αιώνα και στις πρώιμες αραβορωμαϊκές σχέσεις) που θεωρεί υπερβολική την δεύτερη κατηγορία. Υπογράμμισα με μπλε τους όρους imperial government, dynasty και imperial officials, για να υπενθυμίσω ότι ο κατήγορος του Μαξίμου και του Μαρτίνου είναι η επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή (αυτοκράτωρ Ρωμαίων και υψηλόβαθμοι ρωμαίοι αξιωματούχοι) της Κωνσταντινούπολης. Συγκρατήστε αυτήν την πληροφορία γιατί έχει σημασία παρακάτω.

Boukoleon

Για να μην πολυλογώ, τελικά ο Μάξιμος δικάστηκε ακόμη μία φορά το 662, βασανίστηκε και τελικά εξορίστηκε στην Λαζική όπου και πέθανε.

Πάμε τώρα στους «Γραικούς» του Μαξίμου. Το κείμενο έχει τον τίτλο:

Ἐξήγηγις τῆς κινήσεως γενομένης μεταξὺ τοῦ κυρίου ἀββᾶ Μαξίμου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, καὶ τῶν ἀρχόντων ἐπὶ σεκρέτου (συνοπτικά «Εξήγησις Κινήσεως»).

Η  υπερβολική κατηγορία της Ρωμαϊκής Αρχής για υποκίνηση της αποστασίας και παράδοση των εδαφών στους Άραβες:

Καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐξ ὧν ἐποίησας, πᾶσιν ἐγένου φανερός, ὅτι μισεῖς τὸν βασιλέα, καὶ τὴν πολιτείαν αὐτοῦ· σὺ γὰρ μόνος Αἴγυπτον καὶ Ἀλεξάνδρειαν καὶ Πεντάπολιν καὶ Τρίπολιν καὶ Ἀφρικὴν Σαρακηνοῖς παρέδωκας. Καὶ τὶς τούτων ἀπόδειξις; ἔφη. Καὶ παραφέρουσιν Ἰωάννην τὸν γενόμενον σακελλάριον Πέτρου τοῦ γενομένου στρατηγοῦ Νουμηδίας τῆς Ἀφρικῆς λέγοντα, Ὅτι πρὸ εἰκοσιδύο ἐτῶν ὁ πάππος τοῦ δεσπότου ἐκέλευσε τῷ μακαρίῳ Πέτρῳ, λαβεῖν στρατόν, καὶ ἀπελθεῖν εἰς Αἴγυπτον κατὰ τῶν Σαρακηνῶν, καὶ ἔγραψέ σοι ὡς πρὸς δοῦλον τοῦ Θεοῦ λαλῶν, πληροφορίαν ἔχων εἰς σὲ ὡς ἅγιον ἄνθρωπον, εἰ συμβουλεύεις αὐτῷ ἀπελθεῖν. Καὶ ἀντέγραψας αὐτῷ λέγων, μηδὲν τοιοῦτο ποιῆσαι, ἐπειδὴ οὐκ εὐδοκεῖ ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου, καὶ τοῦ γένους αὐτοῦ, συμπραχθῆναι τὴν πολιτείαν τῶν Ῥωμαίων.

Η Ρωμαϊκή Αρχή τον κατηγορεί για ευθύνη στην αποστασία της Εξαρχίας της Αφρικής και στην απώλεια των αφρικανικών εδαφών στους Άραβες, επειδή ο Μάξιμος υποτίθεται ότι διέδιδε πως «οὐκ εὐδοκεῖ ὁ Θεὸς ἐπὶ τῆς βασιλείας Ἡρακλείου, καὶ τοῦ γένους αὐτοῦ, συμπραχθῆναι τὴν πολιτείαν τῶν Ῥωμαίων» (ο Θεός δεν ευνοεί την βασιλεία της Δυναστείας του Ηρακλείου και την σύμπραξη των πιστών με την Πολιτεία των Ρωμαίων).

Παρακάτω, ο σακελλάριος Βουκολέων ρωτά τον Μάξιμο «γιατί αγαπάς τους «Ρωμαίους» (= δυτικούς) και μισείς τους «Γραικούς (= Ρωμαϊκή Αρχή Κωνσταντινουπόλεως);» και ο Μάξιμος απαντά πως δεν μισεί κανέναν και αγαπά τους «Ρωμαίους» ως ομόπιστους και τους «Γραικούς» ως ομόγλωσσους.

Καὶ σιωπησάντων αὐτῶν, λέγει αὐτῷ ὁ σακελλάριος· Διατὶ ἀγαπᾷς τοὺς Ῥωμαίους, καὶ τοὺς Γραικοὺς μισεῖς. Ἀποκριθεὶς ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος, εἶπε· Παραγγελίαν ἔχομεν, τοῦ μὴ μισῆσαὶ τινα. Ἀγαπῶ τοὺς Ῥωμαίους, ὡς ὁμόπιστους· τοὺς δὲ Γραικούς, ὡς ὁμογλώσσους.

Αυτοί είναι οι «Γραικοί» του Μαξιμού, λοιπόν, η επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως.

Μόλις το διάβασα αυτό το χωρίο, βρε παιδιά, κάτι άρχισε να μου «βρομάει». 🙂

Kάποιο λάκκο πρέπει νά΄χει η φάβα, σκέφτηκα. 🙂

Ο σακελλάριος, επίσημος κατήγορος της Ρωμαϊκής Αρχής, να χαρακτηρίζει την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως ως «Γραικούς» και την αιρετική (από την τότε οπτική γωνία της επίσημης ρωμαϊκής κυβέρνησης του Κώνσταντος) παποσύνη ως «Ρωμαίους»; Κάτι βρομάει εδώ!

Θυμίζω πως είμαστε στα μέσα του 7ου αιώνα. Τα νομίσματα του Κώνσταντος B’ φέρουν ακόμα την λατινική επιγραφή DEUS ADIUTA ROMANIS = «Ο ΘΕΟΣ ΒΟΗΘΑΕΙ ΤΟΥΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ» που πρωτοεμφανίζεται στα νομίσματα του παππού του Ηρακλείου.

Constans-coins

Η αριστοκρατία της Κωνσταντινούπολης γράφει Ελληνικά με Λατινικό αλφάβητο, για να τονίσει την Ρωμαϊκή της καταγωγή και η Λατινική μιλιέται ακόμα -έστω και περιορισμένα- στην Νέα Ρώμη.

latin

Υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αρχής κατά τον 7ο αιώνα, σε ρόλο επίσημου κατηγόρου της Ρωμαϊκής Αρχής, να χαρακτηρίσει ως «Γραικούς» την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή, λες και ήταν κάνας γασμούλος εγκατεστημένος σε πρώην Σκλαβηνία και, ταυτόχρονα, να χαρακτηρίσει ως «Ρωμαίους» τους δυτικούς που κατηγορεί ως αιρετικούς και προδότες; Κάτι βρομάει εδώ!

Αρχίζω, λοιπόν, να ψάχνω την ιστορία του κειμένου που περιγράφει την δίκη.

Και τι βρίσκω;

Το παλαιότερο κείμενο της δίκης είναι γραμμένο στα Λατινικά (Relatio Motionis ~ Εξήγησις της Κινήσεως, μέρος της συλλογής Collectanea) από τον Αναστάσιο τον Βιβλιοθηκάριο της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα! Ο Αναστάσιος, λοιπόν, βιβλιοθηκάριος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και διπλωμάτης του Φράγκου «ρήγα» Λουδοβίκου Β΄ του Γερμανού, σε μια εποχή που είναι μπλεγμένος στις διαμάχες Ανατολής-Δύσης για το Παπικό Πρωτείο και για το ποιος είναι ο «κανονικός» Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων (ο Βασίλειος Α΄ ή ο Λουδοβίκος Β΄ ο Γερμανός) και μεταφραστής ελληνικών κειμένων στην Λατινική (μετέφρασε συν τοις άλλοις το Χρονικό του Θεοφάνους στα Λατινικά), παρουσίασε το Relatio Motionis ισχυριζόμενος ότι είναι η «γνήσια» μετάφραση ενός παλαιότερου ελληνικού εγγράφου, διακόσια χρόνια μετά την δίκη του Μαξίμου του Ομολογητή.

Σε αυτήν τη σελίδα μπορείτε να διαβάσετε τόσο την Λατινική όσο και την Ελληνική εκδοχή του κειμένου “Relatio Motionis“/«Εξήγησις της Κινήσεως».

Το χωρίο με τους «Γραικούς/Graecos» είναι το [0619B] του ελληνικού κειμένου και το [0620Β] του λατινικού κειμένου.

Relatio-Motionis

[λατ. 0620B] […] dicit ei sacellarius: Quare diligis Romanos, et Graecos odio habes? Respondens autem Dei Servus ait: Praeceptum habemus ne quemquam odio habeamus. Diligo Romanos ut unam mecum habentes fidem: Graecos autem, ut eadem qua ego lingua loquentes.

[ελλην.] λέγει αὐτῷ ὁ σακελλάριος· Διατὶ ἀγαπᾷς τοὺς Ῥωμαίους, καὶ τοὺς Γραικοὺς μισεῖς. Ἀποκριθεὶς ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος, εἶπε· Παραγγελίαν ἔχομεν, τοῦ μὴ μισῆσαὶ τινα. Ἀγαπῶ τοὺς Ῥωμαίους, ὡς ὁμόπιστους· τοὺς δὲ Γραικούς, ὡς ὁμογλώσσους.

Για την Ιστορία των κειμένων αυτών παρουσιάζω μια σελίδα από το βιβλίο των Pauline Allen & Bronwen Neil Maximus the Confessor and his Companions: Documents from Exile(OUP, 2003).

Maximus1

Μεταφράζω τα υπογραμμισμένα στο κάτω μέρος της σελίδας:

Τα έγγραφα αυτά μεταφράστηκαν στα Λατινικά κατά τον ύστερο 9ο αιώνα από τον Αναστάσιο τον Βιβλιοθηκάριο, παπικό βιβλιοθηκάριο και διπλωμάτη του Φράγκου αυτοκράτορα Λουδοβίκου Β΄. Το ενδιαφέρον του Αναστασίου στο μονοθελητικό ζήτημα ήταν περισσότερο πολιτικό παρά θεολογικό, και η επιλογή των έργων που μετέφρασε αντανακλά την συνεργασία του με τον Πάπα Νικόλαο Α΄ στην προώθηση του Παπικού Πρωτείου. […] Η μετάφραση του Αναστασίου είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή είναι προγενέστερη όλων των ελληνικών χειρογράφων και, κατά συνέπεια, μας παρέχει την πρωιμότερη και πληρέστερη μαρτυρία στην παράδοση [της δίκης του Μαξίμου].

Όποιος θέλει να πιστέψει τον Αναστάσιο ότι έκανε ακριβή μετάφραση κάποιου προγενέστερου ελληνικού κειμένου που ανακάλυψε (το οποίο δυστυχώς δεν μπορούμε να ελέγξουμε), καλό είναι να αναλογιστεί πως ο Πάπας σε συνεργασία με τους Φράγκους θεολόγους, λίγο μετά το 750, «ανακάλυψαν» και την πλαστογραφημένη Δωρεά του Κωνσταντίνου, στην οποία ο Μεγάλος Κωνσταντίνος αναγνώριζε το εκκλησιαστικό πρωτείο του Πάπα (αυτό δεν είναι τόσο παράλογο και εξωφρενικό) και τον όριζε «επίτροπο» του Imperium Romanum που μπορούσε να στέψει ως Imperator Romanorum, όποιον επιθυμούσε (αυτό όμως είναι υπερβολικά παράλογο και εξωφρενικό). Ο Ιταλός ουμανιστής Λαυρέντιος/Λορέντζο Βάλλα το 1440 απέδειξε την πλαστογράφηση της Δωρεάς/Donatio, στηριζόμενος σε γλωσσικά επιχειρήματα (έδειξε ότι η Λατινική της δωρεάς δεν ήταν η Λατινική του 4ου μ.Χ. αιώνα) αλλά, ήδη από το 1000, υπήρχαν πολλοί και στην Δύση που υποπτεύονταν την πλαστότητα του εγγράφου.

Θα κλείσω όμως την ανάρτηση με μία ερώτηση προς όλους αυτούς που δήθεν «ενδιαφέρονται» για την ταυτότητα των «Βυζαντινών»:

Είναι δυνατόν κατά τον 7ο αιώνα, όταν κυκλοφορούν ακόμα νομίσματα με την λατινική επιγραφή DEUS ADIUTA ROMANIS, ένας σακελλάριος, δηλαδή ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αρχής που έχει επιλεχθεί σε ρόλο επίσημου κατηγόρου της Ρωμαϊκής Αρχής και του Αυτοκράτορα των Ρωμαίων, να χαρακτηρίζει την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή της Κωνσταντινουπόλεως ως «Γραικούς» και, ταυτόχρονα, ν΄αναγνωρίζει ως «Ρωμαίους» αυτούς που κατηγορεί ως αιρετικούς προδότες της Πολιτείας των Ρωμαίων;

Advertisements

39 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μυθοθρυψία

39 responses to “Οι «Γραικοί» του Μάξιμου του Ομολογητή: Deus adiuta Romanis

  1. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Ωραία ανάρτηση και πολύ κατατοπιστική ! Μπράβο !!!

    Αυτοί που μετέφρασαν το λατινικό κείμενο του Αναστασίου στα ελληνικά δεν ήταν Ρωμαίοι/Βυζαντινοί ; Αν ναι γιατί χρησιμοποίησαν την “δυτική” ορολογία Ρωμαίος-Γραικός ;

    Όλα τα αντίγραφα/κώδικες του ελληνικού κειμένου (που είναι μετάφραση από το λατινικό του Αναστασίου) χρησιμοποιούν την ίδια ορολογία Ρωμαίος-Γραικός ; Αν ναι πολύ περίεργο ! Δηλαδή όλοι οι μεταφραστές μετέφρασαν πιστά το λατινικό ;

    • Εγώ υποψιάζομαι ότι και το ελληνικό κείμενο είναι δουλειά του Αναστασίου. Αλλά τονίζω το υποψιάζομαι.

    • Ξέρεις γιατί υποψιάζομαι τον Αναστάσιο (και τον κύκλο του);

      Μερικά από τα έγγραφα της Collectanea υπάρχουν μόνο στα Λατινικά (δλδ δεν έγινε καν ελληνική μετάφραση), ενὠ σε ένα έγγραφο που υποτίθεται ότι γράφτηκε το 668, στην ελληνική μετάφραση έχει προστεθεί ένας πρόλογος παρμένος από το Χρονικό του Θεοφάνη (που γνωρίζουμε ότι το μετάφρασε στα Λατινικά ο Αναστάσιος), άρα η προσθήκη έγινε σίγουρα μετά το 815, ενώ το αντίστοιχο λατινικό κείμενο έχει έναν τελείως διαφορετικό πρόλογο ο οποίος, κατά την άποψη του Devreesse, είναι εφεύρεση του Αναστασίου, αλλά οι Allen-Neil προτιμούν να μην ακολουθήσουν την άποψη του Devreesse.

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        ενὠ σε ένα έγγραφο που υποτίθεται ότι γράφτηκε το 668

        Πώς γράφτηκε το 668, αφού το παλαιότερο είναι του Αναστασίου τον 9ο αι. ;

        Κάτι δεν έχω καταλάβει καλά. 😦 😦 😦

      • Βρε εσύ, ο Αναστάσιος παρουσιάστηκε στο δεύτερο μισό του 9ου αιώνα, ισχυριζόμενος πως είχε ένα ντοσιέ, τα collectanea, από επιστολές του Μαξίμου, του Πάπα Μαρτίνου που γράφτηκαν όσο ήταν φυλακή στην Κων/πολη, του μαθητή του Μαξίμου Αναστασίου του μοναχού κλπ, τα οποία ο Αναστάσιος τα παρουσίασε μεταφρασμένα στα λατινικά. Κάποια από τα κείμενα του ντοσιέ, αλλά όχι όλα, εμφανίζονται σε μεταγενέστερα χειρόγραφα μεταφρασμένα στα Ελληνικά.

        Ο Αναστάσιος τον 9ο αιώνα είναι το πρώτο πρόσωπο που ισχυρίζεται ότι υπήρχαν τέτοια έγγραφα που γράφτηκαν τον 7ο, τα οποία αυτός βρήκε. Μπορεί να λέει αλήθεια, μπορεί όχι. Μπορεί να είναι αληθινά έγγραφα και απλώς να έχει προσθέσει καμιά κουβέντα παραπάνω μπορεί όχι.

        Εμείς δεν έχουμε τις «ορίτζιναλ» επιστολές που ο Αναστάσιος ισχυρίζεται ότι βρήκε. Η παλαιότερη εκδοχή αυτών των κειμένων που έχουμε είναι η λατινική μετάφρασή αυτών των αναπάντητων επιστολών που έκανε ο Αναστάσιος.

        Κατάλαβες;

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Ωραία. Τώρα το έπιασα ! 🙂

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Μια εικασία είναι το ελληνικό κείμενο να έγραφε για τους Γραικούς “Ρωμαίοι” και για τους Λατίνους “Ρωμάνοι” σαν αυτούς της Δαλματίας του Πόρφυ :

        Ὅτι Διοκλητιανὸς ὁ βασιλεὺς πάνυ τῆς χώρας Δελματίας ἠράσθη, διὸ καὶ ἀπὸ τῆς Ῥώμης λαὸν ἀγαγὼν μετὰ τὰς φαμιλίας αὐτῶν, ἐν τῇ αὐτῇ τῆς Δελματίας χώρᾳ τούτους κατεσκήνωσεν, οἳ καὶ Ῥωμᾶνοι προσηγορεύθησαν διὰ τὸ ἀπὸ Ῥώμης μετοικισθῆναι………μέχρι τοῦ νῦν Ῥωμᾶνοι καλοῦνται.

        http://remacle.org/bloodwolf/historiens/constantin/administration14.htm

        Μια άλλη είναι ότι δεν αποκλείεται να έγραφε και Γραικούς.

        Μην ξεχνάμε τους Γραικογότθους (δεν τους είπαν Ρωμαιογότθους) της Μ.Ασίας κατά το Ελληνογαλάτες, τους Γραικούς του Πόρφυ στην Πελ/σο και το Γραικία (=Δυτική Βυζαντινή Αυτοκρατορία ή ο ελλαδικός χώρος) του Στουδίτη.

      • Οι Γοτθογραίκοι είναι μιξοβάρβαροι foederati που έλαβαν το όνομά τους κατά τον 5ο αιώνα, σίγουρα από λατινόφωνους. Πρόκειται για Γότθους που εγκαταστάθηκαν σε ελληνόφωνες περιοχές της Μικράς Ασίας και, κατά πάσα πιθανότητα, χρησιμοποιούσαν την Ελληνική για lingua franca, αντίθετα με τους λατινίζοντες Γότθους της βαλκανικής ενδοχώρας και της δυτικής Ευρώπης.

        Με τους «Γραικούς» του Πορφ στην Αχαΐα υπάρχουν δύο προβλήματα: είναι Καλαβρέζοι έποικοι σε μια περιοχή που για 150 χρόνια ήταν Σκλαβηνία «αποτετμημένη/αποτεμομένη από την Ρωμαϊκή Αρχή».

        Οι «Γραικοί» του Πορφυρογέννητου στην Πελοπόννησο είναι έποικοι από την Καλαβρία της Ιταλίας στην Αχαΐα, δλδ σε μια περιοχή όπου ο Πατριάρχης Νικόλαος Γραμματικός την περιγράφει στον Αλέξιο Κομνηνό με τα λόγια «για 218 χρόνια που η περιοχή ήταν αποτετμημένη από την Ρωμαϊκή Αρχή, Ρωμαίος δεν τολμούσε να πατήσει το πόδι του». Δεν λέω ότι η φράση του πατριάρχη πρέπει να ληφθεί τοις μετρητοίς (σαφώς πρόκειται για υπερβολή μιας και η ανατολική ακτή της Πελοποννήσου είχε παραμείνει Ρωμαϊκή στο πρώιμο/μικρό θέμα Ελλάδος), απλώς τονίζω τα λόγια που χρησιμοποιεί ο Πατριάρχης για να περιγράψει στον Αυτοκράτορα το γεγονός ότι η περιοχή είχε τεθεί εκτός Ρωμανίας για 150 περίπου χρόνια, εξαιτίας των Σλάβων («Αβάρων» στο χωρίο του πατριάρχη Νικολάου του Γραμματικού):

        [τῶν Ἀβάρων] … ἐπί διακοσίοις δέκα ὀκτώ χρόνοις ὅλοις κατασχόντων τὴν Πελοπόννησον, καὶ τῆς Ρωμαϊκῆς ἀρχῆς ἀποτεμομένην, ὠς μηδέ πὸδα βαλεῖν ὅλως δύνασθαι ἐν αὐτῇ Ρωμαῖον ἄνδρα.

        Μία ενδιαφέρουσα ερώτηση σε αυτό το σημείο είναι πως χαρακτήριζε η Ρωμαϊκή Αρχή (κυβέρνηση) τους ελληνόφωνους του ελλαδικού χώρου, όσο αυτοί ήταν «αποτετμημένοι» από την Ρωμαϊκή Αρχή. Σίγουρα δεν μπορεί να τους ποει «Ρωμαίους», γιατί δεν ανήκουν στην Πολιτεία των Ρωμαίων/Res Publica Romana. Μήπως το «Γραικοί» του Πορφ. είναι κατάλοιπο μιας εποχής που δεν μπορούν να χαρακτηριστούν Ρωμαίοι, επειδή δεν είναι μέλη της Res Publica/Πολιτείας των Ρωμαίων (θυμίζω τους Χωματηνούς στην Κομνηνή που αντιπαραβάλλονται στους -εντός συνόρων- Ρωμαίους, επειδή οι Τούρκοι είχαν θέσει το Χώμα εκτός των ορίων της Ρωμαϊκής Αρχής).

        Οι Καλαβρέζοι ήταν δίγλωσσοι σε ελληνική και πρωτορωμανική και, όπως λέει ο McCormick, ήταν εξοικειωμένοι με το εθνωνύμιο «Graecus/Γραικός» πολύ νωρίτερα από τους ανατολικούς ελληνόφωνους (μάλιστα, πολύ πριν γίνει η translatio Urbis, μιας και ήδη οι αρχαίοι Ρωμαίοι ονόμαζαν την νότια Ιταλία Magna Graecia = Μεγάλη Ελλάς και τους κατοίκους της Graeci). Μάλιστα, οι βορειότεροι ρωμανόφωνοι κατά τον 9ο αιώνα τους «κατηγορούσαν» ότι δεν μιλούσαν σωστά τη λατινική/ρωμανική, λ.χ. μια πηγή του 9ου αιώνα λέει πως έλεγαν «η dominatio [μας] απεφάσισε» (= η κυριαρχία/βασιλεία/Αρχή [μας] αποφάσισε) αντί για «ο dominus [μας] απεφάσισε» (= ο κύριος/βασιλεύς/αυτοκράτωρ [μας] απεφάσισε). Ο McCormick πιστεύει ότι ο θηλυκός όρος dominatio είναι μια απόπειρα απόδοσης στην λατινική/ρωμανική της ελληνικής φράσης «ἡ βασιλεία ἡμῶν [απεφάσισε]», που χρησιμοποιούν οι αυτοκράτορες στα επίσημά τους έγρραφα.

        Η εξήγηση των «Γραικών» της Αχαΐας (που σύμφωνα με τον πατρινό Αρέθα ήταν άποικοι από την Καλαβρία), ως Γραικοκαλαβρέζων από τον Romily JH Jenkins, τον άνθρωπο που μετέφρασε το De Administrando Imperio του Πορφυρογέννητου και έγραψε το σχολιασμό, μαζί με τον Moravcsik:

        Η εξοικείωση των δίγλωσσων Καλαβρέζων με το εθνωνύμιο «Γραικός» πολλυ νωρίτερα ως προς τους «μητροπολιτικούς» ελληνόφωνους της ανατολής και τα «κακά τους Λατινικά» κατά τον McCormick:

        Ο Στουδίτης ονομάζει Γραικία την περιαιγαιακή περιοχή που ήταν ο ιστορικός μητροπολιτικός χώρος της «ελληνικής εθνοπολιτισμικής ομάδας» (για να χρησιμοποιήσω τήν ορολογία του Στουραΐτη). Βέβαια αυτό πυο δεν ξέρουμε είναι τί εννοεί ο Στουδίτης όταν λέει ότι ο άνδρας της καλόγριας Ειρήνης είχε διοριστεί στρατηγός «σε Γραικία και Αρμενία»; Προφανώς και οι δύο περιοχές ανήκουν στην Ρωμανία, αλλιώς δεν θα μπορούσε να είχε γίνει διορισμός κυβερνητικού αξιωματούχου και στις δύο. Άρα «Γραικία» δεν είναι η Ρωμανία in toto, αλλά κάποιο μέρος της Ρωμανίας.

        Εγώ πιστεύω πως «Αρμενία» είναι οι ακριτικές περιοχές της ανατολικής μικρασίας (το άντρο των εικονομάχων) και «Γραικία» είναι ο εικονόφιλος περιαιγαιακός χώρος (αλλά είναι απλά η γνώμη προς την οποία ρέπω).

        Αυτό που έχει σημασία όμως, πέρα από όποια ερμηνεία κι αν επιλέξει κάποιος για τους «Γραικούς» που ανέφερες, είναι πως σε κανένα από αυτά τα παραδείγματα που ανέφερες, δεν χρησιμοποιείται ο χαρακτηρισμός «Γραικοί» για την επίσημη Ρωμαϊκή Αρχή (επίσημη κυβέρνηση) της Κωνσταντινουπόλεως.

        Στο έγγραφο «Relatio Motionis/Εξήγησις Κινήσεως» της δίκης του Μαξίμου, που πρωτοεμφανίζεται στην Collectanea εν΄ςο βιβλιοθηκάριου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, ένας ανώτατος αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αρχής, ο σακελλάριος Βουκολέων, ως επίσημος κατήγορος για λογιαριασμό της Ρωμαϊκής Αρχής, ρωτάει τον Μάξιμο γιατί μισεί τους «Γραικούς» = (Ρωμαϊκή αρχή) και αγαπά τους «Ρωμαίους» (τον πάπα, τους άλλους δυτικούς ιερείς και τον ανυπάκουο έξαρχο Ραβέννας/Ιταλίας που αρνήθηκε να υπακούσει τις διαταγές του Αυτοκράτορα των Ρωμαίων για σύλληψη αυτών των ανδρών και αντικαταστάθηκε από κάποιον άλλο υπάκουο που εκτέλεσε την διαταγή).

        Ο Βουκολέων δεν είναι ούτε «Γοτθογραίκος» φοιδεράτος, ούτε Καλαβρέζος έποικος σε «αποτετμημένη» Σκλαβηνία, ούτε ιδιώτης σαν τον Στουδίτη που ανταλλάσει προσωπική επιστολή με την καλόγρια Ειρήνη. Είναι εκπρόσωπος της επίσημης Ρωμαϊκής αρχής και κατηγορεί κάποιους για προδοσία και ανυπακοή στην Ρωμαϊκή Αρχή. Πόσο πιθανόν είναι να χαρακτηρίσει την Ρωμαϊκή Αρχή ως «Γραικούς» και αυτούς που δικάζει για προδοσία/ανυπακοή ως «Ρωμαίους»;

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        -Γοτθογραίκοι
        Χμμμμμ…
        Νομίζω στην Μ.Ασία ήδη είχαν εγκατασταθεί Οστρογότθοι από τον 4ο αι. και είχαν κάποια ανάμιξη στα γεγονότα που οδήγησαν στην αντιγοτθική κίνηση/Γαϊνάς. Οι πηγές όμως νομίζω δεν τους λένε Γοτθογραίκους παρά μόνο πολύ αργότερα (Θεοφάνης ; ). Δεν αντιλέγω ότι θα τους είπαν έτσι οι λατινόφωνοι, όμως το όνομα φαίνεται πως υιοθετήθηκε άνετα από τους εληνόφωνους. Συνεπώς αυτό το “Γραικοί” ίσως να μην τους ξένιζε τόσο πολύ όπως αργότερα που αναπτύχθηκε σε μεγάλο βαθμό η διαμάχη Δυτικών και Βυζαντινών για το όνομα “Ρωμαίοι”

        -Καλαβρέζοι έποικοι
        Αν θυμάμαι καλά ο Αρέθας λέει πως είναι οι ίδιοι Ελλαδίτες Πατρινοί – οι απόγονοί τους δηλαδή- που είχαν φύγει για Ιταλία (Ρήγιο ; ) και ξαναγύρισαν. Αλλά εκτός αυτού έχουμε και το ¨γραικώσας” του Σοφού για την περιοχή νομίζω, το οποίο δεν δείχνει κάποια συγκεκριμένη τοπική καταγωγή (Κάτω Ιταλία), αλλά γενικά γλωσσική (ελληνοφωνία).

        -Στουδίτης
        Εγώ έχω καταλήξει μάλλον ότι είναι συγκεκριμένες περιφέρειες. Γραικία=θέμα Ελλαδικών και Αρμενία=Θέμα Αρμενιακών. Νομίζω δηλαδή …

        – Βουκολέων
        Εκείνη την εποχή και η Δύση ανήκε στο Βυζάντιο. Όλοι δηλαδή ήταν Ρωμαίοι. Έπρεπε λοιπόν κάπως να τους ξεχωρίσει και χρησιμοποίησε καθαρά γεωγραφικούς όρους. Λέω εγώ τώρα… 🙂

      • Αν θυμάμαι καλά ο Αρέθας λέει πως είναι οι ίδιοι Ελλαδίτες Πατρινοί

        1) Παραμύθι του Αρέθα για να βγάλει τους Πατρινούς» «καθαρούς/γηγενείς» ως προς τους «σύμμικτους» Λάκωνες (Αρμένιους, Θρακησιούς, Καφήρους = Μαρδαΐτες). Ο Αρέθας χρησιμοποιήσε την αρχαία παράδοση που θέλει τις αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας «Αχαϊκές». Είναι μια προσπάθεια του Αρέθα ως Πατρινού να παρουσιάσει τους ελληνόφωνους της Αχαϊας «γηγενείς».

        Ο Καλδέλλης και ο Αναγνωστάκης έχουν γράψει ένα πολύ ωραίο κείμενο για τις αρχαίες πηγές που χρησιμοποιήσε ο Αρέθας, για να φτιάξει την ιστορία που μας παρέδωσε. Πάτα download εδώ για να το διαβάσεις.

        Και ο Treadgold, που κινείται σε άλλη γραμμή, θεωρεί ότι η ιστορία είναι «υπεραπλουστευμένη» εκδοχή που μπορεί όμως να περιέχει έναν κόκκο αλήθειας (δλδ κάποιο κάτοικοι της Αχαΐας μπορεί να έφυγαν στην Κααλβρία όταν ήρθαν οι Σλάβοι) αλλά τονίζει πως, βολικά για το πρόγραμμα εποικισμού του Νικηφόρου, αυτή η εκδοχή κάνει την Αχαΐα αρεστή στους Καλαβρέζους εποίκους που μετέφερε με το ζόρι, παρουσιάζοντάς την ως την «παλαιά τους μητρόπολη» (διάβασε εκεί που έχω προσθέσει θαυμαστικό).

        2) Στουδίτης: και εγώ προς αυτήν την εκδοχή ρέπω σε αυτό το συγκεκριμένο χωρίο (ότι ο άνδρας της καλόγριας Ειρήνης είχε υπάρξει στρατηγός Ελλάδος και Αρμενιακών).

        3) Βουκολέων.

        Το πρόβλημα είναι πως οι «Γραικοί» εδώ είναι η επίσημη ρωμαϊκή κυβέρνηση, όχι οι ελληνόφωνοι κάτοικοι της Ανατολής. Πολλοί από τους «Ρωμαίους» πάπες που κατηγορούνται για «προδοσία» και «ανυπακοή» είχαν ελληνόφωνη καταγωγή από την Ανατολή, λ.χ. ο προκάτοχος του Πάπα Μαρτίνου ήταν ο Πάπας Θεόδωρος «ο Γραικός» (“Graecus”, ελληνόφωνος από την Ιερουσαλήμ), ο οποίος επίσης «μισούσε τους “Γραικούς” = ρωμαϊκή αρχή της Κων/πόλεως που είχε επιλέξει τον μονοθελητισμό) και είχε αναθεματίσει τον Πατριάρχη Κων/πολεως Παύλο για τον μονοθελητισμό του.

        Οι Μανιάτες στον Πορφυρογέννητο, όταν αντιπαραβάλλονται στους Σλάβους δεν είναι «Γραικοί», αλλά «εκ των παλαιότερων Ρωμαίων».

      • Λοιπόν, σου παραθέτω το βασικό σχήμα ερμηνείας του «Χρονικού [Ιδρύσεως] της Μονεμβασιάς» από τους Καλδέλλη-Αναγνωστάκη.

        1) Πιστεύουν ότι ο συγγραφέας είναι ο Πατρινός Αρέθας (η μόνη άλλη πηγή που επιβεβαιώνει τις πληροφορίες του «Χρονικού»).

        2) Πιστεύουν ότι το «Χρονικό» γράφτηκε σε μια περίοδο τοπικού ανταγωνισμού μεταξύ Πάτρας και Λακεδαίμονος/Σπάρτης, για το ποια είναι η σημαντικότερη πόλη μετά την Κόρινθο, στην Πελοπόννησο.

        3) Οι Πατρινοί παρουσιάζονται ως «γηγενείς» που «πήγαν στην Καλαβρία και γύρισαν πίσω στην Αχαΐα», ενώ το charter group που επανίδρυσε την Λακεδαίμονα//Σπάρτη παρουσιάζεται ως «σύμμικτο», αποτελούμενο από Αρμένιους, Θρακησίους και «Καφήρους»/Μαρδαΐτες

        4) Κατά συνέπεια, οι «εγγενείς» Πατρινοί, αλλά όχι οι «σύμμικτοι» Σπαρτιάτες, έχουν «κοινή καταγωγή» με τους Κορίνθιους (και με τους Τσάκωνες κα ιμε τους Μονεμβασιώτες), άρα είναι η δεύτερη πιο σημαντική πόλη της Πελοποννήσου.

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Ναι σε ευχαριστώ. Το είχα διαβάσει και παλαιότερα στον Αναγνωστάκη, αλλά το είχα ξεχάσει.

        http://www.academia.edu/5364271/Ilias_Anagnostakis_The_Rivalry_of_Lakedaimon_and_Monemvasia_and_Sunday_holiday_in_cities_in_Greek_M%CE%BF%CE%BD%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%AF%CE%B1_%CE%9B%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%B1%CE%AF%CE%BC%CF%89%CE%BD_%CE%B3%CE%B9%CE%B1_%CE%BC%CE%B9%CE%B1_%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1_%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CF%80%CE%B1%CE%BB%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1%CF%82_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%84%CE%B7%CE%BD_%CE%9A%CF%85%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE_%CE%B1%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82_%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CF%82_%CE%9F%CE%B9_%CE%B2%CF%85%CE%B6%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE%AD%CF%82_%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CF%82_8%CE%BF%CF%82-15%CE%BF%CF%82_%CE%B1%CE%B9%CF%8E%CE%BD%CE%B1%CF%82_._%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BC%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1_%CE%A4%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1_%CE%9A%CE%B9%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%BF%CF%80%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%BF%CF%85_Rethymnon_2012_101-138

        σελ.108
        γραμμές 2-6

        Για τον ίδιο λόγο λέει πως και ο σλαβογενής Νικήτας Ρεντάκιος Μάγιστρος προσπαθούσε να δώσει ένδοξη καταγωγή στον εαυτό του.

        Δηλαδή Νικήτας και Αρέθας προσπάθησαν να κάνουν ότι ο Παπαρηγόπουλος 1000 χρόνια πριν ! 🙂 🙂 🙂

      • Επομένως, αν οι Καλδέλλης-Αναγνωστάκης έχουν δίκαιο για το ότι ο Αρέθας έγραψε το «Χρονικό», τότε η ιστορικότητα του «Χρονικού» μειώνεται. Ο Χαράνης λ.χ. υπερασπίστηκε την ιστορικότητα του «Χρονικού» λέγοντας πως αυτά που αναφέρονται στο Χρονικό επιβεβαιώνονται και από μια ανεξάρτητη πηγή, τον Αρέθα.

        Αν όμως, ο Αρέθας έχει γράψει το «Χρονικό», τότε αυτή η «ανεξάρτητη επιβεβαίωση» χάνεται, γιατί είναι ο ίδιος συγγραφέας που «αυτοεπιβεβαιώνεται».

        Επομένως, θέλει προσοχή ο χειρισμός του «Χρονικού» ως ιστορικό έγγραφο, τόσο στο σημείο περί «γηγενών Πατρινών» όσο και στο σημείο περί «σύμμικτων Λακεδαιμόνων».

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Υπήρχε και Ρήγιο στην Αχαϊα (που μάλλον δεν ταυτίζεται με το Ρίο.)

        ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
        TO ΑΧΑΪΚΟΝ ΡΗΓΙΟΝ (ΒΕΛΒΙΣΚΟΝ):
        ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΒΩΝΑ

        Ακριβώς στή λέξη Κράθις ό ανώνυμος σχολιαστής αναφέρει: “Περί Πατρών τής Πελοποννήσου πόλεως περί το Άχαίκον Ρήγιον, δ νϋν Βελβίσκον Σκλαβινοί καλοϋσιν.” Η αναφορά τοΰ Στράβωνα στον ποταμό Κραθι τής Ιταλίας, δίνει τήν αφορμή στο σχολιαστή του μεσαίωνα να κάνει λόγο για τό ‘Αχαϊκό Ρήγιο, πού, Οπως θα καταδειχθεί, βρίσκεται πράγματι στις Οχθες ποταμού, κοντά στην πόλη τών Πατρών.
        σελ.299
        (…)
        Βέβαια, ό μεσαιωνικός σχολιαστής κάνει τό λάθος να θεωρεί ότι ό ποταμός Κράθις βρίσκεται κοντά στην Πάτρα, ενώ είναι γνωστό, Οτι ό ομώνυμος μέ τον ποταμό τής ‘Ιταλίας αχαϊκός Κράθις βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα ανατολικά τών Πατρών, καί έχει τις εκβολές του σε θέση κοντά στην ‘Ακρατα (αρχαίες Αίγες).
        (…)
        Επίσης, ή αναφορά στό αχαϊκό Ρήγιο, γίνεται σε αντιδιαστολή μέ τό Ρήγιο τής Καλαβρίας, πόλη γνωστη και για τή συχνότατη επικοινωνία της με τήν Πάτρα .
        σημείωση 12: πιθανή μετακίνηση κατοίκων του Ρηγίου προς την Αχαϊα
        σελ.300
        Τό αχαϊκό Ρήγιο λοιπόν, πού δεν έχει καμία σχέση, όπως θα αναφερθεί, μέ τό κοντινό ακρωτήριο τοΰ Ρίου, ονομάζεται, κατά τήν εποχή τοΰ σχολιαστή (νυν), άπο τους Σκλαβηνούς ως Βελβίσκον, μαρτυρία, πού ϊσως υποδηλώνει Οτι άπο τους λοιπούς κατοίκους τής περιοχής ήταν καί παρέμενε γνωστό ως Ρήγιο. Θεωροΰμε δηλ. πιθανόν, ότι ό οικισμός πού ό σχολιαστής ονομάζει Ρήγιον, πιθανόν να έφερε στους χρόνους του τό Ονομα αυτό μαζί μέ τό Βελβίσκον. Δεν αποκλείεται τό Ονομα Ρήγιο να σχετίζεται μέ τή θρυλούμενη σχέση τών Πατρινών μέ τή Ν. ‘Ιταλία, ή κατά τον Diller να αποτελεί δημώδες καί παρετυμολογικό δημιούργημα άπό τό Ρίον-Ρήγιον. Σε οποιαδήποτε όμως περίπτωση, πέρα άπό τις υποθέσεις καί τους συνειρμούς τών λογίων, ο εξεταζόμενος οικισμός εϊναι διαφορετικός άπό τό Ρίο.
        Συμπερασματικά :
        1. Ό συντάκτης τών τεσσάρων σχολίων (στον Στράβωνα) γράφει σέ εποχή μετά τή σλαβική επιδρομή, Οταν ή κατάσταση φαίνεται να έχει πλέον ηρεμήσει καί ή βυζαντινή διοίκηση έχει άπό καιρού παγιωθεί στήν περιοχή.
        2. Ό συντάκτης τών σχολίων, παρά τά ελάχιστα γεωγραφικά λάθη, πού διαπράττει συνειρμικά (σχετικά με τόν αχαϊκό Κράθι), γνωρίζει καλά τήν Πάτρα καί τήν περιοχή της, άλλα καί τήν απέναντι προς τήν αχαϊκή πόλη ακτή. Γνωρίζει τους οικισμούς μέ τά παλαιότερα, άλλα καί μέ τά σύγχρονα ονόματα τους (Άχαικόν Ρήγιον, ο νϋν Βελβίσκον…, πολίχνιόν εστίν Άντίπατραι καλούμενον…), τά Ορη, τις λίμνες καί τους οικισμούς μέ τις αρχαίες, άλλα καί μεσαιωνικές ονομασίες τους, πού συμβαίνει πολλές φορές να εϊναι τελείως άγνωστες άπό άλλες πηγές ‘
        3. Οί αναφερόμενες θέσεις (‘Αχαϊκον Ρήγιον ή Βελβίσκον, Άντίπατραι) άποτελοΰν μικρές ή μεγαλύτερες οικιστικές θέσεις κατά τήν παλαιοχριστιανική καί μεσοβυζαντινή περίοδο. Ή ‘Λντίπατρα, πού χαρακτηρίζεται ώς πολίχνιο κατά τήν εποχή σύνταξης τών σχολίων, κατοικείται, τόσο στήν παλαιοχριστιανική Οσο καί στή μεσοβυζαντινή περίοδο. Tè Αχαϊκό Ρήγιο, εξάλλου, αποτελεί οικιστική θέση, πιθανόν άγροτικοΰ χαρακτήρα, στα ρωμαϊκά άλλα καί στα παλαιοχριστιανικά χρόνια (τουλάχιστον ώς καί τόν 6ο μ.Χ. αι.), Οπως προέκυψε άπό τά ευρήματα πού αναφέρθηκαν.

        σελ. 317-318

        http://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/bz/article/viewFile/3552/3412.pdf

        Λες αντί να πήγαν στο Ρήγιο της Ιταλίας να συνωστίστηκαν στο Ρήγιο της Πάτρας ;
        Ενδιαφέρον θα ήταν αν εμφανιστεί ο archikleftaros που ξέρει την περιοχή να μας πει την γνώμη του !

  2. Pertinax

    Αυτή και αν είναι ανάρτηση δυναμίτης!

    Το ερώτημα που απομένει είναι πότε ακριβώς έγινε η ελληνική μετάφραση από τα λατινικά (αν δεν είναι έργο του ίδιου του Αναστασίου). Αν π.χ. είναι μεταγενέστερη του 13ου αι., τότε εξηγείται ευκολότερα η υιοθέτηση της λατινικής ορολογίας για τα εθνωνύμια, καθώς σε αρκετά βυζαντινά έργα της εποχής παρατηρείται το ίδιο φαινόμενο.

    Επι τη ευκαιρία, θα αναφέρω μία ακόμα πασίγνωστη μαρτυρία ελληνικού αυτοπροσδιορισμού των Βυζαντινών που οφείλεται σε αντιγραφή λατινικού κειμένου.

    Όταν γίνεται λόγος για την ελληνική συνείδηση του τελευταίου αυτοκράτορα των Ρωμαίων, του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, συνήθως παρατίθεται η εξής φράση που απηύθυνε στους στρατιώτες του, την παραμονή της τελικής επίθεσης του Μωάμεθ του Πορθητή:
    «καί τήν πόλιν ταύτην, ἥν ἀνήγειρεν ὁ τρισμακαριστός καί μέγας βασιλεύς Κωνσταντῖνος ἐκεῖνος […] και σκέπην τῇ ἡμετέρᾳ πατρίδι καί καταφύγιον τῶν Χριστιανῶν, ἐλπίδα καί χαράν πάντων τῶν Ἑλλήνων»

    Όμως:
    α) Ο τελευταίος λόγος του Παλαιολόγου βρίσκεται στο Χρονικό Μaius του Ψευδο-Σφραντζή (το οποίο συνέθεσε ο Μακάριος Μελισσηνός ή Μελισσουργός τον 16ο αι) και όχι στο γνήσιο Χρονικό Μinus του Σφραντζή.

    β) Πρόκειται για αντιγραφή από την έκθεση του ρωμαιοκαθολικού επισκόπου Λεονάρδου του Χίου προς τον Πάπα (η οποία συντάχθηκε το ίδιο έτος της Άλωσης):
    «Minatur nunc Constantini Magni urben, patriam vestram, profugum Christianorum auxilium, et omnium Graecorum tutamentum capere»

    γ) Η ίδια φράση καταγράφεται και στον Βαρβερινό Κώδικα αποδιδόμενη ως εξής:
    «τήν Πόλι, ὁπού τήν ἔκτισε ὁ μέγας Κωνσταντῖνος καί ἤτονε τέντα καί σκεπός τῆς πατρώας καί βοήθεια τῶν χριστιανῶν καί δύναμι τῶν Ρωμαίων»

    Επομένως, δεν γνωρίζουμε αν ο Κωνσταντίνος αναφέρθηκε σε Έλληνες ή σε Ρωμαίους.

    http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=261044

    • Το ερώτημα που απομένει είναι πότε ακριβώς έγινε η ελληνική μετάφραση από τα λατινικά
      —-

      Αυτή η ερώτηση είναι όλα τα λεφτά.

      Το μόνο που λένε οι Allen & Neil είναι πως τα διαθέσιμα ελληνικά χειρόγραφα είναι όλα μεταγενέστερα των λατινικών εκδοχών της collectanea. Γράφουν, όμως ότι τα λατινικά του Αναστασίου «μοιάζουν με λατινικά που μεταφράζουν Ελληνικά», επομένως ο Αναστάσιος μάλλον όντως μετέφρασε κάτι από τα Ελληνικά στα Λατινικά. Αυτό που δεν ξέρουμε είναι αν η μετάφρασή του είναι «πειραγμένη» σε μερικά σημεία.

  3. Ιωάννης

    Μετάλλιο του Ιωάννου Η’ που φιλοτεχνήθηκε, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Φλωρεντία, από τον Πιζανέλλο το 1438. Επιγραφή

    ΙΩΑΝΝΗC BACΙΛΕVC ΚΑΙ ΑVΤΟΚΡΑΤΩΡ ΡΩΜΑΙΩΝ Ο ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟC.

    15 χρόνια πριν την άλωση και το μετάλλιο αναφέρει Αυτοκράτωρ Ρωμαίων Ιωάννης Παλαιολόγος. Νομίζω αυτό εξηγεί πολλά.

  4. Ιωάννης

    ΙΩΑΝΝΗC BACΙΛΕVC ΚΑΙ ΑVΤΟΚΡΑΤΩΡ ΡΩΜΑΙΩΝ Ο ΠΑΛΑΙΟΛΟΓΟC. (1438)

    (11:15-11:57)

    “…the Byzantine Empire went down in flames to the Turks in 1453, still as the Roman Empire, that was its official name to the end”

    • Καλά η τελευταία φάση της Παλαιολόγειας αυτοκρατορίας που κατέκτησαν οι Τούρκοι είχε μεν τον επίσημο τίτλο «Αρχή/Βασιλεία των Ρωμαίων», αλλά ήδη από το 1350 ήταν η σκιά της παλιάς Ρωμανίας.

      Το τέλος της Ρωμανίας προέκυψε από τις λάθος επιλογές μετά το 1320 (2 εμφύλιοι για το ποιος θα βασίλευε, θρησκευτικές έριδες ησυχαστών-αντησυχαστών, ενωτικών-ανθενωτικών).

      • Ιωάννης

        Συμφωνώ. Τον τελευταίο αιώνα τα εδάφη (1350-1450) που είχαν μείνει ήταν η Θεσσαλονίκη, η Κωνσταντινούπολη και η Πελοπόννησος.

        Δύσκολο το σημείο τριβής μεταξύ ενωτικών και ανθενωτικών. Δύσκολα να βρισκόταν λύση. Ούτε μέχρι σήμερα υπάρχει λύση σε αυτό.

      • Κοίτα, αν είχαν καταφέρει να επιτύχει μια πολιτική σταθερότητα που θα επέτρεπε κρατική αυτονομία, τότε οι «ενωτικοί» δεν θα είχαν λόγο ύπαρξης (ο ενωτισμός προέκυψε από την αδυναμία αυτόνομης αντιμετώπισης των προβλημάτων).

        Μόλις πέθανε το 1337 ο αυτόνομος ηγεμόνας της Θεσσαλίας (έλεγχε Τρίκαλα-Καστοριά-Ελασσόνα) Στέφανος Γαβριηλόπουλος, για λίγο καιρό η Θεσσαλία επανήλθε στην Ρωμανία και ο Καντακουζηνός κατάφερε να πείσει (για λίγο) το Δεσποτάτο της Ηπείρου να επανέλθει στη Ρωμανία (στον περίφημο λόγο του στην Άρτα). Εκείνη την στιγμή, αν δεν ξεκινούσαν όλες οι διαμάχες ήταν η καλύτερη στιγμή για να διώξουν τους Φράγκους από τον νότιο Ελλαδικό χώρο. Ο Donald Nicol γράφει πως σχέδιο του Ιωάννη Καντακουζηνού εκείνη την στιγμή ήταν η εκδίωξη των Φράγκων από τα ελλαδικά μέρη, αλλά το σχέδιο δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ επειδή άρχισε ο δεύτερος εμφύλιος.

        Εκεί τελείωσαν όλα. Αν είχε αποφευχθεί ο εμφύλιος και οι ενέργειες εκείνη την συγκεκριμένη στιγμή διοχετεύονταν στην εκδίωξη των Φράγκων, θα προέκυπτε ένα κρατικό μόρφωμα που θα είχε τα εδάφη από την Πελοπόννησο μέχρι την Κωνσταντινούπολη και λίγες κτήσεις στην αιγαιακή ακτή της Μικράς Ασίας. Ένας ικανός ηγεμόνας με συσπειρωμένη την επαρχιακή αριστοκρατία μπορούσε να το κρατήσει και, ενδεχομένως, να κερδίσει πίσω τα παράλια της Μικράς Ασίας.

        Πολλά «αν» βέβαια.

        Αλλά αντ΄αυτού, εκείνη την κρίσιμη στιγμή έφαγαν το μούτρα τους μεταξύ τους με συνέπεια οι Σέρβοι να φτάσουν μέχρι την Άρτα και οι Τούρκοι να περάσουν απέναντι στην Αδριανούπολη.

  5. Ιωάννης

    Κάτι παρόμοι δεν επιθυμούσε και ο Βενιζέλος;

    • Άλλη εποχή, άλλη ταυτότητα πια. Αλλά ναι.

      • Ιωάννης

        Δε νομίζω ότι από τον 13ο και τον 14ο αιώνα έχουμε σήμερα δαιφορετική ταυτότητα. Οι ίδιοι είμαστε. Και μάλιστα είμαστε ασυνείδητα χωρισμένοι, ακόμη κι αν δεν το καταλαβαίνουμε σε δυτικοί(δηλαδή ενωτικοί) και αντιδυτικοί(ανθενωτικοί). Αυτή η αντιπαράθεση διαφαίνετια σε διάφορους τομείς, κοινωνικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς. Το όνομα Στέφανος Γαβριηλόπουλος πιθανώς θα το βρούμε και σήμερα αν ψάξουμε στους καταλόγους στη Ελλάδας.

      • Η ταυτότητα είναι διαφορετική Γιάννη και δεν έχει καμία σχέση αν θα βρεις το όνομα Στέφανος Γαβριηλόπουλος σήμερα. Η γλώσσα είναι η ίδια, οι ονομαστικές συνήθειες είναι λίγο πολύ οι ίδιες, αλλά αυτό δεν σημαίνει εθνοτική συνέχεια.

        Μέχρι και τον 19ο αιώνα, ο απλός κόσμος πίστευε ότι οι [αρχαίοι] Έλληνες ήταν:
        1) κακόψυχοι γίγαντες που ο θεός τους τιμώρησε στέλνοντας τεράστια κουνούπια με σιδερένιες μύτες να τους πιουν το αίμα
        2) οι πρόγονοι των Φράγκων που έρχονται και προσκυνούν τα «παλιολιθάρια»

        Διάβασε εδώ και εδώ.

  6. Ιωάννης

    Δεν έχει σχέση αυτό. Αν το πάμε έτσι και οι αρχαίοι Έλληνες με τη σειρά τους πίστευαν ότι κάποτε έγινε μάχη θεών και γιγάντων και έτσι εμφανίστηκαν στο χάρτη.

    Νομίζω ότι είμαστε η ίδια φουρνιά ανθρώπων πολιτισμικά, μετά την επανάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1261. Όλα όσα έχω διαβάσει για την περίοδο μετά από τότε, ταιριάζουν απόλυτα με αυτό που βιώνω σήμερα στην ελληνική κοινωνία,

    • Δεν έχει σχέση αυτό.

      Όταν με το καλό θα διαβάσεις μερικά βιβλία εθνολογίας θα καταλάβεις γιατί αυτό όχι μόνο έχει σχέση, αλλά ο μύθος κοινής καταγωγής και συσχέτισης με κάποιους υποτιθέμενους κοινούς προγόνους είναι το ουκ άνευ/sine qua non της εθνοτικότητας.

      Οι αρχαίοι έλληνες όταν έγιναν εθνοτική ομάδα μετά το 600 π.Χ. δεν πίστευαν ότι κατάγονταν από τους Τιτάνες και τους Θεούς, αλλά από τον μυθικό γεννάρχη Έλληνα που είχε τρεις γιους (Δώρος, Αίολος και ο Ξούθος από τον οποίο προέκυψαν ο Ίων και ο Αχαιός).

  7. Ιωάννης

    Μάλιστα. Άρα για να υπάρχει εθνοτική συνέχεια πρέπει να πλάσουμε μύθους; Ε ας φτιάξουμε έναν ώστε να γίνουμε. Τώρα σοβαρά υπάρχιε άνθρωπος που τα πιστεύει αυτά;

    • Συνέχεια δεν σημαίνει να πλάσεις εκ νέου έναν μύθο κοινής καταγωγής (αυτό σημαίνει επανεθνοτισμός), αλλά να διατηρείς ανά τις γενιές τον ίδιο μύθο, ο οποίος διατηρεί τα ίδια εθνοτικά τοιχία (ποιοι είμαστε «εμείς» και ποιοι είναι οι «άλλοι»).

      Τώρα για την τελευταία σου ερώτηση, νομίζω πως η πλειοψηφία των σημερινών Ελλήνων πιστεύει στον μύθο καταγωγής από τους αρχαίους Έλληνες.

  8. Ιωάννης

    Είναι σαν να λες ότι αν εγώ πιστεύω ότι προέρχομαι από τον μυθικό Έλληνα είμαι Έλληνας, αλλιώς δεν είμαι…

    • Άκου τον Roderick Beaton παρακάτω στο [13:00]

      «Η καινοτομία ήταν στο σημείο που οι Ρωμιοί αποφάσισαν να γίνουν επισήμως όχι μόνο παιδιά των Ελλήνων, απόγονοι των αρχαίων, αλλά και Έλληνες σημερινοί.»

  9. Ιωάννης

    Ωραία. Άρα εφόσον πιστεύουν σε αυτόν τον μύθο, τότε είναι Έλληνες. Μα καλά αυτός που εφηύρε αυτή τη θεωρία δεν κατάλαβε το κενό που υπάρχει; Είναι σαν μου λες ότι αυτό που πιστεύω αυτό είμαι.

    Και τι πάει να πει να διατηρείς ανά τις γεννιές τον ίδιο μύθο; Βρε μου εσύ τον πρώτο άνθρωπο που έπλασε τον πρώτο μύθο.

    Δηλαδή σύμφωνα με τη λογική αυτού που εφυήρε αυτή τη θεωρία, εγώ ως χριστιανός είμαι Χαλδαίος, επειδή θεωρώ γεννάρχη τον Αβραάμ. Μα καλά είστε σοβαροί;χαχα

    • Γιάννη δεν μπορώ να σε βοηθήσω άλλο στην παρούσα σου κατάσταση. Το μόνο που μπορώ να σου υποσχεθώ σήμερα είναι πως όταν με τον καιρό αποφασίσεις να ασχοληθείς με την εθνολογία, τότε θα καταλάβεις όλα όσα προσπαθώ να σου πω εγώ σήμερα.

      Και εγώ κάποτε δεν είχα ιδέα από εθνολογία και, όπως και εσύ, δεν μπορούσα να καταλάβω που έγκειται η ασυνέχεια των Ελλήνων.

      Το ίδιο πράγμα είναι αν σου πω ξερά ότι η διαφορική εξίσωση y”-x*y’+a*y=0 έχει πεπερασμένες πολυωνυμικές λύσεις για πραγματικές (=θετικές ακέραιες) τιμές του α (δλδ a=N=1,2,3, …).

      Για α=1 η λύση είναι y1=x
      Για α=2 η λύση είναι y2= 1-x^2
      Για α=3 η λύση είναι y3= x-x^3/3

      κοκ

      Είναι απόλυτα φυσιολογικό, όλα αυτά που μόλις έγραψα να σου φαίνονται κινέζικα.

      Η μόνη υπόσχεση που μπορώ να σου δώσω τώρα είναι πως αν διαβάσεις με το καλό τις «Συνήθεις Διαφορετικές Εξισώσεις» του Στέφανου Τραχανά, τότε θα δεις πως θα σου είναι κατανοητά όλα όσα έγραψα.

      • Ιωάννης

        Έχουν σχέση τα μαθηματικά με την εθνολογία;

      • Έχει σχέση το τι μπορείς να καταλάβεις τώρα και το τι μπορείς να καταλάβεις όταν -πιο μεγάλος- αποφασίσεις να μελετήσεις σοβαρά και αφού έχεις αποκτήσει έαν στέρεο υπόβαθρο έναν ειδικό τομέα γνώσεως (είτε αυτός είναι η εθνολογία, είτε αυτός είναι τα μαθηματικά είτε αυτός είναι η ιατρική).

        Έχει κάποια λογική εγώ να σου ζητήσω τώρα να μου πεις ποιος ιστός είναι αυτός:

        Νομίζω δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Ή κάνω λάθος;

        Όταν με το καλό διδαχθείς ανατομία και ιστολογία στο πανεπιστήμιο, θα παρακαλάς στην εξεταστική να σου πέσει αυτός ο «αρίγνωτος» (= εύκολα αναγνωρίσιμος) ιστός για αναγνώριση στο μικροσκόπιο.

  10. Ιωάννης

    Με ενδιαφέρει κυρίως να λέω αυτό που έιμαι και να το εννοώ. Ας αφήσουμε λοιπόν το Έλληνας. Τι είμαστε είσαι σε θέση να μου εξηγήσεις;

    • Ιωάννης

      Μην μου απαντήσεις ότι είμαστε mixed λίγο από όλα. Διότι τότε γιατί να μην είναι όλα τα κράτη mixed λίγο από όλα; Γιατί όλοι ασχολούνται μόνο με τη συνέχεια των Ελλήνων;

  11. Ιωάννης

    Καλά. Δεν απαντάς. Καληνύχτα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s