Τα ινδοευρωπαϊκά αριθμητικά #1

Στην σημερινή ανάρτηση θα περιγράψω τους αναδομημένους ΙΕ όρους για τα απόλυτα (cardinal numbers) και τακτικά (ordinal numerals) αριθμητικά. Μαζί με αυτά θα πω και δυο λόγια και για τα πολλαπλασιαστικά αριθμητικά επίθετα και επιρρήματα.

Τα απόλυτα αριθμητικά είναι οι αριθμοί που δηλώνουν με απόλυτο τρόπο μία ποσότητα, λ.χ. δύο αχλάδια και πέντε μήλα.

Τα τακτικά αριθμητικά είναι επίθετα που δηλώνουν την σχετική θέση σε μία διάταξη/κατάταξη, λ.χ. τερμάτισε δεύτερος, η πέμπτη συναυλία ενός συγκροτήματος.

Τα πολλαπλασιαστικά αριθμητικά δηλώνουν «πόσες φορές», λ.χ. ο διπλός και τριπλός δεσμός άνθρακαη διπλάσια δόση φαρμάκου (= δύο φορές η κανονική δόση) και το δις εξαμαρτείν (δεύτερη φορά που γίνεται η ίδια αμαρτία).

Τα ΙΕ απόλυτα αριθμητικά επίθετα

«Ένας»: *sem- και *h1oi-

Υπάρχουν δύο αναδομημένες ρίζες για το «ένα». Η μία είναι η ρίζα *sem- «ένας, μαζί» και αυτή έδωσε τα ελληνικά εἷς, μία, ἕν.

*sem-s > *hem-s > *hen-s = *ἕνς > εἷς μετά την δεύτερη αναπληρωματική έκταση.

*sm-ih2 > μία

*sem- > hen > ἕν

Από την ίδια ρίζα προέρχεται, ο αρμενικός όρος mi = «μία» και οι τοχαρικοί όροι για το αριθμητικό «ένα» (ΤοχΑ sas, ΤοχΒ ṣe και sana = «μία»).

Στις πινακίδες της Γραμμικής Β βρίσκουμε την δοτική e-me = /emei/ = ἑμεΐ, που αντιστοιχεί στην μεταγενέστερη αλφαβητική ελληνική δοτική ἑνί, τύπος που διατηρεί ακόμα τόσο το γνήσιο ΙΕ επίθημα δοτικής *-ei (και όχι το επίθημα *-i της τοπικής πτώσης που εξελίχθηκε στην δοτική της αλφαβητικής Ελληνικής) όσο και το /m/ της ΙΕ ρίζας *sem-. Με άλλα λόγια, η τροπή *m>n στο ελληνικό «ένα» είναι μεταμυκηναϊκή.

sems

Η ίδια ρίζα *sem- στον μηδενικό βαθμό *sm.-> ha- εμφανίζεται στο ελληνικό ἅπαξ και στο σανσκριτικό sakr.t = «άπαξ», ενώ το λατινικό semel = «άπαξ» δείχνει τoν πλήρη ε-βαθμό της ρίζας.

Έχω κάνει παλαιότερη ανάρτηση για το λεγόμενο «αθροιστικό» α- της Eλληνικής (*sm.- > (h)a-). Εδώ απλά θα αναφέρω το πολλαπλασιαστικό *sm.-plow-os > ἁπλόϝος > ἁπλόος ~ ἁπλοῦς (ετυμολογικά «μονοκόμματος, μονόπτυχος») και τον λατινικό συγγενή όρο *sm.-plek-s > simplex = «απλός» (και αυτό ετυμολογικά «μονοκόμματος, μονόπτυχος»).

Οι περισσότερες θυγατρικές ΙΕ γλώσσες, όμως, χρησιμοποίησαν την ΙΕ ρίζα *h1oi- για τον σχηματισμό του αριθμητικού «ένα», αν και κάθε γλώσσα χρησιμοποίησε διαφορετικό επίθημα (*-nos, *-kos, *-wos), κάτι που δείχνει ότι πρόκειται για ανεξάρτητους συγγενείς σχηματισμούς που απλώς βασίζονται σε κοινή θεματική ρίζα.

Οι Ελληνικοί απόγονοι της ινδοευρωπαϊκής ρίζας *h1oi- είναι το ουσιαστικό *h1oi-nos > οἴνη/οἶνος = «άσσος» (ζαριά) και το επίθετο *h1oi-wos > οἶϝος > οἶος = «μόνος».

Το Λατινικό απόλυτο αριθμητικό «ένας, μία, ένα» *h1oi-nos > *oinos > ūnus, ūna, ūnum δείχνει την λατινική μονοφθογγοποίηση *oi>ū (λ.χ. IE *mei- > *k’om-moi-nis > commūnis). Στις άλλες γλώσσες του Ιταλικού κλάδου βρίσκουμε το Οσκανικό uinus και το Ουμβρικό uns.

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο βρίσκουμε το Αβεστικό *h1oi-wos > aēuua «ένας» και το Βεδικό/Σανσκριτικό *h1oi-kos > *aika > eka «ένας», εξαιτίας της βεδικής/σανσκριτικής μονοφθογγοιποίησης *ai>e. Η ινδοάρια φράση aika vartana = «ένας γύρος, μία στροφή» που, μέσω της ινδοάριας ελίτ των Μιτάννι, εισήλθε στο εγχειρίδιο εκπαίδευσης αρματουλκών ίππων του Kikkuli, διατηρεί την πρωτο-ινδική δίφθογγο *ai ατόφια. Το γύφτικο/ρόμανι yek ~ jekh = «ένα» μάλλον είναι απόγονος του σανσκριτικού eka (λ.χ. σημερινό ινδικό ek), αλλά δεν μπορεί να αποκλειστεί και η περίπτωση δανεισμού από κάποια μεσαιωνική ιρανική γλώσσα (λ.χ. περσικό και κουρδικό yek = «ένα»), δεδομένου ότι τα ρόμανι efta, oχto, inja είναι δανεισμένα από την μεσαιωνική Ελληνική.

Στον Γερμανικό κλάδο βρίσκουμε το πρωτογερμανικό απόλυτο αριθμητικό *h1oi-nos > *ainaz «ένας», που είναι ο πρόγονος του γοτθικού ains, του αγγλικού one και του γερμανικού ein

Στον Κελτικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοκελτικού *h1oi-nos > *oynos (λ.χ. παλαιό ιρλανδικό óen και ουαλικό un).

Στην Αλβανική βρίσκουμε το *h1oi-nyos > *ainja > *enjë > një.

Στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε τους ενδιαφέροντες ε-βαθμους (*h1ei- αντί για *h1oi-) βαλτικούς όρους:

Λιθουανικό *h1ei-nos > *einas > *ienas > vìenas = «ένας» και

Λεττονικό viens 

και τους πρωτοσλαβικούς όρους:

*h1ei-nos > *inŭ = «ο έτερος εκ των δύο» και *edĭnŭ = «ένας» (< *h1edh-h1i-nos, με μυστήριο πρώτο συνθετικό), με το δεύτερο να απαντά και στην ε-βαθμη μορφή *h1edh-h1ei-nos > *edinŭ (λ.χ. το εκκλησιαστικό παλαιοσλαβωνικό ζεύγος jedĭnŭ ~ jedinŭ).

slav-h1oinos

«Δύο»: *duō

Εδώ η κατάσταση είναι πιο ομοιογενής και δεν θα γράψω τόσα πολλά. Η βασική ρίζα είναι *duoh1 ~ *duō με το /u/ να εμφανίζεται ενίοτε ως ημιφωνικό /w/ και ως πλήρες φωνήεν με ημιφωνική ουρά /uw/.

*duō: ελληνικό δύω (αργότερα δύο, το «ω» διατηρήθηκε στο δυώδεκα > δώδεκα), λατινικό duo

*dwō: πρωτογερμανικό *twai (λ.χ. αγγλικό two, γερμανικό zwei), σανσκριτικό dva και αρμενικό erku (έχω περιγράψει σε παλαιότερη ανάρτηση την αρμενική τροπή *dw>erk και την τροπή *ō>ū>u).

*duwō: πρωτοσλαβικό *dŭva, λιθουανικό du, αλβανικό dy (< LPA *duwe, με VwV>y όπως στο qytet)

Για το επίρρημα «δύο φορές» αρκετές θυγατρικές γλώσσες χρησιμοποίησαν την ρίζα *dwi-, λ.χ.:

Σανσκριτικό dvis, Ελληνικό δϝίς > δίς, Λατινικό bis (στην Λατινική *dw>b), αγγλικό twice (< πρωτογερμανικό *twi-). Η Ελληνική έχει και τα εναλλακτικά δυάκις/δισσάκις.

«Τρεις»: *treyes

Η IE ρίζα για το αριθμητικό «τρία» είναι *trei-, από την οποία προέκυψε το απόλυτο αριθμητικό *treyes.

Στην Ελληνική βρίσκουμε το *treyes > τρέες > τρεῖς (ύστερα από συναίρεση),

στην Σανσκριτική βρίσκουμε το trayas  ~ traya= «τρεις»

στην Λατινική το trēs

στον Γερμανικό κλάδο το πρωτογερμανικό *þrīz (þ = /θ/, <*þrijiz), από το οποίο προέκυψε το γοτθικό þreis, το αγγλικό three και το γερμανικό drei.

Στην Αλβανική βρίσκουμε το tre/tri

στην Αρμενική το erk’ (*treyes > *t’reyes > *rek’ > erek’, *-es > -k’)

και στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο το πρωτολαβικό *trĭje και οι βαλτικοί συγγενείς του λιθουανικού trỹs.

Τους υπόλοιπους απογόνους του ΙΕ *treyes μπορείτε να τους δείτε στην λίστα του βικιλεξικού που παρέθεσα ως σύνδεσμο.

«Τέσσερεις»: *kwetwor-res

H IE ρίζα για το αριθμητικό «τέσσερα» είναι *kwertwor-

Η Ελληνική χρησιμοποίησε το μηδενόβαθμο *kwetwr.- > πρωτοελληνικό *kwetwar- > τέσσαρες ~ τέτταρες ~ πέτταρες (βιοωτικό) και τα αιολικά *kwetwor- > *kwetwur- > πέσυρες ~ πίσυρες. Μπορείτε να δείτε όλους τους διαλεκτικούς απογόνους εδώ.

Στην Λατινική βρίσκουμε το *kwotwor- > quattuor

Στην Σανσκριτική το *kwetur- > catur και στην Αβεστική το *kwetwor- > čaθwar,

ενώ στην Αρμενική βρίσκουμε το čʿorkʿ.

Στον Γερμανικό κλάδο βρίσκουμε το πρωτογερμανικό *kwetwor- > *petwār > *feðwōr που είναι ο πρόγονος του αγγλικού four, του γοτθικού fidwōr και, μεταξύ άλλων, του γερμανικού vier

Στην Αλβανική βρίσκουμε το *kwotur- > katër,

ενώ στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε το πρωτοσλαβικό četyre και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού keturi.

Στον Κελτικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοκελτικού *kwetwares (λ.χ. παλαιό ιρλανδικό cethair).

«Πέντε»: *penkwe

Το απόλυτο IE αριθμητικό είναι *penkwe.

Οι Ελληνικοί απόγονοι είναι το πανελλήνιο πέντε και το αιολικό και κυπριακό πέμπε (*kwe>pe στην αιολική και στην αρχαία κυπριακή όπως στο πέσυρες/πίσυρες παραπάνω). Το αιολικό πέμπε είναι γνωστό από επιγραφές και από τα ποιήματα της Σαπφούς και του Αλκαίου. Το κυπριακό πέμπε φανερώθηκε από μία συλλαβογραμμική επιγραφή που περιείχε την γενική πληθυντικού pe-pa-me-ro-ne = πεμπᾱμέρων = πενθημέρων.

pempamar-cypriot

Στον Ιταλικό και Κελτικό κλάδο συνέβη η αφομοίωση *penkwe > *kwenkwe και έτσι προέκυψε το λατινικό quīnque και οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *kwinkwe (λ.χ. παλαιό ιρλανδικό cóic και ουαλικό pump).

Από τον Ινδο-Ιρανικό κλάδο αναφέρω το σανσκριτικό páñcan (και το γύφτικο/ρόμανι panzh), το αβεστικό paṇča και το κουρδικό pênc.

Στον Γερμανικό κλάδο βρίσκουμε το πρωτογερμανικό *fimfe από το οποίο κατάγονται το αγγλικό five, το γοτθικό fimf και το γερμανικό fünf.

Στον Γερμανικό, πάντα, κλάδο η ΙΕ ρίζα *penkwe έδωσε τον πρωτογερμανικό όριο για το «δάκτυλο» (5 ανά άκρο):

IE *penkw-ros > PGmc *fingraz > αγγλικό finger

Στην Αρμενική βρίσκουμε το *penkwe > *p’enke > hing (η εξέλιξη *p>p’>h σε αρχική θέση είναι κανονική, λ.χ. *ph2tēr > hayr).

Στην Aλβανική βρίσκουμε το *penkwe > *penk’we >*pentswe > *pentše > τοσκικό pesë ~ γκεγκικό pêsë.

Τέλος, στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε το πρωτοσλαβικό *penkw-tis > *pętĭ = «πέντε», όρος που ετυμολογικά σημαίνει «πεντάδα», και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού penki.

«Ἐξι»: *swek’s

O IE όρος είναι *swek’s και οι απόγονοί του είναι:

Στην Ελληνική το *swek’s > hweks > ἕξ (και το δωρικό ϝέξ)

Στην Αρμενική το vecʿ

Στην Λατινική το sex

Στον Κελτικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *swexs

Στον Γερμανικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτογερμανικού *sehs (λ.χ. αγγλικό six).

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο, οι συγγενείς του σανσκριτικού ṣáṣ και του αβεστικού χšvaš

Στην Αλβανική το *s(w)ek’s-tis > gjashtë (με κανονική αλβανική τροπή *s->y>gj, λ.χ. *serpena > gjarpër/n)

Στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοσλαβικού šestĭ και οι βαλτικοί συγγενείς του λιθουανικού šeši.

«Εφτά»: *septm.

O IE όρος είναι *septm. και οι απόγονοί του είναι:

Στην Ελληνική το *septm. > hepta ~ ἑπτά

Στην Λατινική το septem

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο οι αντίστοιχοι συγγενείς του σανσκριτικού saptán και του αβεστικού hapta (λ.χ. περσικό haft και κουρδικό heft)

Στην Αρμενική το *septm. > hep’t’an > ewt’n ~ eawt’n

Στον Κελτικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *seftam > seχtam

Στον Γερμανικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτογερμανικού *sebun (λ.χ. αγγλικό seven).

Στην Αλβανική το *septm.-tis > *septàtis > *setàti > shtatë

Τέλος, στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοσλαβικού *septmi > setmi > *sedmĭ και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού septyni.

«Οχτώ»: *Hok’tōw

H IE ρίζα είναι *Hok’tōw και οι απόγονοί της είναι:

Στην Ελληνική το ὀκτώ

Στην Λατινική το octō

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδοι οι συγγενείς του σανσκριτικού aṣṭa και του αβεστικού ašta

Στην Αρμενική το utʿ

Στον Γερμανικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτογερμανικού *ahtōu (λ.χ. παλαιό αγγλικό ahte > αγγλικό eight)

Στον Κελτικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *oxtū

Στην Αλβανική το *Hok’tō-tis > *aktōti > *ateti > tetë

Τέλος, στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοσλαβικού *osmĭ και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού aštuoni

«Εννιά»: *h1newn.

H IE ρίζα είναι *h1newn. και οι απόγονοί της είναι:

Στην Ελληνική το *h1newn. > ἐννέϝα ~ ἐννέα (στην Γραμμική B e-ne-wo = ἐν(ν)έϝο ~ αρκαδικά δέκο, δυόδεκο)

Για το ανώμαλο διπλό «νν» δεν υπάρχει μια κοινώς αποδεκτή εξήγηση.

Στην Λατινική, ο απόγονος του ΙΕ *h1newn. είναι το novem

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο οι συγγενείς του σανσκριτικού navan και του αβεστικού nava

Στην Αρμενική το inn

Στον Κελτικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *nawan

Στον Γερμανικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτογερμανικού *newun (λ.χ. αγγλικό nine και γοτθικό niun)

Στην Αλβανική το *h1newn.-tis > *newantis > nëntë

Τέλος, στον Βαλτο-σλαβικό κλάβο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοσλαβικού *devętĭ (*n>d) και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού devyni. Κοινό χαρακτηριστικό και στους δύο κλάδους η τροπή *n>d στην αρκτική θέση.

«Δέκα»: *dek’m.(t)

H IE ρίζα είναι *dekm.(t) και οι απόγονοί της είναι:

Στην Ελληνική το πανελλήνιο *dek’m. > δέκα και το αρκαδικό δέκο (λ.χ αρκαδικά δέκοτος και δυόδεκο)

Στην Λατινική το decem

Στην Αρμενική το *dek’m. > *tesan > *tasan > tasn

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο οι συγγενείς του σανσκριτικού daśa και του αβεστικού dasa

Στον Γερμανικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτογερμανικού *dek’m. > *tehun (λ.χ. γοτθικό tehun και αγγλικό ten, όταν διαβάζετε τους γοτθικούς όρους να ξέρετε ότι, επειδή ο Ουλφίλας βασίστηκε στην ελληνική προφορά της εποχής, χρησιμοποίησε στο γοτθικό του αλφάβητο το ελληνικό «αι» για τον φθόγγο /e/).

Στον Κελτικό κλάδο οι απόγονοι του πρωτοκελτικού *dekam

Στην Αλβανική ο όρος *dek’m.tis > *dètsatis > dhjetë

Τέλος, στον Βαλτο-σλαβικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του Κοινού Βαλτο-Σλαβικού *dek’m.tis, δηλαδή το πρωτοσλαβικό desętĭ και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού dešimt.

Οι δεκάδες: *k’m.t-

Από την αντιστοιχία εἴκοσι/ϝίκατι ~ λατινικό vīgintī ~ σανσκριτικό viṃśati κλπ είμαστε σε θέση να αναδομήσουμε έναν όρο με την σημασία «είκοσι» και σκελετό *wik’m.ti (για την ακριβή μορφή της ρίζας δεν υπάρχει συμφωνία) πίσω από τον οποίο πιστεύεται ότι κρύβεται ο όρος «δύο δεκάδες» (*dwi-k’m.t-).

Αφού η κοινή ρίζα εξασφαλίζεται ξεκάθαρα από την αντιστοιχία των παραπάνω όρων, στην συνέχεια σιγά σιγά άρχισαν να προκύπτουν και άλλοι απόγονοι της ρίζας, όπως το αρμενικό kʿsan (< gisan < wisan, με *w>g και gs>ks),το αλβανικό (një)zet < *džetë < *wdzati κλπ.

«Εκατό»: *k’m.tom

Η ΙΕ ρίζα για το «εκατό» είναι *k’m.tom και οι απόγονοί της είναι:

Στην Ελληνική το πανελλήνιο *sem-k’m.tom > *hekaton ~ ἑκατόν («μία εκατοντάδα») και το αρκαδικό ἑκοτόν.

Στην Λατινική το centum που εισήλθε ως δάνειο στην Αλβανική (qind). Ο γνήσιος αλβανικός όρος δεν επιβίωσε.

Στον Ινδο-Ιρανικό κλάδο βρίσκουμε τους συγγενείς του σανσκριτικού śata και του αβεστικού sata.

Στον Κελτικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους τους πρωτοκελτικού *kantom.

Στον Γερμανικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτογερμανικού *hundą (λ.χ. αγγλικό hundred και γοτθικό hund).

Τέλος, στον Βαλτο-Σλαβικό κλάδο βρίσκουμε τους απογόνους του πρωτοσλαβικού *sŭto (με ανεξήγητο /ŭ/ στην θέση του αναμενόμενου /ę/) και τους βαλτικούς συγγενείς του λιθουανικού šimtas. Ο σλαβικός όρος εισήλθε ως δάνειο στην Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (Ρουμανικό sută ~ Βλαχικό sutã) αν και μερικοί, βασισμένοι στην ανώμαλη φωνολογία του σλαβικού όρου έχουν προτείνει αντιστροφή του σεναρίου. Δηλαδή προτείνουν ότι οι όροι satem της ΑΒΡ ανήκουν στο υπόστρωμα (Δακο-Θρακική) της ΑΒΡ και η πρωτο-σλαβική δανείστηκε τον Δακο-Θρακικό όρο.

O Derksen δεν λέει πολλά για το θέμα, αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι θεωρεί το *sŭto «γνήσιο» σλαβικό όρο που απλώς υπέστη περίεργες φωνολογικές εξελίξεις (ίσως ę>ǫ>u λέω εγώ υποθετικά).

suto

Οι Ελληνικές Εκατοντάδες

Το θέμα *k’m.t- χρησιμοποιήθηκε στην Ελληνική για την δήλωση των εκατοντάδων. Μάλιστα προέκυψε η ενδιαφέρουσα διτυπία *-km.t-ios > -κόσιος ~ -κάτιος ανάμεσα στις νότιες διαλέκτους (αττικο-ιωνική και αρκαδο-κυπριακή) που έκαναν την τροπή *ti>tsi>si και στις βόρειες (αιολικές, δωρικές και ΒΔ) διαλέκτους που διατήρησαν το πρωτοελληνικό *ti. Η διτυπία είναι ανάλογη με αυτήν του ζεύγους ἐϝίκοσι ~ ϝίκατι, με το «νότιο» «ο» να θυμίζει τα αρκαδικά δέκο,δέκοτος, δυόδεκο, ἑκοτό. Παραθέτω δύο επιγραφές με τους όρους ἑξακάτιοι = ἑξακόσιοι (αφιέρωση Λάκωνος στην Ήλιδα) και πεντακάτιοι = πεντακόσιοι (Βοιωτία).

katios

«Χίλια»: *g’heslyos και *tuh2s-ent-

Αν και οι ρίζες για το «χίλια» δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες, ωστόσο μπορούμε να αναδομήσουμε δύο όρους με τη σημασία «χίλια».

Ο πρώτος είναι *g’heslyos και έδωσε το ελληνικό χίλιοι και το σανσκριτικό *sm.-g’heslos «μια χιλιάδα» > sahasra. Είναι πολύ πιθανόν -αλλά όχι βέβαιο- το λατινικό mīlle να προέρχεται από την ίδια ρίζα (*smihisl- > mihill- > mīlle).

Ο άλλος όρος για το «χίλια» απαντά στον Γερμανικό και Βαλτο-Σλαβικό κλάδο και είναι ο πρόγονος του αγγλικού thousand:

Η σύγκριση του πρωτογερμανικού *þūsundī, του πρωτοσλαβικού *tysǫti ~ *tysęti και του λιθουανικού tūkstantis επιτρέπει την αναδόμηση του όρου *tuh2-s-k’m.ti ή *tuh2-s-ent- = «χίλια» (το πρώτο κυριολεκτικά «παχιά/μεγάλη εκατοντάδα»).

tyseti

Εδώ τελείωσα με τα απόλυτα αριθμητικά και σταματώ την πρώτη ανάρτηση της σειράς.

Advertisements

10 Comments

Filed under Γλωσσολογία, Ελληνική γλώσσα, Ινδοευρωπαϊκά θέματα

10 responses to “Τα ινδοευρωπαϊκά αριθμητικά #1

  1. Βάταλος

    Αγαπητοί κύριοι,

    1) Συγχαίρω τον κ. Σμερδαλέον δι’ αυτήν την ανάρτησιν. Είναι μέγας ανήρ και δεν θα κουραστώ να το επαναλαμβάνω. Διερωτώμαι, όμως: Διατί μάς παρουσιάζει μόνον το εξαίρετον βιβλίον του Ρογήρου Ξύλου (Roger Woodard) δια την Ελληνικήν Γραφήν από την Κνωσσόν εις τον Όμηρον (1η έκδοσις 1997) και τηρεί σιγήν παλαιάς Αρσακειάδος διά το προσφάτως κυκλοφορήσαν (Cambridge 2014) νέον του βιβλίον διά το Ελληνικόν Αλφάβητον που σπάει κόκκαλα εις Ηνωμένας Πολιτείας και Ηνωμένον Βασίλειον, προκαλούν κύματα λύσσης εις τους μισέλληνας Φοινικιστάς και Ινδοευρωπαϊστάς;

    2) Προυμηθεύθην το ανωτέρω μνημειώδες σύγγραμμα (διά το οποίον έχουσι βγάλει τον σκασμόν όλοι οι ξεπουλημένοι Ινδοευρωπαϊσταί από τον πολύν γερο-Μπαμπινιώτην, μέχρι τον χριστιανομπολσεβίκον Σαραντάκον και τον «Σάθαν του 21ου Αιώνος» κ. Σμερδαλέον. Ως αναγνωρισμένος «Μέγας Ευεργέτης» του παρόντος Ιστολογίου, ΑΠΑΙΤΩ από τον κ. Σμερδαλέον να μοί επιτρέψη να αναρτήσω ενταύθα (παραμονάς της Εορτής του Ανικήτου Ηλίου) τα συμπεράσματά μου από την ανάγνωσιν του συγγράμματος του Ρογήρου Ξύλου διά το θείον Ελληνικόν Αλφάβητον και ας με κριτικάρη όσον θέλει. Είναι βέβαιον ότι οι πάσης φύσεως Γαλιλαίοι, Ινδοευρωπαϊσταί και Φοινικολάγνοι θα πάθουν απανωτά εγκεφαλικά μόλις αναγνώσουν την ανάλυσιν του γέροντος Βατάλου και ο ίδιος ο κ. Σμεραδαλέος θα παύση το Ινδοευρωπαϊκόν και Φοινικολάγνον παραλήρημά του, διά να μή ξεφτιλίζεται πανελληνίως.

    Προς το παρόν, ο γέρων Βάταλος προσφέρει το μνημειώδες σύγγραμμα από το φίλτατον αυτό Ιστολόγιον και ελπίζει ότι ο κ. Σμερδαλέος θα έχη την γενναιότητα να μοί επιτρέψη την προαναγγελθείσαν ανάρτησιν, παραμονάς της Εορτής του Ανικήτου Ηλίου (25 Δεκεμβρίου)

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

    http://www.docdroid.net/NICVrEw/roger-d-woodard-the-textualization-of-the-greek-alphabet-cambridge-2014.pdf.html

    • Ως αναγνωρισμένος «Μέγας Ευεργέτης» του παρόντος Ιστολογίου, ΑΠΑΙΤΩ από τον κ. Σμερδαλέον να μοί επιτρέψη να αναρτήσω ενταύθα (παραμονάς της Εορτής του Ανικήτου Ηλίου) τα συμπεράσματά μου από την ανάγνωσιν του συγγράμματος του Ρογήρου Ξύλου διά το θείον Ελληνικόν Αλφάβητον και ας με κριτικάρη όσον θέλει.
      —-

      Δώτορ … η απόδοσις «Ρογήρος» είναι «μαλλιαρή» … To Roger προέρχεται από το παλαιότερο Hroðgar που ανάγεται στο πρωτο-γερμανικό Hrōþigaizaz = «ξακουστό δόρυ», ήτοι «Δουρικλειτός».

      *hrōþiz = «κλέος» εις την πρωτογερμανικήν.

      2) Είναι βέβαιον ότι οι πάσης φύσεως Γαλιλαίοι, Ινδοευρωπαϊσταί και Φοινικολάγνοι θα πάθουν απανωτά εγκεφαλικά μόλις αναγνώσουν την ανάλυσιν του γέροντος Βατάλου και ο ίδιος ο κ. Σμεραδαλέος θα παύση το Ινδοευρωπαϊκόν και Φοινικολάγνον παραλήρημά του, διά να μή ξεφτιλίζεται πανελληνίως.
      —-

      Τρέμουμε, ω Βάταλε, όλοι οι Ινδοευρωπαϊστές και Φοινικολάγνοι την ανάλυσή σου. Να ξέρεις πάντως ότι ο Woodard, όπως και κάθε άλλος σοβαρός μελετητής της Ελληνικής γλώσσας είναι περίτρανος «Ινδοευρωπαϊστής και Φοινικολάγνος».

      Να ρωτήσω ποιο υπό μπουμπούκου εκδοθέν τσοντοπεριοδικό διάβασες, για να καταλήξεις στην μέγιστη ανάλυση, με την οποία θα μας εξευτελίσεις;

      Είναι αυτό που η Χιονάτη πάει στους 7 νάνους;

  2. Βάταλος

    Αγαπητό μου παιδί, εντιμώτατε κ. Σμερδαλέε…

    Απαντήσατέ μοι ειλικρινώς: Είχατε πάρει μυρουδιάν τον σάλον που έχει ξεσπάσει εις τους κύκλους των Φοινικιστών μετά την κυκλοφορίαν του νέου βιβλίου του Ρογήρου Ξύλου; Τι πάει να πή ότι ο Ρογήρος ήτο και ο ίδιος Ινδοευρωπαϊστής εις το παρελθόν; Είδε το φώς το αληθινόν τώρα εις τα γεράματα, όπως και ο Μέγας Ευεργέτης των Γαλιλαίων, Κωνσταντίνος, ο υιός της εταίρας θυγατρός του πανδοχέως εν Δρεπάνη της Βιθυνίας, ήτις επορνεύετο με Εβραίους εμπόρους, ως γράφει ο Μέγας Κωνσταντίνος Σάθας…

    Στοιχηματίζω την μισήν μου περιουσίαν ότι όχι μόνον δεν είχατε αντιληφθή (πριν σάς εξυπνήση προ ολίγων λεπτών ο γερο-Βάταλος) την φοβεράν διαμάχην που ήγειρε εις τον Αγγλοσαξωνικόν Κόσμον η κυκλοφορία του μνημειώδους συγγράμματος του Ρογήρου Ξύλου διά το Θείον Ελληνικόν Αλφάβητον, αλλ’ ουδέ κάν την ύπαρξιν του βιβλίου τούτου εγνωρίζατε!..

    Αναγνώσατε, κύριε Σμερδαλέε, αυτάς τας κριτικάς διά να αντιληφθήτε περί τίνος πρόκειται: Ο Ρογήρος ανεκάλυψε την ύπαρξιν Ελληνικού Αλφαβήτου από το 900 πρό Ραββίνου Χριστού, προκαλέσας την λύσσαν των Φοινικιστών και του κυριωτέρου εκπροσώπου των, Εβραίου Barry Powell, όστις του έγραψε μίαν δηλητηριώδη κριτικήν

    http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/classical_world/v108/108.3.powell.html

    Ο μισέλλην Φοινικιστής Powell έχει γράψει προ 14 ετών εν βιβλίον διά τον Όμηρον και το Φοινικικόν αλφάβητον που ελεηλάτησαν (τάχα) οι Έλληνες, το οποίον είναι διά τα γύφτικα πανηγύρια. Εξ ού και η λύσσα του διά το επίτευγμα του Ροβήρου Ξύλου

    http://www.docdroid.net/IlsGNo4/barry-b-powell-homer-and-the-origin-of-the-greek-alphabet-1991.pdf.html

    Αναγνώσατε και αυτήν την κριτικήν, διά να συνειδητοποιήσητε το μέγεθος της ανακαλύψεως του Ρογήρου Ξύλου, που θα γίνη η αφορμή να τρίξη το σαθρόν οικοδόμημα υμών των Φοινικιστών, του γερο-Μπαμπινιώτη και του χριστιανομπολσεβίκου Σαραντάκου συμπεριλαμβανομένων…

    http://bmcr.brynmawr.edu/2015/2015-04-47.html

    Εντιμώτατε κ. Σμερδαλέε, δεν είχατε κάν την ευγένειαν να ευχαριστήσητε δημοσίως τον Μέγαν Ευεργέτην του Ιστολογίου σας, διά τας 62 αγγλικάς λίρας που θα εσκάγατε εις τον Μπέζον, προκειμένου να προμηθευθήτε το μνημειώδες σύγγραμμα του Ρογήρου Ξύλου

    http://www.amazon.co.uk/Textualization-Greek-Alphabet-Roger-Woodard/dp/1107028116

    Ας είναι… Δεν σάς κρατώ κακίαν…

    Μετά της δεούσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

    • Απαντήσατέ μοι ειλικρινώς: Είχατε πάρει μυρουδιάν τον σάλον που έχει ξεσπάσει εις τους κύκλους των Φοινικιστών μετά την κυκλοφορίαν του νέου βιβλίου του Ρογήρου Ξύλου; Τι πάει να πή ότι ο Ρογήρος ήτο και ο ίδιος Ινδοευρωπαϊστής εις το παρελθόν; Είδε το φώς το αληθινόν τώρα εις τα γεράματα, όπως και ο Μέγας Ευεργέτης των Γαλιλαίων, Κωνσταντίνος, ο υιός της εταίρας θυγατρός του πανδοχέως εν Δρεπάνη της Βιθυνίας, ήτις επορνεύετο με Εβραίους εμπόρους, ως γράφει ο Μέγας Κωνσταντίνος Σάθας…

      Στοιχηματίζω την μισήν μου περιουσίαν ότι όχι μόνον δεν είχατε αντιληφθή (πριν σάς εξυπνήση προ ολίγων λεπτών ο γερο-Βάταλος) την φοβεράν διαμάχην που ήγειρε εις τον Αγγλοσαξωνικόν Κόσμον η κυκλοφορία του μνημειώδους συγγράμματος του Ρογήρου Ξύλου διά το Θείον Ελληνικόν Αλφάβητον, αλλ’ ουδέ κάν την ύπαρξιν του βιβλίου τούτου εγνωρίζατε!..

      Αχ Βάταλε … την επόμενη φορά που θα πάς την «γραῦν Βατάλαινα» στο γιατρό κλείσε και εσύ ένα ραντεβού με τον νευρολόγο.

      Λοιπόν σου παραθέτω μερικές σελίδες που πρόλαβα να διαβάσω στα γρήγορα από το βιβλίο του Woodard που παρέθεσες:

      σλδ2 “the Phoenician consonantal script, the source of the Greek alphabet” = «η φοινικική συμφωνική γραφή, η πηγή του Ελληνικού αλφαβήτου»

      σλδ16 Χαρακτηρίζει το φοινικικό γράμμα aleph (ένα άλφα 90 μοίρες γυρισμένο αντίθετα με τη φορά των δεικτών του ρολογιού που μοιάζει με «Κ») ως το πρωτότυπο από το οποίο προέκυψαν τα διάφορα ελληνικά «α», τα οποία όμως με τον καιρό διαφοροποιήθηκαν στο σχήμα.

      σλδ232 Ξεκινάει ολόκληρο κεφάλαιο για την Ινδοευρωπαϊκή παράδοση που κληρονόμησε η Ελληνική και μιλάει για το Ελληνο-Άριο φράσημα (κοινό σε Ελληνική και Ινδο-Ιρανική) «ἐπέων τέκτονες», για το οποίο έχω μιλήσει σε παλαιότερες αναρτήσεις, όπως λ.χ. αυτή εδώ.

      • Ορίστε και άλλες δύο σελίδες (151-2) από το εξαιρετικό βιβλίο που Woodard που μας προσέφερες Βάταλε.

        Γράφει καμιά δεκαριά φορές ότι οι “Greek adapters” (= Έλληνες προσαρμογείς) πήραν τα φοινικικά συμφωνικά σύμβολα για να φτιάξουν το ελληνικό αλφάβητο με σύμφωνα και φωνήεντα.

        Τα φοινικικά σύμβολα ονομάζονται “antecedents” (προγενέστερα/προϋπάρχοντα),”source” (πηγή), “precursors” (πρόδρομοι) των ελληνικών.

        Αγαπητέ Δώτορ … συ μεν άλλους σέσωκας, εαυτόν δε ου δύνασαι σώσαι;

  3. Βάταλος

    Εντιμώτατε κ. Σμερδαλέε,

    1) Ειλικρινώς χαίρομαι διά τον ενθουσιασμόν σας που εμάθατε (με 18μηνον καθυστέρησιν!) την κυκλοφορίαν του μνημειώδους συγγράμματος του Ρογήρου Ξύλου, την ύπαρξιν του οποίου παντελώς αγνοούσατε. Πατρικώς σάς συμβουλεύω: Μή χαίρεσθε δια τας σελίδας που ανακαλύπτετε εις μίαν πρόχειρον ανάγνωσιν και μοστράρετε εις τον ουρανόν του Διαδικτύου, διότι «πίσω έχει η αχλάδα την ουράν»: Παραμονάς του Ανικήτου Ηλίου που θα αναρτήσω ενταύθα την παρουσίασιν του βιβλίου, θα πάθετε κολούμπραν υμείς και οι λοιποί Φοινικισταί.

    Αλήθεια, πώς εξηγείτε την λυσσασμένην κριτικήν του πρυτάνεως των Φοινικιστών, Barry Powell, εις το βιβλίον του Ξύλου;

    http://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/classical_world/v108/108.3.powell.htm

    2) Αγαπητό μου παιδί, κ. Σμερδαλέε, επιτρέψατέ μοι να σάς ενημερώσω δι’ έν ακόμη μνημειώδες σύγγραμμα του Ρογήρου Ξύλου, το οποίον επίσης αγνοείτε, καίτοι κυκλοφορεί εδώ και μίαν 7ετίαν: Ομιλώ ασφαλώς διά το περίφημον «Γλώσσαι της Ευρώπης» (Cambridge 2008) εις το οποίον ο Ξύλος είχε δώσει τα πρώτα δείγματα της Ελληνοψυχίας του, προυκαλών την λυσσώδη αντίδρασιν των Φοινικιστών. Εις τας «Γλώσσας της Ευρώπης» που σάς προσφέρω ευθύς αμέσως

    http://www.docdroid.net/iXFPVYT/roger-d-woodard-the-ancient-languages-of-europe-cambridge-2008.pdf.html

    ο Roger Woodard αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας την αρχαιότητα της Θείας Ελληνικής Γλώσσης και κονιορτοποιεί προκαταβολικώς τα 2 άρθρα σας περί των Αριθμητικών, καθώς τολμάτε (σείς ο νεοσσός γλωσσολόγος…) να συγκρίνητε την παναρχαίαν Ελληνικήν Γλώσσαν με τας πολύ νεωτέρας γλώσσας των βαρβάρων γειτόνων μας

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

    • Βάταλε, δυστυχώς βλέπω ότι με κάθε σου σχόλιο αποδεικνύεις την βαλκανική σου βαρβαρότητα.

      Είναι η τελευταία φορά που θα χάσω τον χρόνο μου και θ΄ασχοληθώ με τέτοιες βάρβαρες εμμονές τρισβάρβαρου νεοελληνίσκου.

      Η Ελληνική γλώσσα είναι μια ινδοευρωπαϊκή γλώσσα που προέκυψε από Ύστερες διαλέκτους της Πρωτο-Ινδο-Ευρωπαϊκής της μητέρας. Δεν είναι πιο παλιά ή πιο καινούρια από τις αδελφές της (δλδ τις άλλες ΙΕ γλώσσες). Σίγουρα δεν είναι η παλαιότερη ΙΕ θυγατρική γλώσσα, γιατί οι παλαιότερες θυγατρικές γλώσσες είναι αυτές του Ανατολιακού κλάδου (λ.χ.η Χεττιτική) και το δείχνει περίτρανα η δομή τους.

      Όταν η Ελληνική γλώσσα άρχισε να παίρνει την μορφή της γύρω στο 2000 π.Χ. (οι πρόδρομοι των Ελληνοφώνων έφτασαν στην Ελλάδα κάποια στιγμή μεταξύ 2500-2000 π.Χ. σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη), ήδη υπήρχαν τουλάχιστον 3 Ανατολιακές γλώσσες (Χεττιτική, Λουβική, Παλαϊκή), ήδη υπήρχε η Κοινή Ινδο-Ιρανική που αργότερα έσπασε σε Ινδικό και Ιρανικό κλάδο, ήδη υπήρχε ένας Φρυγικός και Αρμενικός κλάδος, ήδη υπήρχαν ένας Ιταλικός, Κελτικός και Γερμανικός κλάδος (αλλά όχι οι επιμέρους γλώσσες του κάθε κλάδου) και σίγουρα υπήρχε ένας Τοχαρικός κλάδος (ο δεύτερος που αποσχίστηκε από την ΠΙΕ κοιτίδα μετά τον Ανατολιακό). Ο πρόγονος της Αλβανικής υπήρχε ήδη και φαίνεται να εισήλθε στα Βαλκάνια λίγο αργότερα από τον Ελληνο-Φρυγικό κλάδο, ίσως μαζί με την επίσης σατεμοποιημένη Αρμενική.

      Την ίδια πάντα στιγμή (περ. 2000 π.Χ.) υπήρχε μια Κοινή Βαλτο-Σλαβική γλώσσα που 1000-1500 χρόνια αργότερα διαιρέθηκε σε Πρωτο-Σλαβική και Πρωτο-Βαλτική γλώσσα, ακριβώς όπως η πρωτοσλαβική κατά την περίοδο 600-900 μ.Χ. διαιρέθηκε σε τρεις μεγάλες (νότια, ανατολική και δυτική) ομάδες από ττις οποίες προέκυψαν οι σύγχρονες σλαβικές γλώσσες.

      Σου παραθέτω την εισαγωγή του κεφαλαίου για την Ελληνική, από το βιβλίο του Woodard που μόλις παρέθεσες: IE γλώσσα, οι πρωτο-έλληνες εισήλθαν στην Ελλάδα γύρω στο 2000 π.Χ., όπου η ελληνο-Άρια λαλιά τους άρχισε να παίρνει την μορφή της πρώιμης Ελληνικής γλώσσας.

      Θα παραμείνεις ένας ανεγκέφαλος βάρβαρος με συμπλέγματα κατωτερότητας για την καταγωγή σου, τα οποία θα σε ωθούν συνεχώς σε διανοητικά ατοπήματα (λόγω αντιστάθμισης) ή θα ανοίξεις τα μάτια σου και θα γίνεις άνθρωπος του 21ου αιώνα;

      Όχι τίποτε άλλο, αλλά μου φέρνεις βιβλία του woodard στα οποία βρίσκω γραμμένο ό,τι έχω γράψει εδώ και καιρό σε πάμπολλες αναρτήσεις μου. Αυτό δείχνει ότι δεν διαβάζεις τις αναρτήσεις μου (ή δεν τις καταλαβαίνεις, όπως παραδέχτηκες μερικές ημέρες πριν). Αν δεν διαβάζεις/κατανοείς αυτά που γράφω μπορώ να ρωτήσω τότε τι διάολο κάνεις στο ιστολόγιο;

      • Αγανάκτησα επειδή δεν μπορώ να καταλάβω πως ένας άνθρωπος που έχει την δυνατότητα πρόσβασης σε τόσο σοβαρά και εξαιρετικά βιβλία δεν ενδιαφέρεται να τα διαβάσει.

        Δεν υπάρχει καμία «ανωτερότητα» στην Ελληνική γλώσσα.

        Όπως ο ομιλητής της Ελληνικής από τα IE *penkwe και penkw-tos που κληρονόμησε έφτασε να λέει πέντε και πέμπτος αντίστοιχα έτσι και ένας ομιλητής της Λιθουανικής έφτασε να λέει penki και penktas.

        Πίσω στον διπλασιασμένο αόριστο *e-we-wkw-om, που περιέχει την ελληνο-άρια χρονική αύξηση *e-, της ρίζας *wekw- «μιλάω» ανάγεται το ελληνικό ἔειπον, όπως και το Σανσκριτικό avocam και το αβεστικό avaocą.

        Το ουδέτερο σανσκριτικό vacas και το ουδέτερο ελληνικό ἔπος ανάγονται στο ίδιο ΙΕ ουδέτερο *wekw-os.

        Ο ελληνικός όρος πότνια, ο σανσκριτικός όρος patnī και ο αβεστικός όρος paθnī όλα ανάγονται στο ΙΕ θηλυκό τύπου Devī *pot-n-ih2.
        O ελληνικός όρος στεῖρα (< στέρjᾰ), ο αρμενικός sterǰ και ο σανσκριτικός starī, όλα ανάγονται στο ΙΕ θηλυκό τύπου Devī *ster-ih2.

        Η ομηρική γενική πληθυντικού τῶν μουσάων (= μουσών) και η λατινική γενική deārum (των θεών, η θεά = dea) χρησιμοποιούν το ίδιο ΙΕ επίθημα γενικής *-eh2sōm > *-āsōm.

        Στην μεν Ελληνική το μεσοφωνηεντικό /s/ χάθηκε με την διαδικασία s>h>∅ και προέκυψε το επίθημα -άων (όπου με τον καιρό το μακρό /ᾱ/ βραχύνθηκε και εν τέλει χάθηκε), στην δε Λατινική το /s/ του επιθήματος ρωτακίστηκε s>z>r και το μακρό ō βραχύνθηκε και τράπηκε σε /u/, φτάνοντας στο ιστορικά καταγεγραμμένό λατινικό επίθημα -ārum.

  4. Akyla

    Σμερδαλαίε, μην ξεσυνερίζεσαι τον γέροντα Βάταλο. Πέραν των σημαντικών προσφορών του, που γι’ αυτές και μόνο θα έπρεπε να τον σεβόμαστε, έχει ένα πολύ ιδιαίτερο, υπερβατικό θα ‘λεγα χιούμορ, που εγώ τουλάχιστον απολαμβάνω και δεν θα ‘θελα να λείψει από το ιστολόγιό σου.

    • Akyla μου δεν είμαι θυμωμένος με τον γέροντα Βάταλο, αλλά απογοητευμένος έστω κι αν παραμένει πάντοτε στην εκτίμησή μου ιδιαίτερα συμπαθής και «Δώτωρ Εάων».

      Όσο το ρεπερτόριό του είναι για «Γαλιλαίους» και «Μπολσεβίκους» γελάω και εγώ με τα σχόλιά του.

      Αλλά πραγματικά έπεσα από τα σύννεφα τις προάλλες, επειδή δεν περίμενα με τίποτε από έναν άνθρωπο σαν τον Βάταλο που παρακολουθεί το ιστολόγιο εδώ και ένα χρόνο -τουλάχιστον- να εξακοντίζεται κατά της ΙΕ γλωσσολογίας και του γεγονότος της φοινικικής καταγωγής του ελληνικού αλφαβήτου, όπως ο Δον Κιχώτης στο παραμύθι εξακοντιζόταν κατά ανεμόμηλων. “Τilting at windmills” μιας και ο γέρων έχει ζήσει και στις ΗΠΑ.

      Αυτά είναι πράγματα για το «Καφενείον Βαρβάρων: ο Μπουμπούκος».

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s