Από τον Ιουλιανό μέχρι τον Θεοδόσιο #1: Ο Ιουλιανός

Έκλεισα την προηγούμενη ανάρτηση στην μάχη του όρους Σέλευκος (353, στην νότια Γαλλία), μετά την οποία ο γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου Κωνστάντιος Β΄ εξήλθε αναντίλεκτος μονοκράτωρ της ενιαίας αυτοκρατορίας. Μετά την πολιτική ενοποίηση, ο Κωνστάντιος θέλησε να επιτύχει και εκκλησιαστική ενοποιήση, αλλα εκεί έδωσε μια μάχη από την οποία βγήκε ηττημένος.

Το πρόβλημα του Κωνσταντίου στο εκκλησιαστικό μέτωπο ήταν ότι ο ίδιος ήταν αρειανόφρων/αρειανίζων (~ αντινικαιακός), ενώ όλη η δυτική εκκλησία και μεγάλο μέρος της ανατολικής (με πρωταγωνιστή στην ανατολή τον πολυεξόριστο θεολογικό Άγιο Αθανάσιο/ιστορικό Αθανάσιο Πατριάρχη της Αλεξανδρείας) προτιμούσε την Νικαιακή εκδοχή του δόγματος.

Η δυναστεία του Μεγάλου Κωνσταντίνου άφησε διττό στίγμα στην «νικαιακή» πλειοψηφία των επισκόπων. Το ότι ο Κωνσταντίνος ήταν ο Πρώτος Χριστιανός αυτοκράτορας επισκίαζε το ότι είχε βαπτιστεί από τον «αιρετικό» αρειανό επίσκοπο Ευσέβιο της Νικομήδειας. Ο Κωνσταντίνος ήταν «Άγιος» και «Ισαπόστολος». Όταν όμως ο γιος και διάδοχός του Κωνστάντιος Β΄ προσπάθησε να επιβάλει επίσημα τον Αρειανισμό, ο Ιλάριος του Πικταβίου τον αποκάλεσε «Αντίχριστο». Η Κωνσταντίνειος δυναστεία θα παραμείνει αρειανόφρονη μέχρι το τέλος της. Όπως θα εξηγήσω σε επόμενη ανάρτηση αναλυτικότερα, όταν η αυτοκράτειρα Ιουστίνη (η γυναίκα του αυτοκράτορα Βαλεντινιανού Α΄ και εγγονή του αδελφού του Μεγάλου Κωνσταντίνου Ιουλίου Κωνσταντίου) προσπάθησε να μετατρέψει την Βασιλική του Αγίου Λαυρεντίου στο Μιλάνο σε αρειανικό ναό (ήταν ο πλησιέστερος στο παλάτι των Μεδιολάνων και η Ιουστίνη τον ήθελε για να γιορτάσει το Πάσχα), ο Αμβρόσιος του Μιλάνου έκανε κατάληψη του ναού με όχλο πιστών αποκαλώνταςι «Ιεζάβελ» την αυτοκράτειρα.

Με άλλα λόγια, η δυναστεία που ίδρυσε ο «Άγιος Ισαπόστολος» στα μάτια των χριστιανών, έβγαλε στην συνέχεια έναν «Αντίχριστο» και μια «Ιεζάβελ», πάντοτε στα μάτια των ίδιων χριστιανών.

Ο Κωνστάντιος Β΄ είναι και ο πρώτος αυτοκράτορας που διέταξε με διάταγμα (19 Φεβρουαρίου 356) το κλείσιμο των πολυθεϊστικών ναών και την εφαρμογή της θανατικής ποινής σε όποιον τελούσε αιματηρή θυσία. Αυτή η πολιτική απαγόρευσης του πολυθεϊσμού έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική ισορροπίας/ανοχής του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Το διάταγμά του Κωνσταντίου σώζεται στον Θεοδοσιανό (CTh. 16.10.4) και Ιουστινιανικό Κώδικα (JC 1.11.1).

Constantius-edict

[CTh. 16.10.4]

Placuit omnibus locis adque urbibus universis claudi protinus templa et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. Volumus etiam cunctos sacrificiis abstinere. Quod si quis aliquid forte huiusmodi perpetraverit, gladio ultore sternatur.

Μας ευχαριστεί να κλείσουν αμέσως/μονίμως (protinus) τα τεμένη (templa) σε κάθε τόπο (omnibus locis) και σε όλες τις πόλεις (adque urbibus universis) και να απαγορευθεί (vetito) στους πάντες (omnibus) η πρόσβαση [στα τεμένη], έτσι ώστε να αφαιρεθεί (abnegari) η άδεια  (licentia)  του  «ἁμαρτεῖν»  (delinquendi)  στους  απολωλότες  (perditis). Επιθυμούμε επίσης την αποχή των πάντων από θυσίες (cunctos sacrificiis abstinere). Αν κάποιος τύχει και κάνει κάτι τέτοιο, να πέσει νεκρός (sternatur) από το τιμωρόν ξίφος (gladius ultor).

O David Potter πιστεύει πως η τροπή του Ιουλιανού προς τον πολυθεϊσμό ήταν προϊόν αντίδρασης στην παραπάνω απαγορευτική στάση του Κωνσταντίου. Αυτοί που εστιάζουν την προσοχή τους στα θρησκευτικά γεγονότα του 4ου αιώνα βλέπουν τον Ιουλιανό ως «Παραβάτη/Αποστάτη». Όποιος όμως ενδιαφέρεται για την πολιτικο-στρατιωτική ιστορία του 4ου αιώνα, πρέπει να κρίνει τον Ιουλιανό για την καταστροφική περσική του εκστρατεία. Οι άμεσες συνέπειες αυτής της εκστρατείας ήταν η καταστροφή του διοκλητιανικού συνοριακού προγράμματος στην ανατολή και η απώλεια της ρωμαϊκής ηγεμονικής θέσης στην ίδια περιοχή. Επειδή θα τα περιγράψω αναλυτικά παρακάτω, σε αυτό το σημείο θα αρκεστώ να παραθέσω την γνώμη του Potter πως η αποτυχημένη περσική εκστρατεία του Ιουλιανού το 363 και η αποτυχία του Βάλεντος να χειριστεί «το Γοτθικό ζήτημα» μια δεκαετία αργότερα (αποτυχία που οδήγησε στον ξεκληρισμό του ανατολικού ρωμαϊκού στρατού στην μάχη της Αδριανουπόλεως το 378) είναι τα εναρκτήρια γεγονότα της διαδικασίας που θα οδηγήσει στην ρωμαϊκή στρατιωτική αποτυχία που, με τη σειρά της, θα οδηγήσει στην απώλεια της ρωμαϊκής ηγεμονικής θέσης στην Μεσόγειο και στην βαθμιαία παρακμή και τελική πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κατά τον επόμενο αιώνα.

Julian-failure

Ο πρώιμος βίος του Ιουλιανού μέχρι την στέψη του

Η ιστορία του Ιουλιανού αρχίζει όταν ο Κωνστάντιος Β΄, μετά τον θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου το 337, διέταξε την θανάτωση των αρσενικών συγγενών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα διαδοχής σε αυτόν και τους αδελφούς του. Επειδή ο Ιουλιανός και ο μεγαλύτερος αδελφός του Γάλλος ήταν πολύ μικροί (το 337 ο Ιουλιανός ήταν 5/6 χρονών και ο Γάλλος ~10) για να θεωρηθούν απειλή και επειδή ο Κωνστάντιος ήταν τότε παντρεμένος με την αδελφή τους (αργοτερα παντρεύτηκε την Θεσσαλονικιά Ευσεβία), τα δύο αδέλφια δεν θανατώθηκαν αλλά κλείστηκαν σε «χρυσό κλουβί» στην Νικομήδεια υπό την αρχική εποπτεία του Ευσεβίου της Νικομηδείας.

Όταν ο Κωνστάντιος Β΄ αποφάσισε να κινηθεί κατά του σφετεριστή Μαγνεντίου στην Δύση το 350 χρειαζόταν ν΄αφήσει πίσω στην Ανατολή έναν εκπρόσωπο της δυναστείας. Κάλεσε τον Γάλλο στο Σίρμιον, τον μετωνόμασε σε Κωνστάντιο Γάλλο, τον πάντρεψε με την αδελφή του Κωνσταντίνα, τον ανακήρυξε Καίσαρα και τον έστειλε στην Αντιόχεια. Ωστόσο ο Κωνστάντιος ξεκαθάρισε πως δεν χρειαζόταν έναν πραγματικό και λειτουργικό Καίσαρα, αλλά ένα «σύμβολο παρουσίας» (figurehead είναι ο όρος που χρησιμοποιεί ο Potter) της δυναστείας στην Ανατολή, ενώ στην πραγματικότητα την εξουσία θα ασκούσαν έμπιστοι και έμπειροι αξιωματούχοι του Κωνσταντίου.

Ο Γάλλος δεν αρκέστηκε στον φαινομενικό του ρόλο αλλά σταδιακά προσπάθησε ν΄αποκτήσει την πραγματική εξουσία και, όταν ο Κωνστάντιος έστειλε τον ύπαρχο Δομιτιανό για να τον ανακαλέσει στην Ιταλία, ο Γάλλος τον συνέλαβε και, αργότερα, τον θανάτωσε.

Για να τον πείσει να έρθει στο Μιλάνο, ο Κωνστάντιος στην συνέχεια ειδοποίησε τον Γάλλο πως ήθελε να τον ανακηρύξει σε Αύγουστο. Ο Γάλλος τσίμπησε το δόλωμα και ξεκίνησε για το Μιλάνο. Όταν το 354 έφτασε στο Ποιτόβιον (Poetovium) του Νωρικού (Nōricum), ο Βαρβατίων (το όνομά του μου θύμισε μια παλιά ανάρτηση που έκανα για τον όρο βαρβάτος) συνέλαβε τον Γάλλο, του «ξήλωσε» την πορφύρα/πορφυρίδα και τον συνόδεψε στην Πόλα όπου ανακρίθηκε και, εν τέλει, θανατώθηκε ύστερα από διαταγή του Κωνσταντίου.

Όταν ο Κωνστάντιος διευθέτησε τα πράγματα της Δύσης όσο μπορούσε (εκκλησιαστικά δεν μπορούσε να κάνει τίποτε παρόλο που έφτασε σε σημείο να εξορίσει τον Πάπα της Ρώμης Λιβέριο) πριν επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη αποφάσισε πως χρειαζόταν έναν συμβολικό Καίσαρα στην Γαλλία. Η δεύτερη γυναίκα του Ευσεβία τον έπεισε να καλέσει τον Ιουλιανό. Έτσι το 355, ενώ ο Ιουλιανός σπούδαζε στην Αθήνα, έλαβε την διαταγή να παραστεί στο Μιλάνο, για να ανακηρυχθεί Καίσαρ. Έχοντας μάθει από το προηγούμενο του Γάλλου, ο Κωνστάντιος έστειλε τον Ιουλιανό στην Augusta Treverorum μαζί με μια λεπτομερή λίστα όπου του είχε επισημάνει τα όρια της εξουσίας και των αρμοδιοτήτων του.  Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος γράφει πως το βιβλίο που είχε γράψει ο Κωνστάντιος με το χέρι του ήταν τόσο λεπτομερές (ut privignum ad studia mittens = «σαν να έστελνε παραγιό στο σχολείο») που περιείχε μέχρι και το τι επιτρεπόταν να φάει για δείπνο ο Ιουλιανός. Το δείπνο του έπρεπε να ήταν τόσο «δαψιλές» (munificus) όσο ήταν αυτό του κοινού στρατιώτη (vilis miles).

[Αmm. 16.5.3]

Denique cum legeret libellum assidue, quem Constantius, ut privignum ad studia mittens, manu sua conscripserat, praelicenter disponens quid in convivio Caesaris impendi deberet, phasianum et vulvam et sumen exigi vetuit et inferri, munificis militis vili et fortuito cibo contentus.

Lastly, though he constantly read the booklet which Constantius, as it sending a stepson to the university, had written with his own hand, making lavish provision for what should be spent on Caesar’s table, he forbade the ordering and serving of pheasants and of sow’s matrix and udders, contenting himself with the coarse and ordinary rations of a common soldier.

Εδώ πρέπει να τονίσω ότι ο τόσο ο Κωνστάντιος όσο και ο Ιουλιανός έζησαν ιδιαίτερα ασκητικές ζωές ως αυτοκράτορες. Επειδή ο ευλαβής και ασκητικός πολυθεϊστής δεν διέφερε στον καθημερινό του βίο από τον ευλαβή και ασκητικό χριστιανό, όποιος δεν γνώριζε ότι ο Ιουλιανός ήταν πολυθεϊστής τον νόμιζε για ευλαβή χριστιανό εξαιτίας του ασκητικού του βίου.

Ο χριστιανισμός απλώς τόνισε το ασκητικό προφίλ που ήδη προέβαλαν και οι παλαιότεροι ρωμαίοι αυτοκράτορες προκείμενου να δείξουν στους υπηκόους τους ότι -και καλά- δεν έκαναν κατάχρηση εξουσίας για προσωπικό τους όφελος. Ο πρώτος ρωμαίος αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος κάποτε τόνισε την λιτοφαγία του στον προοριζόμενο διάδοχό του Τιβέριο λέγοντας:

[Σουητώνιος, Αύγουστος, 76.2]

“ne Iudaeus quidem, mi Tiberi, tam diligenter sabbatis ieiunium seruat quam ego hodie seruaui!”

«Ούτε Ιουδαίος σε σαββατιάτικη νηστεία, Τιβέριέ μου, δεν τρώει τόσο λιτά όσο έφαγα εγώ σήμερα!»

ieiunium = νηστεία, εξού και στην ανατομική ορολογία jejunum = νήστιδα (το τμήμα του λεπτού εντέρου μεταξύ δωδεκαδακτύλου και ειλεού).

Ο ακραίος χριστιανικός ασκητισμός του Κωνσταντίου Β΄ εκτός από την λιτοφαγία περιείχε και αποχή από σεξ κάτι που ίσως εξηγεί γιατί δεν άφησε απογόνους για να τον διαδεχτούν. Όπως έγραψα και παραπάνω, ο Ιουλιανός αν και πολυθεϊστής θα συνεχίσει τον ίδιο ασκητικό βίο με αυτόν του ξαδέλφου του.

Ο Potter εξηγεί στις σελίδες 496-498 την μόρφωση του Ιουλιανού και το πως κατέληξε εν τέλει πολυθεϊστής.

Julian-CV

Όταν ο Κωνστάντιος ανέθεσε τα μικρά ξαδέλφια του Ιουλιανό και Γάλλο υπό την εποπτεία του Ευσεβίου Νικιμηδείας, ο τελευταίος ανέθεσε την μόρφωση του Ιουλιανού στον γότθο ευνούχο Μαρδόνιο, ο οποίος του δίδαξε για 4 χρόνια Ελληνικά και ανάγνωση του Ομήρου. Στην συνέχεια, ο Γεώργιος της Καππαδοκίας ανέλαβε την μόρφωση του Ιουλιανού, ο οποίος διέθετε μία εκλεκτή βιβλιοθήκη πλούσια τόσο σε χριστιανικό όσο και ελληνικό υλικό. Παρόλο που ο Ιουλιανός αργότερα θυμάται τα χρόνια με τον Γεώργιο ως «εφιάλτη», ο Potter πιστέυει πως εκεί εξοικειώθηκε για πρώτη φορά με την ελληνική γραμματεία. Αργότερα, ο Γεώργιος πήρε μαζί του την βιβλιοθήκη του στην Αλεξάνδρεια και μόλις ο Ιουλιανός έμαθε ότι σκοτώθηκε από όχλο «Ελλήνων» (είχε πει για έναν ναό τους «αυτό το έκτρωμα πότε θα το γκρεμίσουν;»), ζήτησε να κατασχεθεί και να του σταλεί η βιβλιοθήκη του. Το 348 ο Ιουλιανός επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη όπου μαθήτευσε δίπλα στον πολυθεϊστή Νικοκλή και τον χριστιανό Εκηβόλιο. Μετά από αυτούς μαθήτευσε στον τρανό Θεμίστιο (ο Θεμίστιος και ο Λιβάνιος ήταν αμφότεροι πολυθεϊστές και οι κυριότεροι ρήτορες του 4ου αιώνα), με τον οποίο αργότερα ο Ιουλιανός θα διαφωνήσει, επειδή ο Θεμίστιος (όπως και ο Λιβάνιος) πίστευε ότι χριστιανοί και πολυθεϊστές μπορούσαν κάλλιστα να συνυπάρξουν. Το 351 ο Ιουλιανός μετέβη στην Πέργαμο για να μαθητεύσει στον πολυθεϊστή φιλόσοφο Αιδέσιο που είχε υπάρξει μαθητής του Συρίου Ιαμβλίχου. Ο Αιδέσιος είχε έναν συγγενή ονόματι Ευστάθιο ο οποίος ήταν παντρεμένος με την Σωσιπάτρα, η οποία διαφήμιζε τον πολυθεϊστή φιλόσοφο Μάξιμο τον Εφέσιο επειδή της είχε λύσει τα ερωτικά μάγια που της είχε κάνει ένας Φιλομήτωρ. Έτσι ο Ιουλιανός απευθύνθηκε στον Μάξιμο, ο οποίος του συνέστησε να παρακολούθησει τον φιλόσοφο Πρίσκο που τότε δίδασκε στην Αθήνα και τον Χρυσάνθιο και τον Ευσέβιο που δίδασκαν στην Μικρά Ασία. Ο Ευσέβιος αρνήθηκε να δεχτεί τον Ιουλιανό ως μαθητή του (προφανώς επειδή δεν ήθελε μπλεξίματα με τον Κωνστάντιο Β΄) και τον έστειλε πίσω στον Μάξιμο. Ο Μάξιμος ο Εφέσιος είναι ο άνθρωπος που προσηλύτισε τον Ιουλιανό στον πολυθεϊσμό ή, με άλλα λόγια, ο Ιουλιανός εκπαγανίστηκε από έναν άνθρωπο που υποτίθεται ότι έλυσε τα ερωτικά μάγια κάποιας «Κατίνας». Το τονίζω αυτό για να δείξω σε τι μαύρα χάλια είχε περιπέσει ο πολυθεϊσμός εκείνα τα χρόνια. 🙂

Έτσι το 355 που ο Ιουλιανός στάλθηκε ως Καίσαρ στην Γαλλία ήταν κρυφός πολυθεϊστής. Τουλάχιστον από το 358, ο Ιουλιανός είχε εκμυστηρευτεί στον κλειστό πολυθεϊστικό του κύκλο ότι σκόπευε να κάνει πραξικόπημα κατά του Κωνσταντίου. Για να το επιτύχει αυτό χρειαζόταν την εύνοια του Γαλλικού στρατού και, για να κερδίσει την τελευταία, οδήγησε τα ρωμαϊκά στρατεύματα του Ρήνου σε νικηφόρες μάχες κατά των βάρβαρων γερμανικών φύλων (Φράγκοι και Αλαμανοί), η σημαντικότερη από τις οποίες ήταν η μάχη του Στρασβούργου το 357, στην οποία ο Ιουλιανός έδειξε τις στρατηγικές του ικανότητες. Σύμφωνα με τις πηγές που περιγράφουν την μάχη, τα ρωμαϊκά στρατεύματα μετά την νίκη στο Στρασβούργο θέλησαν να ανακηρύξουν Αύγουστο τον Ιουλιανό, αλλά αυτός αρνήθηκε την τιμή εξηγώντας τους πως μόνον ο Κωνστάντιος μπορούσε να ανακηρύξει κάποιον Αύγουστο. Ίσως ο Ιουλιανός να έκανε αυτήν την κίνηση, για να κερδίσει την εμπιστοσύνη του Κωνσταντίου. Πάντως, όπως ανέφερα και παραπάνω, οι επιστολές του προς τον κλειστό πολυθεϊστικό του κύκλο δείχνουν ότι από το 358 σκόπευε να πάρει την θέση του Κωνσταντίου. Για να μην φανερωθούν οι προθέσεις του στους άνδρες του Κωνσταντίου στην Γαλλία, άφησε την πρωτεύουσα Augusta Treverorum και μεταφέρθηκε στο Παρίσι.

Julian-revolt

Τέλος, γνωρίζοντας ότι τα δύο αντιμαχόμενα χριστιανικά στρατόπεδα (νικαιακοί ≠ αρειανοί) μισούσαν το ένα το άλλο πολύ περισσότερο απ΄όσο το καθένα τους αντιπαθούσε τους πολυθεϊστές, ο Ιουλιανός, μόλις τελικά ανακηρύχθηκε Αύγουστος το 360, κάλεσε στο Παρίσι τους επισκόπους της Γαλλίας και κατάφερε να βρει ως σύμμαχο κατά του Κωνστνατίου τον Ιλάριο του Πικταβίου. Τότε είναι που ο Ιλάριος θ΄αρχίσει να χαρακτηρίζει τον Κωνστάντιο Β΄ «Αντίχριστο» και θα επιτεθεί άφοβα εναντίον του με τα γραπτά του.

Το 360, δύο λεγεώνες (οι Celtae και οι Petulentes) ανακήρυξαν τον Ιουλιανό Αύγουστο στο Παρίσι. Ο Κωνστάντιος δεν μπορούσε να κάνει τίποτε, γιατί ήδη το 358 ο Σασσανίδης Σαπώρης Β΄ του έστειλε επιστολή με την οποία ζητούσε την παράδοση όλης της Ανατολικής Αυτοκρατορίας (Θράκη, Ασία και Αίγυπτος), γιατί αυτά ήταν εδάφη που κάποτε ανήκαν στους Αχαιμενίδες «προγόνους» του. Το 359 οι Πέρσες εισέβαλαν στα Ρωμαϊκά εδάφη και τότε είναι που ο Αμμιανός Μαρκελλίνος βρέθηκε στα Άμιδα (σημερινό τουρκικό όνομα Diyarbakir, κουρδικό Amed) πολιορκημένος για δύο μήνες από τους Πέρσες.

Julian-Hilary

Το καλοκαίρι του 361 ο Ιουλιανός εισέβαλε στα βόρεια Βαλκάνια προκειμένου να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με τον Κωνστάντιο. Στις αρχές του Δεκεμβρίου έμαθε ότι στις 3 Νοεμβρίου ο Κωνστάντιος πέθανε στην Κιλικία, καθώς ερχόταν με τον στρατό του από το ανατολικό μέτωπο για να τον αντιμετωπίσει. Ο Ιουλιανός ήταν επίσημα ο μόνος Αύγουστος σε όλη την αυτοκρατορία.

Constantius-death

Η θρησκευτική «αποστασία» και η καταστρεπτική εκστρατεία στην Περσία

Με το που πάτησε το πόδι του στην Κωνσταντινούπολη ως μονοκράτωρ ο Ιουλιανός δημοσιοποίησε επίσημα τον πολυθεϊσμό του. Είναι ο πρώτος Ρωμαίος αυτοκράτορας που η εικόνα του στα νομίσματα του έχει φιλοσοφικό γένι. Η θρησκευτική του στάση μπορεί να περιγραφεί με τρία σημεία:

  • Ήταν οπαδός της θεουργικής σχολής του Ιαμβλίχου
  • Έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στον θεό Μίθρα, όπως μαρτυρούν το Μιθραίον που έχτισε στο παλάτι και ο Ταύρος της Μιθραϊκής Ταυροκτονίας που εμφανίζεται στα νομίσματά του.
  • Δείχνει μια προτίμηση σε πολυδάπανες θυσίες (σε ποσότητα αίματος και θυσιασμένων ζώων) την οποία επέκριναν και οι πολυθεϊστές.

Πέρα από αυτά, δεν προσπάθησε να επιβάλει κάποια συγκεκριμένη θεότητα ως επίσημη, ούτε αρνήθηκε την ύπαρξη του Θεού των Χριστιανών και των Εβραίων. Απλώς δεν πίστευε ότι ήταν οι μόνοι θεοί. Μάλιστα, η απόφαση του να απομακρύνει τα λείψανα του Αγίου Βαβύλα επειδή πίστευε πως εμπόδιζαν την μαντική δράση του ναού του Απόλλωνα στην Αντιόχεια, δείχνει ότι πίστευε στην ιερή ισχύ των Αγίων Λειψάνων, όπως και οι Χριστιανοί της εποχής του. Ωστόσο, το σφάλμα του ήταν ότι υιοθέτησε την καταπιεστική πολιτική του Κωνσταντίου για να περάσει τις όποιες θρησκευτικές ιδέες του. Στο τέλος, έφτασε στο σημείο να κατηγορεί τους πολυθεϊστές υπηκόους του ότι δεν ήταν «βέροι» πολυθεϊστές.

Όταν έφτασε στον ναό του Απόλλωνα στην Δάφνη της Αντιόχειας, ενώ περίμενε να τιμηθεί ως αρχιερεύς με χορούς, σπονδές και λαμπρειμονούσα λαοθάλασσα και να λάβει κατὰ φυλὰς βουθυσία (θυσία ενός βοός για κάθε φυλή της πόλεως) προς τιμή του, γράφει με παράπονο ότι τον υποδέχτηκε ένας ιερεύς που έσφαξε μόνο μια χήνα προς τιμή του, την οποία είχε φέρει από το σπίτι του. Με άλλα λόγια, η θυσία του πολυθεϊστή ιερέα δεν απείχε πολύ από τα όρια της χριστιανικής ανεκτικότητας, αν σκεφτεί κανείς ότι μέχρι σήμερα σφάζονται πετεινοί για τον εγκαινιασμό κτιριακών θεμελίων. 🙂

[Μισοπώγων, 361d-2c]

ἄλλης ἀπεχθείας ἐμῆς, ἔπειτα, ὅπερ εἴωθα ποιεῖν ἐπιεικῶς, ὀνειδίσαι ἐμαυτῷ καὶ ὑπὲρ ταύτης καὶ κατηγορῆσαι καὶ μέμψασθαι. Δεκάτῳ γάρ που μηνὶ τῷ παῤ ὑμῖν ἀριθμουμένῳ: Λῶον οἶμαι τοῦτον ὑμεῖς προσαγορεύετε: τοῦ θεοῦ τούτου πάτριός ἐστιν ἑορτή, καὶ ἔδει σπουδῇ πρὸς τὴν Δάφνην ἀπαντᾶν. ἐγὼ μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ Κασίου Διὸς ἐπὶ τοῦτο ἔδραμον, οἰόμενος ἐνταῦθα μάλιστα τοῦ πλούτου καὶ τῆς φιλοτιμίας ὑμῶν ἀπολαύσειν. εἶτα ἀνέπλαττον παῤ ἐμαυτῷ πομπήν, ὥσπερ ὀνείρατα ὁρῶν, ἱερεῖα καὶ σπονδὰς καὶ χοροὺς τῷ θεῷ καὶ θυμιάματα καὶ τοὺς ἐφήβους ἐκεῖ περὶ τὸ τέμενος θεοπρεπέστατα μὲν τὰς ψυχὰς κατεσκευασμένους, λευκῇ δ̓ ἐσθῆτι καὶ μεγαλοπρεπεῖ κεκοσμημένους. ὡς δὲ εἴσω παρῆλθον τοῦ τεμένους, οὔτε θυμιάματα κατέλαβον οὔτε πόπανον οὔτε ἱερεῖον. αὐτίκα μὲν οὖν ἐθαύμασα καὶ ᾤμην ἔξω τοῦ τεμένους εἶναι, περιμένειν δ̓ ὑμᾶς, ἐμὲ δὴ τιμῶντας ὡς ἀρχιερέα, τὸ σύνθημα παῤ ἐμοῦ. ἐπεὶ δὲ ἠρόμην, τί μέλλει θύειν ἡ πόλις ἐνιαύσιον ἑορτὴν ἄγουσα τῷ θεῷ, ὁ ἱερεὺς εἶπεν: ἐγὼ μὲν ἥκω φέρων οἴκοθεν τῷ θεῷ χῆνα ἱερεῖον, ἡ πόλις δὲ τὰ νῦν οὐδὲν ηὐτρέπισται. Ἐνταῦθα ὁ φιλαπεχθήμων ἐγὼ πρὸς τὴν βουλὴν ἀνεπιεικεῖς πάνυ διελέχθην λόγους, ὧν ἴσως οὐκ ἄτοπον καὶ νῦν μνημονεῦσαι. ‘Δεινόν,’ ἔφην ἐγώ, ‘τὴν τοσαύτην πόλιν οὕτω τῶν θεῶν ὀλιγώρως ἔχειν, ὡς οὐδεμία παροικοῦσα ταῖς ἐσχατιαῖς τοῦ Πόντου κώμη: μυρίους κλήρους γῆς ἰδίας κεκτημένη, τῷ πατρίῳ θεῷ νῦν πρῶτον ἐπιστάσῃς ἑορτῆς ἐνιαυσίου, ἐπειδὴ διεσκέδασαν οἱ θεοὶ τῆς ἀθεότητος τὴν νεφέλην, μίαν ὄρνιν ὑπὲρ αὑτῆς οὐ προσάγει, ἣν ἐχρῆν μάλιστα μὲν καὶ κατὰ φυλὰς βουθυτεῖν, εἰ δὲ μὴ ῥᾴδιον, ἕνα γε κοινῇ πᾶσαν ὑπὲρ αὑτῆς προσφέρειν τῷ θεῷ ’

Με παράπονο λοιπόν, ο Ιουλιανός γράφει προς τον Αριστόξενο τον Τυανέα και προς τον αρχιερέα Γαλατίας Αρσάκιο τα παρακάτω:

Julian-ep1

Julian-ep2

[Ἀριστόξενῳ φιλοσόφῳ]

Ἔντυχε οὖν ἡμῖν περὶ τὰ Τύανα πρὸς Διός Φιλίου, καὶ δεῖξον ἡμῖν ἄνδρα ἐν Καππαδόκαις καθαρῶς Ἕλληνα.

[Ἀρσακίῶ ἀρχιερεῖ Γαλατίας]

Ὁ Ἑλληνισμός οὔπω πράττει κατὰ λόγον ἡμῶν ἕνεκα τῶν μετιόντων αὐτὸν.

[…] οὐδὲ ἀποβλέπομεν, ὡς μάλιστα τὴν «αθεότητα» (χριστιανισμό) συνηύξησεν ἡ περὶ τοὺς ξένους φιλανθρωπία και ἡ περὶ τᾶς ταφὰς τῶν νεκρῶν προμήθεια καὶ ἡ πεπλασμένη σεμνότης (πλαστή σεμνότης ~ ψευτοσεμνότητα) κατὰ τὸν βίον. Ὧν ἕκαστον οἴομαι χρῆναι παρ΄ἡμῶν ἀληθῶς ἐπιτηδεύεσθαι. […] Αἰσχρὸν γὰρ, εἰ τῶν μὲν Ἰουδαίων οὐδεῖς μεταιτεῖ, τρέφουσι δὲ οἱ δυσσεβεῖς Γαλιλαῖοι, πρὸς τοῖς ἑαυτῶν καὶ τοὺς ἡμετέρους, οἱ δὲ ἡμέτεροι τῆς παρ΄ἡμῶν ἐπικουρίας ἐνδεεῖς φαίνονται. Δίδασκε δὲ καὶ συνεισφέρειν τοὺς Ἑλληνιστὰς εἰς τὰς τοιάυτας λειτουργίας […] καὶ τοὺς Ἑλληνικούς ταῖς τοιάυταις εὐποιίαις προσέθιζε, διδάσκων αὐτοὺς ὡς τοῦτο πάλαι ἦν ἡμέτερον ἔργον.

Μετάφραση: ούτε βλέπουμε πόσο πολύ βοήθησε στην διάδοση (συνηύξησεν) της «αθεότητας» (Χριστιανισμού) η φιλανθρωπία προς τους ξένους και η προμήθεια για τις ταφές των νεκρών και η ψευτοσεμνότητα του βίου. Καθένα από αυτά πιστεύω πως πρέπει να το οικειοποιηθούμε πραγματικά στην συμπεριφορά μας. […] Γιατί είναι αισχρό, από τη μια, να μην ζητιανεύει κανένας από τους Ιουδαίους και οι δυσσεβείς «Γαλιλαίοι» (Χριστιανοί) να τρέφουν τόσο τους δικούς τους όσο και τους δικούς μας και, από την άλλη, οι δικοί μας να φαίνονται «ενδεείς» (~ «κακόμοιροι ζήτουλες») που έχουν ανάγκη της βοήθειάς μας. Να διδάσκεις και να προσφέρεις στους Ελληνιστές αυτές τις [χριστιανικές] λειτουργίες […] και να προσεθίζεις τους Ελληνικούς πληθυσμούς σε αυτές τις [χριστιανικές] ευποιίες, διδάσκοντάς τους ότι πρόκειται για παραδοσιακές δικές μας (πολυθεϊστικές) πρακτικές.

Βλέπουμε, με άλλα λόγια, ότι την ίδια περίπου εποχή που οι Χριστιανοί αντιγράφουν την γενέθλια ημερομηνία του Ανίκητου Ήλιου ως γενέθλια ημερομηνία του δικούς τους Ιησού, ο Ιουλιανός προτείνει στους πολυθεϊστές ιερείς να αντιγράψουν τις χριστιανικές «ευποιίες» και να τις παρουσιάζουν ως ανέκαθεν δικές τους, προκειμένου να «κερδίσουν πελατεία 🙂

Julian-hellenism

Είναι σημαντικό το ότι ένας πολυθεϊστής όπως ο Αμμιανός Μαρκελλίνος θεωρούσε υπερβολικές τις θυσίες του Ιουλιανού και πίστευε ότι το «ελληναριό» που τον περιτριγύριζε (από το οποίο συχνά αναφέρει τους «Ετρούσκους Σπλαγχνομάντες/Haruspices») του έδινε συμβουλές από τις οποίες έλειπε η λογική και η παράδοση.

Η στάση του Ιουλιανού προς τους Χριστιανούς χειροτέρεψε σε βαθμό που έγινε επιβλαβής για το κράτος. Το 362 η Urbs Inexpugnabilis/Murus Provinciarum (Απόρθητος Πόλις/Τείχος των [ανατολικών] Επαρχιών) Νίσιβις, πόλη πλήρως χριστιανική που είχε κλείσει τους πολυθεϊστικούς ναούς και τα ιερά, ζήτησε την βοήθειά του για την επίσχεση επικείμενης Περσικής εισβολής και τους απείλησε ότι δεν πρόκειται να τους βοηθήσει και να δεχτεί άλλη τους πρεσβεία αν δεν μετέλθουν στον Ελληνισμό!

[Σωζομενός, Εκκλησιαστική ιστορία, 5.3.5]

Περὶ τῶν λυπούντων τὰς πρεσβείας δεχόμενος. ἀμέλει τοι προσδοκωμένων τότε Περσῶν ἐπιστρατεύειν, πρεσβευομένοις περὶ τούτου Νισιβηνοῖς ὡς παντελῶς χριστιανίζουσι καὶ μήτε τοὺς ναοὺς ἀνοίγουσι μήτε εἰς τὰ ἱερὰ φοιτῶσιν ἠπείλησε μὴ βοηθεῖν μήτε πρεσβείαν δέχεσθαι καὶ ὡς ἐναγοῦς τῆς αὐτῶν πόλεως μὴ ἐπιβήσεσθαι πρότερον, εἰ μὴ πύθοιτο εἰς ῾Ελληνισμὸν.

Τελικά, όπως θα εξηγήσω παρακάτω, η «Απόρθητος Πόλις» θα περάσει σε περσικά χέρια αμαχητί, ύστερα από την αποτυχημένη εκστρατεία του Ιουλιανού, ως μέρος της συμφωνίας με τους Πέρσες για την ασφαλή επιστροφή των ρωμαϊκών στρατευμάτων στα ρωμαϊκά σύνορα.

Αργότερα, ο Ιουλιανός θα απαγορέψει στους χριστιανούς να διδάσκουν Ελληνική παιδεία. Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος τον επέκρινε έντονα γι΄αυτήν του την κίνηση, θεωρώντας την «άσπλαγχνη» (inclemens) κίνηση που πρέπει να καλυφθεί με αιώνια σιγή (perenni silentio).

[Amm. 22.10.7]

Post multa enim etiam iura quaedam correxit in melius, ambagibus circumcisis, indicantia liquide, quid iuberent fieri vel vetarent. Illud autem erat inclemens, obruendum perenni silentio, quod arcebat docere magistros rhetoricos et grammaticos, ritus Christiani cultores.

For after many other things, he also corrected some of the laws, removing ambiguities, so that they showed clearly what they demanded or forbade to be done. But this one thing was inhumane, and ought to be buried in eternal silence, namely, that he forbade teachers of rhetoric and literature to practise their profession, if they were followers of the Christian religion.

Ο Ιουλιανός αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την ανέγερση του κατεστραμμένου ναού του Σολομώντα στην Ιερουσαλήμ μόνο και μόνο για να αποδείξει τον Ιησού ως ψευτοπροφήτη (κατά τας γραφάς είχε προφητεύσει την παντοτινή καταστροφή του ναού). Και επειδή ο Ιησούς δεν μπορεί να αποδειχθεί ψευτοπροφήτης στην Εκκλησιαστική Ιστορία του Σωζομενού, «μόλις μπήκε το πρώτο θεμέλιο, την επόμενη ημέρα έγινε μέγας σεισμός και κλόνος και άνοιξε η γη και το κατάπιε.» 🙂

[Σωζομενός, 5.22.4-6] ἔδειξε δὲ ταύτην ἔχων τὴν γνώμην οἷς ἐπεχείρησε. μετακαλεσάμενος γὰρ τοὺς ἐξάρχους τοῦ ἔθνους προὐτρέψατο θύειν, Μωσέως νόμων καὶ πατρίων ἐθῶν ὑπομιμνήσκων. τῶν δὲ φησάντων κατερριμμένου τοῦ ἐν ῾Ιεροσολύμοις ναοῦ μὴ θεμιτὸν μηδὲ πάτριον ἐκπεπτωκόσι τῆς μητροπόλεως ἑτέρωθι τοῦτο ποιεῖν, χρήματα δοὺς κοινὰ ἐκέλευσεν ἐγείρειν τὸν νεὼν καὶ τοῖς προγόνοις ἐπίσης θρησκεύειν, τὸν παλαιὸν τρόπον θύοντας. οἱ μὲν οὖν μὴ λαβόντες εἰς νοῦν, ὡς οὐκ ἐνεχώρει κατὰ τὰς ἱερὰς προφητείας τοῦτο γενέσθαι, σπουδῇ τοῦ ἔργου εἴχοντο. καὶ τοὺς ἐπιστήμονας τῶν τεκτόνων ἀγείραντες τὰς ὕλας παρεσκευάζοντο καὶ τὸν χῶρον ἐκάθαιρον. σὺν τοσαύτῃ τε προθυμίᾳ περὶ ταῦτα ἐπόνουν, ὡς καὶ τὰς αὐτῶν γυναῖκας τὸν χοῦν τοῖς κόλποις ἐκφορεῖν, περιδέραιά τε καὶ πάντα τὸν ἄλλον γυναικεῖον κόσμον συνεισφέρειν ἑτοίμως τῇ δαπάνῃ τοῦ ἔργου. πάντα δὲ δεύτερα ἦν τοῦ πονουμένου βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις ῞Ελλησι καὶ πᾶσιν ᾿Ιουδαίοις· οἱ μὲν γὰρ οὔτε ᾿Ιουδαίοις εὐνοοῦντες ἐκοινώνουν αὐτοῖς τῆς σπουδῆς, ὑπολαβόντες δύνασθαι κατορθοῦν τὸ ἐγχείρημα καὶ ψευδεῖς ἀπελέγξαι τοῦ Χριστοῦ τὰς προρρήσεις, οἱ δὲ ἅμα τοῦτο διενοοῦντο καὶ καιρὸν ἔχειν ᾤοντο ἀναστήσειν τὸ ἱερόν. ἐπεὶ δὲ τῆς προτέρας οἰκοδομίας τὰ λείψανα καθεῖλον καὶ ἀνέσκαψαν καὶ τὸ ἔδαφος ἐξεκάθηραν, λέγεται τῆς ἐπιούσης, καθ’ ἣν πρῶτον θεμέλιον ἤμελλον ὑποτίθεσθαι, σεισμὸν γενέσθαι μέγαν, ὑπὸ δὲ κλόνου τῆς γῆς ἐκ βάθρων ἀναδοθῆναι τοὺς λίθους, …

Ο Ιουλιανός πίστευε πως μία μεγάλη νίκη κατά των Περσών θα του βελτίωνε την δημοφιλία. Ο Αμμιανός Μαρκελλίνος γράφει πως λαχταρούσε ν΄αποκτήσει τον τίτλο (του Τραϊανού) Parthicus ( «Παρθικός» = «κατακτητής/νικητής των «Παρθών»/Περσών).

[Amm. 22.12.2] Urebatur autem bellandi gemino desiderio, primo quod impatiens otii, lituos somniabat et proelia, dein quod in aetatis flore primaevo, obiectus efferatarum 1 gentium armis, recalentibus etiam tum regum precibus et regalium, qui vinci magis posse quam supplices manus tendere credebantur, ornamentis illustrium gloriarum inserere Parthici cognomentum ardebat.

He was inflamed besides with a twofold longing for war, first, because he was tired of inactivity and dreamed of clarions and battle; and then, exposed as he had been in the first flower of his youth to warfare with savage nations, while his ears were still warm with the prayers of kings and princes who (as it was believed) could more easily be vanquished than led to hold out their hands as suppliants, he burned to add to the tokens of his glorious victories the surname Parthicus.

Ξεκίνησε για την Περσία από την Αντιόχεια, δυσαρεστημένος με τον χριστιανικό πληθυσμό της και δίνοντας διαταγή να του ετοιμάσουν την Ταρσό ως πρωτεύουσα (δηλαδή τόπο κατοικίας του αυτοκράτορα) για όταν θα επέστρεφε. Για περισπασμό, έστειλε τον συγγενή του Προκόπιο επικεφαλής μιας μερίδας του στρατού στην βόρεια Μεσοποταμία κοντά στα σύνορα με την Αρμενία. Ήθελε ο Σαπώρης Β΄ να απομακρυνθεί με το μεγαλύτερο μέρος του στρατού του από την πρωτεύουσα Κτησιφώντα προς τον Προκόπιο, ώστε αυτός να έχει το ελεύθερο να φτάσει σχετικά ανενόχλητος στην Κτησιφώντα, να την εκπορθήσει και να ανεβάσει στον Περσικό θρόνο τον συγγενή του Σαπώρη Ορμίσδα που είχε καταφύγει στην Κωνσταντινούπολη. Ο ρωμαϊκός στρατός που διοικούσε ο Ιουλιανός έφτασε εύκολα έξω από τα τείχη της Κτησιφώντος, αλλά αμέσως ο Ιουλιανός και το επιτελείο του συνειδητοποίησαν πως δεν μπορούσαν να εκπορθήσουν την πόλη. Άρα ή οι πληροφορίες τους για την οχυρωματική κατάσταση της πόλης ήταν ανακριβείς ή κάποιος αμέλησε να φέρει επαρκή πολιορκητικό εξοπλισμό.

Μην μπορώντας να κάνει τίποτε άλλο, ο Ιουλιανός διέταξε την επιστροφή του στρατού στα ρωμαϊκά σύνορα. Παράλληλα όμως, οι Πέρσες έσπασαν τα αρδευτικά φράγματα και μετάτρεψαν τον δρόμο της επιστροφής του ρωμαϊκού στρατού σε απέραντα λασπόνερα. Ο στρατός κινούνταν πολύ αργά και οι Πέρσες κάθε τόσο τον παρενοχλούσαν με επιθέσεις φθοράς, με στόχο την ασφαλή (για τους Πέρσες) και βαθμιαία εξασθένιση των Ρωμαίων. Σε μία από αυτές τις μικροσυμπλοκές στην Σαμάρρα ο Ιουλιανός τραυματίστηκε θανάσιμα στην πλάτη από μία λόγχη που του τρύπησε το ήπαρ και τα ενδοπεριτοναϊκά σπλάγχνα. Πέθανε από αιμορραγία καθώς ο γιατρός του Ορειβάσιος προσπαθούσε να κάνει [πρωτόγονη] εντερορραφία.

Ποιος σκότωσε τον Ιουλιανό;

Ο Αμμιανός, που ήταν παρών στην εκστρατεία, γράφει ότι ο Ιουλιανός σκοτώθηκε από άγνωστο χέρι με δόρυ ρωμαίου ιππέα (equestris hasta, telum Romanum)

[25.3.6] Quos cum Iulianus cavendi immemor, diffluxisse trepidos elatis vociferando manibus aperte demonstrans, irasque sequentium excitans, audenter effunderet semet in pugnam, clamabant hinc inde candidati (quos disiecerat terror) ut fugientium molem tamquam ruinam male compositi culminis declinaret, et (incertum unde 1 ) subita equestris hasta, cute brachii eius praestricta, costis perfossis, haesit in ima iecoris fibra.

Julian, careless of his own safety, shouting and raising his hands tried to make it clear to his men that the enemy had fled in disorder, and, to rouse them to a still more furious pursuit, rushed boldly into the fight. His guards, who had scattered in their alarm, were crying to him from all sides to get clear of the mass of fugitives, as dangerous as the fall of a badly built roof, when suddenly – no one knows whencea cavalryman’s spear grazed the skin of his arm, pierced his ribs, and lodged in the lower lobe of his liver.

[25.6.6] Hocque viso, e saltibus nos hostes diversitate telorum et verbis turpibus incessebant, ut perfidos, et lectissimi principis peremptores: audierant enim ipsi quoque referentibus transfugis, rumore iactato incerto, Iulianum telo cecidisse Romano.

On seeing this, the enemy from the wooded heights assailed us with weapons of all kinds and with insulting language, as traitors and murderers of an excellent prince. For they also had heard from the mouths of deserters, in consequence of an unfounded rumour, that Julian had been killed by a Roman weapon.

Ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός έγραψε το 364 πως υπήρχαν 4 υποψήφιοι δολοφόνοι: ένας Πέρσης, ένας Άραβας, ένας βάρβαρος υπηρέτης και ένας Χριστιανός στρατιώτης.

Ο Λιβάνιος το 364 έγραψε πως ο φονιάς ήταν Χριστιανός, αλλά 14 χρόνια αργότερα, συμφωνούσε με τον γιατρό Ορειβάσιο ότι ο φονιάς ήταν Σαρακηνός με είδος λόγχης που χρησιμοποιούσαν τα αραβικά auxilia του περσικού στρατού. Σύμφωνα με την μεταγενέστερη χριστιανική παράδοση … «ήταν χέρι αγίου».

Ο Potter προτιμάει την υπόθεση Σαρακηνού φονιά, αλλά δεν αποκλείεται ο φονιάς να ήταν Ρωμαίος που ήθελε να βγάλει τον Ιουλιανό από την μέση για να διευκολύνει την συνθηκολόγηση με τους Πέρσες.

julian-death

Ο Σαπώρης είχε δύο επιλογές μετά τον θάνατο του Ιουλιανού. Η μία ήταν να αποτελειώσει τον ρωμαϊκό στρατό. Αυτό όμως θα είχε ως συνέπεια την στέψη ενός νέου αυτοκράτορα στο ρωμαϊκό έδαφος με τον οποίο θα έπρεπε να διαπραγματευθεί εκ νέου. Η άλλη επιλογή του ήταν να αφήσει το παγιδευμένο ρωμαϊκό στράτευμα να εκλέξει νέο αυτοκράτορα και να διαπραγματευτεί μαζί του «έχοντας το μαχαίρι στον λαιμό του.» Προτίμησε την δεύτερη επιλογή. Το ρωμαϊκό στράτευμα εξέλεξε ως νέο αυτοκράτορα τον διοικητή της φρουράς του Ιουλιανού Ιοβιανό, ο οποίος τέλεσε την δύσκολη συνθηκολόγηση με τον Σαπώρη. Ο Σαπώρης δέχτηκε να αφήσει το ρωμαϊκό στράτευμα να επιστρέψει αβλαβές στην Ρωμανία, αλλά ως αντάλλαγμα ζήτησε όλες τις περιοχές που ο Διοκλητιανός είχε κατακτήσει από τον Ναρσή και την παράδοση της Νισίβεως και των Σιγγάρων με εκκένωση του πληθυσμού τους.

Σύμφωνα με τον Potter, παραδίδοντας την «απόρθητη πόλη και τείχος των ανατολικών επαρχιών» Νίσιβι στους Πέρσες, ο Ιοβιανός παρέδωσε την ρωμαϊκή ηγεμονική θέση στην Μέση Ανατολή. Καθώς έβλεπε τον πληθυσμό της Νισίβεως να φεύγει προς τα Άμιδα, ο επίσκοπος της πόλεως Εφραίμ έγραψε ένα ποίημα στο οποίο λίγο πολύ λέει ότι αυτό που οι Πέρσες δεν πέτυχαν με 30 χρόνια πόλεμο το πέτυχαν με το πτώμα του «καταραμένου» (Ιουλιανού).

Ephraim

Στον παρακάτω χάρτη που περιγράφει την καταστροφική εκστρατεία του Ιουλιανού, με την πράσινη καμπύλη σημαδεύω στο περίπου τα νέα ρωμαιοπερσικά σύνορα που προέκυψαν το 363 μετά την συνθηκολόγηση του Ιοβιανού.

Jovian

Στην επόμενη ανάρτηση θα περιγράψω αυτά που ακολούθησαν μετά την επιστροφή του Ιοβιανού στο ρωμαϊκό έδαφος.

Advertisements

31 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Ιστορία

31 responses to “Από τον Ιουλιανό μέχρι τον Θεοδόσιο #1: Ο Ιουλιανός

  1. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Καλησπέρα Σμερδ. Δεν έχω διαβάσει όλη την ανάρτηση, τώρα την διαβάζω. Αν πατήσουμε πάνω στον Ιλαρίονα του Πικταβίου μας βγάζει στην Τζουστίνα. 😦
    ———————————————————
    Αν έχεις χρόνο σε παρακαλώ πολύ και δεν σε απασχολώ μπορείς να περάσεις από του κου sarant να μας/μου λύσεις κάποιες απορίες ?

    Σε ένα άσμα
    https://sarantakos.wordpress.com/2015/10/13/asterix-6/#comment-314888
    έχει κάτι περίεργα λεξιλογικά που εσύ κατέχεις και παίζεις στα δάκτυλα.

    Ο αγαπητός φίλος Πέπε https://sarantakos.wordpress.com/2015/10/13/asterix-6/#comment-314895
    είπε εύλογα τα εξής :

    Δηλαδή συγγνώμη, στη μανιάτικη προφορά αναλύονται τα δίψηφα αι και ει σε πραγματικές διφθόγγους; Μέχρι πότε μιλιούνταν έτσι; Τέτοιο πράγμα δεν έχω δει ούτε σε συλλογές δημοτικών τραγουδιών ή δείγματα νεοελληνικών διαλέκτων. Ούτε υπάρχει τίποτε τόσο αρχαίο σε καμία διάλεκτο της οποίας να έχω υπόψη μου έστω και μια σύντομη περιγραφή.

    Θα μπορούσες σε θερμοπαρακαλώ πολύ να μας βοηθήσεις με τις γνώσεις σου αν δεν σε βγάζω από το πρόγραμμά σου ?

    • Λοιπόν διορθώνω τον Ιλάριο και την Ιουστίνη και θα κοιτάξω τα σχόλια στον Νίκο.

    • Λοιπόν Ριβαλντίνιο, ρώτα και τον Νίκο που ξέρει από μανιάτικα, αλλά νομίζω πως ο Πέπε έχει δίκαιο.

      Δεν ξέρω την μανιάτικη διάλεκτο, αλλά νομίζω πως όλες οι ελληνικές διάλεκτοι κατά την ύστερη Ελληνιστική Περίοδο είχαν μονοφθογγοποιήσει το αι σε /ε/. Οι Βοιωτοί ήδη από τον 4ο π.Χ. αι, γράφουν το αι με «η» (λ.χ. βάνᾱ/βανῆκες = γυνή/γυναῖκες) και υπάρχουν και μερικά παραδείγματα μονοφθογγοποίησης αι>α εδώ και εκεί.

      Υποθέτω ότι η πηγή σου μπέρδεψε την δευτερογενή μανιάτικη διφθογγοποίηση που συνέβη στο τονισμένο /à/ πριν από έρρινο «μ,ν» (λ.χ. Μάνη > Μάινη , κλάμα > κλάιμα κλπ, όπως το ρουμανικό pâine) με την αρχαία διφθόγγο /αι/.

      Αλλά, επαναλαμβάνω, ρώτα και τον Νίκο, γιατί εγώ δεν ξέρω καθόλου τα μανιάτικα.

      • Δες το 2.7 εδώ Ριβαλντίνιο.

        (7) Σε μερικές λέξεις το φωνήεν μεταβαλλόταν σε δίφθογγο: λεϊμόνι = λεμόνι, χαϊμός = χαμός, χαϊμένος = χαμένος, κλάιμα =κλάμα κ.λπ.

        Μάλλον κάποιος μπέρδεψε αυτήν την μεταγενέστερη δίφθογγο με τις αρχαίες.

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Σ’ευχαριστώ πολύ Σμερδ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
        Σε πειράζει να μεταφέρω τα σχόλιά σου με παραπομπή ακριβώς όπως είναι και στου Σαρ για να τα δουν και οι άλλοι αναγνώστες ?

      • Γιατί να με πειράξει βρε εσύ; Βεβαίως να το κάνεις και να δώσεις χαιρετίσματα στον Νίκο και σε όλους!

        Εγώ εδώ μου φαίνεται πως πρέπει να φτιάξω το κέφι του Βάταλου που του το χάλασε η ανάρτηση για τον Ιουλιανό. 🙂

  2. Βάταλος

    Αγαπητοί κύριοι,

    κατ’ αρχάς είμαι υποχρεωμένος να συγχαρώ τον κ. Σμερδαλέον διά την λογιότητα με την οποίαν έγραψε το παρόν άρθρον. Κατά δεύτερον, είμαι βαθύτατα στενοχωρημένος, διότι από την παρούσαν ανάρτησιν εβεβαιώθην ότι το ίνδαλμα των γεροντικών μου χρόνων (ο κ. Σμερδαλέος) είναι αθεράπευτα χριστιανούλης και τολμά να κρίνη τον Μέγαν Ιουλιανόν με τα βρωμερά επιχειρήματα των Γαλιλαίων.

    Ας τολμήση ο αγαπητός κ. Σμερδαλέος να απαντήση εις τα κάτωθι ερωτήματα:

    1. Οι βρωμεροί Γαλιλαίοι κατέστρεφαν κάθε σύγγραμμα που δεν συμφωνούσε με την μισάνθρωπον θρησκείαν των. Πώς, λοιπόν, εσώθησαν τόσα έργα του «Αποστάτου» Ιουλιανού, τόσαι Επιστολαί του κλπ. και δεν ευρέθη είς μαυροφορεμένος καλόγηρος να τα καταστρέψη, την στιγμήν που κατεστράφησαν όλα τα έργα του Πορφυρίου (45 τόμοι) «Κατά Χριστιανών»;

    2. Αι θέσεις του κ. Σμερδαλέου εις την παρούσαν ανάρτησιν έρχονται εις ευθείαν αντίθεσιν με όσα γράφει εις το λήμμα «Ιουλιανός» η Jewish Encyclopedia, ήτις τον αποθεώνει. Είναι δυνατόν να μήν ξέρουν οι Εβραίοι τί τους γίνεται;

    3. Ανέγνωσα τα φληναφήματα του Potter που αναβίβασε ο κ. Σμερδαλέος και έχω να είπω το εξής: Ας διαβάση τί λέγει ο Γκόρ Βιντάλ εις το μνημειώδες ιστορικόν μυθιστόρημά του «Ιουλιανός», διά την εκστρατείαν εν Περσία κλπ. κι ύστερα τα λέμε. Είναι δυνατόν να μήν ηξεύρη τί του γίνεται ο σοφός Εβραίος Γκόρ Βιντάλ και να έχη δίκαιον ο έμμισθος πράκτωρ των Γαλιλαίων, Potter;

    http://el.bookzz.org/book/1050953/1abd71

    4. Περαίνω, προσφέρων τα μνημειώδη 3τομα «Άπαντα» του Θείου Ιουλιανού από τας εκδόσεις Loeb, με αριστερά το αρχαιοελληνικόν πρωτότυπον και δεξιά την αγγλικήν μετάφρασιν, διά να διαπιστώσουν ιδίοις όμμασι οι αποβλακωμένοι Ρωμιοί αναγνώσται του κ. Σμερδαλέου πόσον ατυχής ήτο η παρούσα ανάρτησις του αγαπημένου μας «Σάθα του 21ου Αιώνος».

    http://el.bookzz.org/book/851382/ec6448
    http://el.bookzz.org/book/871748/08e1e0
    http://el.bookzz.org/book/991885/d4ae99

    Θα εστοιχημάτιζα την μισήν μου περιουσίαν ότι ο εντιμώτατος κ. Σμερδαλέος «τα πήρε χονδρά» από τους Γαλιλαίους (προφανώς από την κλίκαν του Μεταλληνού) διά να «σηκώση» μίαν τοιαύτην αντιεπιστημονικήν ανάρτησιν, προκειμένου να θιγή ο Μέγιστος Ανήρ του Ελληνισμού και διαπρεπής Στρατηγός – Αυτοκράτωρ Ιουλιανός.

    Μετά πάσης τιμής
    Γέρων Βάταλος

    ΥΓ: Είχον αποφασίσει να διαθέσω εν γενναίον ποσόν εις την διαθήκην μου διά την χρηματοδότησιν του εξαισίου Ιστολογίου του κ. Σμερδαλέου. Μετά την σημερινήν κατάπτυστον ανάρτησιν, θα το ξανασκεφθώ. ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΩ: Είμαι ικανός να εγερθώ εκ του τάφου, αν ίδω ότι ο κ. Σμερδαλέος χρησιμοποιή την δωρεάν μου διά την ενίσχυσιν της βρωμεράς προπαγάνδας των Γαλιλαίων… Αν είναι δυνατόν να υιοθετή ο αγαπητός κ. Σμερδαλέος την παντελώς αστήρικτον άποψιν των Γαλιλαίων + του Potter ότι η παρακμή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ήρχισε με την «αποτυχημένην» εκστρατείαν του Ιουλιανού εν Περσία…

    • 3. Ανέγνωσα τα φληναφήματα του Potter που αναβίβασε ο κ. Σμερδαλέος και έχω να είπω το εξής: Ας διαβάση τί λέγει ο Γκόρ Βιντάλ εις το μνημειώδες ιστορικόν μυθιστόρημά του «Ιουλιανός», διά την εκστρατείαν εν Περσία κλπ. κι ύστερα τα λέμε. Είναι δυνατόν να μήν ηξεύρη τί του γίνεται ο σοφός Εβραίος Γκόρ Βιντάλ και να έχη δίκαιον ο έμμισθος πράκτωρ των Γαλιλαίων, Potter;
      —-

      Γειά σου Γερήνιε Ιππότα! Τα ιστορικά ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ μπορούν να γράφουν ό,τι θέλουν. Εμάς μας ενδιαφέρουν τα βιβλία ιστορίας.

      Αλλά να μου βγάλεις τον David Potter «έμμισθο πράκτορα των Γαλιλαίων» βρε Βάταλε;;; 🙂

      Μέχρι τώρα δεν είχες παράπονο με τον Potter.

      Ίσα ίσα ο Potter γράφει ότι κακώς έχει επικρατήσει η χριστιανική κριτική περί «Αποστάτη/Παραβάτη», γιατί αυτή έχει καλύψει την σημαντικότερη κριτική που πρέπει να ασκηθεί στον Ιουλιανό για την καταστροφική εκστρατεία που στοίχισε στην αυτοκρατορία την ηγεμονική της θέση στην Μέση Ανατολή.

      Κοινώς, ποιος την χέζει την θρησκευτική «αποστασία/παράβαση» … να του σφάξουμε και «μίαν ὄρνιν» σαν αυτή που του έσφαξε ο πολυθεϊστής ιερεύς στην Αντιόχεια. Αλλά ο Ιουλιανός είναι ο άνθρωπος ήταν η αιτία που χάθηκε η Urbs Inexpugnabilis/Murus Provinciarum Νίσιβις στους Πέρσες μαζί με τα εδάφη πυο είχε κατακτήσει ο Διοκλητιανός από τον Σασσανίδη βασιλιά Ναρσή;

      Χάθηκε η ηγεμονική θέση της ρωμαϊκής αυτκροατορίας στην Μέση Ανατολή επειδή ο Ιουλιανός ήθελε να προσθέσει τον τίτλο “Parthicus” στο όνομά του, όπως και ο Τραϊανός. Αλλά πήγε ξυπόλυτος στα αγκάθια Βάταλέ μου.

      Αυτά τα γράφει ο πολυθεϊστής Αμμιανός Μαρκελλίνος, όχι κάποιος «γαλιλαίος» που γράφει εκκλησιαστική ιστορία.

      [Amm. 22.12.2] Urebatur autem bellandi gemino desiderio, primo quod impatiens otii, lituos somniabat et proelia, dein quod in aetatis flore primaevo, obiectus efferatarum 1 gentium armis, recalentibus etiam tum regum precibus et regalium, qui vinci magis posse quam supplices manus tendere credebantur, ornamentis illustrium gloriarum inserere Parthici cognomentum ardebat.

      He was inflamed besides with a twofold longing for war, first, because he was tired of inactivity and dreamed of clarions and battle; and then, exposed as he had been in the first flower of his youth to warfare with savage nations, while his ears were still warm with the prayers of kings and princes who (as it was believed) could more easily be vanquished than led to hold out their hands as suppliants, he burned to add to the tokens of his glorious victories the surname Parthicus.

    • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

      @ Βάταλος
      Πώς, λοιπόν, εσώθησαν τόσα έργα του «Αποστάτου» Ιουλιανού
      Τα κράτησαν οι χριστιανοί για να τα διαβάζουν και να γελάνε. 🙂

      ο εντιμώτατος κ. Σμερδαλέος «τα πήρε χονδρά» από τους Γαλιλαίους

      Βάταλε βρήκα κι άλλο βιβλίο που θα λατρέψεις :

      http://oodegr.co/neopaganismos/filosofoi/biblio_ioulianos/perieh.htm

      🙂 🙂 🙂

      • Τα κράτησαν οι χριστιανοί για να τα διαβάζουν και να γελάνε.
        —-

        Ιδίως το χωρίο του Μισοπώγωνα στο οποίο ο Ιουλιανός περίμενε «κατὰ φυλὰς βουθυσίαν» και έλαβε ως θυσία από πολυθεϊστή ιερέα μόνο «μίαν ὄρνιν» και η επιστολή του στον Αρσάκιο στην οποία λέει να αντιγράψουν οι «Ἑλληνισταί» τα «κόλπα» των «δυσσεβών Γαλιλαίων» για να κερδίσουν πελατεία και να τα παρουσιάζουν και ως ανέκαθεν δικά τους πρέπει να προκαλούσαν πολύ γέλιο.

  3. Simplizissimus

    Να πούμε και κάτι δευτερεύον αλλά ενδιαφέρον για τον Κωνστάντιο Β΄; Στον αγώνα του εναντίον του σφετεριστή Μαγνέντιου ο Κωνστάντιος παρέμεινε πολλά χρόνια στην Ιταλία, στην αυτοκρατορική έδρα της Δύσης, το Μιλάνο. Στο διάστημα αυτό έκανε επίσημη επίσκεψη στη Ρώμη με εντυπωσιακή είσοδο. Για την ακρίβεια τέλεσε θρίαμβο, με το παλαιό τελετουργικό, για να γιορτάσει τη νίκη του εναντίον του βαρβάρου Μαγνεντίου (έτσι τη διαφήμισε, ως νίκη «κατά βαρβάρων»). Η είσοδος έγινε με πομπή στις 28 Απριλίου του 357, με συνοδεία στρατού, λαμπρά στολισμένου, που εντυπωσίασε πολίτες και συγκλητικούς, και συνοδεύτηκε με ομιλία του στη Σύγκλητο, ξενάγηση του αυτοκράτορα στα μνημεία της πόλης, και πολυήμερη παραμονή. Ήταν ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτορας που πάτησε το πόδι του στη Ρώμη ως μονοκράτωρ (κάποιοι διάδοχοί του, Ονώριος, Βαλεντινιανός Γ΄, κλπ., δεν μετρούν, αφού κυβερνούσαν μόνο στο δυτικό μισό της αυτοκρατορίας). Η στρατιωτική συνοδεία, όπως είπα, θάμπωσε τους κατοίκους της παλιάς πρωτεύουσας. Σου δίνω δύο εικόνες, αναπαραστάσεις από σύγχρονους καλλιτλέχνες, για να θαμπωθείς κι εσύ: εδώ ο αυτοκράτορας με τη συνοδεία του, κι εδώ στρατιώτες της αυτοκρατορικής φρουράς. Αριστερά του αυτοκράτορα στην πρώτη εικόνα είναι ένας βαριά θωρακισμένος ιππέας, από αυτούς που ονομάζονταν κλιβανάριοι (αυτός πρέπει να ήταν ο όρος στην καθομιλούμενη, γιατί ο επίσημος λατινικός όρος ήταν cataphractarii), και ήταν σχεδόν στην πλειονότητά τους περσικής καταγωγής. Θεωρείται ότι συγκροτούσαν μιαν από τις σημαντικότερες μονάδες του comitatus, τη schola scutariorum clibanariorum, η οποία έπαιξε τον πιο καίριο ρόλο στη μάχη της Μούρσας (28 Σεπτεμβρίου 351), δίνοντας τη νίκη στον Κωνστάντιο. Διοικητής της ήταν ο Πέρσης πρίγκιπας Ορμίσδας, που συνόδεψε και τον Ιουλιανό στην εκστρατεία του.

  4. Βάταλος

    Αγαπητέ κ. Σμερδαλέε,

    γνωρίζητε πόσον σάς υπολήπτομαι και πόσον σάς θαυμάζω. Απορώ, ωστόσον, μαζί σας πώς επιτρέπετε εις τον εγκάθετον του παπα-Μεταλληνού, νεαρόν Ριβαλδίνιον (καλλιτεχνικόν ψευδώνυμον «Όλα δικά μας είναι») να υποστηρίζη ότι τα γραπτά του Ιουλιανού εσώθησαν διά να γελούν οι Γαλιλαίοι ανά τους αιώνας. Κι όχι μόνον δεν τον επαναφέρετε εις την τάξιν, αλλά αφήνετε και τους υπολοίπους αποβλακωμένους (από το χριστιανικόν ευαγγέλιον) Ρωμιούς αναγνώστας σας να νομίζουν ότι συμφωνείτε με αυτήν την απαράδεκτον άποψιν.

    ΕΡΩΤΩ ΕΥΘΕΩΣ: Έχετε διαβάσει τί λέγει ο Μέγας Γίββων διά τον Ιουλιανόν, διά το πώς εσώθησαν τα γραπτά του και διά την συκοφαντημένην (από τον χριστιανούλην Potter, τας απόψεις του οποίου υμείς υιοθετείτε!) εκστρατείαν εν Περσίαν, εντιμώτατε κ. Σμερδαλέε; Αν όχι, χάνω πάσαν ιδέαν δι’ υμάς.

    Ο γελοίος νεανίας Ριβαλδίνιο μοί συνιστά να αναγνώσω το εμπαθές γονατογράφημα του Ιωάννου Τσέντου (γνωστό πνευματικοπαίδι του παπα-Μεταλληνού) που εξέδωσαν αι γνωσταί χριστιανοταλιμπανικαί εκδόσεις «Τήνος» και προβάλλει μετά μανίας ο δημιουργηθείς υπό του παπα-Μεταλληνού χριστιανοταλιμπανικός ιστότοπος «Νεοπαγανιστικαί Απάται». Αν είναι δυνατόν, Ο νεανίας αυτός είναι έτοιμος διά το Δρομοκαΐτειον, αν τα εννοεί όλα αυτά και δεν κάμνει ευθηνήν ρωμέικην πλάκαν.

    ΕΡΩΤΩ, κ. Σμερδαλέε: Διατί ουδέποτε ετολμήσατε (από το ανεκτιμήτου αξίας Ιστολόγιόν σας) εν αφιέρωμα εις τον Μέγαν Γίββωνα και τα όσα φοβερά λέγει διά την συφιλιδικήν θρησκείαν των Γαλιλαίων; Αυτό και μόνον με πείθει (τώρα που το σκέπτομαι) ότι είσθε και υμείς κατά βάθος είς κρυφοχριστιανούλης και προσπαθείτε να ξεγελάσετε τους υγιείς αναγνώστας με τον φερετζέν της αναμφισβητήτο πολυμαθείας σας και του μειλιχίου και τόσον γοητευτικού ύφους με το οποίον απαντάτε εις τους αστοιχειώτους Ρωμιούς, τόσον εδώ, όσον και εις τον Ιστολόγιον του χριστιανομπολσεβίκου κ. Σαραντάκου

    Μετά πάσης τιμής
    Β..

    ΥΓ: Επίσης, θέλω να μού ειπήτε ποίος απαγορεύει (επί 3 σχεδόν αιώνας) να εκδοθή εις το Ρωμέικον ο περίφημος 3ος τόμος της Ιστορίας του Γίββωνος όπου διαπραγματεύεται την περίοδον του Ιουλιανού. Ημείς οι της Πατρώας Θρησκείας τόν έχομε,φυσικά, ξεσκονίσει και τον κρατούμε ως εικόνισμα κάτω από το μαξιλάρι μας, όπως υμείς οι Γαλιλαίοι κρατάτε τα εικονίσματα της ελαφρών ηθών (κατά το σοφόν Ταλμούδ) Εβραίας Μαριάμ, καλλιτεχνικόν ψευδώνυμον Παναγίας.

    Ο γέρων-Βάταλος προσφέρει από την προσωπικήν του βιβλιοθήκην το σύνολον του μνημειώδους έργου του Εδουάρδου Γίββωνος διά την πτώσιν της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από την συνωμοσίαν των μισανθρώπων Γαλιλαίων (3.000 πυκνογραμμέναι σελίδες), με την ματαίαν ελπίδα μήπως και ξεστραβωθούν ο κ. Σμερδαλέος και οι αποβλακωμένοι αναγνώσται του. Τα του Ιουλιανού (που – επαναλαμβάνω – είναι απαγορευμένα να εκδοθούν εις την Ελλάδα, διό και η ελληνική μετάφρασις της «Ελευθέρας Σκέψεως» του Βλαδιμήρου Ψιακή «πήδηξε» τον επίμαχον τόμον, εκδώσασα τον επόμενον!) δύνασθε να τα αναγνώσητε εις τας σελίδας 760 έως 937

    http://www.docdroid.net/viLtJ6s/edward-gibbon-the-history-of-the-decline-and-fall-of-the-roman-empire.pdf.html

    • Ημείς οι της Πατρώας Θρησκείας τόν έχομε,φυσικά, ξεσκονίσει και τον κρατούμε ως εικόνισμα κάτω από το μαξιλάρι μας, όπως υμείς οι Γαλιλαίοι κρατάτε

      Βάταλε, νομίζω στο έχω ξαναπεί ότι είμαι άθεος από τα 13 μου, άρα δεν μπορώ να καταλάβω γιατί με θεωρείς «Γαλιλαίο». «Γαλιλαία» είναι η γιαγιά μου καλή ώρα που κοντεύει τα 90 και ακόμα ξενυχτάει ψήνοντας λειτουργιές το βράδυ για να τις πάει φρεσκοψημένες το πρωί στην εκκλησία.

      Θέλω να μου πεις τι εννοείς όταν λες ότι είσαι οπαδός της «πατρώας θρησκείας»; Καταλαβαίνω τι πιστεύουν οι «Γαλιλαίοι» και οι Ιουδαίοι. Και οι δύο συμφωνούν ότι ο θεός του Αβραάμ άνοιξε την Ερυθρά θάλασσα στα δύο για να περάσει ο Περιούσιος Λαός.

      Εσύ σε τι ακριβώς πιστεύεις μιας και δηλώνεις οπαδός της «πατρώας θρησκείας»; Ο Ιουλιανός προφανώς πίστευε ιδιαίτερα στον Μίθρα. Ο Κωνσταντίνος πριν εκχριστιανιστεί πίστευε στον Ανίκητο Ήλιο. Εσύ πιστεύεις στον Ινδο-Ιρανικό θεό Μίθρα και στον λατινικό Sol Invictus; Πιστεύεις ότι υπάρχει ένας αιώνιος πόλεμος σκότους και φωτός και ότι ο Sol Invictus αναγεννάται κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο (τότε 25 Δεκεμβρίου σήμερα 21 Δεκεμβρίου) ή ότι το σύμπαν δημιούργηθηκε επειδή κάποιος έσφαξε έναν ταύρο και ο όφις και το σκυλί ήπιαν το αίμα που βγήκε από την πληγή που άνοιξε το ξίφος και ο σκορπιός έφαγε τους όρχεις του ταύρου;

      Αυτά πιστεύεις όταν δηλώνεις οπαδός της «πατρώας θρησκείας»;

      Από εκεί και μετά, εγώ κρίνω ιστορικά τόσο τον πολυθεϊσμό όπως και τον χριστιανισμό (και οποιαδήποτε άλλη θρησκεία), ως κοινωνικά φαινόμενα.

      Το συμπέρασμα που προκύπτει (και το οποίο συμμερίζονται και οι τρεις μεγάλες πολυθεϊστικές πηγές του 4ου αιώνα: Λιβάνιος, Θεμίστιος και Αμμιανός Μαρκελλίνος) είναι πως στον καθημερινό τους βίο, οι πολυθεϊστές και οι χριστιανοί του 4ου αιώνα δεν διέφεραν ιδιαίτερα και μπορούσαν μια χαρά να συμβιώσουν. Μόνο όταν κάποιος «παράξενος» ηγέτης του κράτους ή της εκκλησίας έχωνε την μούρη του, υπήρχαν εξάρσεις φρονήματος και φασαρίες.

      Κατηγορείς τον Potter ως «έμμισθο των Γαλιλαίων» όταν γράφει στο βιβλίο πως ο Αμβρόσιος των Μεδιολάνων έκανε «εκπληκτική θετρική παράσταση» με τα λείψανα των αγίων Γερβασίου και Προτασίου που έβαλε στο καινούριο του «μαγαζί» (Basilica Ambrosiana) που έκτισε στο Μιλάνο και ότι ο Άγιος Αθανάσιος ήταν ίσως ο πρώτος χριστιανός ηγέτης που χρησιμοποίησε τον όχλο οπαδών του για να δείρει τους αντιπάλους του.

      Πρέπει να καταλάβεις ότι ο Potter είναι αντικειμενικότατος ιστορικός. Όταν ασκεί κριτική το κάνει τόσο σε «τσαρλατάνους» πολυθεϊστές όπως ο Ιουλιανός (γιατί ήταν και «τσαραλτάνος» στα μάτια των παραδοσιακών πολυθειστών όπως ο Αμμιανός και αποτυχημένος Ρωμαίος αυτκράτορας, αυτός που κατέστρεψε την φύλαξη των συνόρων που είχε επιτύχει ο Διοκλητιανός και οι διάδοχοί του) όσο και σε «τσαρλατάνους» χριστιανούς, όπως ο Αθανάσιος με τους «χούλιγκαν» οπαδούς του.

      Ας περάσουμε στον Γίββωνα. Ως ταπεινός αναγνώστης αρκετών σοβαρών και σύγχρονων ιστορικών βιβλίων, μπορώ να σου πω μετά βεβαιότητος ότι κανένας δεν δέχεται σήμερα τις απόψεις του Γίββωνος περί υπερχιλιάχρονης σταδιακής «παρακμής» της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από το 200 μ.χ. μέχρι την άλωση του 1453.

      Είναι αστεία, θα έλεγα, η άποψη του Γίββωνος ότι υπήρχε μια περίοδος ακμής της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας ενός μόνον «χρυσού» αιώνος [2ος μ.Χ. αιώνας ή, κατά Γίββωνα, «ο αιών των τριών ενάρετων αυτοκρατόρων/the three good emperors» [Τραϊανός, Αδριανός και Μάρκος Αυρήλιος)] και μετά ακολούθησε μια ΥΠΕΡΧΙΛΙΑΧΡΟΝΗ περίοδος παρακμής που εντατικοποιήθηκε από τον εκχριστιανισμό της αυτοκρατορίας μέχρι που τελικά η Ρωμαϊκή αυτκρατορία έπεσε οριστικά το 1453.

      Κάτι δεν κατάλαβε σωστά όποιος πίστευε ότι μία περίοδος 1200 ετών ήταν η «σταδιακή παρακμή» μιας περιόδου 100 ετών.

      Θέλεις να δεις μία ωραία διάλεξη του Clifford Ando στο Oriental Instutute του Σικάγου για «την Ιστορία της Ιστοριογραφίας της Πτώσης της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας»; Ορίστε:

  5. Βάταλος

    Εκλεκτέ νέε, κύριε Σμερδαλέε,

    1. Ευχαριστώ θερμώς διά το εξαίρετον βίδεο.

    2. Απεφύγατε να μοί απαντήσετε διατί η μετάφρασις του 3ου Τόμου του Γίββωνος είναι απηγορευμένη διά ροπάλου εις το Ρωμέικον.

    3. Αι απόψεις σας διά το ότι ο Μέγας Γίββων είναι ξεπερασμένος, ταυτίζονται απολύτως με αυτάς των Γαλιλαίων και δή της σκληράς ταλιμπανικής φράξιας των Μεταλληνιστών.

    4. Είμαι οπαδός της Πατρώας Θρησκείας,διότι πρωτίστως πιστεύω εις την μετενσάρκωσιν. Ελληνική Θρησκεία άνευ μετενσαρκώσεως δεν νοείται. Τα υπόλοιπα που πιστεύω είναι ανούσια και διαφέρουν απο ΔωδεκαθεΪστήν εις Δωδεκαθεϊστήν. Σημειώσατε ότι και οι σημερινοί Εβραίοι πιστεύουν εις την Μετενσάρκωσιν, την ιδέαν της οποίας έκλεψαν από ημάς τους Έλληνας τω 300 π.Χ. Και ο Ραββίνος Χριστούλης επίστευε εις την Μετενσάρκωσιν, όπως φαίνηται από το εδάφιον Ιωάννου 9,1

    ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 9
    Ιω. 9,1 Καί παράγων είδεν άνθρωπον τυφλόν εκ γενετής.
    Ιω. 9,2 και ηρώτησαν αυτόν οι μαθηταί αυτού λέγοντες· ραββί, τις ήμαρτεν, ούτος ή οι γονείς αυτού, ίνα τυφλός γεννηθή;
    Ιω. 9,3 απεκρίθη Ιησούς· ούτε ούτος ήμαρτεν ούτε οι γονείς αυτού, αλλ ίνα φανερωθή τα έργα τού Θεού εν αυτώ.

    , …όπου σαφώς υπονοείται πως ο τυφλός είχε αμαρτήσει εις την προηγουμένην του ζωήν.

    5. Όντως ο Κλίφφορδ Άνδος

    https://en.wikipedia.org/wiki/Clifford_Ando

    είναι ανερχόμενος ιστορικός διά την Ρωμαϊκήν Περίοδον. Αν, ωστόσον, είχατε (απλώς…) ξεφυλλίσει μερικά από τα πλέον γνωστά βιβλία του (άτινα σάς προσφέρω ευθύς αμέσως),

    http://el.bookzz.org/s/?q=Clifford+Ando&t=0

    θα εγνωρίζατε ότι δεν διαφωνεί ριζικώς με τας απόψεις του Μεγίστου Γίββωνος

    Μετά πάσης τιμής
    Β.

    • Βάταλε, αν πιστεύεις στην μετενσάρκωση τότε επέτρεψέ μου να σου πω ότι κατά την γνώμη μου ποντάρεις σε κάτι τόσο επιστημονικά απίθανο όσο και ο χριστιανικός παράδεισος, ωστόσο σέβομαι το δικαίωμα σου να πιστεύεις σε ό,τι επιθυμείς και, πέρα από το παρόν σχόλιο, δεν θα επιμείνω άλλο στην κριτική μου.

      Η μετενσάρκωση στηρίζεται στην ιδεολογία της αθανασίας της ψυχής. Τώρα το ερώτημα είναι … μόνον ο άνθρωπος έχει αιώνια ψυχή; Τα ζώα δεν έχουν αθάνατη ψυχή;

      Αν μόνον ο άνθρωπος ἐχει αθάνατη ψυχή τότε έχουμε το εξής παράδοξο. Πότε έγινε αθάνατη η ψυχή του ανθρώπου;

      Ο «άνθρωπος» δεν ήταν πάντοτε άνθρωπος. Το δικό μας είδος (Homo Sapiens) πρωτοεμφανίζεται στην Αφρική περίπου 150.000 χρόνια πριν.

      Ο πρόδρομος του Homo Sapiens είχε αθάνατη ψυχή;

      Μην ξεχνάς ότι είναι «μόνον» 5-6 εκατομμύρια χρόνια που η εξελικτική μας γραμμή έχει χωριστεί από αυτήν του χιμπατζή!

      Ο κοινός πρόγονος του σημερινού ανθρώπου και του σημερινού χιμπατζή είχε αθάνατη ψυχή;

      Αλλά ας μην πάμε τόσο πίσω, γιατί υπάρχει ένα άλλο παράδοξο.

      Η ιδέα της μετενσάρκωσης βασίζεται στην ιδέα ότι υπάρχει ένας ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΟΣ αριθμός ψυχών που «ανακυκλώνεται» έτσι;

      Το 1800 ο συνολικός ανθρώπινος πληθυσμός (ΣΑΠ) σε όλη την γη εκτιμάται σε περίπου 1 δισεκατομμύριο. Το 1960 ήταν 3 δισεκατομμύρια και το 2000 ήταν 6 δισεκατομμύρια.

      Τα 5 δισεκατομμύρια ψυχών που προστέθηκαν στον συνολικό ανθρώπινο πληθυσμό (ΣΑΠ) από το 1800 μέχρι το 2000 που βρίσκονταν το 1800;

      Χρειαζόμαστε μια μεγάλη αποθήκη «προκάτ» ψυχών και αυτό μόνο για την γη και μόνο για τους Homo Sapiens που περπατούν στη γη «μόνο» 150.000 χρόνια. Σε ένα απέραντο σύμπαν όπου ίσως υπάρχουν εκατομμύρια άλλοι έμβιοι πλανήτες σαν την γη («μέση» απόσταση από τον ήλιο, ώστε να υπάρχει μια τέτοια μεταβολή θερμοκρασίας, ώστε τον περισσότερο χρόνο το νερό να παραμένει σε υγρή μορφή, αυτή είναι η ιδιαιτερότητα της γης στο θέμα του φαινομένου της ζωής) πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η αποθήκη των «προκάτ» αθανάτων ψυχών που ανακυκλώνονται κατά την μετενσάρκωση;

      Τέλος πάντων ζούμε σε ένα διαστελλόμενο σύμπαν. Αυτό είναι επιστημονικό γεγονός. Οι φυσικοί λένε ότι η διαστολή ξεκίνησε με το κοσμογονικό big bang.

      Το ερώτημα που θέτουν οι αστροφυσικοί είναι αν το σύμπαν θα διαστέλλεται επ΄άπειρον, αν θα σταματήσει να διαστέλλεται ή αν θα αρχίσει σε κάποια στιγμή να συστέλλεται και θα ξαναεπιστρέψει σε ένα σημείο «μηδέν» (μοντέλο περιοδικής διαστολής-συστολής).

      Τέλος πάντων ας αφήσουμε αυτά τα θέματα που οι πρωτόγονοι άνθρωποι της αρχαιότητας αγνοούσαν πλήρως.

      Το 10.000 π.Χ. ο ΣΑΠ εκτιμάται σε 15 εκατομμύρια. Γύρω στο 350 μ.Χ. μόνο στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία υπήρχαν περίπου 60 εκατομμύρια άνθρωποι.

      Όταν ο Πλάτωνας μιλούσε για μετενσάρκωση … σε ολόκληρη την γη είναι αμφίβολο να υπήρχαν περισσότεροι από 100 εκατομμύρια άνθρωποι (= 0,1 δισεκατομμύρια).

      Για πες μου σε παρακαλώ που βρίσκονταν οι υπόλοιπες 5,9 δισεκατομμύρια αθάνατες ψυχές (από τα 6 δισ. ψυχών που υπάρχουν σήμερα) στα χρόνια που ο Πλάτωνας μιλούσε για μετενσάρκωση;

      Και που υπήρχαν οι σημερινές 6 δισεκατομμύρια ανθρώπινες ψυχές 5-6 εκατομμύρια χρόνια πριν, όταν η εξελικτική μας γραμμή δεν είχε ακόμα χωριστεί από αυτήν του χιμπατζή ή 380 εκατομμύρια χρόνια πριν όταν το πρώτο Tiktaalik (ο κοινός πρόγονος όλων των τετραπόδων) βγήκε από το νερό στην στεριά;

      Αυτό που κοινώς ονομάζουμε «ψυχή», στις νευροεπιστήμες ονομάζεται «συνειδητότητα» (consciousness) και στις πανεπιστημιακές ιατρικές σχολές μαθαίνουμε ότι η «συνείδηση» δημιουργείται από την συνεχή ροή νευρικών ώσεων που ο θάλαμος προβάλλει στον φλοιό του εγκεφάλου.

      Εδώ κλίνω τα περι της «ψυχής» και της «αθανασίας» της.

      Για τον Γίββωνα και την μη αποδοχή των πεποιθήσεών του θα πρέπει να περιμένεις την ανάρτηση που υποσχέθηκα στον Simplizissimus για τον Γίββωνα και τον Peter Brown.

  6. Simplizissimus

    Γεια σου Σμερδαλέε.
    Τα έργα των κλασικών καλό είναι να μεταφράζονται στη γλώσσα μας με τη συνείδηση ότι μεταφέρεται στα καθ’ ημάς μέρος από την παγκόσμια πνευματική παρακαραθήκη του ανθρώπινου γένους. Η μετάφραση να γίνεται από επαΐοντες, δηλαδή ανθρώπους που έχουν μελετήσει τον κάθε συγγραφέα και το έργο του, κι ακόμα περισσότερο την επιρροή του στην παγκόσμια πνευματική ζωή, και να γίνεται με μεράκι, μεταφραστική δεξιοσύνη και γνώση των πραγματολογικών στοιχείων (συνήθως οι τρεις αυτές ιδιότητες δεν συμπίπτουν σε ένα άτομο, γι’ αυτό χρειάζονται περισσότεροι του ενός να συνεργαστούν για να βγει ικανοποιητικό αποτέλεσμα). Επιπλέον –το και σπουδαιότερο– τους κλασικούς, όπως τον Γίββωνα, δεν τους διαβάζουμε σήμερα για να μάθουμε ιστορία. Γι’ αυτό το σκοπό υπάρχουν οι νεότεροι επιστήμονες (ειδικά δε για την Ύστερη Αρχαιότητα, 200-700 μ.Χ., η γενιά των μετά το 1970 ιστορικών). Τους κλασικούς, δηλαδή τον Γίββωνα, τον Μακώλεϋ, τον Τόυνμπη, τους διαβάζουμε για να δούμε πώς αντιλαμβάνονταν την ιστορία οι σοφοί της εκάστοτε εποχής, για να τους τοποθετήσουμε γραμμικά στη χορεία των μεγάλων του πνεύματος, για να δούμε πώς εξελίχθηκε η (δυτική, ευρωπαϊκή, κλπ.) σκέψη ανά τους αιώνες. Δεν διαβάζουμε τον Γίββωνα για να μάθουμε τα καθέκαστα της ιστορικής πραγματικότητας, όπως δεν διαβάζουμε τον Αριστοτέλη για να μάθουμε λεπτομέρειες για το βίο των ζώων. Ο Γίββων είναι αυτό που είναι: τέκνο της εποχής του (όπως άλλωστε ο καθένας μας), εκπρόσωπος του Αιώνα των Φώτων και πολέμιος του κλήρου και της επιρροής του στη ζωή των ανθρώπων. Το να τον μεταφράζουμε με κάποιο σκοπό (για να αποδείξουμε τάχα κάτι εναντίον του χριστιανισμού) είναι απαρχής στρεβλό και κενό νοήματος σήμερα. Με αυτό το ιδεολογικό σφάλμα ξεκίνησε η μετάφραση των εκδόσεων Ψιακή και γι’ αυτό απέτυχε (κι όχι μόνο γιατί ήταν η μετάφραση γελοία). Το κακό είναι ότι αυτή η εξαρχής φαλκιδευμένη προσπάθεια έκαψε (διά παντός;) οποιαδήποτε προοπτική να μεταφερθεί ο Γίββων στα ελληνικά, καθήκον που θα έπρεπε να είχε επωμιστεί, ας πούμε, η Ακαδημία Αθηνών.
    Σε χαιρετώ.
    Simplizissimus

  7. Simplizissimus

    Α, και κάτι άλλο, Σμερδαλέε. Ας μιλήσουμε για τα θρησκευτικά φρονήματα του Ιουλιανού. Αυτό που συνήθως έχει στο μυαλό του ο μέσος σημερινός αναγνώστης που δεν έχει επαφή με την εξειδικευμένη βιβλιογραφία περί Ιουλιανού είναι μια αόριστη εικόνα ότι ο ασκητικός «φιλόσοφος-αυτοκράτωρ» ακολουθούσε την αρχαία ελληνική θρησκεία, το δωδεκάθεο (ό,τι και να σημαίνει αυτό –μεγάλη συζήτηση που δεν είναι της ώρας). Ότι δηλαδή θρησκευόταν όπως οι αρχαίοι Αθηναίοι της εποχής, ας πούμε, του Περικλή ή του Αριστοτέλη. Διόλου δεν είναι έτσι. Οι πεποιθήσεις του (όπως και πολλών άλλων διανοουμένων της εποχής του) ήταν ένα συνονθύλευμα από νεοπλατωνική κοσμολογία και μαγικο-εσωτεριστική θεουργία, ερμητικές δοξασίες και Χαλδαϊκούς Χρησμούς, συνταιριασμένα όλα σε ισχυρές δόσεις συγκρητισμού. Αυτό σε παρακαλώ να το εξηγήσεις στους συζητητές σου, όσους θέλγονται από την (όντως εντυπωσιακή) μορφή του γενειοφόρου και τριβωνοφόρου νεαρού με το αιματηρό ψυχικό τραύμα από την παιδική του ηλικία, και από την εικόνα που έχουν φιλοτεχνήσει αφενός ο παθιασμένος θαυμαστής του, ο Αμμιανός Μαρκελλίνος, αφετέρου οι σημερινοί οραματιστές ενός ρομαντικού παλιμπαιδισμού ως αντίβαρου στον χριστιανισμό (ό,τι και να σημαίνει αυτό, πάλι). Μήπως προβάλλουμε στον Ιουλιανό σημερινούς πόθους;

    (Αλλά, θα μου πεις, τι άλλο κάνουμε στην ιστορία; Διαρκώς σημερινές παραστάσεις προβάλλουμε σ’ αυτήν. Και θα έχεις δίκιο).

    Καλημέρα, καλή Κυριακή.
    S.

    • 1) Αυτό που συνήθως έχει στο μυαλό του ο μέσος σημερινός αναγνώστης που δεν έχει επαφή με την εξειδικευμένη βιβλιογραφία περί Ιουλιανού είναι μια αόριστη εικόνα ότι ο ασκητικός «φιλόσοφος-αυτοκράτωρ» ακολουθούσε την αρχαία ελληνική θρησκεία, το δωδεκάθεο (ό,τι και να σημαίνει αυτό –μεγάλη συζήτηση που δεν είναι της ώρας). Ότι δηλαδή θρησκευόταν όπως οι αρχαίοι Αθηναίοι της εποχής, ας πούμε, του Περικλή ή του Αριστοτέλη. Διόλου δεν είναι έτσι.
      —-

      Ο Ιουλιανός έκτισε Μιθραίο στο παλάτι και τα νομίσματα του είχαν από τη μια όψη την εικόνα του με γένι φιλοσόφοι και από την άλλη τον κοσμογονικό ταύρο της μιθραϊκής ταυροκτονίας. Ο Μίθρας δεν έχει καμία σχέση με τον «κλασικό δωδεκαθεϊσμό».

      Είχε συμβεί τέτοιος θρησκευτικός συγκρητισμός από την ελληνιστική περίοδο και μετά που ο Ρωμαϊκός Μίθρας κατέληξε να είναι αγνώριστος σε κάποιον που γνώριζε τον «ορίτζιναλ» Ινδο-Ιρανικό Μίθρα.

      2) Μήπως προβάλλουμε στον Ιουλιανό σημερινούς πόθους
      —-

      Αυτό στον Βάταλο είναι ξεκάθαρο. Γιατί κάποιος που επιλέγει τον Ιουλιανό ως «ΤΟΝ πολυθεϊστή αυτοκράτορα» και «μέγιστο των ΕΛΛΗΝΩΝ» -όπως κάνει ο Βάταλος- είναι εντελώς ανιστόρητος. Ο Ιουλιανός ξεκαθαρίζει στα γραπτά του ότι δνε είναι εθνοτικός Έλλην (είναι πρώτα απ΄όλα Ρωμαίος και έχει πλήρη επίγνωση της Θρακο-Μυσικής και όχι ελληνικής καταγωγής του). Ιστορικά, ο Ιουλιανός ήταν ασήμαντοςς όταν το έργο του συγκρίνεται με αυτό των τρανών πολυθεϊστών αυτοκρατόρων όπως ο Τραϊανός και οι Restoratores Orbis Αυρηλιανός και Διοκλητιανός.

      Η μόνη συνεισφορά του Ιουλιανού στην ιστορία της Ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ήταν η οριστική απώλεια της -για αιώνες- «απόρθητης» Νισίβεως και η αποσταθεροποίηση του ανατολικού μετώπου.

  8. Ιωάννης

    Οι ίδιοι μιαροί και συκοφάντες είναι πάντα οι Έλληνες. Τα ίδια και χειρότερα έκαναν και τότε. Πως μετά από όλο αυτόν τον οχετό ύβρεων να μην τους γκρεμίσεις τους βρωμερούς και άθλιους ναούς της ακολασίας που μέσα τους ζούνε σκουλήκια και αράχνες; Πως να μην διαλύσεις τα είδωλα πους τους δαιμονίζουν ώστε να φέρονται με αυτόν τον τρόπο; Πως να μην πολεμήσεις αυτά τα μιάσματα του σατανά;

  9. Meg_Rabaniot

    Συγχαίρω και το Βάταλο και τον Ιωάννη για την αυθεντικότητα με την οποίαν υποστηρίζουν τις θέσεις τους, σε πείσμα πάντων των αποδομητών και αντιρομαντικών των οποίων υγραίνεται και αιματώνεται ο βύττος κάθε φορά που “γκρεμίζουν ένα είδωλο”. Η ασθένεια της εποχής μας είναι αυτή η “κατάρριψη των ειδώλων”, και χαίρομαι όταν βλέπω αντισώματα. Και ο Ιουλιανός και οι 3 Ιεράρχες θα ήταν περήφανοι.

    Η πρωτότυπη ανάλυση του Σμερδαλέου δεν πλησιάζει ούτε από μακριά την πραγματική παρακαταθήκη του Ιουλιανού, την παρακαταθήκη του ως σύμβολο. Η όντως αφελής εξωτερική του πολιτική δεν είναι ο λόγος και ουδεμία σχέση έχει με το λόγο για τον οποίον ο Ιουλιανός είναι από τους σημαντικότερους των Ρωμαίων. Ο λόγος είναι η αξία του ως σύμβολο. Και ο ίδιος γνώριζε, σαφώς, πως οι άνθρωποι δίνουν πάνω απ’ όλα αξία στα σύμβολα — αυτό δείχνει η απόφασή του να αναστυλώσει το Ναό της Ιερουσαλήμ, αλλά και η απόφασή του να διακηρύξει πως οι χριστιανοί διδάσκαλοι αντιφάσκουν διδάσκοντας και Αγία Γραφή και κλασσικούς.

  10. Ιωάννης

    Το κακό πολλές φορές με την ιστορία είναι ότι οι σύγχρονοι ιστορικοί τις περισσότερες φορές αντικρίζουν μόνο τα αποτελέσματα χωρίς να μπορούν, λόγω έλλειψης λεπτομερών πηγών, να εμβαθύνουν στα αίτια των αποτελεσμάτων και έτσι βγάζουν βιαστικά συμπεράσματα.

    Να μας εξηγήσουν οι ιστορικοί πως ένας παγανιστής αυτοκράτορας όπως ο Ιουλιανός, ήταν μόνο αυτός και ο ιερέας με τη χήνα στο ναό του Απόλλωνα. Να μας εξηγήσουν πως φτάσανε τόσοι αυτοκράτορες να διατάζουν το κλείσιμο των ναών και την απαγόρευση της ειδωλολατρίας. Να μας εξηγήσουν πως έγιναν όλα αυτά. Αυτό που κάνουν όμως είναι να διαβάζουν τον Codex Theodosianus και να υιοθετούν συμπεράσματα μόνο από εκεί, πράγμα που κάνουν και οι σύγχρονοι αφελείς παγανιστές. Διαβάζουν δηλαδή νόμους και βγάζουν συμπεράσματα. Ναι, αλλά για να υπάρχει ο νόμος σημαίνει ότι κάτι συμβαίνει προτού εμφανιστεί ένας νόμος, ο οποίος έρχεται με τη σειρά του να καταπολεμήσει και να διορθώσει αυτό που συμβαίνει. Πριν την αντίδραση υπάρχει πάντα η δράση. Και δε σκέφτεται κανείς ότι ρε παιδάκι «μήπως κάνανε κάτι όντως κακό ή παράνομο οι παγανιστές και για αυτό υπάρχουν τα εναντίον τους διατάγματα»; Αντ’ αυτού προτιμούν την απλοϊκή άποψη ότι μια μέρα αποφάσισαν όλοι οι αυτοκράτορες να αφανίσουν τον παγανισμό (πράγμα που αρχίζει δειλά δειλά να ξεπερνιέται), ενώ όλες τις μαρτυρίες χριστιανών συγγραφέων περί ανθρωποθυσιών, σπλαγχνοσκόπων, μάγων, μάντεων που σκοπό είχαν να βλάψουν τη ρωμαϊκή εξουσία, τις θεωρούν όλες ψεύτικες, λόγω του ότι οι ίδιοι ζούνε σε μια εποχή που όλα τα προαναφερθέντα δεν δύναται πλέον να συμβούν και λόγω του ότι τους φαίνονται τόσο απίστευτες αυτές οι θηριωδίες των παγανιστών που περιγράφονται από τους χριστιανούς συγγραφείς, διότι και πάλι αυτές οι θηριωδίες στη σημερινή εποχή δεν δύναται να συμβούν κι έτσι δεν μπορούν να τις πιστέψουν ότι συνέβησαν. Είναι αυτονόητο ότι δεν δύναται να συμβούν και ακριβώς ο Χριστιανισμός βοήθησε σε αυτό.

    Και έτσι έχουμε το συχνό φαινόμενο σαν του παρανοϊκού γέροντα Βάταλου να κατηγορεί τους χριστιανούς για όλα τα κακά του κόσμου. Βέβαια το ότι ο Ιουλιανός ήταν αυτός και η χήνα στη Δάφνη, στο ναό του Απόλλωνα και δίπλα υπήρχαν ουρές χριστιανών για να προσκυνήσουν τα λείψανα του αγίου Βαβύλα δε του λέει απολύτως τίποτα. Και όλα αυτά το 362 μ.Χ.

  11. Ιωάννης

    Και οι ιστορικοί να μας εξηγήσουν επίσης πως οι πρώην παγανιστές που μεταστράφηκαν στο Χριστιανισμό τον 4ο αιώνα είχαν την δύναμη και το σθένος να φτάσουν στο σημείο να γκρεμίζουν τους παλαιούς τόπους λατρείας τους. Διότι οι χριστιανοί δεν κατέβηκαν από το διάστημα, αλλά οι ίδιοι ήσαν πρώην εθνικοί και για να οδηγηθεί σε μία τέτοια πράξη ένας πρώην εθνικός σημαίνει ότι κάτι τον αηδίασε τόσο πολύ, ώστε να επιχειρεί να γκρεμίσει τους ναούς των ειδώλων.

    • Καλά δεν τους «γκρέμισαν» τους παλαιούς ναούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι ναοί μεταπλάστηκαν σε χριστιανικές εκκλησίες, με πιο γνωστό παράδειγμα τον Παρθενώνα (η Αθηνά έδωσε τη θέση της στην Παναγία).

      Από εκεί και μετά, στις καταστάσεις επαναπροσδιορισμού ταυτότητας δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η «απέχθεια/έχθρα» προς τα μνημεία της παλαιάς ταυτότητας.

      Παράδειγμα οι Μακεντόντσι δίπλα.

      [03:30] Από τα 471 Βουλγαρικά νεκροταφεία στην Μακεδονία του Βαρδάρη έχουν μείνει μόνο 2.

      • Ιωάννης

        Ναι. Συνήθως μετατρέπονταν οι ναοί.

        Σμερδαλέος, θεωρείς ότι οι σημερινοί Σκοπιανοί δεν είναι όντως οι αυθεντικοί απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου κα ιτου Φιλίππου; Εγώ έτσι νόμιζα.

        Νομίζω ότι στα υστερορωμαϊκά χρόνια, η σημερινή εδαφική έκταση των Σκοπίων ανήκε στη Μακεδονία. Διόρθωσέ με αν κάνω λάθος.

      • Σμερδαλέος, θεωρείς ότι οι σημερινοί Σκοπιανοί δεν είναι όντως οι αυθεντικοί απόγονοι των αρχαίων Μακεδόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου κα ιτου Φιλίππου; Εγώ έτσι νόμιζα.
        —-

        Γιάννη, κανένας σημερινός λαός δεν είναι ο «αυθεντικός» απόγονος κάποιου αρχαίου λαού.

        Οι εθνοτικές ταυτότητες έχουν αρχή και,κατά κανόνα, έχουν και τέλος.

        Ο τελευταίος άνθρωπος που αυτοπροσδιορίζεται σε επιγραφή (αρχαίος) Μακεδόνας έζησε το 300 μ.Χ.

        Κατά την περίοδο 800-1400 μ.Χ., η «κανονική» Μακεδονία βρίσκεται στην περιοχή της Αδριανούπολης και οι κάτοικοι εκείνης της περιοχής είναι οι «κανονικοί» Μακεδόνες.

        Από εκεί και μετά, ο όρος «Μακεδονία» αποκαταστάθηκε ως κοινά αποδεκτός προσδιορισμός για την περιοχή των «2,5 βιλαετιών» (βιλαέτι Θεσσαλονίκης, Μοναστηρίου και μισό/νότιο βιλαέτι Κοσόβου/Σκοπίων) γύρω στο 1850 και φυσικά είναι κοινός για όλους όσους κατοικούν αυτήν την «ευρύτερη Μακεδονία». Δεν υπάρχει copyright στην χρήση του όρου.

        Από εκεί και μετά, τα τελευταία 1000 χρόνια, οι «Σλαβομακεδόνες» είχαν μια προνεωτερική Βουλγαρική ταυτότητα (που είναι κάτι διαφορετικό από την νεωτερική Βουλγαρική ταυτότητα του σύγχρονου Βουλγαρικού κράτους).

  12. Ιωάννης

    Γλωσσικά δεν είμαστε εμείς οι απόγονοι;

    • Γλωσσικά. Αλλά ο όρος «απόγονος» δεν είναι επιτυχής για να περιγράψει τον γλωσσικό συνεχιστή.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s