Η κάθοδος των Δωριέων #1: η λειτουργία του μύθου και η απομυθοποίηση της μετανάστευσης

Μέχρι το 1960 πάνω κάτω, σε όλα τα τα βιβλία ιστορίας κάποιος διάβαζε ότι η αιτία της κατάρρευσης του μυκηναϊκού πολιτισμού ήταν οι Αρειμανείς (ή ΑρειμάνιοιΔωριείς εισβολείς. Η πεποίθηση αυτή βασιζόταν στην κατά λέξη αποδοχή της αρχαιοελληνικής παράδοσης για την Δωρική κατάκτηση της Πελοποννήσου ως πραγματική ιστορία. Ο σκοπός της αρχαιολογίας ήταν λοιπόν να προσφέρει τις αποδείξεις γι΄αυτό το «αναντίλεκτα ιστορικό» γεγονός. Σε πρώτη φάση, τα αρχαιολογικά δεδομένα φαινόταν να δείχνουν περίτρανα τα ίχνη που άφησαν αυτοί οι Δωριείς εισβολείς: κατεστραμμένα μυκηναϊκά κέντρα, πτώση του πολιτισμικού επιπέδου και ένα σωρό αλλαγές στο αρχαιολογικό υλικό που θεωρήθηκαν επείσακτες. Η δεκαετία του 1960 είναι κομβική, γιατί αρχίζουν ν΄αλλάζουν σιγά σιγά οι ιδέες για την εθνολογία και το φαινόμενο της μετανάστευσης (migration). Επίσης αρχίζει σιγά σιγά ν΄αλλάζει η ερμηνεία του αρχαιολογικού υλικού: οι καταστροφές των Μυκηναϊκών κέντρων δεν ήταν ταυτόχρονες και δεν ήταν περιορισμένες στον Μυκηναϊκό κόσμο, αλλά σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο, τα «επείσακτα» στοιχεία δεν έδειχναν πια τόσο «επείσακτα» και οι Δωριείς άρχισαν σιγά σιγά να βλέπονται όχι τόσο ως «εισβολείς» και «κατακτητές» αλλά ως ειρηνικοί ποιμένες που κάλυψαν το κενό που δημιούργησε η κατάρρευση των Μυκηναϊκών κέντρων. Με άλλα λόγια, η κάθοδος των Δωριέων δεν ήταν πια η αιτία αλλά η συνέπεια της κατάρρευσης του Μυκηναϊκού κόσμου. Μέχρι το 1960 ίσχυε το απλοϊκό μοντέλο των «προκάτ» μεταναστευτικών εθνοτικών ομάδων. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο, οι «Δωριείς» ήταν μια  ήδη υπάρχουσα εθνοτική ομάδα που κατά την ύστερη χαλκοκρατία κατοικούσε στο περιθώριο του βόρειου μυκηναϊκού κόσμου. Η πεποίθηση ήταν πως αν κάποιος ταξίδευε με τη μηχανή του χρόνου στον βόρειο ελλαδικό χώρο κατά την ύστερη χαλκοκρατία θα συναντούσε έναν πληθυσμό που αυτοπροσδιοριζόταν και ήταν γνωστός στους άλλους ως «Δωριείς», μιλούσε «δωριστί» και διέθετε ήδη τα «Δωρικά νόμιμα» για τα οποία μιλάει ο Θουκυδίδης. Η κάθοδος (στα αγγλικά βιβλία της εποχής “invasion” = «εισβολή») ήταν το μεταναστευτικό φαινόμενο που εξηγούσε πως αυτή η προκατασκευασμένη ομάδα βρέθηκε κάποια στιγμή στην Πελοπόννησο και, λίγο αργότερα, στο νότιο Αιγαίο (Κρήτη, Μήλος, Θήρα, ασιατική Δωρίδα κλπ).

Αυτό το παλιό μοντέλο μετανάστευσης, ο Peter Heather, το παρομοιάζει με τις μπάλες του μπιλιάρδου: οι μπάλες υπάρχουν προκατασκευασμένες πριν από τη βολή (= η αιτία της μετανάστευσης) και η κάθε μια έχει συμπαγή σύσταση και ομοιογενές χρώμα. Όταν ο παίχτης του μπιλιάρδου χτυπάει την άσπρη μπάλα κατά της κόκκινης τότε, μετά την κρούση, η άσπρη μπάλα εκτοπίζει την κόκκινη και παίρνει τη θέση της. Οι δύο μπάλες φυσικά, εξαιτίας της «συμπαγίας» τους δεν μπορούν να συνυπάρξουν στο ίδιο σημείο.

Η πρώτη επίθεση σε αυτό το «μοντέλο του μπιλιάρδου» ήρθε το 1961 από τον γερμανό Reinhard Wenskus. O Wenskus μελέτησε λεπτομερώς τις γερμανικές εθνοτικές ομάδες που εμφανίζονται κατά την μετάβαση από την αρχαιότητα στον μεσαίωνα (~400-600 μ.Χ.) όπως οι Φράγκοι,οι Βάνδαλοι, οι Οστρογότθοι και οι Βησιγότθοι και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όχι μόνον δεν ήταν «συμπαγείς και ομοιογενείς», αλλά τα μέλη αυτών των «βαρβάρων» ομάδων βρίσκονταν συνεχώς σε αλληλεπίδραση τόσο με «Ρωμαίους» όσο και με άλλους «βαρβάρους» και, μάλιστα, συχνά τους προσφερόταν η δυνατότητα επιλογής ανάμεσα στην ταυτότητα «βάρβαρος» και «Ρωμαίος». Κατά τον Wenskus, η διαιώνιση αυτών των εθνοτικών ομάδων οφειλόταν στην ικανότητα ενός αριστοκρατικού “kernel” (= πυρήνας, κουκούτσι) να επιβάλλει τις παραδόσεις του σε μία ετερογενή μάζα συγκλύδων οπαδών. Αυτό το “kernel” του Wenskus σήμερα ονομάζεται “charter group” ή apex families” είναι η μειονότητα με επιρροή (influential minorityπου μπορεί να επανεθνοτίσει μια ετερογενή μάζα οπαδών σε μια νέα ταυτότητα. O Fredrik Barth το 1969 έδειξε ότι η εθνοτικότητα δεν είναι ένα στέρεο, προκατασκευασμένο και διηνεκές φαινόμενο, αλλά ένα καιροσκοπικό και εφήμερο κοινωνικό κατασκεύασμα. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι τείνουν να προσαρμόζουν την εθνοτική τους ταυτότητα με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε ν΄αποκτούν κοινωνικά πλεονεκτήματα. Και επειδή η συμβολική κοινή καταγωγή είναι το sine qua non (= οὐκ ἄνευ) της εθνοτικότητας κατά τον Anthony D. Smith και τον Jonathan M. Hall η μεταβλητότητα της εθνοτικής ταυτότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια της εφευρημένης παράδοσης (invented tradition) του Eric Hobsbawm. Όταν οι μελετητές συνειδητοποίησαν ότι οι λαοί αναθεωρούν συνεχώς το παρελθόν τους εφευρίσκοντας καινούριες «παραδόσεις» που τους προσφέρουν πλεονεκτήματα στο παρόν, πήραν μια πιο κριτική στάση στην ερμηνεία των φιλολογικών μαρτυριών και παραδόσεων, ιδίως όταν ανάμεσα στα περιγραφόμενα γεγονότα και την πρώτη καταγραφή τους μεσολαβούσαν αιώνες προφορικής παράδοσης.  Ήδη ο Leopold Von Ranke, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, ανέδειξε την Quellenkritik (= κριτική των πηγών) σαν αναπόσπαστο εργαλείο της επιστημονικής ιστοριογραφίας. Μετά το 1970, η Quellenkritik θωρακίστηκε επιπλέον με την αρχή του Moses FinleyCui bono?” = «τίνος το όφελος;» Σύμφωνα με την αρχή αυτή, κάθε φορά που εξετάζουμε ένα χωρίο ιστορικού κειμένου πρέπει να διερωτόμαστε αμέσως «γιατί η πηγή παρουσιάζει αυτήν την εκδοχή;» και «ποιος βγαίνει κερδισμένος από αυτήν την εκδοχή των πραγμάτων;»

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των αλλαγών νοοτροπίας, οδήγησε σε ένα νέο μοντέλο μετανάστευσης που ο Peter Heather ονομάζει «μοντέλο της χιονοστιβάδας». Καθώς η χιονοστιβάδα κινείται από τη θέση Α στη θέση Β κερδίζει συνεχώς νέο χιόνι. Όταν φτάνει στην θέση Β μόνον ένα μικρό μέρος του χιονιού έχει κάνει πραγματικά την μετατόπιση Α>Β. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο οι παραδόσεις μαζικής μετανάστευσης στην πραγματικότητα είναι μεταναστεύσεις ολιγάριθμων ανθρώπων που καταλήγουν να είναι charter group σε μία υποστρωματική πλειοψηφία στην οποία καταφέρνουν να επιβάλλουν τις παραδόσεις τους.

Βάζω εδώ μερικές σελίδες από τα θέματα που έχω θίξει μέχρι τώρα:

1) Μετανάστευση: παλαιό μοντέλο «μπιλιάρδου» (billiard ball model) και νεότερο μοντέλο «χιονοστιβάδας» (snowball):

snowball-billiard

2) Η θεωρία «του πυρήνα/kernel παραδόσεων» του Reinhard Wenskus και η βελτίωσή της από τον Walter Pohl, που την συνδύασε με τις ιδέες του Fredrik Barth περί «εφήμερης και καιροσκοπικής εθνοτικότητας» και του Eric Hobsbawm περί «εφευρημένων παραδόσεων»:

Wenskus

Barth-evanescent

3) Η αρχή “Cui bono?” του Moses Finley:

cui-bono-Finley

4) Η αναξιοπιστία των προφορικών παραδόσεων. Ο βυζαντινολόγος Mark Whittow, όταν χρειάστηκε να εξηγήσει την αναξιοπιστία των Αραβικών παραδόσεων για τις πρώιμες Ισλαμικές κατακτήσεις, είπε ότι ανάμεσα σε αυτές και την πρώτη καταγραφή τους γύρω στο 800 μ.Χ. μεσολάβησαν 150 περίπου χρόνια προφορικής παράδοσης. Για να δείξει πόσο αναξιόπιστη είναι η προφορική παράδοση επειδή κάθε γενιά μεταβιβάζει την παράδοση που παρέλαβε αλλαγμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να κερδίσει παροντικά πλεονεκτήματα, κάνει ένα παράδειγμα. Το 1988 συμμετείχε σε μια ανασκαφή ενός μεσαιωνικού αρχοντικού σπιτιού στην Ιορδανία που ήταν θαμμένο για 1000 περίπου χρόνια. Οι τοπικοί Άραβες φύλαρχοι έρχονταν ένας ένας στην ανασκαφή και προσπαθούσαν να δείξουν ότι το αρχοντικό αυτό ήταν δικό τους, δηλαδή ανήκε στους πατέρες και παππούδες τους. Κάποιοι μάλιστα είχαν και «αναμνήσεις» από τα παιδικά τους χρόνια για τα δωμάτια του ανεσκαμμένου αρχοντικού που ήταν θαμμένο κάτω από την άμμο για 1000 χρόνια. 🙂 Για πιο λόγο λοιπόν οι Άραβες φύλαρχοι επινοούσαν αυτές τις ιστορίες; Όποιος θα κατάφερνε να «πείσει» ότι το αρχοντικό ήταν δικό του θα κέρδιζε πόντους έναντι των ανταγωνιστών του στον στίβο για την ανάδειξη του σεβαστότερου φυλάρχου.

Whittow-Jordan

Την ίδια πεποίθηση για την αναξιοπιστία της προφορικής παράδοσης εκφράζει και ο Eric H. Cline στο παρακάτω βίντεο:

[08:50-09:30]

Μερικές φορές, στις παραδόσεις μεταναστεύσεων δεν υπάρχει ούτε καν η μετανάστευση ενός ολιγάριθμου charter group, αλλά η παράδοση μετανάστευσης είναι μια εντελώς εφευρημένη παράδοση. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι εφηύραν την μετανάστευση του Αινεία για να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους ως απογόνους των μυθικών Τρώων και να δικαιολογήσουν ως «εκδικητικές» τις κατακτήσεις τους κατά των Ελλήνων. Η πρώτη ελληνική πόλη που κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους ήταν η Κύμη το 338 π.Χ. και στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα έχουμε τις πρώτες ρωμαϊκές αναφορές στην «Τρωϊκή καταγωγή» τους. Οι Ρωμαίοι δεν εφηύραν αυτήν την παράδοση εντελώς ex nihilo , γιατί όποιος διαβάσει το βιβλίο “The Returns of Odysseus” του Irad Malkin θα διαπιστώσει ότι στην Ιταλία υπήρχε μια ισχυρή ιδρυτική παράδοση «Νόστων», μέσα από την οποία, οι ελληνικές αποικίες επέλεγαν ως ιδρυτές τους Αχαιούς ήρωες του Τρωικού κύκλου και, ταυτόχρονα, θεωρούσαν ως ιδρυτές των γειτονικών τους μη ελληνικών πόλεων τους Τρώες ήρωες του ίδιου επικού κύκλου. Οι Ρωμαίοι απλώς υιοθέτησαν πιο θερμά αυτό το προϋπάρχον σχήμα όταν τους έγινε βολικό, διότι δικαιολογούσε τους επεκτατικούς τους πολέμους κατά των Ελλήνων ως εκδικητικούς.

Romans-Trojans

Συνεχίζοντας το παράδειγμα των αρχαίων Ρωμαίων, ο Κριτόβουλος ο Ίμβριος βασισμένος στην κλασικίζουσα εξίσωση Τούρκοι = «Τεύκροι» (~ Τρώες) και Τούρκοι = «Πέρσαι» παρουσιάζει τον Μωάμεθ τον Πορθητή ως απόγονο και εκδικητή των αρχαίων Τρώων και των αρχαίων Περσών: Η άλωση της «Ελληνικής» Κωνσταντινουπόλεως από τους «Τρωογενείς» Τούρκους δικαιολογήθηκε ως εκδίκηση για την Τρωοφθόρο Ιλίου Πέρσιν και για την Μακεδονική κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας. Ο Μωάμεθ κοιτώντας τα ερείπια της Τροίας δήλωσε ότι εκδικήθηκε τους απογόνους «όλων εκείνων των Ελλήνων, Μακεδόνων, Θεσσαλών και Πελοποννησίων που στο παρελθόν αδίκησαν εμάς τους Ασιάτες» :

Mehmet-Troy

Φυσικά, δεν υπήρχε κανένας Τούρκος που πίστευε ότι ήταν «Τεῦκρος/Τευκρός» = Τρώας ή «Πέρσης» ή ότι είχε κατακτήσει «Ἕλληνες». Το παιχνίδι της «Τρωικής/Τευκρικής» καταγωγής το έπαιξαν και οι αρχαίοι Παίονες που, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, θεωρούσαν ότι ήταν «Τευκροί άποικοι των Τρώων» που εγκαταστάθηκαν στα μέρη του Αξιού και του Στρυμόνα κατά την εισβολή των Τευκρών και των [ασιατικών] Μυσών στην Ευρώπη, που έγινε «προ των Τρωικών» και στην οποία κατακτήθηκαν όλα τα μέρη πάνω από τον Πηνειό μέχρι το Ιόνιο πέλαγος. Εδώ ο Ηρόδοτος ή έχει μπερδέψει τους Μυσούς και τους Τευκρούς με τους Φρύγες που κάποτε ήταν η υπερδύναμη στην Μακεδονία πριν μεταναστεύσουν στην Ασία ή έχει επινοήσει αυτήν την Τρωική κατάκτηση για να εξηγήσει γιατί στον Τρωικό πόλεμο οι Παίονες, οι Κίκονες και οι Θράκες ήταν σύμμαχοι των Τρώων.

[Ηρόδοτος, 7.20] μήτε κατὰ τὰ λεγόμενα τὸν Ἀτρειδέων ἐς Ἴλιον, μήτε τὸν Μυσῶν τε καὶ Τευκρῶν τὸν πρὸ τῶν Τρωικῶν γενόμενον, οἳ διαβάντες ἐς τὴν Εὐρώπην κατὰ Βόσπορον τούς τε Θρήικας κατεστρέψαντο πάντας καὶ ἐπὶ τὸν Ἰόνιον πόντον κατέβησαν, μέχρι τε Πηνειοῦ ποταμοῦ τὸ πρὸς μεσαμβρίης ἤλασαν.

[Ηρόδοτος, 5.13] θωμάζων δὲ ὁ Δαρεῖος τά τε ἤκουσε ἐκ τῶν κατασκόπων καὶ τὰ αὐτὸς ὥρα, ἄγειν αὐτὴν ἐκέλευε ἑωυτῷ ἐς ὄψιν. ὡς δὲ ἄχθη, παρῆσαν καὶ οἱ ἀδελφεοὶ αὐτῆς οὔ κῃ πρόσω σκοπιὴν ἔχοντες τούτων. εἰρωτῶντος δὲ τοῦ Δαρείου ὁποδαπὴ εἴη, ἔφασαν οἱ νεηνίσκοι εἶναι Παίονες καὶ ἐκείνην εἶναι σφέων ἀδελφεήν. [2] ὃ δ᾽ ἀμείβετο, τίνες δὲ οἱ Παίονες ἄνθρωποι εἰσὶ καὶ κοῦ γῆς οἰκημένοι, καὶ τί κεῖνοι ἐθέλοντες ἔλθοιεν ἐς Σάρδις. οἳ δέ οἱ ἔφραζον ὡς ἔλθοιεν μὲν ἐκείνῳ δώσοντες σφέας αὐτούς, εἴη δὲ ἡ Παιονίη ἐπὶ τῷ Στρυμόνι ποταμῷ πεπολισμένη, ὁ δὲ Στρυμὼν οὐ πρόσω τοῦ Ἑλλησπόντου, εἴησαν δὲ Τευκρῶν τῶν ἐκ Τροίης ἄποικοι. [3] οἳ μὲν δὴ ταῦτα ἕκαστα ἔλεγον, ὁ δὲ εἰρώτα εἰ καὶ πᾶσαι αὐτόθι αἱ γυναῖκες εἴησαν οὕτω ἐργάτιδες. οἳ δὲ καὶ τοῦτο ἔφασαν προθύμως οὕτω ἔχειν: αὐτοῦ γὰρ ὦν τούτου εἵνεκα καὶ ἐποιέετο.

Teukroi

Αντί να προσπαθήσουμε μάταια να βρούμε αν «πρὸ τῶν Τρωικῶν» έγινε μια τέτοια τρωική υπερεκστρατεία που άφησε στην Παιονία περισσότερους αποίκους από τους κατοίκους όλης της Τρωάδας, είναι ορθότερο να ερμηνεύσουμε την «Τρωική» καταγωγή των Παιόνων με τον τρόπο που ο Malkin ερμήνευσε την «Τρωική» καταγωγή των Ρωμαίων: Υπήρχε μια περίοδος πριν από τον σχηματισμό του αντιθετικού εθνοτικού ζεύγους Ἕλλην-βάρβαρος όπου οι ελληνόφωνοι πληθυσμοί έβλεπαν τους εαυτούς τους ως «Ἀχαιούς» και έβλεπαν τους μη ελληνόφωνους γείτονές τους ως «Τρώες». Όποιος μη ελληνόφωνος λαός ήθελε να «εξηγήσει» στους Έλληνες ποιος ήταν έπρεπε ή να εφεύρει ή να υιοθετήσει έναν ήδη εφευρημένο από τους Έλληνες μύθο «Τρωικής» καταγωγής. Ο μύθος αυτός θα «έδειχνε» Τρώες ήρωες του επικού κύκλου, μετά την καταστροφή της Τροίας, να μεταναστεύουν σε κάποιο άλλο μέρος και να γίνονται οι «πρόγονοι» του εν λόγω λαού. Με άλλα λόγια, όλες αυτές οι «Τρωικές» καταγωγές ήταν εφευρημένες παραδόσεις μετανάστευσης.

Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός ίδρυσε το Πανελλήνιον στο οποίο μπορούσαν να συμμετέχουν μόνον Ελληνικές πόλεις. Πολλές ελληνιστικές (και όχι ελληνικές κατά την κλασική περίοδο) πόλεις συμμετείχαν με εφευρημένες αποικιακές παραδόσεις. Τα Φρυγικά Σύνναδα εισήλθαν ως «Σπαρτιατική αποικία», ενώ οι κάποτε Θρακικές πόλεις της Βιθυνίας και της Μυσίας, όπως η Πέργαμος, και διάφορες πόλεις της Φρυγίας, όπως οι Αιζανοί, εισήλθαν ως «Αρκαδικές αποικίες».

panhellenion

Προφανώς, τα κριτήρια ελληνικότητας για την εισαγωγή στο Πανελλήνιον ήταν αρκετά χαλαρά μιας και, όποιος γνώριζε στοιχειώδη ιστορία, μπορούσε εύκολα ν΄αντιληφθεί πόσο προσφάτως εφευρημένοι ήταν αυτοί οι ιδρυτικοί μύθοι.

Θα κλείσω αυτήν την πρώτη θεωρητική ανάρτηση της σειράς με ένα παράδειγμα εφαρμογής της “Quellenkritik” του Von Ranke και της αρχής “Cui Bono?” του Moses Finley.

Αν ρωτήσουμε 1000 περαστικούς στο δρόμο «ποιος σκότωσε τον Γολιάθ;» και οι 1000 θα μας απαντήσουν «ο Δαβίδ». Η νίκη του μικροκαμωμένου Δαβίδ εναντίον του γιγαντόσωμου Γολιάθ είναι τόσο παροιμιώδης που αποτυπώνεται αμέσως στην μνήμη αυτού που την πρωτοακούει. Όποιος όμως έχει διαβάσει όλη την Παλαιά Διαθήκη (ΠΔ) ξέρει ότι ο Δαβίδ δεν είναι ο μόνος που σκότωσε τον Γολιάθ. Σε δύο άλλα χωρία της ΠΔ ως «Γολιαθοφόντης» ήρωας παρουσιάζεται ο -κατά τα άλλα άγνωστος- Έλχαναν !!!

Αυτό σημαίνει ότι τελική εκδοχή της Βίβλου που παράχθηκε κατά την Βαβυλωνιακή Εξορία μετά το 600 π.Χ. ενσωμάτωσε δύο διαφορετικές παλαιότερες παραδόσεις για την Γολιαθοφονία που υποτίθεται ότι συνέβη στα χρόνια του Δαβίδ, δηλαδή στο πρώτο μισό του 10ου π.Χ. αι. Πως εξηγείται αυτό το παράδοξο; Προφανώς υπήρχε μια αρχική παράδοση με τον Έλχαναν ως Γολιαθοφόντη και αργότερα ο άθλος του μεταφέρθηκε στον Δαβίδ από εκείνους τους συγγραφείς που είχαν σαν σκοπό (cui bono?) να πλάσουν έναν larger-than-life Δαβίδ.

[11:50-13:00]

(συνεχίζεται στο μέρος #2)

Advertisements

5 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Εθνολογία, Ιστορία

5 responses to “Η κάθοδος των Δωριέων #1: η λειτουργία του μύθου και η απομυθοποίηση της μετανάστευσης

  1. Kostas

    Πάντως ένα βιβλίο* που διάβασα φαίνεται να παίρνει πολύ σοβαρά την ιδέα της καθόδου των δωριέων. Θυμάμαι να μου είχε κάνει εντύπωση όταν το διάβαζα χωρίς να θυμάμαι ακριβώς τι λέει αυτή τη στιγμή 😛

    * νομίζω είναι αυτό http://books.google.gr/books/about/A_History_of_the_Greek_Language.html?id=Kx_NjXiMZM0C&redir_esc=y

    ίσως από εσένα να το βρήκα

    • Περίμενε βρε ανυπόμονε!

      Παρουσιάζω σιγά σιγά την εξέλιξη των ιδεών. Η πρώτη ανάρτηση ήταν για να καταλάβει ο κόσμος πως έφτασε ο Chadwick ν΄απορρίψει τελείως την ιστορικότητα της καθόδου.

  2. Χρήστος

    Συγχαρητήρια. Πολύ καλή παρουσίαση για την κατασκευή των ταυτοτήτων των εθνών. Η διαδικασία της εδαφοποίησης μιας ιστορίας και της ιστορικοποίησης ενός εδάφους που έλεγε ο Πουλατζάς.
    Μια σημειολογική παρατήρηση. Η χρήση “μοντέλων” για την παρουσίαση μιας θεωρίας είναι νομίζω προβληματική. Είναι εγκλωβιστική και περιοριστική να προσπαθεί να ταιριάξει μια “άπειρη” πραγματικότητα, που έχει άπειρες εκφάνσεις, με ένα προκατασκευασμένο μοντέλο. Ένα μοντέλο φτιάχνεται για να είναι απλοποιημένο και να γίνει κατανοητό. Ωστόσο κρύβει κρίσιμα στοιχεία.
    Δηλαδή ο “αριστοκρατικός πυρήνας”, η “μειονότητα με επιρροή” δεν εξηγούν την σχέση κυριαρχίας στην οποία εδράζονται. Δεν μας περιγράφουν τον τρόπο απόσπασης υπερεργασίας, του πλεονάσματος. Το επιρροή είναι lıght όρος για την κυριαρχία. Είναι σαν την σημερινή κατάσταση της υποδούλωσης λόγω χρεών και της γερμανικής κυριαρχίας να την ονομάζουμε γερμανική επιρροή!
    Θυμίζουν τις έννοιες “ελίτ”, “λόμπι” κλπ της σύγχρονης εποχής που αντικαθιστούν την έννοια της αστικής τάξης. Η δεύτερη περιγράφει τον τρόπο απόσπασης του πλεονάσματος μέσω της μισθωτής σχέσης, οι πρώτες όχι. Είναι μια περιγραφή μιας ομάδας ατόμων με διάφορα χαρακτηριστικά.
    Ασφαλώς είναι πολύ μεγάλο το βήμα της προόδου και της χρησιμότητας αυτών των θεωριών που παρουσιάζεις εφαρμοσμένων επί συγκεκριμένων ιστορικών αντικειμένων.
    Αναμένω την συνέχεια, το μέρος 2

  3. Με το ‘cui bono?’ φτιάχνεις και τις καλύτερες θεωρίες συνομωσίας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s