Οι «Γραικοί» του Θεοφύλακτου Οχρίδος και πάσης Βουλγαρίας

Λοιπόν, βρήκα ακόμα μια αναφορά σε «Γραικούς» για να κάνει κωλοτούμπες ο Μπάμπης απ΄τη χαρά του. Το κείμενο είναι ο «Βίος και Πολιτεία του Κλήμεντος επισκόπου Βουλγάρων», γραμμένο από τον Θεοφύλακτο-Ήφαιστο, Αρχιεπίσκοπο Αχρίδος και πάσης Βουλγαρίας κατά την  περίοδο 1078-1107.

Όπως λέει και ο Florin Curta στην σελίδα που θα παραθέσω, ο Θεοφύλακτος έγραψε τον Βίο του Κλήμη βασισμένος σε προϋπάρχουσες Βουλγαρικές πηγές γραμμένες στην Εκκλησιαστική Παλαιοσλαβωνική (OCS ή slověnĭskŭ językŭ), την οποία ο Θεοφύλακτος ονομάζει «ἡ Βούλγαρος γλῶττα», «τῶν Βουλγάρων γλῶσσα», «Βουλγαρική γλῶσσα» κλπ., ονομασία που πρωτο-εμφανίζεται ήδη στα παλαιοσλαβωνικά κείμενα της εποχής του Τσάρου Σαμουήλ, όπως το «Η Καταγωγή των Εθνών» (~1015 μ.Χ.) που μιλάει για Βουλγαρική γλώσσα και αλφάβητο. Φαίνεται ότι έχει χρησιμοποιήσει βουλγαρικές πηγές διότι μιλάει για «Σθλοβένους» αντί για «Σθλαβηνούς/Σκλαβηνούς», όπως κάνουν συνήθως οι Βυζαντινοί, που σημαίνει ότι έχει κατά νου τον OCS όρο Slověninŭ = «Σκλαβηνός». Θυμίζω ότι η ύστερη πρωτο-σλαβική έκανε την τροπή a>o ύστερα από την εγκατάσταση των Σλάβων στα Bαλκάνια γι΄αυτό οι βαλκανικές γλώσσες πρόλαβαν να δανειστούν μορφές με /a/ (Σκλαβηνοί, Δαργάσκ[λ]ᾱβος ~ Dragoslav, γαρασδοειδής ~ gorazd κλπ). Παραδείγματα: της τροπής a>o είναι τα παρακάτω:

λατινικό acetum «ξύδι» > OCS ocĭtŭ (> βουλγ. ocet, σερβ-κροατ. ocat κλπ)

Θεσσαλονίκη/ Βλαχ. Sărună > OCS Solunĭ > Solun

Καστοριά > Kostur

Salonae > Solin

Timacus > Timok

Άψαμος ~ σσαμος > Osum και Osəm

Alutus > Olt

H σελίδα του Florin Curta όπου εξηγεί τις σλαβωνικές πηγές του Θεοφύλακτου:

Theophylact-Kliment-Curta

Και λίγες σελίδες με το κείμενο του Θεοφύλακτου:

Theophylact-Kliment1

Theophylact-Kliment2

Theophylact-Kliment3

Παρατηρήσεις:

1) Για τον Θεοφύλακτο οι όροι «Σθλοβενῶν γένος» και «Βουλγάρων γένος» ταυτίζονται.

2) Η «φωνή τοῦ ἔθνους» είναι η «Βούλγαρος γλῶττα» για την οποία έψαχναν αλφάβητο ώστε να μεταφράσουν την Αγία Γραφή «ἐκ τῆς Ἑλλάδος γλώττης εἰς τὴν Βουλγαρικήν» (**σημείωση: η ελληνική γλώσσα ονομάζεται και «ἡ Ἑλλάς γλῶσσα/φωνή», λ.χ. ορισμός I.8 και ΙΙ)

3) Ο Κλήμης επιμελήθηκε τις σλαβωνικές μεταφράσεις τις οποίες «τοῖς Βουλγάροις ἡμίν παρέδωκεν» (παρέδωσε στους δικούς μας Βούλγαρους ~ προγόνους των Βουλγάρων της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), ώστε να μην διαφύγει από τον λόγο του θεού «μηδὲ τὸν ἠλιθιώτατον ἐν Βουλγάροις» («ούτε και ο ηλιθιότερος μέσα στους Βούλγαρους»).

4) Παρουσιάζει το ζεύγος Κλήμη-Βουλγάρων με το ζεύγος Παύλου-Κορινθίων

5) Αναφέρει ότι στα χρόνια του Κλήμη υπήρχαν «καὶ ἱερεῖς δὲ πολλούς Βουλγάρους δυσξυνέτως ἔχοντας τῶν Γραικῶν» = «πολλοί Βούλγαροι ιερείς που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τους «Γραικούς» ομολόγους τους».

Εδώ προφανώς ο Θεοφύλακτος είχε μπροστά του μια σλαβωνική πηγή που έγραφε “Greki” και προτίμησε να αποδώσει τον σλαβικό όρο σαν «Γραικοί» στα ελληνικά, αντί για το συνηθισμένο «Ῥωμαίοι».

Angelov Greki

Είναι αυτό απόδειξη ύπαρξης κάποιου «Γραικικού» έθνους; Όχι βέβαια. Το αντίθετο συνέβη. Ο Θεοφύλακτος άρχισε να βλέπει τους Ρωμαίους με βουλγαρικά μάτια ή, όπως έγραψε ο ίδιος, «ζώντας στην Βουλγαρία έγινα και Βούλγαρος» (συνήθως όμως ορθώνει πανύψηλα τοιχία για να διαχωριστεί από το «βάρβαρο» ποίμνιό του που περιπαικτικά χαρακτηρίζει ως «άμυαλους βάτραχους που βρωμάνε γιδοτομαρίλα», «βάτραχοι» γιατί η Οχρίδα ήταν παραλίμνια πόλη).

Theophylact-Bulgarization

Theophylact-toads

Advertisements

6 Comments

Filed under Εθνολογία, Ιστορία, Μεσαίωνας

6 responses to “Οι «Γραικοί» του Θεοφύλακτου Οχρίδος και πάσης Βουλγαρίας

  1. Simplizissimus

    Σμερδαλέε, στείλε μου μήνυμα στη διεύθυνση που βλέπεις.

  2. Simplizissimus

    Οτιδήποτε. Απλά για να έχω τη διέυθυνση να σου στέλνω ιμέιλ.

  3. Mpampis

    Έλα; Βρήκες και αλλού;;; Η έκπληξη που περιμένεις να έχουν όσοι ασχολούνται με αυτά είναι προφανώς ανύπαρκτη. Εϊναι κάτι αναμενόμενο.

    Το θέμα είναι οτι δεν μπορεί να πιάνει η ψευτοεξήγηση που δίνεις σε όλες τις αναφορές για τους Γραικούς…

    Και αφού θεωρείς οτι το Γραικός είναι απλά ενα απλό κοπυ πειστ του όρου που βρήκε στις σλαβονικές πηγές, λες και ήταν άχρηστος να καταλάβει και να βάλει τον άλλο όρο για να το καταλάβουν οι αναγνώστες του που προφανώς θα ήταν ελληνόφωνοι, πρέπει να μας πεις αν ίσχυε το ίδιο για όλες τις πηγές που χρησιμοποιούν αυτό τον όρο(όσο πληθαίνουν οι πηγές τόσο πληθαίνουν και οι εμφανίσεις του) και γιατί “Βούλγαροι” και δεν έγραψε ξερω γω Μπαλγαρι…..;

  4. Ψέκας

    ο Κλήμης ξέρουμε τι εθνικότητα είχε;
    την καταγωγή του;

    Φαντάζομαι ότι ονομάστηκε Κλήμης όταν βρήκαν μαζί με τον Κύριλλο τα οστά του αγίου Κλήμη Αλεξανδρείας στη Χερσώνα.
    Και ο Κύριλλος στο ίδιο ταξίδι έγινε Κυριλλος απο Κωνσταντίνος στη Ρώμη.

    • Ο Θεοφύλακτος Οχρίδος που έγραψε την βιογραφία του 200 χρόνια αργότερα λέει απλά πως γεννήθηκε στην Κουτμιτσεβίτσα, συμμετείχε στην Κυριλλο-Μεθοδιανή αποστολή στην Μοραβία και επιστρέφοντας, κατέληξε στην Βουλγαρική πρωτεύουσα Πλίσκα, όπου ο Βόρις του ζήτησε να κάνει την παλαιοσλαβωνική επίσημη γλώσσα του κράτους του.

      Αργότερα ο Βόρις τον έστειλε στην μητρική του περιοχή (Κουτμιτσεβίτσα) για να διευθύνει τον εκχριστιανισμό των εκεί Σλάβων και, πάντα κατά τον Βίο του, κατάφερε να έχει 3500 μαθητές.

      Τώρα το όνομα του μάλλον είναι ψευδώνυμο όπως το «Κύριλλος» του Κωνσταντίνου.

      Τώρα η Κουτμιτσεβίτσα ήταν ασαφής περιοχή. Με τον ευρύτερο ορισμό της ήταν το τρίγωνο Σκοπίων-Αυλώνας-Θεσσαλονίκης να και συνήθως εννοείται η μικρότερη περιοχή γύρω από τις λίμνες (Οχρίδα, Πρέσπες, Καστοριά και η πλέον αποξηραμένη Μαλίκ στην Κορυτσά).

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s