Η παραχάραξη του Ατταλειάτη στη wikipedia

Διαβάζοντας το άρθρο της wikipedia για τον στασιαστή Νικηφόρο Βασιλάκη παρατήρησα μια διπλή παραχάραξη. Όντας στρατηγός Δυρραχίου συγκέντρωσε στρατεύματα με σκοπό να εκθρονίσει τον αυτοκράτορα Νικηφόρο Βοτανειάτη μέχρι που η δύναμή του ηττήθηκε από τον Αλέξιο Κομνηνό. Ο Μιχαήλ Ατταλειάτης είναι η κυριολεκτικά πρωτογενής βυζαντινή πηγή των συμβάντων αυτών (η στάση έγινε το 1078/9 και ο Ατταλειάτης πέθανε λίγο μετά το 1080, άρα περιέγραψε τα συμβάντα όσο ήταν ακόμα φρέσκα) και παρέχει την εθνολογική σύσταση του στρατού του στασιαστή.

Το λήμμα της wikipedia γράφει:

His forces consisted of veteran Frankish, Sclavenian, Albanian and Greek soldiers,[2] and his confidence in his own abilities and courage convinced him that victory would easily be his.

δηλαδή μας λέει ότι τα στρατεύματά του αποτελούνταν από Φράγγους μισθοφόρους που ήρθαν από την Ιταλία και από Αλβανούς, «Γραικούς» και «Σκλαβηνούς» εγχώριους στρατιώτες από το θέμα του Δυρραχίου. Περιέργως, μόνο το λήμμα «Σκλαβηνοί» έχει σύνδεσμο ο οποίος παραπέμπει στο εξής άρθρο:

The term Sclaveni (Greek: Σκλάβήνοι – Sklábēnoi, Σκλαύηνοι – Sklaúenoi, or Σκλάβίνοι – Sklabinoi, Latin: Sclaueni, Sclavi, Sclauini, or Sthlaueni – Sklaveni) was used to describe all Slavic peoples that the Byzantine Empire came into contact with, and especially the South Slavs in the Balkans.

δηλαδή οι «Σκλαβηνοί» ορίζονται σαν όλοι οι (νότιοι) Σλάβοι με τους οποίους  ήρθε σε επαφή η Βυζαντινή αυτοκρατορία.

Το ίδιο ιστορικό γεγονός στο λήμμα της wikipedia με τίτλο “Bulgarians in Albania” περιγράφεται σε τα εξής λόγια:

 In 1078, it was noted that the usurper Nikephoros Vassilaki, recruited an army from the localities around Drach, which consisted of “Franks (that came from Italy), Bulgarians, Romans (i.e. Byzantine Greeks) and Arvanites (i.e. Albanians)”; this is the first ever reference to the Albanians in a medieval source.

Δηλαδή γράφει ότι τα στρατεύματα από τις πέριξ του Δυρραχίου περιοχές αποτελούνταν από Βούλγαρους, Ρωμαίους και Αρβανίτες με επεξηγηματικές παρενθέσεις στα δύο τελευταία εθνικά, ώστε να καταλάβει το αγγλόφωνο κοινό ποιους εννοεί ο Ατταλειάτης.

Με άλλα λόγια, ο Βούλγαρος που έκανε το άρθρο της βικιπαίδειας «οι Βούλγαροι της Αλβανίας» είχε περισσότερη, ιστοριογνωσία, ντομπροσύνη (να το πω βουλγαριστί), μπέσα (να το πω αλβανιστί) και φιλότιμο (να το πω και στα ρωμέικα) από τον αισχρό βουλγαροφοβικό/γραικοκεντρικό παραχαράκτη που έκανε την διπλή παραχάραξη (Ῥωμαίοι > «Γραικοί», Βούλγαροι > «Σκλαβηνοί) στο άρθρο για τον Βασιλάκη.

Παραθέτω τα ακριβή λόγια του Ατταλειάτη:

Attaleiates Vasilakes

[…] ὁ πρωτοπρόεδρος Βασιλάκης … καταλαβὼν τὸ Δυρράχιον, στρατιὰν ἐκ πασῶν τῶν ἐπικειμένων ἐκεῖσε χωρῶν συνελέγετο, καὶ Φράγγους μεταπεμψάμενος ἐξ Ἰταλίας … εἶχε γὰρ καὶ Ῥωμαίων πολλῶν στρατιωτικόν, Βουλγάρων τε καὶ Ἀρβανιτῶν, καὶ οἰκείους ὑπασπιστὰς οὐκ ὀλίγους […]

Ούτε ο βυζαντινολόγος Αντώνης Καλδέλλης είχε κανένα πρόβλημα στην μετάφραση του εν λόγω χωρίου του Ατταλειάτη στα αγγλικά:

Kaldellis Rum vs BAV

στην παραπάνω σελίδα από ένα πρόσφατο βιβλίο του όπου παραθέτει Ρωμαϊκές («βυζαντινές») πηγές για να δείξει ποιος ήταν ο εθνοτικά Ρωμαίος (όχι «Γραικός») και ποιος δεν ήταν από τον 11ο αιώνα και μετά.

Ο Ατταλειάτης γράφει γύρω στο 1080 μ.Χ.. Ο Σκυλίτσης έγραψε την ιστορία του γύρω στο 1090 μ.Χ. και επίσης δεν γνωρίζει «αδιαφοροποίητους Σκλαβηνούς» στα Βαλκάνια, αλλά Βούλγαρους και Σέρβους/Τριβαλλούς. Στην περιοχή της σημερινής Αλβανίας ειδικότερα, οι μόνοι σλάβοι που γνωρίζει ο Σκυλίτσης είναι οι Βούλγαροι. Τους αδιαφοροποίητους Σκλαβηνούς «τους πάτησε το τρένο» μετά το 1000 μ.Χ.

Ο στρατηγός Ευστάθιος Δαφνομήλης τύφλωσε τον Βούλγαρο Ιβάτζη στο κάστρο του τελευταίου στον «Βροχωτό» του όρους Tomornica της τότε νoτιοδυτικής Kutmičevica. Όταν οι υπήκοοι του Ιβάτζη είδαν τον ζουπάνο (νοτιοσλαβικός όρος που οι βυζαντινοί τον απέδιδαν ως «τοπάρχης») τους τυφλωμένο, πήραν όπλα και ξύλα και άρχισαν να βαδίζουν εξοργισμένοι προς τον Δαφνομήλη και τους άνδρες του. Ο Σκυλίτσης γράφει ότι ο τελευταίος τους έκανε νόημα να σταματήσουν σηκώνοντας το χέρι του και τους είπε πως έκανε αυτό που έκανε όχι επειδή έτρεφε κάποιο φυλετική απέχθεια για τον ζουπάνο τους επειδή εκείνος ήταν Βούλγαρος και ο Δαφνομήλης Ρωμαίος, αλλά επειδή τον ώθησε σε αυτήν την πράξη η ανάγκη του πολέμου.

Αυτός ο Ιβάτζης περιγράφεται νωρίτερα σαν ικανότατος «βοεβόδας» (voj-voda = στρατο-αγός ~ στρατᾱγός > στρατηγός) των Βουλγάρων που κατάφερε να νικήσει τους Βυζαντινούς στην μάχη της Πελαγονίας και ήταν ο μόνος «βοεβόδας» που συνέχισε να πολεμάει τους Βυζαντινούς όταν όλοι οι άλλοι Βούλγαροι είχαν παραδοθεί ονειρευόμενος να γίνει τσάρος της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας:

καὶ διὰ τοῦτο ἐβούλετο μὲν ὁ βασιλεὺς ἀπελθεῖν καὶ βοηθῆσαι, ἐκωλύθη δὲ δι’ αἰτίαν οὐκ ἄλογον. ἀπερχόμενος γὰρ πρὸς Ἀχρίδας κατέλιπε κατόπιν μετὰ πλήθους στρατιωτῶν Γεώργιον στρατηγὸν τὸν Γονιτζιάτην καὶ Ὀρέστην πρωτοσπαθάριον τὸν αἰχμάλωτον, κατατρέχειν κελεύσας τὰ πεδία Πελαγονίας. οὓς ἐλλοχήσαντες Βούλγαροι ἔχοντες στρατηγὸν τὸν Ἰβάτζην, φανερώτατον ἄνδρα καὶ δεδοκιμασμένον, ἀναιροῦσι πάντας. ὧν τῇ λύπῃ συγχυθεὶς ὁ βασιλεὺς ἐπανέστρεψεν εἰς Πελαγονίαν, καὶ τὸν Ἰβάτζην καταδραμὼν καὶ διώξας ἀπῆλθεν ἐν Θεσσαλονίκῃ.

Η περιγραφή του Σκυλίτση των συμβάντων στον «Βροχωτό»:

καὶ τὴν τῶν ἄλλων δυναστῶν ἁπάσης τῆς Βουλγαρίας ὑπακοὴν ὁ Ἰβάτζης οὗτος φυγὼν καὶ ἔν τινι δυσβάτῳ γενόμενος ὄρει (Βροχωτὸς κλῆσις αὐτῷ) βασίλειά τε ἔχοντι περικαλλῆ (Προνίσταν ταῦτα καλοῦσι) καὶ παραδείσους καὶ ἀπολαύσεις οὐκ ἀπρεπεῖς, ὑπεῖξαι τοῖς θελήμασιν οὐκ ἐβούλετο τοῦ θεοῦ, ἀλλὰ δύναμιν ἐκ τοῦ κατὰ μικρὸν συνεγείρων ἀνεστάτου τὰ παρακείμενα καὶ ἀποστασίαν ἐμελέτα καὶ τὴν Βουλγαρικὴν ὠνειροπόλει ἀρχήν.

συνδρομὴν δὲ θεασάμενος ὁ Εὐστάθιος καὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀπεγνωκὼς σωτηρίας παρεκάλει τέως τοὺς ἀμφ’ αὐτὸν ἄνδρας ἀγαθοὺς γενέσθαι καὶ μὴ μαλακισθῆναι, μηδ’ ἑαυτοὺς προδοῦναι καὶ εἰς ἐξουσίαν πεσεῖν τῶν ἐπιζητούντων τὴν αὐτῶν ἀπώλειαν καὶ παρ’ ἐκείνων τὴν σωτηρίαν ἐκδέχεσθαι, ἢ θάνατον οἰκτρὸν καὶ ἐπώδυνον. πρὸς δὲ τὸ πλῆθος ἀπό τινος θυρίδος προκύψας καὶ τῇ χειρὶ κατασιγάσας τὸν ὄχλον τοιῶνδε λόγων ἀπήρξατο· ‘ὅτι μέν, ὦ ἄνδρες οἱ συνειλεγμένοι, οὐδεμία τις προαπέκειτό μοι ἀπέχθεια πρὸς τὸν ὑμέτερον δυνάστην, καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ πάντως ἐρεῖτε, ὡς Βούλγαρος μὲν αὐτός, Ῥωμαῖος δ’ ἐγώ, καὶ Ῥωμαῖος οὐ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης καὶ Μακεδονίας οἰκούντων, ἀλλ’ ἐκ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἥτις ὅσον ἀπέχει ὑμῶν, ἴσασιν οἱ γινώσκοντες. ὅτι δὲ καὶ αὐτὸς τῷ τοιούτῳ ἐπεχείρησα ἔργῳ οὐκ εἰκῇ καὶ μάτην, ἀλλά τίς με κατήπειξεν ἀνάγκη, λογιεῖσθε οἱ φρονιμώτεροι.

Έτσι, περισσότερες πληροφορίες για την Βουλγαρία και τους Βούλγαρους στον Σκυλίτζη μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Πάμε παρακάτω. Η εγχώρια δύναμη του θέματος Δυρραχίου που στάλθηκε να καταπνίξει την επανάσταση του Πέτρου Δελεάνου, φτάνοντας στην Δέβρη (Debar) στασίασε και αυτή ανακηρύσσοντας τον Τειχόμηρο Βούλγαρο τσάρο και με αυτόν τον τρόπο, γράφει ο Σκυλίτσης, προέκυψαν δύο Βουλγαρικές εξεγέρσεις.

Τούτῳ τῷ ἔτει καὶ ἡ ἀποστασία γέγονε Βουλγαρίας μετὰ εἰκοστὸν πρῶτον ἔτος τῆς αὐτῶν καταδουλώσεως καὶ ὑποταγῆς τοῦτον τὸν τρόπον. Πέτρος τις Βούλγαρος, Δελεάνος τὴν προσηγορίαν, δοῦλος Βυζαντίου τινὸς ἀνδρὸς ἀποδρὰς ἐκ τῆς πόλεως ἐπλανᾶτο ἐν Βουλγαρίᾳ, καὶ κατήντησεν ἄχρι Μοράβου καὶ Βελεγράδων (φρούρια δὲ ταῦτα τῆς Πανονίας κατὰ τὴν περαίαν τοῦ Ἴστρου διακείμενα καὶ γειτονοῦντα τῷ κράλῃ Τουρκίας), καὶ υἱὸν ἑαυτὸν ἐφήμιζε Ῥωμανοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ Σαμουήλ, καὶ τὸ γένος ἀνέσειε τῶν Βουλγάρων, πρὸ ὀλίγου τὸν τράχηλον ὑποβαλὸν τῇ δουλείᾳ καὶ λίαν ὀριγνώμενον ἐλευθερίας. διὸ καὶ πιστεύσαντες τοῖς παρ’ αὐτοῦ λεγομένοις βασιλέα τε αὐτὸν Βουλγαρίας ἀναγορεύουσι, καὶ ἄραντες ἐκεῖθεν διά τε Ναϊσσοῦ καὶ τῶν Σκούπων, τῆς μητροπόλεως Βουλγαρίας, ἵεντο ἀνακηρύττοντες καὶ ἀνευφημοῦντες τοῦτον, καὶ πάντα τὸν παρευρεθέντα Ῥωμαῖον ἀνηλεῶς καὶ ἀπανθρώπως ἀναιροῦντες. ὅπερ μαθὼν Βασίλειος ὁ Συναδηνός, στρατηγὸς Δυρραχίου τυγχάνων, ἄρας τὰς ἐγχωρίους δυνάμεις ἔσπευδεν ὑπαντῆσαι τῷ Δελεάνῳ, πρὶν ἢ ἐπὶ μέγα ἀρθῆναι τὸ κακὸν καὶ πυρκαϊὰν ἀναφθῆναι. γενόμενος δὲ κατὰ τὴν λεγομένην Δέβριν, καὶ προσκρούσας κατά τι μετά τινος τῶν ὑποστρατήγων Μιχαὴλ τοῦ Δερμοκαΐτου, διαβάλλεται ἐς βασιλέα, ὡς μελετῶν τυραννίδα. καὶ ὁ μὲν εὐθὺς παραλύεται τῆς ἀρχῆς καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἀχθεὶς ἐν φυλακῇ βάλλεται, στρατηγεῖν δὲ ἀντ’ αὐτοῦ προχειρίζεται ὁ Δερμοκαΐτης, ὃς ἀπείρως καὶ φαύλως διοικῶν τὴν ἀρχὴν ἐν βραχεῖ χρόνου τὰ πάντα ἀνέτρεψε. πλεονεκτούμενοι γὰρ οἱ ὑπ’ αὐτὸν καὶ ἀδικούμενοι, καὶ τοὺς ἑαυτῶν ἵππους καὶ τὰ ἅρματα ἀφαιρούμενοι καὶ ἄλλο πᾶν, ὅπερ ἦν αὐτοῖς ἄξιον λόγου, κατεξανίστανται τοῦ στρατηγοῦ. ἀλλ’ ὁ μέν, ὡς ᾔσθετο ἐπιβουλευόμενος, νυκτὸς διαλαθὼν ἔφυγεν. οἱ δὲ τῷ ἐκ βασιλέως δέει βαλλόμενοι ἀποστασίαν τε μελετῶσι καί τινα τῶν συνόντων αὐτοῖς στρατιωτῶν, Τειχομηρὸν τοὔνομα, ἐπ’ ἀνδρείᾳ καὶ συνέσει μεμαρτυρημένον, βασιλέα προχειρίζονται Βουλγαρίας. καὶ λοιπὸν γεγόνασι δύο στάσεις Βουλγάρων, ἡ μὲν τὸν Δελεάνον ἀνευφημοῦσα, θατέρα δὲ τὸν Τειχομηρόν.

Και επειδή η ιστορία του Σκυλίτση ήταν και εικονογραφημένη, υπάρχει εικόνα με την συνάντηση του Δελεάνου και του Τειχόμηρου, όπου ο τελευταίος θανατώθηκε «μπαμπέσικα» με λιθοβολισμό και δεν βλέπω να γράφει πουθενά [αδιαφοροποίητοι] «Σκλαβηνοί»:

DeljanTihomirAndBulgarians

Όσο για τον αυτοπροσδιορισμό αυτών των Βουλγάρων τα έγγραφά τους του 11ου αιώνα όπως η επιγραφή του Μοναστηρίου και η «καταγωγή των εθνών» δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι άνθρωποι φυσικά δεν ήταν «αδιαφοροποίητοι Σκλαβηνοί», αλλά μια χαρά διαφοροποιημένοι προνεωτερικοί Βούλγαροι που ονομάζουν την γλώσσα και το αλφάβητό τους Βουλγαρικά και περιγράφουν τον τσάρο τους Ivan Vladislav σαν «γνήσιο Βούλγαρο» («γνήσιος» = «από  γεννησιμιού του», быстъ бльгарїнь родомь).

Μιας και οι παραχάραξη της ταυτότητας που επιχείρησε ο συντάκτης του λήμματος της βικιπαίδειας για τον Νικηφόρο Βασιλάκη αφορά τους Βούλγαρους του Δυρραχίου, ο Ιωάννης Κουκουζέλης, που γεννήθηκε στο Δυρράχιο όταν το τελευταίο ήταν υπό Ανδεγαβινή κατοχή, έχοντας δει την μητέρα του να θρηνεί, έγραψε την θρηνωδία με τίτλο «η Βουλγάρα»:

Τότε ο Ιωάννης πήγε στον τόπο της γέννησής του για να πάρει τάχα τη μητρική συγκατάθεση για τον γάμο. Όμως συνεννοήθηκε με φίλους του να πουν στη μητέρα του ψέματα ότι είχε πεθάνει. Μάλιστα, καθώς βρισκόταν κρυφά μέσα στο σπίτι κι άκουγε τη μητέρα του να κλαίει και να οδύρεται για τον δήθεν θάνατό του, μέλισε τη θρηνωδία (μοιρολόγι) με τίτλο «Βουλγάρα».

Επομένως κάποιοι πρέπει κάποτε να καταλάβουν αυτό που λέει ο Καλδέλλης ότι οι «Βυζαντινοί» δεν ήταν «Έλληνες/Γραικοί» που απλώς αυτοπροσδιοριζόταν ως Ρωμαίοι, αλλά Ρωμαίοι που απλώς έτυχε να μιλάνε ελληνικά (το οποία από ένα σημείο και μετά τα έλεγαν και Ρωμαϊκά) και να εφαρμόσουν το ίδιο στους Βούλγαρους, όταν οι τελευταίοι μετά το 1000 μ.Χ. δείχνουν ξεκάθαρα στα γραπτά τους τον αυτοπροσδιορισμό τους ως Βούλγαροι (οι οποίοι φυσικά μπορεί να είναι νομιμοφρονέστατοι βυζαντινοί πολίτες ή εχθροί του βυζαντίου ανάλογα με τις ιστορικές περιστάσεις) και ονομάζουν την σλαβική τους γλώσσα Βουλγαρική.

Kaldellis maxim

Ο Momčila/Νεόφυτος από τη Μακεδονία δεν περιγράφεται σαν Σκλαβηνο-αλβανιτό-βλαχος αλλά σαν Βουλγαραλβανιτόβλαχος και ο Βογκόης/Vonko δεν περιγράφεται σαν Σκλαβηνο-αλβανιτό-βλαχος, αλλά σαν Σερβο-αλβανιτο-Βουλγαρό-Βλαχος.

Momcila

Και φυσικά, όχι μόνο οι Βυζαντινοί συγγραφείς, αλλά όλος ο τότε κόσμος αναγνωρίζει τους σλάβους κατοίκους της κατεκτημένης Βουλγαρικής αυτοκρατορίας σαν Βούλγαρους.

Έτσι το Σερβικό «Χρονικό του Ιερέα της Διοκλείας», με την πρώτη εκδοχή του γραμμένη γύρω στο 1200 (και με επιπλέον τμήματα να προστίθενται στη συνέχεια) γράφει ότι ο Κύριλλος από τη Θεσσαλονίκη εκχριστιάνισε όλο το Βουλγαρικό γένος (čitav Bugarski narod), ότι οΤσάρος Σαμουήλ ήταν ο ισχυρότερος άνδρας του Βουλγαρικού γένους (u bugarskom narodu … Samuil) και πολέμησε εναντίον των Ρωμαίων (protiv Grka) ότι τα στρατεύματα του Σέρβου πρίγκηπα Κωνσταντίνου Bodin (που βοηθούσε τον Βούλγαρο επαναστάτη Georgi Voyteh) έδωσαν πολλές μάχες εναντίον βυζαντινών δυνάμεων Ρωμαίων και Βουλγάρων (protiv Grka i Bugarka) στα εδάφη του θέματος της Βουλγαρίας.

VIII
Uistinu, poslije smrti četiri nemilostiva kralja, rodio se od njihove loze neki Zvonimir, koji je primio kraljevstvo i prestao da goni hrišćane. U njegovo vrijeme cvjetao je kao ruža neki filozof po imenu Konstantin iz grada Soluna, sin nekog plemića Leona, čovjek u svemu veoma svet, i vrlo duboko upućen u svete spise jos od dječaštva. Ovaj čovjek nagnan Svetim Duhom, napustivši svoj grad Solun, dođe u pokrajinu Cezareju i tamo raspravljajuci mnogo dana sa mnogim filozofima pobijedi ih i svojom naukom i pripovijedanjem preobrati čitavu pokrajinu Cezareju u vjeru Isusa Hrista, i svi su bili kršteni u ime Oca i Sina i Svetoga Duha. Poslije toga obratio je čitav bugarski narod, koji je isto tako bio kršten u vjeri Svetoga Trojstva.

XXXIII
Kraljevstvo naslijedi Tuđemir i, pošto se oženio, rodi sina koga nazva Hvalimir. U to vrijeme u bugarskom narodu se uzdignu neki Samuil, koji je zapovijedio da ga zovu carem, i vodio je mnogo ratova protiv Grka, koje izbači iz čitave Bugarske, tako da u njegovo vrijeme oni nijesu više smjeli da se približe toj strani.

XL
U to vrijeme preminu kraljica i Mihala prihvati kraljevstvo. On je imao sedam sinova čija su imena ova: Vladimir, Prijaslav, Sergije, Derija, Gavril, Miroslav i Bodin. Budući da je imao ovih sedam sinova, pošto preuze kraljevstvo, ne htjede održati zakletvu koju je bio dao svom bratu Radoslavu, nego mu oduzme županiju Zete i dade je svom sinu Vladimiru. U to vrijeme umrije žena kralja Mihale pa dovede drugu ženu, Grkinju, carevu rođaku, i sa njom rodi četiri sina, čija su imena ova: prvi Dobroslav, drugi Petrislav, treci Nićifor, četvrti Teodor. Od Dobroslava, od Nićifora i od Teodora nije ostalo potomstva, samo se od Petrislava rodi Bodin koji je vladao čitavom kraljevinom. Vladimir i njegova braća krenu u Rašku i zauzmu je, i dade je na upravu sinu Petrislavu. Zatim pođu na Bugarsku i povedu mnoge bitke protiv Grka i Bugara, pa zauzmu čitavu Bugarsku, i tu pokrajinu kralj Mihala dade na upravu svom sinu Bodinu.

Και αν κάποιος αναρωτιέται γιατί αποδίδω το Σερβικό “Grci” σαν Ρωμαίοι η απάντηση φυσικά είναι διότι ξέρω πως περιγράφουν οι Βυζαντινές Ρωμαϊκές πηγές τα ίδια γεγονότα, αλλά και πως μεταφράζεται στα ελληνικά το σλαβικό “Grci” τόσο από τους Σλάβους όσο και από τους Βυζαντινούς Ρωμαίους. Η επιγραφή του Μοναστηρίου που ανέφερα πιο πάνω λέει ότι στην μάχη των πυλών του Τραϊανού (Štipone) ο Σαμουήλ κατατρόπωσε τον «Γραικικό» στρατό του «τσάρου» Βασιλείου (разбїсте въ Щїпонѣ грьчьскѫ воїскѫ ц ҃рѣ Васїлїа). Ο Σκυλίτσης φυσικά περιγράφει αυτήν και όλες τις άλλες μάχες σαν μάχες μεταξύ Ρωμαίων και Βουλγάρων, ενώ ο Ιωάννης Κυριώτης Γεωμέτρης περιγράφει την ίδια ήττα λέγοντας «δεν θα περίμενα ποτέ ότι τα βέλη των Μυσών [Βουλγάρων] θα έσπαζαν τα δόρατα των Αυσόνων  [Ρωμαίων] … ας ειδοποιήσει κάποιος την μεγάλη ψυχή του [Ιούλιου] Καίσαρα ότι ο Δούναβης νίκησε την Ρώμη: τα βέλη των Μυσών έσπασαν τα δόρατα των Αυσόνων».

Οι Άραβες επίσης όπως ο al-Masudi (~950 μ.Χ.) γνωρίζουν ότι εκτός από τους Rum στο Bilad al-Rum κατοικούν και Saqaliba (αδιαφοροποίητοι Σλάβοι όπως οι Εζερίτες και οι Μηλιγγοί στην Πελοπόννησο και οι Σκλαβησιανοί στην ΒΔ Μικρά Ασία), αλλά και Bulgar-Saqaliba (Σλάβοι που έχουν οικειοποιηθεί το όνομα των «Σκυθών» Βουλγάρων), ενώ ο χριστιανός άραβας al-Yahya (~1030 μ.Χ.) περιγράφει την προσάρτηση της Βουλγαρίας από τον Βουλγαροκτόνο με τα λόγια «και πάντρεψε Ρωμαίους γιους με Βουλγάρες κόρες και Βούλγαρους γιους με Ρωμαίες κόρες, ενώνοντας τους δύο λαούς σε έναν και λήγοντας με αυτόν τον τρόπο την παλαιά τους έχθρα».

Arab Bulgar

Λίγο μετά τον θάνατο του Βουλγαροκτόνου, στην μακρινή Γαλλία, ο Ademar De Chabannes θα μιλήσει για τον πόλεμο μεταξύ «Γραικών» και Βουλγάρων. Ούτε αυτός ήξερε κάτι για «αδιαφοροποίητους Σκλαβηνούς»:

Ademar 1030

Επομένως αν ο παραχαράκτης της βικιπαίδειας τυχαίνει να με διαβάζει … υπάρχουν σοβαρότερα πράγματα από την αποβουλγαροποίηση των μεσαιωνικών/προνεωτερικών Βουλγάρων και από την απορωμαιοποίηση των μεσαιωνικών/προνεωτερικών Ρωμαίων.

Advertisements

2 Comments

Filed under Ιστορία, Μυθοθρυψία, Μεσαίωνας

2 responses to “Η παραχάραξη του Ατταλειάτη στη wikipedia

  1. Simplizissimus

    Οι λαοί έχουν τα εσωνύμια και τα εξωνύμιά τους. Οι συγγραφείς, ανάλογα με το από ποια γωνία παρατηρούν, χρησιμοποιούν το ένα ή το άλλο όνομα. Αναρωτιέμαι, η σημερινή επιστήμη άραγε είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί οπωσδήποτε είτε της μιας είτε της άλλης πλευράς τις συμβάσεις και να ονοματίζει έτσι ή αλλιώς, ή έχει και τη δική της γνώμη, που τη διαμορφώνει με επιστημονικά κριτήρια; Να δώσω ένα ακραίο παράδειγμα: στο νησί Μπόρα Μπόρα κατοικούν αρκετές πληθυσμιακές ομάδες (πολιτιστικά σύνολα). Η ομάδα ΑΛΦΑ ισχυρίζεται ότι ανήκει στο πολιτιστικό σύνολο ΒΗΤΑ. Οι εθνολόγοι όμως κρίνουν από τα γνωρίσματά της ότι μάλλον ανήκει στο πολιτιστικό σύνολο ΓΑΜΜΑ. Θα τους ονοματίσουν ΒΗΤΑ ή τους δίνεται το δικαίωμα να τους συγκαταλέξουν στους ΓΑΜΜΑ; Να το πω με άλλα λόγια: αν από τα έργα των Βυζαντινών ιστορικών είχαν σωθεί μόνο εκείνα που ονομάζουν τους Σέρβους Τριβαλούς και τους Ούγγρους Παννόνιους, οι σημερινοί ιστορικοί θα ονοματίζαμε τους Σέρβους Τριβαλλούς;

    • Γειά σου «Απλούστατε» και συγγνώμη για την καθυστερημένη απάντηση αλλά ήμουν μια εβδομάδα χωρίς ίντερνετ.

      Χώρισα το σχόλιό σου σε δύο μέρη:

      Στο πρώτο ρωτάς πως πρέπει να αντιμετωπίζουμε μια πρωτογενή πηγή άλλης εποχής.

      Η απάντηση είναι ότι την παραθέτουμε αυτούσια, χωρίς να αλλοιώσουμε/παραχαράξουμε τα λόγια της και αφού το κάνουμε αυτό έχουμε κάθε δικαίωμα να ασκήσουμε “Quellenkritik” («κριτική των πηγών»), δηλαδή την διαδικασία που πρέπει να εφαρμόζει κάθε σοβαρός ιστορικός:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Source_criticism

      Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η κριτική της πηγής δεν θα σου δώσει παρά τα παραδοσιακά ονόματα που χρησιμοποιούν οι βυζαντινοί συγγραφείς του 11ου αιώνα για τους ελληνόφωνους (Ρωμαίοι), αλβανόφωνους (Αρβανίται) και βουλγαρόφωνους (Βούλγαροι) πληθυσμούς της αυτοκρατορίας.

      Στο δεύτερο θέμα θίγεις το ερώτημα αν οι Βούλγαροι αυτοί ένιωθαν όντως Βούλγαροι (προνεωτερική βουλγαρική ταυτότητα φυσικά που δεν είναι το ίδιο με την σύγχρονη Βουλγαρική ταυτότητα του Βουλγαρικού Έθνους-Κράτους).

      Όπως έχω δείξει και αλλού, η αλλαγή της χιλιετίας (1000 μ.Χ.) συνοδεύτεται από τον βουλγαρικό εθνοτισμό των σλάβων που κατοικούσαν στα εδάφη της καταλυμένης Βουλγαρικής αυτοκρατορίας.

      Τα έγγραφα αυτών των ανθρώπων στον 11ο αιώνα (και έπειτα) το δείχνουν ξεκάθαρα. Η επιγραφή του Μοναστηρίου και ένα σωρό παλαιοσλαβωνικά έγγραφα της εποχής το δείχνουν περίτρανα ότι οι άνθρωποι αυτοί αυτοπροσδιορίζονται ως Βούλγαροι, ονόμάζουν τη γλώσσα και το αλφάβητό τους Βουλγαρικά και χαρακτηρίζουν τους Τσάρους τους ως «Βούλγαρους το γένος (rod)».

      Έναν αιώνα πριν, αντίθετα, ο Chernorizets Hrabar που ζει στην πρωτεύουσα της κραταιάς ακόμα Βουλγαρικής αυτοκρατορίας του τσάρου Συμεών Πρέσλαβ («Πρεσθλάβα»), ονομάζει το λαό του Σλάβους και την γλώσσα του «σλαβική» (slověnĭskŭ językŭ)

      http://en.wikipedia.org/wiki/Chernorizets_Hrabar

      Επομένως, αυτό που λες ισχύει για τον Χράμπαρ: δεν ήταν εθνοτικά Βούλγαρος, μόνο πολιτικά και συνεχίζει να αυτοπροσδιορίζεται σαν [αδιαφοροποίητος] Σλάβος και ονομάζει τη γλώσσα του «Σλαβική».

      Αντίθετα, ο συγγραφέας της «καταγωγής των εθνών» (γραμμένο στην Οχρίδα μεταξύ 1010-1018 μ.Χ.(ονομάζει τη γλώσσα του και το κυριλλικό αλφάβητό του ως «βουλγαρικά») και οι σύγχρονοί του Μοναστηριώτες στην επιγραφή του Μοναστηρίου αυτοπροσδιορίζονται ως Βούλγαροι (λένε ότι το οχυρό χτίστηκε «για να σωθούν οι ζωές των Βουλγάρων») και ονομάζουν τον τσάρο Ιβάν Βλάντισλαβ «Βούλγαρο Τσάρο» και «γνήσιο Βούλγαρο/Βούλγαρο στο γένος».

      Υπάρχουν πολλά άλλα παλαιοσλαβωνικά κείμενα της εποχής όπου δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι βουλγαρόφωνοι αυτοί πληθυσμοί χρησιμοποιούν το όνομα Βούλγαροι σαν ενδωνύμιο. Το πιο γνωστό από αυτά είναι το «απόκρυφο κείμενο του προφήτη Ησαΐα», γραμμένο στο δεύτερο μισό του 11ου αιώνα, από κάποιον που ζούσε στα δυτικά Βαλκάνια (μιας και ο συγγραφέας γράφει ότι οι Βούλγαροι και οι «Γραικοί» είναι οι δύο «περιούσιοι λαοί» του θεού και τα βαλκάνια πρέπει να χωριστούν έτσι ώστε οι «Γραικοί» να διοικούν την ανατολή και οι Βούλγαροι την δύση).

      Αυτός ο διαχωρισμός θα φανεί περίεργος σε κάποιον σύγχρονο Βούλγαρο της Βουλγαρίας που κατοικεί στα ΒΑ Βαλκάνια, αλλά για κάποιον Βούλγαρο της Κουτμιτσέβιτσας του 11ου αιώνα (που ήταν το τμήμα της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας που κατακτήθηκε τελευταίο) και του θέματος Βουλγαρίας (και τα δύο στα δυτικά βαλκάνια) ήταν απόλυτα φυσιολογικός. Ο ίδιος διαχωρισμός θα φανεί περίεργος σε κάποιον Νεοέλληνα που έχει μάθει να τοποθετεί το ελληνικό «κέντρο βάρους» στα ΝΔ Βαλκάνια, αλλά σε έναν Βυζαντινό δεν θα φάνταζε τόσο περίεργος, δεδομένου ότι το «κέντρο βάρους» ήταν στην Κωνσταντινούπολη και δεδομένου ότι ο Σκυλίτσης ορίζει τα Μικρασιατικά και Βαλκανικά εδάφη της αυτοκρατορίας σαν «την κεφαλή» και «την ουρά» του ίδιου σώματος αντίστοιχα.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s