Εθνικιστική καρακιτσο-γλωσσολογία Φαήλου

Ο Φαήλος ξαναχτύπησε:

Η μάνα μου, όπως κι οι λοιποί Μαυρομματαίοι κι άλλοι Αρβανίτες, χρησιμοποιεί για το άλογο τη λέξη κάλι, γενική κέλητ. Εν ολίγοις ο Αρβανίτης το 2014 χρησιμοποιεί την ίδια λέξη που βάζει ο Ομηρος στο στόμα του Αχιλλέα και συνέχισαν να χρησιμοποιούν, εξ αναβιώσεως, οι κανονισμοί του Ιππικού, διότι κέλης είναι το άλογο του πολεμιστή. Ούτε για ζεύξη ούτε για όργωμα ούτε για φόρτωμα. Μόνο για σέλα. Οι πραγματικοί Αλβανοί είναι οι Γκέκηδες του Βορρά, μιρδίτες ή μουσουλμάνοι. Οι Τόσκοι στο Νότο, όπως κι οι Τσάμηδες, δεν είναι παρά ελληνικά φύλα που αλβανοφώνησαν στην πορεία.

Μάλιστα! Η αλβανική λέξη για το άλογο «ομηρική». Και μετά αναρωτιέμαι γιατί βρίσκω μικρά αλβανόπουλα στο διαδίκτυο που νομίζουν ότι η Ιλιάδα είναι γραμμένη στα αλβανικά.

Φαήλε, εάν ανοίξεις κάνα σοβαρό λεξικό της αλβανικής γλώσσας θα δεις ότι το αλβανικό kalë προέρχεται από το λατινικό caballus όπως και το βλαχικό και μολδαβο-ρουμανικό cal.

Στις υπερδισύλλαβες λέξεις τα μεσοφωνηεντικά ηχηρά κλειστά b,d,g της αλβανικής έγιναν πρώτα εξακολουθητικά v,δ,γ και στην συνέχεια εξαφανίστηκαν μαζί με το άτονο γειτνιάζον φωνήεν. Η τροπή αυτή ονομάζεται Ρυθμικός κανόνας στα σοβαρά βιβλία αλβανικής γλωσσολογίας, όπως αυτά του Vladimir Orel. Tα παρακάτω λατινικά δάνεια της αλβανικής δείχνουν τον κανόνα:

cabàllus > kavàllu > kalë

bubùlcus > buvùlk > bulk > bujk (όπως ulk> ujk)

berus > lìveru > lirë

debitùra > detyrë

dicus > mjèδik > mjek

palùdem > padùlle (μετάθεση l..d> d..l όπως και στην ρουμανική) > paδùlle > pyll

Rhythmic rule

Την επόμενη φορά που ο Φαήλος θα θέλει πάλι να παίξει τον γλωσσολόγο, του συνιστώ να δει το παρακάτω βίντεο του Ιταλού Arbëreshë καθηγητή αλβανικής γλωσσολογίας και φιλολογίας Gianni Belluscio του πανεπιστημίου της Calabria σχετικά με τις αλβανικές καρακιτσο-ετυμολογίες.

Όσο για το άλλο θέμα που θίγει, την τάχα διαφορετική καταγωγή των Αρβανιτών και των λοιπών Τόσκηδων από τους Γκέγκηδες, στα παραδοσιακά Ρωμέικα ο όρος «Γκέκας» σήμαινε λίγο πολύ «άξεστος Αλβανός τσομπάνος» (με άλλα λόγια ήταν το ανάλογο του «μπουρτζόβλαχου» < σλαβ. brđaninVlah = «ορεσίβιος Βλάχος» για αλβανόφωνους ποιμένες) και στην «Βαβυλωνία» του Δημήτρη Χατζηασλάνη «Βυζάντιου» (γραμμένη το 1836) τον Αρβανίτη «Γκέκα»τον ανεβάζουν, «Γκέκα» τον κατεβάζουν:

[07:15] ο Αρβανίτης «καπετάνιος» (αγωνιστής του 21) εισέρχεται στη σκηνή.

[08:55] Λέει η Σαμιωτάκη που υποδύεται την Λοκαντιέρισσα: «Που πάτεν κύριεν; Εεεεϊ εσένα το λέω Γκέκα, που πας; Μόνον καθώς πρέπειν άνθρωποι μένουν εκεί απάνω!»

[09:10] Λοκαντιέρης: «Ορίστε κύριεν Αλβανέ, κοιτάξτε και το τεφτέριν …»

[10:15] Λοκαντιέρης: «Κακόν μπελάν εβάλαμε στον σβέρκον μας με τούτονε τον Γκέκαν»

[12:19] Καππαδόκης/ανατολίτης: «Κοκόνα μου που θα πάει, Αρναούτη ντεν χωρατεύει!»

[01:06:34] Λογοθέτης/διοικητής αστυνομίας: «Ξεφαντώνανε ένας Χιώτης, ένας Αρβανίτης, ένας Κρητικός …»

Αντί να πούμε την πιο απλή αλήθεια ότι δηλαδή οι Αρβανίτες και οι άλλες αλλόγλωσσες ομάδες τις οποίες καλεί ο Βλάχος λόγιος Δανιήλ Μοσχοπολίτης να γίνουν Ρωμιοί και να μάθουν Ρωμέικα, είναι 100% Νεοέλληνες όπως και οι Ρωμιοί διότι συμμετέχουν εξαρχής και ισότιμα με αυτούς στον ίδιο νεοελληνικό εθνοτισμό … καθόμαστε και εφευρίσκουμε ιστορίες γι΄αγρίους.

Aλβανοί, Βλάχοι, Βούλγαροι, αλλόγλωσσοι χαρήτε

κι’ ετοιμασθήτε όλοι σας Ρωμαίοι να γενήτε
βαρβαρικήν αφήνοντας γλώσσαν, φωνήν και ήθη
Δεν είναι πλέον δύσκολο να μάθετε Ρωμέικα
και να μην βαρβαρίζετε με λέξεις πέντε δέκα…
Ξυπνήσατε από τον βαθύν ύπνον της αμαθείας
Ρωμέικια γλώσσα μάθετε, μητέρα της Σοφίας

Ο νεοελληνικός εθνοτισμός είναι η διαδικασία που μετέτρεψε τους κατοίκους του ελλαδικού χώρου σε σύγχρονους Έλληνες με φαντασιακή καταγωγή από τους Έλληνες της αρχαιότητας. Όταν ο Υδραίος Αρβανίτης καραβοκύρης δίνει αρχαιοελληνικά ονόματα στα καράβια του έχει μπει μια χαρά στο παιχνίδι του νεοελληνικού εθνοτισμού:

[02:40 και μετά]

(Περισσότερα για την Αλβανική Γλώσσα)

Advertisements

8 Comments

Filed under Μυθοθρυψία

8 responses to “Εθνικιστική καρακιτσο-γλωσσολογία Φαήλου

  1. patatas

    ναι αλλα αυτο δειχνει οτι οι Αρβανιτες συμμετειχαν στον ελληνικο εθνικισμο και για χαρη του πολεμησαν το 21. Αρα εχουμε ενα εθνικισμο και αυτος ειναι ελληνικος.

    • Μα αυτό είναι αυτονόητο.

      Σαφώς οι Αρβανίτες συμμετείχαν εξαρχής μόνο στον Νεοελληνικό εθνοτισμό και έγιναν κανονικότατοι Νεοέλληνες όπως όλοι οι άλλοι κάτοικοι του Νεοελληνικού κράτους.

      Από τις τρεις αλλόγλωσσες ορθόδοξες ομάδες (Αρβανίτες, Βλάχοι, Βούλγαροι), οι Αρβανίτες ξεχωρίζουν από το ότι δεν αναπτύχθηκαν ανταγωνιστικά εθνοτιστικά ρεύματα πέραν του Ελληνικού.
      Στην περίπτωση των Βλάχων θα βρεις δίπλα στους ελληνίζοντες τόσο ρουμανίζοντες και βουλγαρίζοντες, ενώ το πιο ισχυρό ανταγωνιστικό ρεύμα υπήρχε αναμφίβολα στους Βούλγαρους/Σλαβομακεδόνες.

      Έτσι λ.χ. ο Βλάχος κομιτατζής Μήτρος Βλάχος, όταν ο Γερμανός Καραβαγγέλης επιχείρησε να τον εξαγοράσει στην ελληνική μεριά απάντησε «αυτά τα όπλα μου τα έδωσε ο πρίγκηπας Φερδινάνδος [της Βουλγαρίας] και μόνον σ΄αυτόν θα τα παραδώσω».

      http://en.wikipedia.org/wiki/Mitre_The_Vlach

      Ενώ ο Μογλενίτης (στην καταγωγή) Βλάχος Andrey Lyapčev κατέληξε πρωθυπουργός Βουλγαρίας:

      http://en.wikipedia.org/wiki/Andrey_Lyapchev

      • Τώρα που το ανέφερα, θα παραθέσω τις σελίδες 412-3 από το «Ο Ελληνικός Αγώνας στη Μακεδονία» του Dakin Douglas, όπου περιγράφεται η απόπειρα εξαγόρασης του Βλάχου από τον Καραβαγγέλη:

        Η πιο σημανιτκή απώλεια, όμως ήταν ο θάνατος του Μήτρου Βλάχου στις 5 Μαρτίου 1907 στη Ζουπάνιστα, κάπου δεκατρία χιλιόμετρα δυτικά της Καστοριάς. Ο Μήτρος Βλάχος υπήρξε η μάστιγα των Ελλήνων και, όπως έχουμε δει, είχε διαφύγει πολλές φορές όχι μόνο από τα ελληνικά σώματα αλλά και από τους Τούρκους. Το 1906, ο Καραβαγγέλης, ο οποίος γνώριζε πολύ καλά την πολεμική αξία του Μήτρου Βλάχου, αφού συμβουλεύθηκε τον Καλαποθάκη για το ζήτημα αυτό, επιχείρησε να εξαγοράσει την ουδετερότητα του ατρόμητου αυτού «κλέφτη». Ο Καραβαγγέλης έστειλε στον Μήτρο επιστολή με ψεύτικο όνομα, προσφέροντάς του κατοικία στην Ελλάδα με εισόδημα 10 τουρκικές λίρες το μήνα και δωρεάν εκπαίδευση για τους γιους του, με προοπτική να γίνουν αξιωματικοί του ελληνικού στρατού. Ο Μήτρος όμως δεν ενέδωσε. Είπε ότι είχε πάρει τα όπλα του από τον πρίγκηπα Φερδινάνδο και ότι μόνο σε αυτόν θα τα παρέδιδε. Είχε προφανώς μαντέψει την ταυτότητα του συντάκτη της επιστολής. Στην απάντησή του τον συμβούλευσε να μην αντιδρά στο βουλγαρικό κομιτάτο, διαφορετικά «θα έστελνε το τομάρι του στην Καστοριά». Νικητής, όμως, στη μονομαχία αναδείχτηκε ο Καραβαγγέλης. Αφού είχε βάλει πολλές φορές τους Τούρκους στα ίχνη του Μήτρου χωρίς αποτέλεσμα, στις αρχές Μαρτίου 1907, ενεργώντας με βάση την εξαιρετική του πληροφόρηση, συμβούλευσε τον καϊμακάμη να κυκλώσει νύχτα το χωριό Ζουπάνιστα. […] Την αυγή ο Μήτρος επιχείρησε έξοδο, αλλά αυτή τη φορά εξοντώθηκε μαζί με το μεγαλύτερο μέρος του σώματός του.

  2. Τάκιτος

    Είναι γεγονός ότι οι Βλάχοι έπαιξαν τον σημαντικότερο ρόλο για τον αλβανικό εθνικισμό. Όλοι οι Αλβανοί εθνικιστές ήταν Βλάχοι στην καταγωγή και Ορθόδοξοι στο θρήσκευμα. Δάσκαλοι, ποιητές, γραφιάδες, όλοι Βλάχοι, συνέβαλαν στη δημιουργία του αλβανικού κράτους και την ανάπτυξη της αλβανικής συνειδήσεως. Βλάχος συνέθεσε το αλβανικό αλφάβητο. Δεν είναι τυχαίο που η αλβανική γλώσσα έχει πολλά δάνεια από την βλάχικη-λατινική. Κατά τις αρχές του Β’ παγκοσμίου πολέμου πολλά μανιφέστο Βλάχων της Αλβανίας και μαριονέτες των Ιταλών φασιστών καλούσαν τους Αλβανούς σε γενική συνομοσπονδία και συμπόρευση, μάλιστα επικαλείτο η ”κοινή ρίζα” μεταξύ των δυο λαών, ότι οι Βλάχοι ήταν οι πατέρες των Αλβανών και καλούσαν στη δημιουργία ενός βλάχικου κράτους που τα όρια του θα εκτείνονταν από την Πίνδο στη δυτική Μακεδονία μέχρι και τη Σαμαρίνα στην Ήπειρο, θα περιελάμβανε επίσης εδάφη της νοτίου Αλβανίας – βόρειας Ηπείρου, από τη Μοσχόπολη την Ερσέκα τους άγιους Σαράντα και το Αργυρόκαστρο, μέχρι την πεδιάδα της Μουζακιάς, την Αυλώνα, το Βεράτι, και φυσικά τους Φρασεριώτες. Μπορώ να κατανοήσω το κείμενο του Σμαρδέλου και τον συμβουλεύω να μελετήσει το βλάχικο ζήτημα στην Αλβανία που το ξεκίνησε η αυστροουγγρική αυτοκρατορία το 1905. Εκεί θα βρει το κλασσικό παράδειγμα βαπτίσματος κάθε λαού, έθνους σε άλλο έθνος λαό, το παράδειγμα των Βλάχων είναι το χαρακτηριστικότερο, προσπάθησαν να δημιουργήσουν κράτος και εθνοτικά όρια αλλά απέτυχαν, στις τάξεις τους κυριαρχούσε είτε η ελληνική συνείδηση, είτε η ρουμανική, ενώ χρησιμοποιήθηκαν πολλές φορές ως εθνικιστικός δάκτυλος άλλων λαών, Ιταλών, Ρουμάνων, Ούγγρων ακόμη και Ελλήνων. Οι Αλβανοί τους χρησιμοποίησαν ως μια ταυτόσημη εθνοτική ομάδα αφού μέχρι το 1878 δεν υπήρχε κάν η εθνική ιδέα του Αλβανού, ένας Αλβανός εθεωρείτο μια συμπαγής μεικτή εθνοτική ομάδα (έτσι τους αντιμετώπιζαν οι Έλληνες) είχαν την ονομασία ως ”Τούρκοι” ή ως Μουσουλάνοι, θα έπρεπε αυτοί οι Βλάχοι της Αλβανίας να τους ταυτήσουν με την κοινή ιδέα του ”παναλβανισμού” και τους Χριστιανούς. Σμαρδέλε το κείμενο σου τα λέει όλα!

    • Σ΄ευχαριστώ για τις πληροφορίες Τάκιτε. Και ο Tede Kahl λέει για την συμβολή των Βλάχων στην ανάπτυξη και οργάνωση του αλβανικού κράτους (όπως φυσικά και του ελληνικού).

      Θα προσθέσω μόνο μια πληροφορία πάνω στο «Δεν είναι τυχαίο που η αλβανική γλώσσα έχει πολλά δάνεια από την βλάχικη-λατινική.».

      Αυτό πάει πολύ πίσω στο χρόνο (τέλη αρχαιότητας πρώιμος μεσαίωνας) εξαιτίας της συμβίωσης. Βέβαια είναι εξίσου ενδιαφέρον το ότι η Αλβανική – λόγω θέσεως φυσικά- έχει και πολλά Δαλματικά (δυτικοβαλκανικά δάνεια) πέρα από τα δάνεια από την Ανατολική Βαλκανική Ρωμανική (πρόγονος της Βλαχικής).

      Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα στις λατινικές λέξεις που περιέχουν ct = /kt/. Αυτές που δείχνουν ct > pt > ft και nct > npt > mpt > mt (λ.χ. tructa > trocta > troftë, lucta > luftë, iunctura > gjymtyrë)είναι από την Ανατολική Bαλκανική Ρωμανική, ενώ αυτές που δείχνουν (n)ct > (n)jt είναι από την Δαλματική (λ.χ. directus > drejtë και όχι dreptu, strictus > *strinctus > shtrenjtë και όχι strimtu.

    • “Όλοι οι Αλβανοί εθνικιστές ήταν Βλάχοι στην καταγωγή”

      Όλοι; Πολλοί ήταν, πράγματι, αλλά γιατί λες όλοι; Η κοινότητα των Βλάχων της Αλβανίας, πρόσφερε πράγματι στη χώρα μία σειρά πατριωτών, ηρώων, ανθρώπων της τέχνης και του πολιτισμού. Μερικοί από αυτούς ήταν οι εξής:

      • ο Kostandin Kristoforidhi ή Kostandin Nelko (όπως ήταν και το πραγματικό του επίθετο). Γεννήθηκε το 1826 στο Ελμπασάν. Από το 1847 και μετά, σπούδασε στη Ζωσιμαία Σχολή των Ιωαννίνων. Το 1857 πήγε στην Κωνσταντινούπολη, όπου και σχεδίασε ένα Υπόμνημα για την Αλβανική Γλώσσα. Στη συνέχεια μετέβη στη Μάλτα όπου παρέμεινε μέχρι το 1960 και μετέφρασε την Καινή Διαθήκη στην γκέγκικη αρχικά και στη συνέχεια στην τόσκικη διάλεκτο της αλβανικής γλώσσας. Μετέβη στην Τυνησία όπου δούλεψε ως δάσκαλος μέχρι το 1965. Εκεί ήρθε σε επαφή με μέλη της Βιβλικής Εταιρείας (στα αγγλικά ‘British and Foreign Bible Society’ ή απλώς ‘Bible Society’). Μετέφρασε και το 1866 εξέδοσε στην γκέγκικη αλβανική διάλεκτο τα τέσσερα Ευαγγέλια και τις Πράξεις των Αποστόλων. Συνέχισε το μεταφραστικό του έργο μεταφράζοντας στη συνέχεια και στις δύο μεγάλες αλβανικές διαλέκτους τους Ψαλμούς το 1868 και 1869, τη Γένεση και την Έξοδο το 1880 (στα τόσκικα), το Δευτερονόμιο το 1882 (στα τόσκικα) κ.α. Έγραψε την ‘Γραμματική τῆς γλώσσης κατὰ τὴν τοσκικὴν διάλεκτον’ το 1882 στα ελληνικά. Το πιο σημαντικό του ωστόσο έργο για το οποίο έγινε γνωστός, ήταν το ‘Λεξικὸν τῆς ἀλβανικῆς γλώσσης’ (στα αλβανικά ‘Fjalori i Gjuhës Shqipe’) που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1904, 25 χρόνια μετά τον θάνατο του (Xhevat Lloshi (2008), Rreth Alfabetit te Shqipes, Logos, p. 9)

      • ο Naum Veqilharxhi (1797-1854). Γεννήθηκε ως Naum Bredhi στο Βιθκούκι (Vithkuq) κοντά στη Μοσχόπολη. Ο πατέρας του, Panajot Bredhi, ήταν μεταφραστής του Ali Pashë Tepelena (Αλή Πασά Τεπελενλή), πασά των Ιωαννίνων. Σε νεαρή ηλικία ο Veqilharxhi μετανάστευσε στη Ρουμανία για να σπουδάσει νομικά, όπου πήρε μέρος στον ξεσηκωμό της Βλαχείας το 1821. Χρόνια αργότερα, δούλεψε στην Brăila ως δικηγόρος, όπου απέκτησε περιουσία και ξόδεψε τα χρήματα του για τη διάδοση των ιδεών της εθνικής αλβανικής αναγέννησης. Στην Brăila έγινε μέλος ενός οργανισμού Αλβανών, οι οποίοι θεωρούσαν την καθιέρωση της αλβανικής γλώσσας και κουλτούρας ως απαραίτητη την Αλβανική Εθνική Αναγέννηση. Το 1825, δημιούργησε ένα δικό του αλφάβητο για την αλβανική γλώσσα. Η τελική μορφή αυτού του Vithkuqi αλφαβήτου με τα 36 γράμματα που δημιούργησε ο ίδιος ο Veqilharxhi, τυπώθηκε το 1844 ως τμήμα ενός αλφαβητάριου υπό τον τίτλο ‘Evëtori Shqip Fort i Shkurtër’ (Το πιο Χρήσιμο και Συνοπτικό Αλβανικό Αλφάβητο). Ο Veqilharxhi απέφυγε την χρήση του λατινικού, του ελληνικού και του αραβικού αλφαβήτου και των χαρακτήρων τους εξαιτίας της θρησκευτικής τους σύνδεσης και των θρησκευτικών υποδιαιρέσεων. Στην αρχή το Evëtor διανεμήθηκε πρώτα στην Κορυτσά και αργότερα προς τα δυτικά μέχρι το Μπεράτ και αλλού. Στις 22 Απριλιου του 1845, ο Athanas Paskali, από τους επιφανούς κατοίκους της Κορυτσάς, ζήτησε πολλά αντίγραφα από τον Veqilharxhi. Το 1845 ο Veqilharxhi έστειλε στον ανηψιό του ένα αρκετά ‘πολεμικό’ γράμμα στα ελληνικά, ο οποίος είχε αποκαλέσει τις πατριωτικές απόψεις του θείου του ως ‘χίμερα’ (με άλλα λόγια φαντασιώσεις): το γράμμα αυτό θεωρείται ως ένα από τα πρώτα γραπτά κείμενα που αντανακλούσαν τις κύριες ιδέες το κινήματος της Αλβανικής Εθνικής Αναγέννησης. (Selim Islami (1984), Historia e Shqipërisë, Academy of Sciences of Albania, p. 134-137)

      «ο Naum Veqilharxhi θεωρείται ο avant-garde και πρώτος ιδεολόγος της Εθνικής Αναγέννησης (Rilindja Kombëtare), επειδή η δουλειά του κατέληξε σε μία από τις πρώτες απόπειρες για ένα αυθεντικό αλβανικό αλφάβητο (1844 και 1845), καθώς επίσης εμπεριείχε μία εμβρυακή μορφή των ιδεών οι οποίες αργότερα αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της Εθνικής Αναγέννησης.» (Enis Sulstarova, Naum Veqilharxhi dhe lindja e kombit, Pashtriku)

      • ο Aleksandër Stavre Drenova, περισσότερο γνωστός με το ψευδόνυμο Asdreni (11 Απριλίου 1872 – 1947), ήταν ένας από τους περισσότερο γνωστούς Αλβανούς ποιητές. Από τα πιο γνωστά ποιήματα του είναι ο Ύμνος της Σημαίας (Hymni i Flamurit) που έγινε αργότερα ο εθνικός ύμνος της Αλβανίας. Γεννήθηκε στο χωριό Drenovë, κοντά στην Κορυτσά. Τα πρώτα χρόνια πήγε στο ελληνικό σχολείο που υπήρχε στο χωριό του. Ο πατέρας του πέθανε όταν ήταν 13 χρόνων. Τον φθινόπορο του 1885, ο Drenova (ή Asdreni όπωςήταν το ψευδόνυμο του) πήγε στο Βουκουρέστι, όπου είχαν πάει πιο πριν τα αδέρφια του. Ενόσω ήταν εκεί, ήρθε σε επαφή με άλλους Αλβανούς συγγραφείς και πατριώτες και ιδεαλιστές. Για ένα μικρό χρονικό διάστημα, παρακολούθησε μαθήματα στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών στο πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου και δούλεψε σε ένα ανθρακωρυχείο. Το 1904 δημοσίευσε την πρώτη του δημιουργία από 99 ποιήματα, υπό το όνομα Rreze dielli (Ηλιαχτίδες), αφιερωμένη στον Αλβανό εθνικό ήρωα Σκεντέρμπέη. Το 1905 δίδαξε σε ένα αλβανικό σχολείο στην πόλη Κωνστάντζα και έγινε πρόεδρος του παραρτήματος στο Βουκουρέστι της ένωσης Dija (Γνώση) που είχε ιδρυθεί στη Βιέννη. Η δεύτερη του ποιητική συλλογή (από 99 ποιήματα και αυτή), Ëndrra e lotë (Όνειρα και Δάκρυα) εκδόθηκε 1912, χωρισμένη στις ενότητες πατρίδα, φύση, σκέψη και ομορφιά και ήταν αφιερωμένη στη Βρετανή ανθρωπολόγο Mary Edith Durham. Το ποίημα του ‘Kënga e bashkimit’ (Το τραγούδι της ένωσης), που δημοσιεύτηκε στη συλλογή αυτή, ήταν διασκευή του Hora Unirii του Vasile Alecsandri. Η Τρίτη ποιητική συλλογή του Asdreni, Psallme murgu (Οι ψαλμοί του μοναχού), δημοσιεύτηκε το 1930. Μετά από ένα σύντομο ταξίδι στην Αλβανία το 1914, όπου ο Asdreni είχε πάει στο Δυρράχιο για να καλωσορίσει τον νέο πρίγκηπα της Αλβανίας, Wilhelm zu Wied, επέστρεψε στη Ρουμανία και συνέχισε να ασχολείται με το αλβανικό εθνικό κίνημα. Δούλεψς ως γραμματέας στο αλβανικό προξενείο που άνοιξε εκεί τον Μάρτιο του 1922. Επισκέφτηκε την Αλβανία ξανά το 1937, αλλά σύντομα επέστρεψε στη Ρουμανία, όπου έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του στις 11 Δεκεμβρίου του 1947. (Robert Elsie, Albanian literature: a short history, 2005, p.104)

      Οι στίχοι του Ύμνου της Σημαίας (Εθνικού Ύμνου της Αλβανίας) είναι οι εξής (σε παρένθεση η μετάφραση στα ελληνικά):

      Rreth flamurit të përbashkuar,
      Me një dëshirë e një qëllim,
      Të gjithë Atje duke iu betuar,
      Të lidhim besën për shpëtim.

      (Γύρω από τη σημαία ενωμένοι
      με μια θέληση κι ένα σκοπό
      Έχοντας όλοι σ’ αυτήν πίστη (στην πατρίδα)
      να δώσουμε την μπέσα για την σωτηρία)

      Prej lufte veç ai largohet,
      Që është lindur tradhëtor,
      Kush është burrë nuk friksohet,
      Po vdes, po vdes si një dëshmor.

      (Από τον πόλεμο μόνον εκείνος απομακρύνεται
      που έχει γεννηθεί προδότης
      όποιος είναι άντρας δεν φοβάται
      αλλά πεθαίνει, πεθαίνει ως μαρτύρας)

      Në dorë armët do t’i mbajmë,
      Të mbrojmë Atdheun në çdo vend,
      Të drejtat tona ne s’i ndajmë,
      Këtu armiqtë s’kanë vend.

      (Στα χέρια τα όπλα θα κρατήσουμε
      να προστατέψουμε την πατρίδα σε κάθε μέρος
      τα δίκαιά μας εμείς δεν τ’αποχωριζόμαστε
      εδώ οι εχθροί δεν έχουν θέση.)

      Se Zoti vet e tha me gojë,
      Që kombe shuhen përmbi dhe,
      Po Shqipëria do të rrojë,
      Për të, për të luftojmë ne.
      (Γιατί ο ίδιος ο Ύψιστος το είπε με το στόμα του
      ότι έθνη ρίχνονται καταγής
      αλλά η Αλβανία θα ζήσει
      για εκείνη,για εκείνη εμείς μαχόμαστε)

      • ο Odhise Paskali θεωρείται ως ένας από τους πιο ξεχωριστούς καλλιτέχνες στην Αλβανία. Γεννήθηκε στην Κοζάνη στις 22 Δεκεμβρίου του 1903 και το 1906 η οικογένεια του μετακόμισε στην Πρεμετή, όπου και ο Odhise παρακολούθησε το ελληνικό σχολείο που τότε υπήρχε στην πόλη. Αργότερα, αφού πήγε σε μία σειρά σχολείων στην Ιταλία, έλαβε το πτυχίο του από τη Σχολή Γραμμάτων και Φιλοσοφίας του Πανεπιστήμιου του Τορίνο. Το 1926, από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Αύγουστο, παρακολούθησε μαθήματα γλυπτικής στο ατελιέ του Edouardo Rubini στο Torino. Εκεί επίσης εξέδοσε το 1929 το πολιτιστικό περιοδικό ‘Studenti Shqiptar’ (Αλβανός Μαθητής) και ίδρυσε την ομόνυμη ένωση Αλβανών φοιτητών. Με την επιστροφή του στην Αλβανία, έγινε ένας από τους ιδρυτές θα μπορούσαμε να πούμε της αλβανικής γλυπτικής και κατά καιρούς του δόθηκαν διάφορα βραβεία και τίτλοι για την καλλιτεχνική του δουλειά. Δημιούργησε μία σειρά από συλλόγους όπως π.χ. η ένωση ‘Miqte e Artit’ (Φίλοι τη Τέχνης) και οργάνωσε διάφορες καλλιτεχνικές εκθέσεις στην Αλβανία, στην Αίγυπτο κ.α. Δίδαξε σε σχολεία και σε πανεπιστήμια των Τιράνων.

      Τα μνημεία που δημιούργησε βρίσκονται στις κεντρικές πλατείες πολλών πόλεων της Αλβανίας αλλά και στην Ελβετία και την Ιταλία. Φωτογραφίες από τα έργα του βρίσκονται σήμερα στα αλβανικά διαβατήρια, σε τουριστικές κάρτες και σε διάφορες κυβερνητικές εκδόσεις. Φιλοτέχνησε 523 αγάλματα και μνημεία και έγραψε περίπου 510 δοκίμια. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από ένα έντονο πατριωτικό/εθνικιστικό πνεύμα. Ο ‘Εθνικός Μαχητής’ (Luftëtari Kombëtar) είναι τοποθετημένος στην Κορυτσά, ο ‘Σημαιοφόρος’ (Flamurtari) βρίσκεται στην Αυλώνα, όπου βρίσκεται επίσης το μνημείο/τάφος του ιδρυτή του αλβανικού κράτους, Ισμαήλ Κεμάλι, (Varri Monumental i Ismail Qemalit) που δημιούργησε ο ίδιος ο Paskali ενώ η προτομή του Σκεντέρμπέη είναι τοποθετημένη στο Κούκες. Ήταν επίσης ο δημιουργός του αγάλματος του Σκεντέρμπέη (Monumenti i Skënderbeut) που τοποθετήθηκε στο κέντρο των Τιράνων στην πλατεία Sheshi Skënderbej (Πλατεία Σκεντέρμπέη) το 1968, στην επέτειο για τα 500 χρόνια από τον θάνατο του ήρωα. Άλλα έργα του είναι ο ‘Άγνωστος Στρατιώτης’ (Ushtari i panjohur) καθώς επισης τα αγάλματα και οι προτομές πολλών ηρώων της Αλβανίας. Γνώριζε λατινικά, αρχαία και νέα ελληνικά, ιταλικά, γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά.

      Πέθανε στα Τίρανα στις 13 Σεπτεμβρίου 1985 σε ηλικία των 81 ετών. Το 2009 ο Υπουργός Πολιτισμού, Νεολαίας και Αθλητισμού, ανακήρυξε το 2009 στις Καλές Τέχνες ως ‘Χρονιά Odhise Paskali’.

      • Γνωστοί Βλάχοι της Αλβανίας είναι η γνωστή ηθοποιός Margarita Xhepa από τη Lushnjë, η τραγουδίστρια Eli Fara από την Drenovë της Κορυτσάς, ο πρώην πρέσβης της Αλβανίας στο Ηνωμένο Βασίλειο (1991-1997), Pavil Gesku, και μερικά άλλα αξιόλογα πρόσωπα όπως ο ποιητής και συγγραφέας Lasgush Poradeci (το πραγματικό του όνοματεπώνυμο ήταν Llazar Sotir Gusho) από το Πόγραδετς (Pogradec), ο ηθοποιός Sandër (ή Aleksandër) Prosi και πρώην καθηγητής στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Αλβανίας κατά τα 1962-1975, ο ποιητής και συγγραφέας Mitrush Kuteli (ψευδόνυμο του Dhimitër Pasko) από το Πόγραδετς, ο οποίος αξίζει να σημειωθεί ότι φυλακίστηκε από το κομμουνιστικό καθεστός της Αλβανίας, επειδή άσκησε κριτική στην τελωνειακή και νομισματική ένωση που ήταν να γίνει ανάμεσα στην Αλβανία και τη Γιουγκοσλαβία το 1947 και αντιτάχτηκε στην επανακατάληψη του Κοσόβου από τους Σέρβους, ο ήρωας του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου Andon Poçi που σκοτώθηκε πολεμόντας εναντίον των Ναζιστών, ο Spiro Bellkameni, κ.α.

      “ένας Αλβανός εθεωρείτο μια συμπαγής μεικτή εθνοτική ομάδα”

      τί εννοείς μεικτή;

  3. Κουκόηλ'ς

    Καλημέρα,
    ελπίζω να μην είναι πολύ άσχετο. Ξέρουμε την ετυμολογία για το “καλαμπόκι”; Ψάχνω να βρω, μα δεν υπάρχει τίποτα. Κάποιοι λένε από το ιταλικό calambucchi, κι άλλοι από το Αλβανικό kalamboq. Έχει άραγε να κάνει με το άλογο (kalë) και το ψωμί (bukë); Είναι αγαπημένη ζωοτροφή των εν λόγω τετράποδων, και μου πέρασε σαν σκέψη!

    • Καλώς τον Κοκόλια!

      Δεν έχω τίποτε σίγουρο να σου πω για την ετυμολογία του καλαμποκιού.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s