Ο Αλβανικός εποικισμός της Ελλάδος

Για την απώτερη καταγωγή των Αλβανών και την γλώσσα τους έχω γράψει αλλού. Εδώ θα ασχοληθώ με την κάθοδό τους στον ελλαδικό χώρο τον 14ο αιώνα. Η πρώτη αναφορά στους Αλβανούς γίνεται σε ένα Βουλγαρικό κείμενο γραμμένο περί το 1010 μ.Χ.,  κατά πάσα πιθανότητα στην Οχρίδα του τσάρου Σαμουήλ, που φέρει το όνομα «Η καταγωγή των Εθνών»:

It can be seen that there are various languages on earth. Of them, there   are five Orthodox languages: Bulgarian, Greek, Syrian, Iberian (Georgian) and   Russian. Three of these have Orthodox alphabets: Greek, Bulgarian and Iberian.   There are twelve languages of half-believers: Alamanians, Franks, Magyars   (Hungarians), Indians, Jacobites, Armenians, Saxons, Lechs (Poles), Arbanasi (Albanians), Croatians, Hizi, Germans.

Η αναφορά είναι λακωνική, μιας και οι μόνες πληροφορίες που μας παρέχει είναι το όνομα Arbanasi και ότι δεν ήταν λαός ορθόδοξος, αλλά καθολικός («ημίπιστοι»). Αυτό σημαίνει ότι οι εκκλησιαστικές σχέσεις των Αλβανών του 11ου αιώνα δεν ήταν ούτε με την ορθόδοξη βυζαντινή μητρόπολη Δυρραχίου ούτε και με την ορθόδοξη βουλγαρική εκκλησία της ενδοχώρας, αλλά με τις μικρές καθολικές επισκοπές γύρω από την λίμνη της Σκόδρας που ανήκαν στην Καθολική Αρχιεπισκοπή Αντιβαρίου, όπως και η Kruja (που παρακάτω θα δούμε ότι στις αρχές του 10ου αιώνα ανήκε στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Δυρραχίου).

Albocatholics

Οι Αλβανοί εκείνη την περιόδο κατοικούν μια περιοχή που φέρει το όνομα Άρβανον η οποία εκτείνεται γύρω από την πόλη της Κρούιας και το οροπέδιο του ποταμού Μάτ. Είναι πολύ πιθανόν η Κρούια να είναι η Αλβανόπολις που αναφέρει ο Κλαύδιος Πτολεμαίος στην περιοχή τον 2ο μ.Χ. αιώνα και, κατά συνέπεια, το τοπωνύμιο Άρβανον να σχετίζεται ετυμολογικά με τους Αλβανούς που την κατοικούσαν. Βέβαια αυτοί οι αρχαίοι Αλβανοί (των οποίων η εθνικότητα δυστυχώς δεν μας δίνεται) δεν πρέπει να συσχετιστούν αυτομάτως με τους μεσαιωνικούς Αλβανούς. Οι πρώτοι άφησαν το όνομά τους σε μια περιοχή από την οποία ονομάστηκαν οι δεύτεροι μιας και τόσο ο όρος Αρβανίτης όσο και το λατινικό Albanensis ετυμολογικά σημαίνουν «κάτοικος του Αρβάνου/Αλβάνου» (λ.χ. Αυλώνα, Κοζάνη > Αυλωνίτης, Κοζανίτης και Milano, Bologna > Milanese, Bolognese). Tο λατινικό Albanensis, από το οποίο προέκυψε το ιταλικό Albanese, είναι η βάση του παλαιού τοσκικού ενδωνυμίου Arbëreshë που προέρχεται ξεκάθαρα από το υστερολατινικό Albanese μέσα από τυπική τοσκική schwaποίηση /a/>/ë/ πριν από το /n/ και μετέπειτα ρωτακισμό του μεσοφωνηεντικού αυτού /n/: Albanese> Arbanese > Arbëneshë > Arbëreshë όπως λ.χ.  λατινικό cantare > këndoj και Αυλώνα > Vlonë (γκεγκ.) > Vlorë (τοσκ.). Το υστερολατινικό Albanese είναι και η ρίζα του παλαιού σλαβικού ονόματος Arbanasi που είδαμε στο βουλγαρικό έγγραφο παραπάνω, αλλά βρίσκουμε και στην μεσαιωνική Σερβική επική ποίηση όπου ένας από τους πιο τρανούς εχθρούς του πρίγκηπα Μάρκου είναι ο ληστής Musa Arbanasa.

Musa Arbanasa

Ο παραδοσιακός βλαχικός όρος Arbinescu επίσης έχει κατασκευαστεί σαν παράγωγο του τοπωνυμίου Άρβανον όπου έχει προστεθεί το επιθετικό επίθημα -escu που έχει την ίδια καταγωγή και λειτουργία με το αγγλικό -ish (english = αγγλικός) και το σλαβικό -isk- (λ.χ. Ohridsko ezero = λίμνη της Οχρίδας/Ohrid). Το /i/ πριν από το /n/ είναι επίσης φυσιολογικό και ισοδυναμεί στην τοσκική schwaποίηση πριν από ρινικό ένηχο ( λ.χ. λατιν. anima > βλαχο-ρουμαν. inimă, λατιν. Romanus > ρουμανικό Rumân ~ Rumîn). Είναι παρόμοιος με τον όρο που εμφανίζεται το 1285 στη Ράγουσα σχετικά με την αλβανική γλώσσα (Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca).

Επαναλαμβάνω, πως οι Αλβανοί του Κλαύδιου Πτολεμαίου δεν πρέπει να συσχετιστούν αυτομάτως με τους μεσαιωνικούς Αλβανούς, όπως οι μεσαιωνικοί Στρυμωνίτες Σλάβοι δεν έχουν καμία σχέση με τους Στρυμώνιους Θράκες του Ηροδότου (τους βαλκάνιους προγόνους των ασιατικών Βιθυνών). Το εξωνύμιο των Ούγγρων Hungarians προέκυψε από το ότι βρέθηκαν να κατοικούν την περιοχή των Ουνογούρων Βουλγάρων. Οι ίδιοι οι Ούγγροι σταθερά αυτοαποκαλούνται Magyars και έτσι τους γνωρίζουν οι άμεσοι γείτονές τους (λ.χ. σερβ-κροατ. Mađari).

Οι Αλβανοί μπορεί να πρωτοεμφανίζονται στην ιστορία στις αρχές του 11ου αιώνα, αλλά τα πρώτα γλωσσικά αλβανικά τοπωνύμια της Αλβανίας εμφανίζονται στις αρχές του 10ου αιώνα. Λίγο μετά το 904 μ.Χ. ο βυζαντινός διπλωμάτης Λέων Χοιροσφάκτης κατάφερε να πείσει τον βούλγαρο τσάρο Συμεών να επιτρέψει τον βυζαντινό έλεγχο στο Δυρράχιο και σε 30 τριγύρω κάστρα.  Αυτό οδήγησε στην αποκατάσταση του Θέματος Δυρραχίου (υπάρχουν διφορούμενες απόψεις σχετικά με το εάν υπήρχε «κανονικό» Θέμα Δυρραχίου πριν από αυτήν την ημερομηνία). Πάντα στις αρχές του 10ου μ.Χ. αιώνα σε έγγραφα που αναφέρονται στην εκκλησιαστική οργάνωση της περιοχής βρίσκουμε την πρώτη ιστορική αναφορά στην Kruja σαν Κροαί και στην Χουναβία σαν μια περιοχή κάπου μεταξύ του Δυρραχίου και του ποταμού Μάτη.  Παραθέτω τις παρακάτω σελίδες από το έξοχο βιβλίο “Byzantium’s Balkan frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900-1204” του βυζαντινολόγου Paul Stephenson (CUP,2000):

Choirosphaktes

PaulSteph map1

notitiae 7 Kruja

Βλέπουμε δηλαδή ότι ενώ η Kruja ανήκε στην Καθολική εκκλησία τον 11° και 12° αιώνα, κατά τον πρώιμο 10° αιώνα ανήκε στην βυζαντινή μητρόπολη Δυρραχίου. Το τοπωνύμιο «Κροαί»/Kruja μπορεί να συσχετιστεί πειστικά με την αλβανική λέξη krua = «πηγή» (πρβλ. το υδρωνύμιο Pocruia στην ρουμανία που έχει υβριδική σλαβο-αλβανική/δακική ετυμολογία και σημαίνει «κοντά στην πηγή»). Το τοπωνύμιο «Χουναβία»/Hunavia ο Paul Stephenson το τοποθετεί κάπου κοντά στο ακροτήρι Rodon. Πιστεύω ότι ο όρος Hunavia σχετίζεται με την αλβανική λέξη*skunta> hundë = «ακροτήρι, προεξοχή» (παράγωγο του *skuna> hu = μύτη, προεξοχή, πέος κλπ.).

Επομένως, τα δύο αυτά αλβανικά τοπωνύμια δείχνουν ότι οι Αλβανοί περί το 900 μ.Χ. είχαν αρκετό καιρό στο Άρβανον ώστε να υπάρχουν αλβανικά τοπωνύμια στην περιοχή. O ερχομός τους στην περιοχή πρέπει να αναζητηθεί στην περίοδο 500-800 μ.Χ. και ίσως να ανήκει στο μεταναστευτικό κύμα  που σχετίζεται με την άφιξη των Σερμησιανών/Vlasi Sremljane σε Κοσσυφοπέδιο και Πελαγονία λίγο μετά το 680 μ.Χ. μιας και ο αρχαιολογικός «αβαρικός» ορίζοντας που σχετίζεται με αυτήν την ομάδα εμφανίζεται και στην Αλβανία και από τον βίου του Αγίου Παγκρατίου (~700 μ.Χ.) γνωρίζουμε ότι υπήρχαν Άβαροι στην αλβανική ακτή τους οποίους αιχμαλώτησε ο Σικελός διοικητής Βονιφάτιος.

Avas Pancratius

Οι Κροαί και το Άρβανον είχαν ιδιαίτερη στρατηγική σημασία, γιατί έλεγχαν τον δρόμο που από το Δυρράχιο οδηγούσε στην Δίβρα, ο οποίος χρησιμοποιούνταν σαν παράκαμψη της Εγνατίας οδού κατά τον πρώιμο μεσαίωνα όταν το αλβανικό μέρος της τελευταίας γύρω από το Elbashan είχε διαβρωθεί από έλλειψη συντηρήσεως.

Kruja traffic

Αυτό φάνηκε στον 2ο Βυζαντινο-Νορμανδικό πόλεμο όπως τον περιγράφει η Άννα Κομνηνή στην Αλεξιάδα. Οι Βυζαντινοί είχαν οργανωθεί αμυντικά έτσι ώστε να αποτρέψουν την απόβαση των Νορμανδών στην σημερινή νότιο Αλβανία και την χρήση της Εγνατίας Οδού. Οι Νορμανδοί τελικά κατάφεραν να αποβιβαστούν και να αλώσουν την Αυλώνα. Η κύρια Βυζαντινή άμυνα αποτραβήχθηκε στο εσωτερικό και οι Νορμανδοί βρέθηκαν στην Δίβρα, παρακάμπτοντας την κύρια βυζαντινή αμυντική οργάνωση, επειδή «κάποιοι κάτοικοι του Αρβάνου» τους έδειξαν τις «λανθάνουσες ατραπούς» (μυστικά περάσματα) μέσα από τα βουνά του Αρβάνου. Λ.χ. γράφει ο Paul Stephenson:

Arbanon guides

Τα λόγια της Κομνηνής είναι:

[13.5.1-2] Ὁ δὲ αὐτοκράτωρ, ἐπεὶ προφθάσας ἀξιόμαχον δύνα μιν ἐν πάσαις ταῖς κλεισούραις κατέθετο μετ’ ἐκκρίτων ἡγεμόνων, πᾶσάν γε ἀτραπὸν διὰ τῶν καλουμένων ξυλοκλασιῶν αὖθις τοῖς Κελτοῖς ἀπετάφρευσεν. Εἶχε μὲν γὰρ εὐθὺς ὁ Αὐλών, ἡ Ἱεριχὼ καὶ τὰ Κάνινα ἀνύστακτον φύλακα Μιχαὴλ τὸν Κεκαυμένον, ἡ δὲ Πέτρουλα Ἀλέξανδρον τὸν Καβάσιλαν μετὰ συμμίκτων πεζῶν στρατιωτῶν, ἄνδρα ἐκθυμότατον καὶ πολλοὺς τῶν κατὰ τὴν Ἀσίαν Τούρκων κατατροπωσάμενον· Τὴν Δεύρην δὲ Λέων ὁ Νικερίτης μετὰ ἀποχρώσης ἐφρούρει δυνάμεως· Τῷ δέ γε Εὐσταθίῳ τῷ Καμύτζῃ τὰς περὶ τὸ Ἄρβανον ἀνατεθείκει κλεισούρας.Ὁ δέ γε Βαϊμοῦντος ἐκ πρώτης, ὅ φασιν, ἀφετηρίας κατὰ τοῦ Καβασίλα τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Γίδον καὶ κόμητά τινα Σαρακηνὸν καλούμενον καὶ τὸν Κοντοπαγάνον ἐξέπεμψεν. Ἐπεὶ δέ τινα τῶν ὁμορούντων τῷ Ἀρβάνῳ πολίχνια προέφθασαν τῷ Βαϊμούντῳ προσχωρῆσαι, οἱ τούτων ἔποικοι, τὰς τοῦ Ἀρβάνου ἀτραποὺς ἀκριβῶς ἐπιστάμενοι, προσελθόντες πᾶσαν, ὡς εἶχε, τῆς Δεύρης τὴν θέσιν ἐξηγήσαντο καὶ τὰς λανθανούσας ἀτραποὺς ὑπέδειξαν.

Ο ρόλος των Αλβανών οδηγών στον 2ο ΒΝ πόλεμο είναι ο ίδιος με αυτόν των «Βλάχων foederati» που συμμάχησαν με τους Νορμανδούς κατά τον 1ο ΒΝ πόλεμο. Όπως γράφει και ο Paul Stephenson: “once again the emperor was confronted with the importance of retaining the support of locals in the western Balkans.” Η έλλειψη νομιμοφροσύνης αυτών των πληθυσμών συνδέεται με μια μεγαλύτερη σειρά βαλκανικών επαναστάσεων (λ.χ. επαναστάσεις των Peter DelyanGeorgi Voyteh και των Βλάχων της Θεσσαλίας) που ήταν συνέπεια τόσο της επιδείνωσης της φορολογίας στα βαλκάνια όσο και της αλλαγής της είσπραξης από φόρο σε είδος (ζώα, μέθοδος που ήταν βολικότερη για τους ποιμενικούς αυτούς πληθυσμούς) σε είσπραξη χρηματικού φόρου. Αυτή η «αφαίμαξη» των επαρχιών από την Κωνσταντινούπολη, όπως λέει και η Αρβελέρ, ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες που επέτρεψαν την άλωση της Πόλεως από τους Φράγκους το 1204 με την περιφέρεια «να μην κουνάει ούτε το δάκτυλό της για να την αποτρέψει».

Άλλες αναφορές της Κομνηνής σε Αλβανούς/Αρβανίτες μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Σε έναν Κομισκόρτη (όνομα που προέκυψε από τον βυζαντινό τίτλο Κόμης της Κόρτης) «τὸν ἐξ Ἀρβανῶν ὁρμώμενο» ο αυτοκράτορας Αλέξιος αναθέτει την άμυνα του Δυρραχίου. Αλλού, η Κομνηνή αναφέρεται «στους καλούμενους Ἁρβανίτες» [6.7.7].

Κατά την τρίτη Νορμανδική εισβολή των Βαλκανίων του 1185 μ.Χ. , όπου συνέβη και η άλωση της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στους Βαλκανικούς πληθυσμούς που συνέδραμαν για την υπεράσπιση της πόλης που αναφέρει ο Ευστάθιος είναι και οι «Χουναβίται». Ενώ το εθνικό σημαίνει ξεκάθαρα «κάτοικοι Χουναβίας», δεν γνωρίζουμε αν επρόκειτο για κάποιο «ομογενές» αλβανικό ή σλαβικό φύλο ή αν επρόκειτο για μια πολυεθνοτική ομάδα συντοπιτών από την Χουναβία. Πάντως το ότι αναφέρονται σαν ξεχωριστή κατηγορία τόσο από τους Σέρβους όσο και από τους Βούλγαρους πιστεύω ότι δείχνει πως ο Ευστάθιος τους θεωρούσε κάτι διαφορετικό και από τους δύο, και αυτό,κατά τη γνώμη μου, δείχνει ότι οι Χουναβίτες μάλλον δεν ήταν σλαβικό φύλο.

Chounavitai

Βέβαια, ο Ευστάθιος κατηγορεί δύο Χουναβίτες νεαρούς αδελφούς για προδοσία και συνεργασία με τους Νορμανδούς, όπως παρακάτω κατηγορεί και τους Γερμανούς («Αλαμανούς») μισθοφόρους.

Λέγεται δ’ ὅτι ἐκ προδοσίας τινός, οὐκ οἶδα μὲν ἀκριβῶς εἰ καὶ ἄλλης, ἐθνικῆς δὲ καὶ μάλιστα. Καὶ ὁ μὲν εἰπὼν Λατῖνος ὡς ἐκ τοῦ κατὰ τοὺς Βουργεσίους πύργου θέλημα ἐπέμφθη τοῖς ἔξω κατὰ τῶν τῆς πόλεως καὶ καταμήνυμα τῶν ἐντὸς οὐκ ἂν ἀπιστοῖτο ἡμῖν, τεκμαιρομένοις ἐξ ὧν ἠκριβώμεθα· Τοιοῦτοι γάρ τινες πυργοφύλακες ἐπίτριπτοι νεανίαι ἀδελφοὶ ἐκ Χουναβιτῶν, ἔχιδναι γεννηταὶ τῇ πόλει ταύτῃ, κατ’ αὐτὴν τὴν τῆς ἁλώσεως ὥραν κατήσθιον αὐτὴν καὶ αὐτοὶ ξίφη γυμνώσαντες καὶ κατατρέχοντες τὰς ἀμφόδους, γνωστοὶ τοῖς βλέπουσι, πίστιν οὕτω διδόντες καὶ πρῴην ἐπίβουλοι εἶναι. Καὶ οὐκ ἔσθ’ ὅπως οὐ μετελεύσεται ἡ δίκη αὐτούς.

Τοιοῦτον καὶ τὸ τοῦ Ἀλαμανικοῦ τάγματος προδοτικόν, οὗ πρόδρομοι τὴν χθὲς δείλην τρεῖς τῶν δυσμικῶν πυλῶν τῆς πόλεως κατεπήδησαν καὶ πάντων τῶν ἐκεῖ βλεπόντων τοῖς βαρβάροις φιλίως συνέμιξαν. Ἡ δὲ πρὸ δυοῖν ἡμέραιν τῆς ἁλώσεως περὶ πέμπτην τῆς ἑβδομάδος βαθείας ἑσπέρας ἐπιφάνεια Θεοφάνους τοῦ Προβατᾶ ἔσω πόλεως, ὃς ἐκ Δυρραχίου συνωμάρτει τοῖς Λατίνοις φίλιος, τίνας οὐκ ἂν εἰς νοῦν προδοτικὸν ἐναγάγῃ μαθόντας αὐτήν; Ἣν Λέων τις, ἵππων ἀγαθὸς μελητής, ὁ Ἁγιοευφημίτης, ἰδὼν καὶ περιεργασάμενος, καὶ θυμῷ μὲν βληθείς, οὐκ ἔχων δ’ ὅ,τι καὶ δράσειεν, ὡσιώσατο ἄμυναν τῇ πατρίδι, ἐξειπὼν τὸ κακὸν τοῖς μὴ τολμῶσι λαλεῖν τι πρὸς τὸν ἐπὶ δυσπραγίᾳ κοινῇ φοβερὸν Δαυΐδ.

Το οποίο πρέπει να συσχετιστεί με την πλήρη έλλειψη αντίστασης τόσο της πόλης τους Δυρραχίου που έπεσε «ἀπονητί» στους Νορμανδούς όσο και κατά την πορεία τους επί της Εγνατίας οδού από «την γη των Ιλλυριών» μέχρι την «καθ΄ημᾶς Μακεδονίαν»:

Ἐξεῖρψεν οὗν ἡ Λατίνη γῆ πλῆθος οὕτω πολὺ στρατιᾶς, ἀφ’ ἱκανοῦ ἡμᾶς ἐκφοβοῦν, καὶ γίνονται πάντες τῆς Ἰλλυριῶν ἠπειρώτιδος, ἣ τερματίζει τὰ Ῥωμαίων εἰς τὸν Ἀδρίαν κόλπον. Καὶ περισχόντες τὴν τῶν ἐκεῖσε μητρόπολιν, τὸ Δυρράχιον, ἀπονητὶ ἀποχειροῦνται καὶ ὡς εἰπεῖν αὐτοβοεί, κατὰ μὲν τὸν Ἀνδρόνικον φάναι, προδεδομένην ὑπ’ ἄλλων εἰς τὸ πᾶν, οὕτω γὰρ ἐκεῖνος ἐθεράπευε τὰ κατ’ αὐτόν, οὐχ ἑαυτῷ ἀλλ’ ἐτέροις ἐπιγράφων ἃ ἐδυστύχει δι’ αὐτὸν ἡ Ῥωμαῒς γῆ, πρὸς δὲ ἀλήθειαν ὑπ’ αὐτοῦ ἐκείνου πρόδοτον. […]Καὶ ἐξεφόβει μὲν οὕτω τοὺς πέριξ μέχρι καὶ ἐς Θεσσαλονίκην τὸ οὕτω ταχὺ τῆς ἁλώσεως ἐκείνης καὶ ὅτι, καθά τις ἂν εἴποι τὸ τάχος τοῦ κακοῦ ἐνδεικνύμενος, θατέρῳ μὲν τοῖν ποδοῖν ἕκαστος τῶν πολεμίων ἐπέβη τῆς Ἰλλυριῶν γῆς, θατέρῳ δὲ κατενεπήδησε τῆς ἐχυρωτάτης ἐκείνης πόλεως. Ὅτι δὲ καὶ τὰ ἐκεῖθεν ἕως καὶ ἐς τὴν καθ’ ἡμᾶς Μακεδονικὴν οὐδὲν αὐτοῖς ὁδοῦ προσέστη σκῶλον εἰς ἐμπόδιον, ἀλλὰ τοῦτο τὰς ἁπάντων ψυχὰς ἑτοίμους ἔστησε τῶν κατ’ αὐτὰς ἀπαλλάττεσθαι σωμάτων, οἷς ἐταράχθησαν. Οὐκ ἔστι γὰρ ὅπου συνήντετό τι δεῖμα ἐκείνοις, οὐ μέγα, οὐ μικρόν, οὐ μέσον, ἀλλ’ ὡς διὰ λείων πεδίων ποταμὸς πλήθων ἐκεῖνος ὁ πεζὸς κατέρρεε στρατός, ἕως ἡμῖν συνέμιξεν ἄσκυλτος.

Πριν από την Αλεξιάδα της Κομνηνής, η πρώτη βυζαντινή αναφορά σε Αλβανούς γίνεται από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη. Εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε τις δύο πρώτες αναφορές σε «Αλβανούς» της Ιταλίας (που μάλλον δεν έχουν σχέση με τους Αλβανούς, αλλά είναι «κλασικίζων» όρος για κάποιον λαό της Ιταλίας ίσως και των Νορμανδών) από την τρίτη αναφορά σε «Αρβανίτες» της περιοχής του Δυρραχίου, που είναι αναμφίβολα οι ιστορικοί Αλβανοί. Το μπέρδεμα με τις αγγλικές μεταφράσεις του Ατταλειάτη όπως αυτή που παρέθεσα παραπάνω είναι ότι μεταφράζουν τόσο το «Αλβανός» όσο και το «Αρβανίτης» του Ατταλειάτη σαν “Albanian”.

 Attaleiates Albos

Μετά την άλωση του 1204, έχουμε την διάλυση της αυτοκρατορίας. Τα «διάδοχα» βυζαντινά κράτη είναι η «Αυτοκρατορία της Νίκαιας» και το «Δεσποτάτο της Ηπείρου» μαζί με την πιο απομονωμένη «Αυτοκρατορία της Τραπεζούντος». Η Αλβανία κατά τον 13ο αιώνα γίνεται ένα σημείο υπέρθεσης διαφόρων ηγεμονιών: το δεσποτάτο της Ηπείρου,  η αποκατεστημένη βυζαντινή αυτοκρατορία από τους στρατούς της Νίκαιας, η δεύτερη Βουλγαρική αυτοκρατορία που έφτασε το ζενίθ της μετά την μάχη της Κλοκότνιτσας το 1230 μ.χ., η ανερχόμενη Σερβία, οι Βενετοί με τα εμπορικά τους συμφέροντα στην ακτή και τέλος η Ανδεγαυή (Angevin, Anjou) ηγεμονία στην Αλβανία. Αυτή η έλλειψη σαφών συνόρων στην περιοχή θα επιτρέψει την εξάπλωση των Αλβανών από το Άρβανον προς όλες τις κατευθύνσεις. Το 1285, στα βουνά γύρω από την Ράγουσα (Dubrovnik) έχουμε την πρώτη αναφορά στην αλβανική γλώσσα (Audivi unam vocem clamantem in monte in lingua albanesca). Το αίτιο της μετανάστευσης δεν μας είναι γνωστό και έχουν προταθεί διάφορες περιπτώσεις. Μία θέλει τον «διεθνή» ανταγωνισμό για την Αλβανία να «μεταφράζεται» τοπικά σε «εμφύλιο» ανταγωνισμό «άπληστων» Αλβανών φυλάρχων  που χρησιμοποίησαν τον διεθνή στίβο για να βελτιώσουν την προσωπική τους θέση. Το αποτέλεσμα ήταν ένας χρόνιος φυλετικός σπαραγμός που οδήγησε από τη μια πολλά φύλα σε μετανάστευση προς πιο «ήσυχα» βοσκοτόπια και, από την άλλη, στην μετανάστευση των ίδιων των «άπληστων» φυλάρχων και των «παλικαριών» τους προς αναζήτηση νέων στόχων λεηλασίας.

Ο Γεώργιος Ακροπολίτης περιγράφει μια Αλβανική εξέγερση (δηλαδή συμμαχία με το Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄)  κοντά στην Οχρίδα εν  έτει 1257, ενώ ο Γεώργιος Παχυμέρης περιγράφει τον καταστρεπτικό σεισμό που ισοπέδωσε το Δυρράχιο το 1267 και τους Αλβανούς που άδραξαν την ευκαιρία για να συλλέξουν λάφυρα από την κατεστραμμένη πόλη.

Στις αρχές του 14ου αιώνα αρχίζει η αλβανική διήθηση του Ελλαδικού χώρου. Πολλά από αυτά που θα παρουσιαστούν παρακά μπορείτε να τα διαβάσετε εδώ. Ο αυτοκράτορας και ιστορικός Ιωάννης Καντακουζηνός και, σχεδόν ταυτόχρονα, ο βενετός Marino Sanudo γράφουν για «καταστροφικές αλβανικές επιδρομές» στην σημερινή νότιο Αλβανία και την Θεσσαλία. Στην δεύτερη, οι ανεξάρτητοι Ρωμιοί άρχοντες όπως ο Γαβριηλόπουλος και ο Μελισσήνος βρίσκονται σε διαρκή πόλεμο με τους Καταλανούς που μετά την μάχη του Αλμυρού το 1311 ελέγχουν την ανατολική Στερεά. Οι Αλβανοί νομάδες στρατολογούνται και από τις δύο πλευρές.

Albosanudo

Ο Καντακουζηνός περιγράφει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια την ληστρική δράση των «αβασίλευτων» Αλβανών γύρω από τη Βελέγραδα (Μπεράτι) και την ύπαρξη  12000 αλβανών στα ορεινά της Θεσσαλίας χωρισμένων σε φάρες όπως οι Μαλακασαίοι, οι Βουαίοι και οι Μεσαρίτες. Οι ληστρικοί Αλβανοί τιμωρούνται από ένα σώμα τουρκικού πεζικού που ο Εμίρης Ουμούρ Αϊντίν «δάνεισε» στους Βυζαντινούς για την περίσταση. Οι Τούρκοι κατάφεραν να αιχμαλωτίσουν τους Αλβανούς που είχαν αποτραβηχθεί στα ορεινά και τα κλοπιμαία επιστράφησαν στους πολίτες «των δυτικών μερών».

Το 1359 οι Αλβανοί κερδίζουν την μάχη του Αχελώου. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία 3 αλβανικών «κρατιδίων» γύρω από το συρρικνωμένο Δεσποτάτο της Ηπείρου. Στον νότο ο Pjeter Losha (από το όνομά του προέκυψαν τα Λιόσια) ελέγχει την Άρτα και ο Gjin Bua Shpata (ομοίως τα Σπάτα) ελέγχει το Αγγελόκαστρο και την Ναύπακτο. Στον βορρά το φύλο των Ζενεβισαίων οργανώνεται γύρω από το Αργυρόκαστρο. Με τον καιρό, ο Σπάτα θα ενώσει τα δύο νότια κρατίδια σε ένα υπό την εξουσία του.

Ακολουθεί μια περίοδος όπου οι Αλβανοί πολιορκούν συνεχώς κάθε χρόνο τα Ιωάννινα. Επειδή έχει μεσολαβήσει η σύντομη Σερβοκρατία του Dušan, ο βόρειος ηπειρωτικός ελλαδικός χώρος είναι κατακερματισμένος σε πολλές μικρές περιοχές όπου η κάθε μια ελέγχεται από  σερβο-ρωμαϊκές αριστοκρατικές οικογένειες. Τα Ιωάννινα ελέγχονται από τον Θωμά Preljubović Παλαιολόγο Κομνηνό, που έμεινε στην ιστορία σαν Αλβανιτοκτόνος. Τα χρονικά μας πληροφορούν ότι οι Σέρβοι άρχοντες ήταν αντιπαθείς στους κατοίκους των Ιωαννίνων, αλλά τους ανεχόταν όσο οι πρώτοι κρατούσαν τους Αλβανούς μακριά από την πόλη. Όπως λένε τα χρονικά «οι κάτοικοι των Ιωαννίνων αντιπαθούσαν τους Σέρβους, αλλά τους ανεχόταν επειδή σιχαινόταν τους Αλβανούς».

Ο δεσπότης Θωμάς κέρδισε τον τίτλο Αλβανιτοκτόνος από τον βάναυσο τρόπο με τον οποίο μεταχειριζόταν τους Αλβανούς αιχμαλώτους. Ήταν ιδιαίτερα βάναυσος επειδή προσπαθούσε να αποθαρρύνει παραδειγματικά τους Αλβανούς από μελλοντικές πολιορκίες. Μαζί με τους Αλβανούς πολιορκητές υπήρχαν και Βλάχοι και Βούλγαροι. Αυτούς, ο Αλβανιτοκτόνος τους τιμωρούσε με ρινότμηση (κόψιμο της μύτης, είδος τιμωρίας που οι Βυζαντινοί εφάρμοζαν σε προδότες) και τους άφηνε να επιστρέψουν ρινότμητοι στα χωριά τους, ώστε να φανεί τι θα συνέβαινε σε όποιον συμμαχούσε με τους Αλβανούς.

loathed albos

Preljubović BulgVlachs

Το Χρονικό των Τόκκων και αυτό των Ιωαννίνων είναι στερεοτυπικά σκωπτικό προς τους Αλβανούς και αυτό γιατί οι «ανίδρυτοι άλλοι» Αλβανοί πολιορκητές είναι εύκολος στόχος χλευασμού των «εδραίων» Ρωμαίων.  Χαρακτηρισμοί όπως «Αρβανιτζέλια χοιροβοσκοί» (οι αγγλικές μεταφράσεις αποδίδουν τον όρο Αρβανιτζέλια σαν “Albanians” χάνοντας με αυτόν τον τρόπο την σκωπτική σημασία του επιθήματος -έλια, λ.χ. παιδαρέλια) και άλλοι ανάλογοι αφθονούν και στα δύο:

Αρβανιτζέλια

Ο Δεσπότης του Μοριά Θεόδωρος, θέλοντας να αντισταθμίσει το πληθυσμιακό έλλειμμα που δημιούργησε η «Μαύρη Πανώλη» στην Πελοπόννησο, επέτρεψε σε περί τις 10.000 Αλβανικές οικογένειες να εγκατασταθούν στο Δεσποτάτο του. Περί το 1400, ο ανώνυμος πανηγυρικός λόγος των Παλαιολόγων (που κάποιοι αποδίδουν στον Ισίδωρο του Κιέβου) περιγράφοντας την κατάσταση στην Ήπειρο, υπερβάλλοντας ολίγον τι, γράφει ότι «μόνο η ακτή και οι δύο μεγάλες πόλεις (Άρτα, Ιωάννινα) έχουν Ελληνικό χαρακτήρα. Η ενδοχώρα και τα ορεινά κατοικούνται από βαρβάρους, ανάμεσα στους οποίους είναι και οι Αλβανοί, ένας «Ιλλυρικός» λαός με νομαδικό και πρωτόγονο τρόπο ζωής δίχως πόλεις,  κάστρα, χωριά, χωράφια και δίχως αμπέλια.

Albos

Black Death

Αντίστοιχα, το Καταλανικό δουκάτο της Αθήνας το 1382 επέτρεψε την εγκατάσταση Αλβανών στην Αττική, στην οποία προστέθηκαν άλλα μεταναστευτικά κύματα στην συνέχεια. Με τον καιρό ακολούθησε και ο εποικισμός των γειτονικών νησιών.

Το 1689, στην περιήγηση της Πελοποννήσου ο Bernard Randolph θα γράψει ότι οι Αλβανοί που είναι οι ποιμένες ξεχειμωνιάζουν στα παραθαλάσσια μέρη και τα καλοκαίρια συγκεντρώνονται στην ορεινή Αρκαδία όπου γίνονται «τρεις φορές περισσότεροι από τους Τούρκους και τους Γραικούς που κατοικούν σε εκείνα τα μέρη». Ζουν κυριώς σε σκηνές, έχουν επαναστατήσει πολλάκις στο παρελθόν και προκαλούν μεγάλες ζημιές εξαιτίας της ληστρικότητάς τους.

Randolph 1689

Advertisements

18 Comments

Filed under Ιστορία, Μεσαίωνας

18 responses to “Ο Αλβανικός εποικισμός της Ελλάδος

  1. Χωλός

    Χαίρετε και συγχαρητήρια για το blog. Περάστε από εδώ αν θέλετε: http://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=205230&start=120 Συζητούμε αυτό το θέμα και θα θέλαμε την άποψη σας. Καλό διάβασμα, και ελπίζουμε να σας δούμε εκεί σύντομα.

    • Ευχαριστώ πολύ και για τα θερμά λόγια και για την πρόσκληση.

      Αν νομίζετε πως μπορώ να βοηθήσω σε κάτι συγκεκριμένο γράψτε το στα σχόλια και θα απαντήσω.

  2. Χωλός

    Εννοείται ότι αν προκύψει κάτι θα σας το παραθέσω εδώ.

    Σας παρακαλώ όμως, όταν βρείτε τον χρόνο, να διαβάσετε τις πιο ενδιαφέρουσες αναρτήσεις (εύκολα θα καταλάβετε ποιες είναι αυτές) στο νήμα που σας παρέθεσα. Πιστέψτε με, ίσως αποτελέσει αφορμή για μια ακόμα πολύ ενδιαφέρουσα δικιά σας δημοσίευση όπου θα τοποθετείστε συνολικά στο θέμα του νήματος: Δηλαδή τις καταβολές των Αρβανιτών, τις διαφορές τους από τους Σκιπετάρους, και το εάν -και πως- διαφοροποιούνται συνολικά από αυτό που πολλοί αντιλαμβάνονται ως “μεσαιωνικό αλβανικό λαό”.

    Να είστε καλά.

  3. Θοδωρής Παλαιολόγος

    Καλησπέρα.Iσχύει οτι η ‘Αννα Κομνηνή αναφέρεται σε Αρβανίτες (μάλλον χρ. ορδόδοξους) που ήταν με τους βυζαντινούς και σε Αλβανούς που βοηθούσαν τους νορμανδούς στο Δυρράχιο;;;;;;;

    • Καλησπέρα! Απ΄όσο γνωρίζω, η η Κομνηνή δεν χρησιμοποιεί τον όρο «Αλβανοί», αλλά μόνο τον όρο «Αρβανίτες» ή περιφράσεις τύπου «εξ Αρβανῶν ορμώμενος», «οι του Αρβάνου κάτοικοι/έποικοι» κλπ.

      Άπό εκεί και μετά υπάρχουν στιγμές που κάποιοι «Αρβανίτες» αναφέρονται να δρουν ως βυζαντινοί υπήκοοι και υπάρχουν στιγμές που κάποιοι «Αρβανίτες» βοηθούν τους Νορμανδούς. Αλλά αυτό πρέπει να εξεταστεί στο γενικότερο πλαίσιο της εποχής και στην ιδιαιτερότητα του θέματος του Δυρραχίου. Είναι μια εποχή όπου ο Αλέξιος Κομνηνός έχει επιβάλλει δεινή φορολογία (αναγκαστικά για να συγκεντρώσει πόρους) και είναι μια εποχή όπου η φορολόγηση σε αυτές τις περιοχές άλλαξε από «εις είδος» όπως το είχε ο Βουλγαροκτόνος (οι ποιμένες έδιναν κεφάλια ζώων και οι αγρότες έδιναν μέρος της συγκομιδής όταν την συνέλεγαν) σε «ρευστό». Επομένως, οι ποιμένες και οι γεωργοί έπρεπε τώρα πρώτα να πάνε στα παζάρια και να μετατρέψουν το «είδος» τους σε «ρευστό», ώστε να πληρώσουν τους φόρους. Σε αυτή τη διαδικασία, όπως γράφει ο Michael Angold, οι «έμποροι» τους κατέκλεβαν, γιατί το ζόρι το είχαν οι ποιμένες και οι γεωργοί και αναγκαζόταν να συμβιβαστούν σε χαμηλές τιμές. Αυτούς θα κυνηγούσαν οι στρατοί των κατεπανικίων, οι οποίοι είχαν εντολή να «βοηθήσουν» τους φοροσυλλέκτες στην φοροσυλλογή τους, αν δεν είχαν το απαραίτητο ρευστό να πληρώσουν. Αυτό είναι το κλίμα της εποχής γι΄αυτό και υπάρχουν ένα σωρό εξεγέρσεις και πολλά παραδείγματα ελλείψεως «νομιμοφροσύνης» των υπήκοων στις συρράξεις. Όπως είπα, πρέπει κάποιος να κατανοήσει και την ειδική θέση του Δυρραχίου. Τα συμφέροντα της πόλης, λόγω της απομόνωσής της και της οικονομικής εξάρτησής της από την Αδριατική, ήταν πολλές φορές αντίθετα με αυτά της αυτοκρατορίας και πολλές φορές σε αυτή τη σειρά πολέμων οι ίδιοι οι κάτοικοι του Δυρραχίου παραδίδουν την πόλη αμαχητί στους Νορμανδούς.

      Το αν κάποιος θα συμμαχούσε με τους βυζαντινούς ή με τους εχθρούς τους κατά τη στιγμή t1 δεν είχε καμία σχέση με τη «θρησκεία» ή την «εθνοτικότητα» και δεν είχε καμία σχέση με τη στάση που θα τηρούσε τη στιγμή t2.

      Για να καταλάβεις την δυσπιστία που είχε αναπτύξει η περιφέρεια για την Κωνσταντινούπολη θα σου πω ένα παράδειγμα. Όταν έπεσε η Πόλη το 1204 και ο Νικήτας Χωνιάτης αναγκάστηκε να διαφύγει στην Σηλυμβρία, όταν έφτασε εκεί γράφει ότι οι απλοί αγρότες, όταν είδαν τους Κων/πολίτες να φτάνουν «γυμνοί και ξυπόλητοι» έκαναν το σταυρό τους και δοξολογούσαν την Παναγιά και το Χριστό από την ικανοποίηση που έιδαν αυτό το θέαμα και τους είπαν «ΤΩΡΑ πια έχουμε ισοπολιτεία» (δηλαδή τώρα είμαστε ίσοι).

      Άκου την Αρβελέρ παρακάτω από το [02:00-04:00]:

      Αρκεί να καταλάβεις ότι τα καράβια με τα οποία οι Νορμανδοί διέβησαν την Αδριατική στον πρώτο πόλεμο τα προσφέρανε οι κάτοικοι της Ράγουσας/Dubrovnik, οι οποίοι θεωρητικά ήταν Βυζαντινοί υπήκοοι.

      • Στα νότια των Τιράνων υπάρχει ένα χωριό με το όνομα Arbanë. Δεν ξέρω αν έχει κάποια σχέση με το Άρβανο.

      • Ετυμολογικά σίγουρα σχετίζεται, όπως το Arbnet δυτικά της Σκόδρας.

        http://postimg.org/image/pg78wqw4l/

      • “Οι Έλληνες εθνικιστές χρησιμοποιούν αυτή την αναφορά του Ατταλειάτη για να διαχωρίσουν τους Έλληνες από τους Αλβανούς”

        Κατά λάθος. “Οι Έλληνες εθνικιστές χρησιμοποιούν αυτή την αναφορά του Ατταλειάτη για να διαχωρίσουν τους Αρβανίτες από τους Αλβανούς” ήθελα να γράψω.

      • Κατάλαβα τι ήθελες να πεις.

        Βέβαια δεν πιστεύω ότι είναι «εθνικιστές» αυτοί που το κάνουν. Απλώς προσπαθούν να προβάλλουν στην προνεωτερική εποχή διακρίσεις που σχηματίστηκαν κατά τον 19ο αιώνα. Μία ανάλογη περίπτωση είναι η τάση αποβουλγαροποίησης της μεσαιωνικής Μακεδονίας επειδή εν τέλει προέκυψε διαφορά μεταξύ «Σλαβομακεδόνων» και «Βουλγάρων».

        Αλλά όπως λέει και ο Kim Mehmeti … δεν υπάρχουν στα βαλκάνια δύο άλλοι λαοί που να έχουν τόσο κοινή ιστορία όσο οι «Μακεδόνες» και οι «Βούλγαροι» … τα ίδια αγάλματα ηρώων βλέπεις στις πόλεις της Βουλγαρίας τα ίδια αγάλματα βλέπεις και στην δική μας Disneyland εδώ (εννοεί τα Σκόπια του Gruevski).

        [21:04]

        Και εκεί που ο Ατταλειάτης γράφει ότι ο Νικηφόρος Βασιλάκης στρατολόγησε Ρωμαίους, Βουλγάρους και Αρβανίτες απότις περιοχές γύρω από το Δυρράχιο … στην βικιπαίδεια διαβάζεις σήμερα ότι στρατολόγησε «Γραικούς», «Σκλαβηνούς» και Αλβανούς.

        His forces consisted of veteran Frankish, Sclavenian, Albanian and Greek soldiers,[2] and his confidence in his own abilities

        Ο Κεκαυμένος γράφει ότι οι Βλάχοι ερχόμενοι από τα όρη της Βουλγαρίας έφεραν μαζί τους Βούλγαρους συμμάχους … η βικιπαίδεια γράφει ότι στην εξέγερση των Βλάχων της Θεσσαλίας συμμετείχαν και «ντόπιοι Σλάβοι».

        The Vlachs and Slavs of the region started planning a revolt in 1065, prompted by the taxation increases and corruption in the same area.

    • Ο βυζαντινός ιστορικός Μιχαήλ Ατταλειάτης στην «Ιστορία» του αναφέρεται στους Αλβανούς και σε μία σε εξέγερση εναντίον της Κωνσταντινούπολης το 1043 μ.Χ. Εάν εξετάσουμε προσεκτικά το κείμενο, ο Ατταλειάτης αναφέρεται στους Νορμανδούς οι οποίοι προέρχονταν από την «πέραν των Άλπεων Γαλατία» (όπως λέει και ο Κεδρηνός ο οποίος τους ονομάζει «Φράγγους») και έφτασαν μέχρι τη νότια Ιταλία, όπου ίδρυσαν το Βασίλειο των δύο Σικελιών. Επιτέθηκαν στη Βυζαντινή αυτοκρατορία, καταλαμβάνοντας την Κέρκυρα, την Αλβανία, την Ήπειρο κι έφτασαν ως τη Θεσσαλονίκη, χωρίς να καταφέρουν τίποτα περισσότερο. Μάλιστα η Άννα η Κομνηνή στο βιβλίο της ‘Αλεξιάδα’ περιγράφει τις ταραχές που προκάλεσαν οι Νορμανδοί στρατιώτες στην περιοχή του Αρβάνου (Ιλλυρίας) κατά τη διάρκεια της βασιλείας του πατέρα της, Αυτοκράτορα Αλέξιου Α’ Κομνηνού (1081–1118).

      Γιατί όμως ο Ατταλειάτης αναφέρει αυτούς τους Νορμανδούς ως ‘Αλβανούς’; Στη μεσαιωνική λατινική γλώσσα της εποχής του, η λέξη ‘albani’ σήμαινε ‘εισβολείς’, ‘επήλυδες’. Στο λεξικό της μεσαιωνικής λατινικής του J.F.Niermeyer η λέξη ‘albanus’ μεταφράζεται στα γαλλικά ως ‘etranger’ και στα αγγλικά ως ‘alien’. Η λέξη αυτή συνδέεται με τη φράγγικη λέξη ‘aliban’ (από το λατινικό alibi) η οποία πέρασε στα λατινικά του Μεσαίωνα ως ‘alibanus’, ‘albanus’, ‘aubanus’ κ.τλ. Ακόμα και σήμερα για παράδειγμα στα γαλλικά υπάρχει η λέξη ‘aubaine’ (συνόνυμη της μεσαιωνικής λατινικής albanagium) που μεταφράζεται στα ελληνικά ως ‘ευκαιρία’, ‘κοψοχρονιά’, ‘κελεπούρι’, ‘λαχείο’, ‘ευλογία’, ‘μάννα’ κ.α. Με λίγα λόγια το γαλλικό aubaine σημαίνει κάτι που ήρθε, κάτι που δόθηκε, κάτι αρχικά ξένο κ.τλ.

      Οι Νορμανδοί λοιπόν εμφανίστηκαν στη νότια Ιταλία το 1017 μ.Χ. και την περίοδο 1038-1043 στην οποία αναφέρεται ο Ατταλειάτης, θεωρούνταν albani (στα γαλλικά aubain) δηλαδή επήλυδες και ξένοι σε σχέση με τους ντόπιους Ιταλούς. Για τον λόγο αυτόν, οι πληθυσμοί αυτοί αποκαλούνταν ως ‘Αλβανοί’. Η ονομασία ‘Νορμανδοί’ επικράτησε πολύ αργότερα. Βυζαντινοί ιστορικοί αποκαλούν αυτούς τους νορμανδικούς πληθυσμούς με διάφορα ονόματα. Ο Ατταλειάτης τους αποκαλεί ‘Αλβανούς’. Ο Σκυλίτζης-Κεδρηνός και ο Βρυέννιος τους αποκαλούν ‘Φράγγους’. Ως ‘Νορμάνους’ τους αποκαλεί όπως είδαμε αργότερα η Άννα η Κομνηνή στο βιβλίο της ‘Αλεξιάδα’.

      Αργότερα Νορμανδοί στρατιώτες από τη νότια Ιταλία οι οποίοι επιτέθηκαν εναντίον της βυζαντινής Αυτοκρατορίας και τελικά προσεχώρησαν στις αυτοκρατορικές στρατιωτικές δυνάμεις, ονομάστηκαν ‘Μανιακάτοι’ από το όνομα του βυζαντινού πρώην αρχηγού τους Γεωργίου Μανιάκη, ο οποίος είχε στασιάσει κατά της Αυτοκρατορίας και σκοτώθηκε κοντά στην Θεσσαλονίκη (Διονύσιος Ζακυθηνός, Βυζαντινή Ιστορια 324-1071, σελ. 399).

      Αξίζει να αναφέρουμε κάτι ακόμα από την ‘Ιστορία’ του Μιχαήλ Ατταλειάτη. Ο Ατταλειάτης λοιπόν αναφέρει ότι ο δούκας του Δυρραχίου Νικηφόρος ο Βασιλάκης στα 1078-1079 στασίασε εναντίον της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και ετοίμασε στρατό για να βαδίσει εναντίον της. Ο στρατός του αυτός αποτελούνταν από Ρωμαίους, Αρβανίτες, Βούλγαρους κ.α. Εδώ ο Ατταλειάτης αναφέρεται σε Αρβανίτες και όχι σε Αλβανούς. Οι Έλληνες εθνικιστές χρησιμοποιούν αυτή την αναφορά του Ατταλειάτη για να διαχωρίσουν τους Έλληνες από τους Αλβανούς και λένε για παράδειγμα ότι «σε άλλο σημείο ο Ατταλειάτης αναφέρεται σε Αλβανούς και σε άλλο σημείο σε Αρβανίτες…άρα άλλο οι Αλβανοί και άλλο οι Αρβανίτες» όμως όπως δείξαμε, ο Ατταλειάτης με την ονομασία ‘Αλβανούς’ αναφέρεται στους Νορμανδούς της νότιας Ιταλίας που ήταν αλβανοί (ξένοι) στον τόπο εκείνον και όχι στους Αλβανούς της σημερινής Αλβανίας.

      • Οι Έλληνες εθνικιστές χρησιμοποιούν αυτή την αναφορά του Ατταλειάτη για να διαχωρίσουν τους Έλληνες από τους Αλβανούς και λένε για παράδειγμα ότι «σε άλλο σημείο ο Ατταλειάτης αναφέρεται σε Αλβανούς και σε άλλο σημείο σε Αρβανίτες…άρα άλλο οι Αλβανοί και άλλο οι Αρβανίτες» όμως όπως δείξαμε, ο Ατταλειάτης με την ονομασία ‘Αλβανούς’ αναφέρεται στους Νορμανδούς της νότιας Ιταλίας που ήταν αλβανοί (ξένοι) στον τόπο εκείνον και όχι στους Αλβανούς της σημερινής Αλβανίας.
        —-

        Έχεις δίκαιο εδώ Αλή. Φυσικά δεν ευσταθεί αυτό που λένε για διαχωρισμό «Αρβανιτών» και «Αλβανών» στον Ατταλειάτη ή σε όποιονδήποτε άλλο Βυζαντινό συγγραφέα.

        Ο όρος «Αρβανίται» είναι ο παλαιότερος βυζαντινός όρος για τον «Αλβανό» και έχει την ίδια ακριβώς σημασία με το λατινικό Albanensis και το βλαχικό Arbinescu (όπως το ιταλικό Romanesco)

        Και τα τρία σημαίνουν «κάτοικος Αρβάνου», με το Άρβανον να είναι μια γεωγραφικά ακαθόριστη σε έκταση περιοχή που είχε σαν κέντρο την πόλη της Κρούιας.

        To παλαιό τοσκικό ενδωνύμιο Arbëresh προέρχεται κανονικότατα από το λατινικό Albanensis.

        an>ën όπως canto > këndoj
        ρωτακισμός ane > ëne > ëre όπως στο arena > rërë
        Απλοποίηση -ns- > -sh- όπως στο insula > ishull

  4. George

    Καλησπέρα! Θα ήθελα να ρωτήσω σμερδαλέε αν κατα τη γνώμη σου το “Αρβανίτες οι Δωριείς του Νέου Ελληνισμού” είναι ένα αξιόπιστο έργο. Ευχαριστώ.

    • Γεια σου Γιώργο. Δυστυχώς δεν το έχω διαβάσει για να σου πω. Αν θέλεις θέσε το ερώτημα στα σχόλια του Νίκου Σαραντάκου, που είναι πολύ πιο πολυσύχναστο ιστολόγιο και όλο και κάποιοι θα βρεθούν που θα το έχουν διαβάσει.

    • Ρωμηός=Γραικός=Έλληνας. Όλα δικά μας είναι.

      Γειά σου George . Χμ, δεν το λές αξιόπιστο, αλλά δεν το λές και για πέταμα. Κάποια λαθάκια έχει. Ένα από αυτά που θυμάμαι είναι ότι η αναφορά στην 2η σελίδα για τους Αρβανίτες λέει πως είναι του Σκυλίτζη/Κεδρηνού. Στην πραγματικότητα είναι του Ατταλειάτη. Επίσης απαράδεκτη είναι η άποψη ότι οι Αρβανίτες μπορεί να κατέβηκαν με τους Αβάρους ή ότι ο Λέων Σγούρος ήταν Αρβανίτης.

      Λέει και πολλά ωραία πράγματα όμως. Αν το έχεις μην το πετάς, αλλά αν δεν το έχεις μην το αγοράζεις. Δεν έχει πράγματα που δεν θα βρείς στο ιντερνέτι.

      • Καλώς τον Ριβαλδίνιο;

        Για τα βιβλία του Τίτου Γιοχάλα τι ξέρεις; Αξίζουν;

      • Ρωμηός=Γραικός=Έλληνας. Όλα δικά μας είναι.

        Για τα βιβλία του Τίτου Γιοχάλα τι ξέρεις; Αξίζουν;

        Ιδέα δεν έχω. Αν θες να σου πώ για τους Αρβανίτες του Καργάκου. 🙂

      • Ρωμηός=Γραικός=Έλληνας. Όλα δικά μας είναι.

        Να διορθώσω εδώ κάπως την φράση μου Κάποια λαθάκια έχει. Ένα από αυτά που θυμάμαι είναι ότι η αναφορά στην 2η σελίδα για τους Αρβανίτες λέει πως είναι του Σκυλίτζη/Κεδρηνού. Στην πραγματικότητα είναι του Ατταλειάτη.

        Το μόνο λάθος που έχει εδώ ο Μπίρης, αν θεωρηθεί λάθος, είναι ότι την φράση δεν αναφέρει ο Σκυλίτσης ( Κεδρηνός), αλλά ο Συνεχιστής του Σκυλίτση, απ’τον οποίο αντλεί πάλι ο Κεδρηνός.

        Ατταλειάτης :

        Ῥωμαίων πολλῶν στρατιωτικόν, Βουλγάρων τε καὶ Ἀρβανιτῶν

        Συνεχιστής Σκυλίτση (όπως έδειξε ο Σμέρδ πρόσφτα ) :

        στρατιὰν ἀξιόλογον ἔκ τε Φράγκων καὶ Βαράγγων, Ῥωμαίων τε καὶ Βουλγάρων καὶ Ἀρβανιτῶν

        και

        Κεδρηνός

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s