Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια των «βυζαντινών» λογίων

Το 1804 ο αμερικάνος φιλέλληνας (και δυτικός φιλέλληνας σημαίνει λάτρης της αρχαίας Ελλάδος) Nicholas Biddle έκανε το υπερπόντιο ταξίδι και ήρθε στην Ευρώπη. Το 1804 βρίσκεται στο Παρίσι και παρακολουθεί τη στέψη του Ναπολέοντα, ενώ αργότερα εγκαταστάθηκε για λίγο στην Αγγλία όπου είχε την ευκαιρία να συζητήσει με τους καθηγητές του  πανεπιστημίου του Cambridge για την σχέση μεταξύ της νεοελληνικής γλώσσας και της γλώσσας του Ομήρου.

At Cambridge, Biddle took part in a conversation with Cambridge professors involving comparison between modern Greek dialect and that of Homer; the incident captured Monroe’s attention.

Το 1806 έκανε το μοιραίο λάθος και αποφάσισε να γνωρίσει αυτοπροσώπως την «κοιτίδα του Δυτικού πολιτισμού».

Biddle

Nicholas Biddle

Όταν το καράβι τον άφησε στην Κλαρέντζα της Ηλείας, αγνάντευσε το Ιόνιο πέλαγος και είδε τη σκιά της Ιθάκης. Θυμήθηκε τον Οδυσσέα και έγραψε:

“I felt that I was alone in a foreign country, distant from all that was dear to me, surrounded by barbarians who yet occupied a soil interesting from its former virtues and its present ruin“.

«Ένιωσα πως ήμουν μόνος σε μια ξένη χώρα, μακριά από ό,τι μου ήταν αγαπητό, περικυκλωμένος από βάρβαρους που κατοικούν έναν τόπο ενδιαφέροντα για τις παλιές του δόξες και τον τωρινό του ξεπεσμό».

Φτάνοντας στην Αθήνα, «τὸ Πρυτανεῖον τῆς Ἑλλάδος» κατά τον Πλάτωνα, έγραψε:

“Where are her orators? Gone forth to enlighten distant nations without a solitary ray for their country. […]  Where are her people? Are these few wretches, scarcely superior to the beasts whom they drive heedlessly over the ruins, are these men Athenians?”

«Πού είναι οι ρήτορές της; Έφυγαν να διαφωτίσουν ξένα έθνη χωρίς να στείλουν ούτε μια αχτίδα φωτός στον τόπο τους. […] Πού είναι οι πολίτες της; Είναι αυτοί οι ολίγοι φουκαράδες, μετά βίας ανώτεροι από τα κοπάδια ζώων που ανέμελα οδηγούν πάνω από τα ερείπια, είναι αυτοί οι άνθρωποι Αθηναίοι

Όταν τυχαίνει και συναντάμε τέτοιες περιγραφές από Δυτικούς περιηγητές της πρώιμης νεωτερικής εποχής, έχουμε την δικαιολογία έτοιμη: Η Τουρκοκρατία φταίει για τον ξεπεσμό !

Αλήθεια, ποια είναι η γνώμη των «Βυζαντινών» (δηλαδή των Ρωμαίων) λογίων για την Ελλάδα και τους κατοίκους της  πριν την Τουρκοκρατία;

Θα ξεκινήσω από την ύστερη αρχαιότητα.  Στα χρόνια του «φιλέλληνα» αυτοκράτορα Αδριανού έχουμε μια άνθηση του ενδιαφέροντος για την Κλασική Περίοδο. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πλούταρχος και ο περιηγητής Παυσανίας γράφουν για την κλασική Ελλάδα εκείνη ακριβώς την εποχή με μια δόση ρομαντισμού και νοσταλγίας. Πολλά από τα μέρη που επισκέπτεται ο Παυσανίας είναι ήδη ερείπια στις μέρες του. Άλλοι λιγότερο αρχαιόπληκτοι συγγραφείς δίνουν μια διαφορετική εικόνα. Έτσι λ.χ. ο ανώνυμος Ιστορικός του Οξυρρύγχου δεν γράφει για τους «Απολλώνιους» Δελφούς «του Φωτός», αλλά γράφει ότι η περιοχή ήταν ένα βοσκοτόπι όπου οι Φωκείς και οι δυτικοί Λοκροί έβοσκαν τα πρόβατά τους και μάλωναν κάθε φορά που συναντιούνταν, επειδή οι μεν προσπαθούσαν να κλέψουν τα ζώα των δε. Μην εκπλαγείτε λοιπόν αν τύχει και διαβάσετε σε κανένα σοβαρό βιβλίο ιστορικών ή αρχαιολόγων για την ελλαδική αρχαϊκή περίοδο ότι τα «πανελλαδικά Ιερά» στην προ-πανελλαδική τους φάση  έπαιζαν τον ρόλο «διαιτητών» σε τέτοιου είδους τσομπανο-καυγάδες.

Delphoi Phokeis-Lokroi

Σύγχρονος του Πλουτάρχου και του Παυσανία ήταν ο Απολλώνιος ο Τυανεύς. Ήταν ο πρώτος που «έπαιξε» με έναν στίχο από τον «Ορέστη» του Ευριπίδη και αρκετοί βυζαντινοί λόγιοι αργότερα ακολούθησαν το παράδειγμά του. Στον στίχο 485 του «Ορέστη», ο Ευριπίδης βάζει στο στόμα του Τυνδάρεω (ή αν προτιμάτε το πιο νορμάλ μη αττικο-ιωνικό Τυνδάρᾱος, του Τυνδάρᾱου) τα παρακάτω λόγια προς τον νοστήσαντα γαμπρό του Μενέλαο:

«Βεβαρβάρωσαι, χρόνιος ὢν ἐν βαρβάροις»

δηλαδή «βεβαρβαρώθηκες, ζώντας χρόνια στους βαρβάρους (μακριά από την Ελλάδα)».

Ο Απολλώνιος αντίθετα θα γράψει:

«Ἐβαρβαρώθην οὐ χρόνιος ὤν ἀφ΄Ἑλλάδος, ἀλλὰ χρόνιος ὤν ἐν Ἑλλάδι»,

δηλαδή «εκβαρβαρώθηκα όχι επειδή βρίσκομαι χρόνια εκτός Ελλάδος, αλλά επειδή είμαι χρόνια στην Ελλάδα».

Γύρω στο 400 μ.Χ. ο μαθητής της περίφημης Ὑπατίας Συνέσιος θα πάρει το καράβι από την Κυρήνη για να επισκεφθεί το κάποτε «Πρυτανεῖον τῆς Ἑλλάδος» Αθήνα. Όταν είδε αυτό που είδε έγραψε στον αδελφό του την επιστολή 136 που βρήκα εδώ και βαριέμαι να την αποδώσω πολυτονικώς οπότε συγχωρέστε με που κάνω αντιγραφή-επικόλληση:

Τω αυτώ.

Οναίμην των Αθηνών οπόσα βούλει, ώστε μοι δοκώ πλείν η παλαιστή και δακτύλω γεγονέναι σοφώτερος. έξεστι δε και αυτόθεν της νέας σοφίας πείράν σοί τινα παρασχείν. αμέλει γαρ Αναγυρουντόθεν σοι γράφω, και Σφηττοί γέγονα και Θριώζε και Κηφισιάσι και Φαληροί. και κακός κακώς δεύρό με κομίσας απόλοιτο ναύκληρος· ως ουδέν έχουσιν αι νυν Αθήναι σεμνόν αλλ’ η τα κλεινά των χωρίων ονόματα. και καθάπερ ιερείου διαπεπραγμένου το δέρμα λείπεται γνώρισμα του πάλαι ποτέ ζώου, ούτως ενθένδε φιλοσοφίας εξωκισμένης λείπεται περινοστούντα θαυμάζειν την ακαδήμειάν τε και το Λύκειον και νή Δία την ποικίλην στοάν, την επώνυμον της Χρυσίππου φιλοσοφίας, νυν ουκέτ’ ούσαν ποικίλην. Ο γαρ ανθύπατος τας σανίδας αφείλετο, αις εγκατέθετο την τέχνην ο εκ Θάσου Πολύγνωτος. Νυν μεν ουν εν τοις καθ’ ημάς χρόνοις Αίγυπτος τρέφει τας Υπατίας δεξαμένη γονάς, αι δε Αθήναι, πάλαι μεν ην η πόλις εστία σοφών, το δε νυν έχον σεμνύνουσιν αυτάς οι μελιττουργοί. Ταύτ’ άρα και η ξυνωρίς των σοφιστών των Πλουταρχείων, οίτινες ου τη φήμη των λόγων αγείρουσιν εν τοις θεάτροις τους νέους, αλλά τοις εξ Υμηττού στάμνοις.

Δηλαδή με λίγα λόγια, «κακό ψόφο νά χει ο ναύκληρος που μας έφερε εδώ» (του χάλασε το όνειρο της Αθήνας που είχε) , γιατί η σημερινή Αθήνα δεν έχει τίποτε το αξιοσέβαστο πέρα από τα ονόματα των γειτονιών της. Η φιλοσοφία έχει εγκαταλείψει την πόλη και ενώ εμείς στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου «εκτρέφουμε» Υπατίες εδώ, η πόλη που κάποτε ήταν εστία σοφών, έχει σαν μόνο αξιοθαύμαστο πράγμα το μέλι που φτιάχνουν οι μελιττουργοί του Υμηττού.

Τον 10ο μ.Χ. αιώνα έζησε ένας από τους μεγαλύτερους «βυζαντινούς» ποιητές, ο Ιωάννης Κυριώτης, γνωστός και σαν «Γεωμέτρης». Είναι ο πρώτος βυζαντινός λόγιος που θα ακολουθήσει το παράδειγμα του Απολλώνιου του Τυανέα που αναφέρθηκε παραπάνω. Η γνώμη του για τον κυρίως ελλαδικό χώρο φαίνεται από τον στίχο:

Οὐ βαρβάρων γῆν, ἀλλ᾽ ἰδὼν Ἑλλάδα,

Ἐβαρβαρώθης καὶ λόγον καὶ τρόπον.

Ἰωάννης Γεωμέτρης (10ος αι. μ.Χ.), Carmina varia, 33. MPG 106, 922.

Δηλαδή, δεν χρειάζεται να πας σε κάποια μακρινή γη βαρβάρων, τράβα στην Ελλάδα και θα εκβαρβαρωθείς και στον λόγο και στους τρόπους.

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα ο Μιχάλης Χωνιάτης (αδελφός του Μέγα Λογοθέτη και Ιστορικού Νικήτα Χωνιάτη) στάλθηκε από την Κωνσταντινούπολη όπου «σπούδαζε» στην Αθήνα σαν μητροπολίτης. Η γνώμη του μετά από 3 χρόνια παραμονής για την Αθήνα και τους κατοίκους της φαίνεται στις επιστολές που έστειλε προς τους γνωστούς τους στην Κωνσταντινούπολη.

Δεν είναι πια πόλη, είναι ένα χωριό. Ένα χωριό ρημαγμένο, φτωχό, με κατοίκους πεινασμένους και ρακένδυτους. Δεν μιλούν καν τη γλώσσα που μιλά ο ίδιος. Η ομιλία που είχε εκφωνήσει μπροστά στο αθηναϊκό του ποίμνιο ήταν σκοτεινή και ακατανόητη, τίποτα δεν είχαν καταλάβει οι Αθηναίοι  από όσα τους είχε πει αυτός ο ενθουσιώδης και περίεργος ιεράρχης. Ο Ακομινάτος έκανε τρία χρόνια να μάθει να μιλά και να καταλαβαίνει το τοπικό ιδίωμα και άρχισε να ανησυχεί, μήπως στο τέλος εκβαρβαρωθεί και ο ίδιος μιλώντας αυτό το είδος της βάρβαρης διαλέκτου.

 «Ω! πόλη των Αθηνών!», αναφωνεί σε κάποιο από τα κείμενά του. «Μητέρα της σοφίας! Σε ποια αμάθεια έχεις βυθιστεί! Όταν σου μιλούσα απλά και φυσικά (δηλαδή τεχνητά μιας και εννοεί ότι μιλούσε σε αττικίζοντα λόγο) με την ευκαιρία της ενθρόνισής μου, φαινόταν σαν να μιλούσα για κάτι ακατανόητο ή σε μια ξένη γλώσσα των Περσών ή των Σκυθών».
… Τυχαίνει και στην Ποικίλη Στοά να βρίσκεται ένα μικρό απομεινάρι, σημάδι ποιμένων και αυτό και φαγωμένο στις πλίνθους από την πάροδο του χρόνου…
Οι πιο φτωχοί που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα, μαζεύουν τα μπογαλάκια τους και φεύγουν, πάνε να βρουν αλλού την τύχη τους, «…ώστε εξέλιπεν και φυσητήρ, ου σιδηρεύς παρ’ ημίν, ου χαλκεύς, ου μαχαιροποιός».
«Ζω στην Αθήνα, αλλά δεν βλέπω την Αθήνα πουθενά».
«Η εξαιρετική πραότητα της χώρας έχει διατηρηθεί. Ο Υμηττός με το άφθονο μέλι, ο Πειραιάς, η κάποτε μυστηριώδης Ελευσίνα, η πεδιάδα του Μαραθώνα και η Ακρόπολη. Αλλά η γενιά εκείνη που αγάπησε την επιστήμη εξαφανίστηκε για να έρθει στη θέση της μια γενιά αμόρφωτη και φτωχή, ψυχικά και σωματικά».
Σε ολόκληρη την Αττική δεν υπήρχε ούτε ένα βιβλίο! Έπρεπε να τραβιέται μέχρι το μοναστήρι της Κέας που διέθετε βιβλιοθήκη για να βρει βιβλία να διαβάσει. Λέει η Αρβελέρ:
«Πράγμα σκανδαλώδες, γιατί η λέξη “ρωμιός” είναι η μόνη που είναι αυτοκρατορική. Το Βυζάντιο ποτέ δεν αποκαλούσε τον εαυτό του Βυζάντιο. Οταν ο Ψελλός ή ακόμη και ο Μιχαήλ Χωνιάτης λένε “οι Βυζαντίου πολίτες” εννοούν τους Κωνσταντινουπολίτες. Δεν εννοούν τίποτε άλλο. “Εσείς οι Βυζαντίου πολίτες” γράφει ο Μιχαήλ Χωνιάτης από την Αθήνα, όπου ήρθε ως μητροπολίτης, στον αδελφό του στην Κωνσταντινούπολη. Διαμαρτύρεται ο Χωνιάτης στον αδελφό του, που ήταν πρωθυπουργός, γιατί οι τρυφεροί πολίτες της Κωνσταντινουπόλεως τον έστειλαν σε έναν τόπο όπου δεν έβρισκε ένα βιβλίο. Κι έπρεπε να πηγαίνει στο μοναστήρι της Κέας για να βρει».
Παραθέτω την επιστολή 28 του Χωνιάτη προς τον «Κυρ Γεώργιο Τεσσαρακονταπήχυ»:
MChoniates
Ξανά βλέπουμε να παραφράζει τον στίχο 485 του Ευριπίδειου Ορέστη λέγοντας «βεβαρβάρομαι χρόνιος ὤν ἐν Ἀθήναις», ενώ περιγράφει το ποίμνιό του σαν «βάρβαρο όχλο με άμουσα ήθη». Θεωρεί την Ελλάδα «κατώτατη εσχατιά» που σημαίνει τόσο «νοτιότερη περιφέρεια της αυτοκρατορίας», όσο και «κατώτατο πολιτισμικά μέρος της αυτοκρατορίας», ενώ ο διορισμός του είναι «φυλακή» της οποίας τα δεσμά είναι κάτοχοι αιώνιοι. Σε κάποια φάση αναρωτιέται «τι χρωστάμε εμείς οι “διαβασμένοι” και πρέπει να συζούμε και να υπομένουμε την «απαιδευσιά» αυτών που έχουν απωθήσει τη φιλοσοφία και ενώ κάποτε αττίκιζαν, τώρα “βαρβαρίζουν”;»
Advertisements

6 Comments

Filed under Ιστορία, Μεσαίωνας

6 responses to “Η Ελλάδα μέσα από τα μάτια των «βυζαντινών» λογίων

  1. edokieki

    Nicholas Biddle in Greece
    The Journals and Letters of 1806 Edited by R. A. McNeal

    • Publish Date: 12/6/1993
    • Dimensions: 6 x 9
    • Page Count: 252 pages
    Illustrations: 22 illustrations
    • Hardcover ISBN: 978-0-271-00914-8
    • Paperback ISBN: 978-0-271-03445-4
    Paperback Edition: $25.95
    http://www.psupress.org/books/titles/0-271-00914-4.html

    Ποιο απ’ τα δύο βιβλία να πιστέψουμε;

    Το παραπάνω βιβλίο γράφτηκε το 1991

    Το παρακάτω βιβλίο γράφτηκε το 1919

    https://archive.org/details/nicholasbiddlesj00bate
    Nicholas Biddle’s journey to Greece in 1806 (1919)

    Author: Bates, William Nickerson, 1867- [from old catalog]
    Subject: Biddle, Nicholas, 1786-1844. [from old catalog]
    Publisher: [Philadelphia]
    Possible copyright status: The Library of Congress is unaware of any copyright restrictions for this item.
    Language: English
    Call number: 7314806
    Digitizing sponsor: The Library of Congress
    Book contributor: The Library of Congress
    Collection: library_of_congress; americana
    Για τους Αθηναίους γράφει τελείως αντίθετα από αυτά που παραθέτεις, δες ένα δείγμα:
    σελ. 181
    He is pleased with the politeness of the Athenians. He contrasts them with the Spartans, who, he says, are rude and uncivil. Albanian villages he found located all over the country, where the people spoke no Greek. The Albanian people he likens to American Indians. He says, “The people of Athens are much more civilized than twenty years ago; then the women ran away at the sight of a Frank.” * * * “The people of the Morea are more depressed than the Athenians. They have the appear¬ance of being vexed and harassed. At Athens you can live well; but at the south and in the islands you cannot get any meat. Provisions are in no part of Turkey so cheap as in Athens.” He thinks this fortunate condition is due to the fact that a firman protected it from the visits of the pashas, and because it was governed directly from Constantinople as a fief of the Sultan.

    Τι άλλαξε μέσα σε 72 χρόνια; Μήπως είμαστε όλοι μας θύματα διαρκείας πιστεύοντας πότε την μία και πότε την άλλη προπαγάνδα;

    • Ποιο απ’ τα δύο βιβλία να πιστέψουμε;

      Θα έλεγα αυτό που πραγματικά έγραψε ο Biddle. Και απότι βλέπω τα γραπτά σου υπάρχουν και στον McNeal, διάβασε την σελίδα 117:

      http://books.google.it/books?id=Kn4DjjsPpkAC&printsec=frontcover&dq=nicholas+biddle&hl=en&sa=X&ei=09KlUovkI8m5yAPf6oHIBA&ved=0CD4Q6AEwAg#v=onepage&q=athens%20morea&f=false

      Επομένως δεν πιστεύω ότι είναι θέμα εκδόσεως. Αλλα το τι γράφει ο biddle σε διαφορετικά μέρη των γραπτών του.

      Δηλαδή οι δύο εκδοχές δεν αναιρούν η μία την άλλη. Το ότι η ζωή στην Αθήνα είναι καλύτερη από τη ζωή στην Πελοπόννησο δεν αλλάζει το ότι συγκρινόμενοι με τους προηγμένους δυτικούς οι ραγιάδες μοιάζουν σαν «μετά βίας ανώτεροι από ζώα». Η παρομοίωση με τα ζώα δεν πιστέυω ότι έγινε για να δείξει την «αγριάδα/μη ευγένειά τους», αλλά για να δείξει το απλοϊκό και πρωτόγονο του βίου τους.

      Άκου λ.χ. και τα λόγια του παρακάτω Γάλλου καθηγητή νεωτερικής ευρωπαϊκής ιστορίας για την γνώμη των Φιλελλήνων για τους ραγιάδες στο [01:30:00]:

      «Περίμεναν να βρουν Έλληνες και απογοητεύτηκαν γιατί βρήκαν ανατολίτες που ήταν πιο ανατολίτες και από τους ίδιους τους Τούρκους».

      • edokieki

        «Περίμεναν να βρουν Έλληνες και απογοητεύτηκαν γιατί βρήκαν ανατολίτες που ήταν πιο ανατολίτες και από τους ίδιους τους Τούρκους».

        Έχω την εντύπωση ότι το πρόβλημα αυτό ήταν μόνο μέσα στο κεφάλι τους και πουθενά αλλού.

        Πως υπολόγιζαν ότι ήταν οι Έλληνες;
        Ψηλοί, ξανθοί και να κρατούν το σφυρί του Θωρ;
        Οι Έλληνες εκεί μπροστά τους ήταν αλλά έπρεπε να κοιτάξουν αλλού για να βρουν το πνεύμα της κλασσικής Ελλάδας. Αυτό (μαζι με τους φορείς του) είχε μετακομίσει ήδη απο το 144 π.Χ. και κατοικούσε πλέον στην Ρώμη, Κάτω Ιταλία, Αίγυπτο, Λεβάντ, Μικρά Ασία, Πόντο, Ρωσσία και μέχρι εκείνους τους χρόνους (περίπου 1800) σε όλη την Ευρώπη.

      • Έχω την εντύπωση ότι το πρόβλημα αυτό ήταν μόνο μέσα στο κεφάλι τους και πουθενά αλλού.

        Πως υπολόγιζαν ότι ήταν οι Έλληνες;
        Ψηλοί, ξανθοί και να κρατούν το σφυρί του Θωρ;
        Οι Έλληνες εκεί μπροστά τους ήταν αλλά έπρεπε να κοιτάξουν αλλού για να βρουν το πνεύμα της κλασσικής Ελλάδας.
        —-

        Σαφώς και το «πρόβλημα» ήταν στο κεφάλι τους. Αλλά αυτό το «πρόβλημα στο κεφάλι τους» ώθησε τους δυτικομαθείς διαφωτιστές μας να αναζητήσουν σύνδεση με την αρχαία ελλάδα.

        Δηλαδή, εννοείται ότι οι δυτικοί λόγιοι είχαν φτιάξει μια υπερ-ιδεατή εικόνα της αρχαίας Ελλάδος, της «κοιτίδας του πολιτισμού» τους, όπως άρχισαν να την θεωρούν μετά το 1725 και φανταζόταν τους αρχαίους Έλληνες σαν «ρομπότ» που λειτουργούσαν στο υψηλότερο επίπεδο αρετής, σοφίας και κοινωνικής οργάνωσης, ώστε αυτή η ιδεατή εικόνα να προκαλεί άδικη σύγκριση με όποιον συγκρινόταν με αυτήν. Σου θυμίζω ότι αυτός ο «υπερ-ρομαντισμός» άρχισε να ξεπερνιέται σιγά σιγά στην Γερμανία μετά το 1880.

        Βέβαια αυτό το «πρόβλημα στο κεφάλι τους» όπως πολύ σωστά το όρισες έχει κληροδοτηθεί στους δικούς μας σημερινούς «λερναίους» που προσπαθούν με ό,τι καρακιτσαρίστικο τρόπο μπορούν να αποδείξουν την «ανωτερότητα» τών αρχαίων Ελλήνων σε κάθε τομέα του επιστητού σαν τον Γκας Πορτοκάλος ένα πράμα.

        Το αντίδοτο είναι φυσικά η αντικειμενική εξέταση των αρχαίων Ελλήνων και ο προσδιορισμός τόσο των αρετών τους όσο και των πολλών ελαττωμάτων τους και φυσικά η συνειδητοποίηση ότι οι Αριστοτέληδες και οι Πλάτωνες δεν ήταν παρά ένα μικρό ποσοστό του συνολικού αρχαιοελληνικού πληθυσμού. Οι απλοί ποιμένες, οι γεωργοί, οι ψαράδες και οι αγγειοπλάστες εννοείται πως δεν σκεφτόταν ούτε την πλατωνική Ιδέα ούτε έχαναν την ημέρα τους προσπαθώντας να αποδείξουν το πυθαγόρειο θεώρημα.

        Επομένως, η απογοήτευση των δυτικών ήταν προϊόν άδικης συγκρίσεως μεταξύ μιας ιδεατής Ελλάδος, όπως την φανταζόταν η ΗΔΗ αστικοποιημένη Ευρώπη (που πολλές φορές έβλεπε στην ιδεατή Ελλάδα το δικό της πρόσωπο του 19ου αιώνα). Α πάμε πίσω στο παρελθόν όσο η δύση ακόμα υστερούσε πολιτισμικά ως προς το Βυζάντιο θα βρούμε ένα σωρά παραδείγματα αντιστροφής ρόλων. Οι Άραβες όταν πρωτοείδαν τους “Ifranj” («Φράγγους») σταυροφόρους είπαν «τί είναι αυτοί οι βάρβαροι, τουλάχιστον οι Rum είναι πολιτισμένοι».

  2. edokieki

    τό είπανε πράγματι ή σχήμα λόγου είναι; lol

    • Το είπανε πράγματι. Σελίδα 199 του βιβλίου “Byzantium viεwed by the Arabs” της Nadia El Cheiki:

      The Byzantines were no longer assailed by such accusations, for the newly arrived Crusaders, with their “vulgarity” and their unfamiliar and terrifying ways, were deemed the inferiors of the refined and sophisticated Byzantines. The prince of Shayzar, Usamah b. Munqidh (died 1180 AD), writes in his memoirs:

      “When one comes to recount cases regarding the Franks, he cannot but glorify Allah and sanctify him, for he sees them as animals possessing the virtues of courage and fighting but nothing else“.

      «Για τον Αλλάχ οι «Φράγγοι» είναι ζώα που κατέχουν τις αρετές του θάρρους και του πολέμου, αλλά τίποτε άλλο …»

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s