Ο Σλαβικός εποικισμός της Ελλάδος #4: Η βυζαντινή αντίδραση

Όπως έγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση, ο σλαβικός εποικισμός των Βαλκανίων ξεκίνησε μετά την στρατιωτική απογύμνωση της χερσονήσου που πραγματοποίησε ο Ηράκλειος. Ο μακροχρόνιος πόλεμος με την Περσία και η επίσης μακροχρόνια και σταθερή Αραβική απειλή που εμφανίστηκε αμέσως μετά ανάγκασαν τους βυζαντινούς να εστιάσουν το ενδιαφέρον τους στην άμυνα της Μικράς Ασίας. Όταν το μέτωπο της Ανατολής το επέτρεπε, οι Βυζαντινοί επέδραμαν εναντίον των Σλάβων.

Έτσι, ο Κώνστας Β΄ το 656 μ.Χ. έκανε την πρώτη εκστρατεία εναντίον των Σκλαβηνιών που διέκοπταν την χερσαία επικοινωνία μεταξύ Κωνσταντινούπολης και Θεσσαλονίκης. Ορισμένοι από τους ηττημένους Σλάβους μεταφέρθηκαν στην Βιθυνία της Μικράς Ασίας, διότι ο Θεοφάνης ο ομολογητής γράφει ότι το 665 μ.Χ. 5000 Σλάβοι της Μικράς Ασίας αυτομόλησαν στους Άραβες, οι οποίοι τους εγκατέστησαν στην Συρία.

Το 678 μ.Χ. , έναν χρόνο μετά την μεγάλη σλαβική πολιορκία της Θεσσαλονίκης, ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Δ΄ ο «Πωγωνάτος» ξαναεκστράτευσε εναντίον των Σκλαβηνιών της περιοχής της Θεσσαλονίκης.

Το 688 μ.Χ. ο Ιουστινιανός Β΄ «ο Ρινότμητος» εκστράτευσε πάντα εναντίον των Σκλαβηνιών στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης και μετέφερε έναν μεγάλο αριθμό από αυτούς στην Βιθυνία. Σύμφωνα με τον Θεοφάνη, από αυτούς τους Σλάβους δημιουργήθηκε ένα σώμα 30.000 στρατιωτών, οι 20.000 από τους οποίους αυτομόλησαν στους Άραβες. Εξοργισμένος ο Ρινότμητος λέγεται ότι κατέσφαξε τους άλλους 10.000. Ότι τα νούμερα αυτά είναι υπερβολικά, φαίνεται από το ότι οι Συριακές πηγές δίνουν τον αριθμό 7000 για τους Σλάβους που αυτομόλησαν στους Άραβες. Επομένως, το σώμα των Σλάβων foederati του Ρινότμητου πρέπει να αριθμούσε γύρω στις 10.000 και τόσες πρέπει να ήταν οι σλαβικές οικογένειες που μεταφέρθηκαν.

Παρακάτω παραθέτω την περιγραφή των παραπάνω γεγονότων από τον Παναγιώτη (“Peter”) Χαράνη και την διευκρίνιση του John F. Haldon για τα υπερβολικά νούμερα του Θεοφάνη.

Slavs 656 688

Charanis Grk Justinian 688

Justinian 688 AD 30k Slavs

Στην ίδια επιχείρηση, σύμφωνα με την μετέπειτα μαρτυρία του Πορφυγονέννητου, ο Ρινότμητος δημιούργησε μια «Κλεισούρα Σκυθών» (ο όρος συνήθως περιγράφει νομαδικούς λαούς των στεπών όπως Βούλγαροι, Χάζαροι, Ούγγροι κλπ. αλλά, πιο σπάνια, χρησιμοποιείται για να περιγράψει και Σλάβους) στον κάτω Στρυμόνα για την προστασία του εκεί τμήματος της Εγνατίας Οδού:

Curta Strymon Scythes

Ίσως λίγο υπερβολικά, ο Πορφυρογέννητος έγραψε πως όλο το θέμα Στρυμόνα κατοικούνταν από «Σκύθες» και όχι [αρχαίους] Μακεδόνες:

Τὸ δὲ θέμα τοῦ Στρυμόνος τῇ Μακεδονίᾳ συντέτακται καὶ οὐδαμοῦ τούτου λόγος ἐστι περὶ θέματος, ἀλλά εῖς κλεισούραν τάξιν λελόγισται. Καὶ Σκύθαι αὐτῷ ἀντί Μακεδόνων διανέμονται, Ἰουστινιανοῦ τοῦ Ρινοτμήτου ἐν τοῖς ὄρεσι τοῦ Στρυμόνος καὶ ταῖς διαβάθρες τῶν κλεισουρῶν τούτους ἐγκατοικίσαντος.

Βλέπουμε δηλαδή ότι οι πρώτες βυζαντινές εκστρατείες εστιάζονται στην επανάκτηση και προστασία του τμήματος της Εγνατίας οδού που συνδέει την Κωνσταντινούπολη με την Θεσσαλονίκη. Το αξιοσημείωτο είναι ότι παρά τις  2 επιτυχημένες εκστρατείες και τις πληθυσμιακές μετακινήσεις που ακολούθησαν, το 836 μ.Χ. ο Αλέξιος Μωσηλέ χρειάστηκε να ξανακατακτήσει την περιοχή της Εγνατίας γύρω από το Νέστο και τον Στρυμώνα:

Alexios Mosele 836 Strymon

Προς το τέλος του 7ου αιώνα έχουμε και την δημιουργία του Θέματος Ελλάδος ή Θέματος των Ελλαδικών. Στην αρχική του μορφή ήταν μια λεπτή παραλιακή λωρίδα που εκτεινόταν -θεωρητικά- από την Θεσσαλία μέχρι την Πελοπόννησο. Πρακτικά, η καρδιά του θέματος αρχικά ήταν η περιοχή της Κορίνθου (η πρώτη πρωτεύουσα του θέματος) και η Αττική και τα άκρα του η Μονεμβασιά και η Χαλκίδα («Εύριπος»). Το θέμα δημιουργήθηκε σαν μέτρο αντι-αραβικής ακτοφυλακής για να μην επιτρέπει στους Άραβες να χρησιμοποιούν τις ελλαδικές ακτές για ναυτικές βάσεις. Αργότερα σαν μέρος της ίδιας αντι-αραβικής ακτοφυλακής ένας αριθμός ουκ ολίγων Μαρδαϊτών (Αρμενικό κατά πάσα πιθανότητα φύλο αν και δεν αποκλείεται η περίπτωση Χριστιανών Αράβων σαν τους «Κάφηρους» που αναφέρω παρακάτω) «θαλασσόλυκων» θα εγκατασταθεί στις ελλαδικές ακτές και τα νησιά.  Η δημιουργία του Θέματος Ελλάδος δεν είχε καμιά άμεση επίδραση στους Σλάβους της ελλαδικής ενδοχώρας. Το θέμα Ελλάδος θα αποκτήσει «βάθος» μετά τις εκστρατείες του Σταυράκιου που θα φέρουν τους ελλαδικούς σλάβους υπό την Ρωμαϊκή αρχή.

Το 762 μ.Χ. επί Κωνσταντίνου Ε΄ (που αδίκως του αποδόθηκε το παρατσούκλι «Κοπρώνυμος» από τους εικονόφιλους λόγω της εικονοκλαστικής του πολιτικής) ένας μεγάλος αριθμός Σλάβων από τα εδάφη που ανήκαν στο Βουλγαρικό κράτος αυτομόλησαν στο Βυζάντιο και κατέληξαν στην περιοχή του ποταμού Αρτάνα στη ΒΔ Μικρά Ασία. Ο αριθμός που μας δίδεται (208.000) είναι σίγουρα υπερβολικός.

762 Artanas

Η περιοχή όπου εγκαταστάθηκαν αυτοί οι σλάβοι ονομάστηκε «Σκλαβησία» και, με τον καιρό, οι κάτοικοί της «Σκλαβησιάνοι/Σθλαβησιάνοι». Τα ανώτερα κλιμάκια των Σκλαβησιάνων, όπως ο παραλίγο αυτοκράτορας Βασιλίτσης, εκβυζαντινίστηκαν σε μεγάλο βαθμό. Αντίθετα, τα χαμηλότερα κλιμάκια διατήρησαν την σλαβική τους ταυτότητα τουλάχιστον μέχρι τον 10ο αιώνα. Αυτοί οι Σκλαβησιάνοι στάλθηκαν επί βασιλείας του Ρωμανού Λακαπήνου (~922 μ.Χ.) στην Πελοπόννησο για να καταστείλουν την εξέγερση των σλάβων του Ταϋγέτου (Εζερίται και Μηλιγγοί). Λίγο αργότερα, τους βρίσκουμε να συμμετέχουν στην βυζαντινή reconquista της Κρήτης (ήταν η πέμπτη απόπειρα μετά από τέσσερεις αποτυχημένες) επί Νικηφόρου Β΄ Φωκά και, όπως έχω ξαναγράψει, τα λίγα διάσπαρτα σλαβικά τοπωνύμια της Κρήτης συνήθως εξηγούνται σαν εγκατεστημένες φρουρές Σκλαβησιανών. Ο Πορφυρογέννητος στο Περὶ τῆς βασιλείου τάξεως (De cerimoniis, 662) γράφει:

[…] οἱ Σθλαβησιάνοι, οἱ καθισθέντες εἰς τὸ Ὀψίκιον, ἐρογεύθησαν οὕτως …

Sthlavesianoi

Ο Βασιλίτζης που παραλίγο θα γινότνα αυτοκράτορας μετά τον Αλέξανδρο ήταν απ΄οτη «Σκλαβησία».

vasilitses-thphcont

Ο 8ος αιώνας είναι σημαντικός, γιατί τότε πρωτοεμφανίζεται ο θεσμός των Σλαβικών Αρχοντιών. Οι «Αρχοντίες» είναι περιοχές που ελέγχονται από φιλοβυζαντινούς Σλάβους φυλάρχους οι οποίοι ενσωματώθηκαν στο σύστημα της περιφερειακής/παραμεθοριακής αριστοκρατίας και φέρουν τον τίτλο «Ἄρχων». Ήδη το 677 μ.Χ. στην μεγάλη σλαβική πολιορκία της Θεσσαλονίκης, οι Βελεγεζίτες δρουν σαν νομιμόφρονοι υπήκοοι και τροφοδοτούν την πολιoρκημένη πόλη με σιτάρι δια θαλάσσης. Ο πρώτος γνωστός τέτοιος άρχοντας είναι ο Θεόδωρος «ἄρχων Βαγενέτιας» ο οποίος περί το 700 μ.χ. κατοικεί στην γειτονική Κέρκυρα. Με τον θεσμό της Αρχοντίας το παραλιακό θέμα Ελλάδος αποκτά τις βάσεις για την μελλοντική του εκβάθυνση προς την ενδοχώρα.

Η βυζαντινή πολιτική είναι απλή: επιβραβεύει τους φιλοβυζαντινούς φυλάρχους και περιορίζει/καταστέλλει τους «αντιφρονούντες». Το τελικό πλήγμα για τους τελευταίους είναι η εκστρατεία του Σταυράκιου το 784 μ.Χ. όπου σύμφωνα με τον Θεοφάνη υπετάχθησαν όλοι οι σλάβοι που δεν αναγνώριζαν την βυζαντινή εξουσία από την Κωνσταντινούπολη μέχρι την Πελοπόννησο. Αργότερα, όταν το 842 μ.Χ. εξεγέρθηκαν στην Πελοπόννησο «Σλάβοι και λοιποί», ο Θεόκτιστος Βρυέννιος θα κατεβάσει βυζαντινά στρατεύματα από τα θέματα Θράκης, Μακεδονίας (στην Αδριανούπολη) και Θεσσαλονίκης και θα υποτάξει όλους τους εξεγερθέντες, με την εξαίρεση των Εζεριτών και των Μηλιγγών που αποτραβήχθηκαν στον Ταΰγετο και παρέμειναν ανυπότακτοι. Αργότερα, επί Ρωμανού Λακαπήνου (~922 μ.Χ.), οι ίδιοι σλάβοι του Ταϋγέτου ξαναεξεγείρονται. Σταδιακά όμως ενσωματώνονται και γίνονται κανονικοί Βυζαντινοί υπήκοοι και αργότερα διοχετεύουν το μενεπτόλεμο και ανυπότακτο «πείσμα» τους προς όφελος της Παλαιολόγειας αυτοκρατορίας. Έτσι όταν το 1262 μ.Χ. ο Μιχαήλ Παλαιολόγος ξεκινάει την βυζαντινή reconquista της Πελοποννήσου από τους Φράγγους και ο αδελφός του Κωνσταντίνος αποβιβάζεται με στρατεύματα στη Μονεμβασιά, οι πρώτοι που απέτεξαν τον φραγκικό ζυγό και έτρεξαν να στρατολογηθούν στο εν τῇ γενέσει ρωμαϊκό «μοραΐτικο φουσσάτο» ήταν οι Τσάκωνες του Πάρνωνα (πολλοί από τους οποίους εγκαταστάθηκαν στην Κων/πολη όπου ναυτολογήθηκαν στον νεοσχηματισθέντα στολίσκο του Μιχαήλ Η΄) και οι Σλάβοι του Ταϋγέτου, οι οποίοι λίγο αργότερα διώχνουν τους Φράγκους από την Καλαμάτα.

Το Χρονικό του Μορέως μιλάει για τον «δρόγγο των Σκλάβων ~ Μελιγών» και για τα «Σκλάβικα» μέρη του Ταϋγέτου.

ΓΟΥΛΙΕΛΜΟΣ ΒΙΛΛΑΡΔΟΥΪΝΟΣ ΠΡΙΓΚΗΨ ΜΟΡΕΩΣ
ὅτι ἂν θέλῃ νὰ ἔχῃ τὸν ζυγὸν ὅλον στὸ θέλημάν του,

[…]

τὸ Λεῦτρον γὰρ κι ὁ Μυζηθρᾶς καὶ τῆς παλαίας
Μαΐνης,
ἐδούλωσε τὰ Σκλάβικα κ᾿ εἶχεν τα εἰς θέλημάν του,

Λοιπόν, διατὶ τὸν εἴπασιν οἱ ἄνθρωποι τοῦ τόπου,
ὅτι ὁ ζυγὸς τῶν Μελιγῶν ἔνι γὰρ δρόγγος μέγας
κ᾿ ἔχει κλεισοῦρες δυνατὲς καὶ χῶρες γὰρ μεγάλες,

Κι ὡς ἤκουσε καὶ ἔμαθεν τὸ πῶς ἐρροβολέψαν
ἡ Τσακωνία, τὰ Βάτικα, καὶ τῶν Σκλαβῶν ὁ δρόγγος,
οὐδὲν τοῦ ἐδόθη γὰρ βουλὴ νὰ ὑπάγῃ ἐκεῖ πρὸς αὔτους,

Ακόμα και οι Φράγκοι κατακτητές της Πελοποννήσου αναγνώρισαν το ανυπότακτο των Σλάβων του Ταϋγέτου χαρακτηρίζοντάς τους un gent de voulenté et n’obeissent a nul seignor (Livre de la Conqueste de la Princée de l’Amorée) δηλαδή «έναν πεισματάρη λαό που δεν υπακούει σε κανέναν αφέντη».

Melings

Ίσως συνέπεια αυτού του «ανυπότακτου τσαγανού» ήταν το ότι κατάφεραν να διατηρήσουν την σλαβική τους γλωσσική ταυτότητα μέχρι τον 15ο αιώνα όπως μας πληροφορούν ο Μάζαρις και ο Λάσκαρης-Κανανός. Ο τελευταίος -ξεκινώντας προφανώς από το Μυστρά- διέπραξε τον περίπλου της δυτικής Ευρώπης και έφτασε μέχρι την Βαλτική θάλασσα. Φτάνοντας στην πόλη Lübeck/Ljubice που βρισκόταν επί του ορίου μεταξύ των γερμανόφωνων και σλαβόφωνων περιοχών γράφει ότι «από εδώ ξεκινάει η Σθλαβουνία» και …

…ἀπ΄αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας ὑπάρχουν οἱ Ζυγιῶται οἱ ἐν Πελοποννήσῳ. Ἐπεὶ ἐκεῖσε ὑπάρχουν πλεῖστα χωρία, ἅτινα διαλέγονται τὴν γλῶσσαν τῶν Ζυγιωτῶν.

Δηλαδή ακούγοντας την γλώσσα των Σόρβων (να μην συγχυστούν με τους Βαλκάνιους Σέρβους) παρατήρησε την ομοιότητά της με την γλώσσα των κατοίκων του Ζυγού/Ταϋγέτου και υπέθεσε ότι οι τελευταίοι πρέπει να κατάγονται από αυτά τα μέρη.

Slavs2

Taygetos Slavs

Μετά από αυτήν την μακρά παράκαμψη για τους «ανυπότακτους Γαλάτες» του Ταϋγέτου ας επανέλθουμε στον 8ο αιώνα και τον θεσμό των Σλαβικών Αρχοντιών.

Slavic Archontia

Ξαναπαραθέτω την λίστα με τις σφραγίδες των Σλάβων Αρχόντων του Ελλαδικού χώρου από ένα πρόσφατο βιβλίο του Florin Curta:

Archont Seals

Και την ανάλυση του ίδιου συγγραφέα για τους «Σκλαβησιάνους» της ΒΔ Μικράς Ασίας:

Sklavesianoi

Σχετικά με την εκστρατεία του Σταυράκιου το 784 μ.Χ. ο Θεοφάνης ο Ομολογητής γράφει:

Τούτῳ τῷ ἔτει εἰρηνεύσασα   Εἰρήνη μετὰ τῶν Ἀράβων καὶ ἄδειαν εὑροῦσα ἀποστέλλει Σταυράκιον τὸν πατρίκιον καὶ λογοθέτην τοῦ ὀξέος δρόμου μετὰ δυνάμεως πολλῆς κατὰ τῶν Σκλαυινών ἐθνῶν.    Καὶ κατελθὼν ἐπὶ Θεσσαλονίκη καὶ Ἑλλάδα ὑπέταξε πάντας καὶ ὑποφόρους ἐποίησε τῇ βασιλείᾳ. Εἰσῆλθε δὲ καὶ ἐν Πελοποννήσῳ καὶ πολλὴν αἰχμαλωσίαν καὶ λάφυρα   ἤγαγε τῇ τῶν Ῥωμαίων βασιλείᾳ.

Ανάμεσα στους σλάβους άρχοντες των τελών του 8ου αιώνα αναφέρεται ο Ακάμηρος των Βελεγεζιτών, από τον προκάτοχο του οποίου Τιχόμηρο έχει ευρεθεί η σφραγίδα του.

Ο επόμενος αιώνας, χαρακτηρίζεται στην προς δυσμάς επέκταση της βουλγαρικής αυτοκρατορίας. Επομένως δεν είναι τυχαίο ότι αυτήν την περίοδο οι Βυζαντινοί αποφασίζουν να ασχοληθούν με την γλωσσοπολιτισμική αφομοίωση των Σλάβων του ελλαδικού χώρου. Το 810 μ.Χ. ο Νικηφόρος  Α΄ μεταφέρει χριστιανούς από όλα τα θέματα στις «Σκλαυινίες», όπως μας πληροφορεί ο Θεοφάνης, ο σκοπός των οποίων είναι να σχηματίσουν charter group εκβυζαντινισμού μαζί με τους προσλαβικούς πληθυσμούς που είχαν καταφέρει να επιβιώσουν από τον σλαβικό κατακλυσμό της χερσονήσου. Τον όρο charter groups τον έχω δανειστεί από τον David Anthony, o οποίος τον χρησιμοποιεί για να περιγράψει τις σχετικές μειοψηφίες με πολιτισμική επιρροή (influential minorities) που καταφέρνουν να αφομοιώσουν τις σχετικές πλειοψηφίες που κατοικούν γύρω τους και σαν παράδειγμα δίνει την περίπτωση του Ohio, όπου τον 19ου αιώνα ένα αγγλικό charter group της τάξεως του ~30% κατάφερε να αφομοιώσει μια γερμανική σχετική πλειοψηφία της τάξεως του ~70% όχι μόνο γλωσσικά, αλλά και σε άλλους τομείς του πολιτισμού όπως η αρχιτεκτονική και τα έθιμα. Το μόνο που μένει σήμερα από εκείνη την γερμανική πλειοψηφία είναι γερμανικά τοπωνύμια, επώνυμα και μία ασαφής αίσθηση απώτερης γερμανικής καταγωγής από το 40% περίπου του πληθυσμού.

Ohio Germans

Ο Λέων ο Σοφός στα τακτικά του (γραμμένα γύρω στο 900 π.Χ.) αποδίδει τόσο την πολιτική όσο και την γλωσσο-πολιτισμική αφομοίωση των Σλάβων στον πατέρα του Βασίλειο Α΄. Τόσο η Αρβελέρ όμως όσο και ο Χαράνης έχουν δείξει ότι η διαδικασία ξεκίνησε πολύ πριν από τον Βασίλειο, όπως έδειξα παραπάνω. Υπέρ αυτού συνηγορεί η περίπτωση του «Θωμά του Σλάβου», ο οποίος αφού έγινε αρχιστράτηγος των Βυζαντινών Ασιατικών δυνάμεων, ξεκίνησε μια μακρά επανάσταση στην οποία κατάφερε να αυτονομήσει όλη την Μικρά Ασία εκτός από τα θέματα Οψικίου και Αρμενιακών. Τελικά, αφού πέρασε τον Βόσπορο με τα στρατεύματά του, ξεκίνησε την πολιορκία της Κωνσνταντινουπόλεως για να αναγκάσει τον Μιχαήλ τον Τραυλό να παραιτηθεί από το θρόνο και να τον αναγνωρίσει αυτοκράτορα. Τελικά, τόσο το απόρθητον της Κωνσταντινουπόλεως όσο και η συμμαχία που έκανε ο Μιχαήλ με τον Βούλγαρο χαγάνο Όμουρταγκ («Μόρταγων» τον ονομάζει ο Σκυλίτσης) οδήγησαν το κίνημα του Θωμά σε αποτυχία και τον ίδιο σε ατυχές και άδοξο τέλος. Όταν λοιπόν ο Σκυλίτσης προσπαθεί να εξηγήσει την δημοφιλία του Θωμά στην Ασία γράφει:

[Βασιλεία Μιχαήλ του Τραυλού,5] ὁ Θωμᾶς δέ, εἰ καὶ θάτερον τῶν ποδῶν εἶχε πεπηρωμένον καὶ τὸ γένος βάρβαρος ἦν, ἀλλ’ οὖν τῇ γε πολιᾷ αἰδέσιμος ἐτύγχανεν ὢν καὶ τὸ εὐπροσήγορον καὶ ἀστεῖον εἶχεν, ἅπερ φιλεῖ ὁ στρατιώτης λεώς, καὶ τῶν κατὰ γενναιότητα σώματος οὔ τινος ἐφαίνετο δεύτερος.

Δηλαδή αν και κουτσός στο ένα πόδι και βάρβαρος στην καταγωγή,  ήταν ευφραδής και μιλούσε με λόγιο («αστεῖον»~«αστό») τρόπο και είχε ευγενές και σεβάσμιο παρουσιαστικό με τα ψαθά του μαλλιά.

Αφού διόρθωσα τον Λέοντα για την λάθος απόδοση του εκβυζαντινισμού των Σλάβων αποκλειστικά και μόνο στον πατέρα του, παραθέτω τα λόγια του:

[Τακτικά, 18.95] Ταῦτα [τὰ Σκλαβικὰ δὲ ἔθνη] δὲ ὁ ἡμέτερος ἐν θείᾳ τῇ λήξει γενόμενος πατὴρ καὶ Ρωμαίων αὐτοκράτωρ Βασίλειος τῶν ἀρχαίων ἐθῶν μεταστῆναι καὶ, γραικώσας, καὶ ἄρχουσι κατὰ τὸν Ρωμαϊκὸν τύπον ὑποτάξας, καὶ βαπτισμάτι τιμήσας, τῆς τε δουλείας ἠλευθέρωσε τῶν ἑαυτῶν ἀρχόντων, καὶ στρατεύεσθαι κατὰ τῶν Ρωμαίοις πολεμούντων ἐθνῶν ἐξεπαίδευσεν, οὕτω πως ἐπιμελώς πεὶ τὰ τοιαῦτα διακείμενος, διὸ καὶ ἀμερίμνους Ρωμαίους ἐκ τῆς πολλάκις ἀπὸ Σκλάβων γενομένης  ἀνταρσίας ἐποίησεν, πολλὰς ὑπ΄ἐκείνων ὀχλήσεις καὶ πολέμους τοῖς πάλαι χρόνοις ὑπομείναντας.

Δηλαδή: Αυτά [τα Σλαβικά έθνη] ο πατέρας μας και αυτοκράτωρ των Ρωμαίων Βασίλειος, που τώρα επαναπαύεται στα ουράνια, τα έπεισε να εγκαταλείψουν τα παλαιά τους ήθη και δίδαξε σε αυτά την γραικική γλώσσα, τα έκανε υπήκοα αρχόντων κατά τον ρωμαϊκό τύπο, τα τίμησε με το βάπτισμα, τα ελευθέρωσε από την δουλεία στους δικούς τους δυνάστες και τα εκπαίδευσε να εκστρατεύουν εναντίον των εχθρών των Ρωμαίων. Με αυτόν τον τρόπο χειρίστηκε αυτά τα θέματα και επέτρεψε στους Ρωμαίους να είναι αμέριμνοι και να μην ανησυχούν για τις συχνές σλαβικές ανταρσίες,τις παρενοχλήσεις και τους πολέμους που έπρεπε να υπομένουν στο παρελθόν.

Advertisements

23 Comments

Filed under Ιστορία, Μεσαίωνας

23 responses to “Ο Σλαβικός εποικισμός της Ελλάδος #4: Η βυζαντινή αντίδραση

  1. bill

    εισαι καλος good guy!καπου που σχολιαζεις τις μαλ@κ@ες του ψεκκα, εισαι the best!!!!εκει που σχολιαζεις την ομολογια του ψεκκα για την ανωτερωτητα των ελληνων και του λες “πες τα σε καναν πουτιν αυτα” εεεε πολυ καλα τα ειπες.παρεπιπτωντος ειμαι και νιωθω σλαβος εν τη μακεδονια!!ουτε μακεδονας ουτε τιποτα!ειμαι ΣΛΑΒΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΔΕΣΣΑ!ειμαι 1400 χρονια εδω!!!

    • Έλα βρε εσύ, μην το παρακάνουμε και από την άλλη. Το λέω με την έννοια ότι οι αδιαφοροποίητοι Σλάβοι έπαψαν να υπάρχουν χίλια χρόνια πριν. Εκεί που λες για τον Πούτιν δεν θυμάμαι αν τα λέω στον Ψέκκα ή αν εννοείς καμιά άλλη ανάρτηση.
      Έχει περάσει καιρός και τα έχω ξεχάσει και εγώ.

      Από εκεί και μετά ο Ψέκκας είναι ειδική περίπτωση Βαλκανίου Καλικαντζάρου. Διάβασε τις αναρτήσεις για τον Ψέκκα για να γελάσεις με την ψυχή σου με την παντελή του έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα.

  2. Επισκέπτης...

    Ο παππούς σου δηλαδή έλεγε οτι ήταν Σλάβος…και όχι Βούλγαρος ας πούμε…μάλιστα…

    • Καλώς τον Επισκέπτη.

      Γι΄αυτό του είπα χθες ότι η κατηγορία «αδιαφοροποίητοι Σλάβοι» χάθηκε περίπου 1000 χρόνια πριν και η αίσθηση της ευρύτερης σλαβικής «ομοφυλίας» επανήλθε στο μυαλό των σλάβων λογίων με το κίνημα του Πανσλαβισμού τον 19ο αιώνα.

      Σου θυμίζει κάτι η ασυνέχεια «σλαβικής» συνειδήσεως;

  3. Επισκέπτης...

    Οχι, γιατί πρώτον οι Σλάβοι δεν είχαν φτάσει ποτέ σε επίπεδα όπου τα έντονα χαρακτηριστικά τους όπως ή γλώσσα, η γραμματεία, οι μύθοι, τα σύμβολα, οι κοινοί τόποι-γεωγραφικά, οι κοινές ιστορικές περιπέτειες κ.α. να τους κάνουν να αισθανθούν μέλη ενός γένους.

    Λαός χωρίς γραπτή παράδοση, είναι υπερβολικά δύσκολο, να συντηρήσει την ταυτότητά του, και το κατάφεραν λαοί που ανέπτυξαν γραμματεία όπως οι Έλληνες φυσικά, οι Εβραίοι, οι Αρμένιοι αλλά και οι Πέρσες.

    Όπως έλεγε και ο Βησσαρίωνας, φύλαξε όλα αυτά τα έργα της αρχαίας και ορθόδοξης ελληνικής γραμματείας για να βάλει τη βάση της μαρκιανης βιβλιοθήκης, με σκοπό να τα διαφυλάξει μέχρι τη στιγμή που οι Έλληνες, τα λείψανα αυτά των αρχαίων, να είναι ελεύθεροι πάλι,..Γιατί όπως σημειώνει χωρίς αυτά οι Έλληνες χωρίς αυτά δεν θα διέφεραν σε τίποτα απο σκλάβους και βάρβαρους… 😉

    Ο φίλος μας εδώ,ο Εδεσσαίος, αισθάνεται Σλάβος γιατί πολύ απλά είναι μια τεχνιτή και πολύ πρόσφατη επιλογή. “Ακίνδυνη” θα έλεγα αφού μπορεί να γίνει αποδεκτή και απο τον ελληνικό εθνικός, ας πούμε, που προτιμάει το ουδέτερο “Σλάβος” απο το “Βούλγαρος” και πόσο μάλλον το μακεντοντσκι…

    • Καλά, σίγουρα η «σλαβική» ταυτότητα που προώθησε ο πανσλαβισμός δεν ήταν εθνοτική, αλλά γενικότερη και κάτι περισσότερο από τις εθνοτικές/εθνικές.

      Φυσικά, είναι εντελώς λάθος να λες ότι οι Έλληνες κατάφεραν να συντηρήσουν την [εθνοτική] τους ταυτότητά λόγω γραπτής παράδοσης.

      Το ότι ο λόγιος Ρωμαίος της περιόδου 500-1100 μπορούσε να διαβάσει και να γράψει σε άπταιστη Αττική δεν σημαίνει ότι είχε την ίδια εθνοτική ταυτότητα με έναν αρχαίο Έλληνα. Και οι αττικίζοντες λόγιοι ήταν λιγότεροι από το 0,1% του πληθυσμού (ο Στουραϊτης τους εκτιμά κατά τον 10ο αιώνα σε 300 άτομα σε έναν πληθυσμό 18 εκατομμυρίων, δηλαδή 1 για κάθε 60.000 άτομα, και οι περισσότεροι από αυτούς συγκεντρωμένοι στην Κων/πολη). Τι να πούμε για το 99,9% που συνήθως δεν ήξερε γραφή και ανάγνωση και όσοι μάθαιναν να διαβάζουν και να γράφουν σε «λιτή/ιδιώτιδα» γλώσσα δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τα αρχαία κείμενα.

      Το ότι ο Αμερικάνος διαβάζει λόγω στυλιστικής/λόγιας παράδοσης σήμερα τον Σαίξπηρ σε κάπως αρχαϊκή Αγγλική (λ.χ. με thou αντί για “you”, -eth αντί για -ed κλπ) δεν σημαίνει φυσικά ότι έχει την ίδια ταυτότητα με έναν σύγχρονο Άγγλο ή με έναν Άγγλο του μεσαίωνα.

    • Ο φίλος μας εδώ,ο Εδεσσαίος, αισθάνεται Σλάβος γιατί πολύ απλά είναι μια τεχνιτή και πολύ πρόσφατη επιλογή. “Ακίνδυνη” θα έλεγα αφού μπορεί να γίνει αποδεκτή και απο τον ελληνικό εθνικός, ας πούμε, που προτιμάει το ουδέτερο “Σλάβος” απο το “Βούλγαρος” και πόσο μάλλον το μακεντοντσκι…
      —-

      Εδώ τώρα Μπάμπη ανοίγεις ένα πολύ ωραίο θέμα που χωράει πολύ συζήτηση. Δηλαδή το κατά πόσο μια «Μακεντόνσκι» ταυτότητα μπορεί είναι μόνο «επικίνδυνη». Υπάρχουν δύο ειδών σλαβομακεδονικές ταυτότητες. Μία είναι η πολιτισμική και εγώ αυτή στην δικιά μου ορολογία την ονομάζω «σλαβομακεδονική πολιτισμική ταυτότητα». Κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι ανήκει σε μια πληθυσμιακή ομάδα με συγκεκριμένη γλώσσα και πολιτισμική παράδοση χωρίς να κάνει εθνοτική ή νεωτερικη εθνική επιλογή. Εντός της Ελλάδος λ.χ. κάποιος μπορεί να είναι «Μακεντόνετς» όπως ένας Αρβανίτης είναι «Αρμπερές» και ένας Βλάχος είναι «Αρμάν», χωρίς αυτό να έχει σχέση με την εθνική ταυτότητα που είναι πάντοτε η Ελληνική.

      Αυτή η πολιτισμική ταυτότητα είναι αυτό που ισχύει για την πλειοψηφία των Ελλήνων σλαβοφώνων, αλλά δεν φαίνεται πουθενά στα χαρτιά και, φυσικά, δεν αναγνωρίζεται «επίσημα» από την Ελληνική κυβέρνηση. Σαν να μην έφτανε αυτό, στην ελληνική ορολογία επικράτησε ο «Μακεδόνας» με την γεωγραφική σημασία του όρου. Κάποιος είναι «Μακεδόνας» σήμερα όπως κάποιος είναι «Θεσσαλός», «Πελοποννήσιος» κλπ.

      Ο λόγος φυσικά που δεν αναγνωρίζεται επίσημα από την Ελληνική κυβέρνηση η «ακίνδυνη» πολιτισμική σλαβομακεδονική ταυτότητα είναι γιατί πρόλαβαν να την «καπαρώσουν» οι άλλοι … «επικίνδυνοι» «Μακεντόντσι», δηλαδή αυτοί που αναγνώρισαν ως εθνικό κέντρο το γειτονικό κράτος είτε ως πολίτες του είτε ως διασπορά του. Εκείνοι όταν εννοούν «Μακεντόντσι» κάνουν χρήση της νεωτερικής Εθνικής Μακεδονικής ταυτότητας την οποία φυσικά ταυτίζουν με την πολιτική ιδεολογία του γειτονικού κράτους και η οποία, εξ ορισμού, δεν μπορεί να ταυτιστεί με την νεωτερική Εθνική ταυτότητα «Έλληνας».

      Άρα βρίσκουμε 3 διαφορετικές μακεδονικές ταυτότητες:

      1) Γεωγραφική. Όποιος κατάγεται από την ελληνική Μακεδονία είναι Μακεδόνας ανεξαρτήτως από την γλώσσα των προγόνων του. Η επίσημη ελληνική ιστορία του διδάσκει ότι είναι ο απόγονος του αρχαίου ελληνικού φύλου των Μακεδόνων. Στην γλώσσα των σλαβομακεδόνων αυτή η γεωγραφική ταυτότητα αναγκαστικά αποδόθηκε ως «Μακεντόνετς, Μακεντόνσκι».

      2) Πολιτισμική σλαβομακεδονική. Αυτή είναι η ταυτότητα που ξεχωρίζει πολιτισμικά τον σλαβομακεδόνα από τους άλλους γεωγραφικούς Μακεδόνες. Να το πω πολύ απλά, σε μερικά παραδοσιακά τραγούδια των σλαβομακεδόνων υπάρχει το θέμα τα «τρία όμορφα κορίτσια» (tri ubavi devojki) [από την Μακεδονία] όπου η μια είναι “Grkinka” (= ελληνόφωνη ή, με εθνοτικούς όρους, προνεωτερική εθνοτική Ρωμιά), η άλλη είναι Vlahinka (Βλάχα, κάτοχος της προνεωτερικής Βλαχικής/Αρουμανικής ταυτότητας) και η τρίτη είναι η «όμορφη Θοδώρα» (Todora) που σε μερικά τραγούδια ονομάζεται “Τodora Bulgarka” και στην οποία είναι αφιερωμένο το παρακάτω τραγούδι (πρώτος στίχος «Αχ μωρέ Θοδώρα!»), στο οποίο οι «Τούρκοι» έκλεψαν τα τρία κορίτσια.

      Η «Θοδώρα» ήταν κάτοχος μιας προνεωτερικής εθνοτικής ταυτότητας (προνεωτερική Βουλγαρική ταυτότητα στα βιλαέτια που οι αρχαΐζοντες γεωγράφοι άρχισαν να ονομάζουν Μακεδονία κατά τον 19ο αιώνα). Οι απόγονοι της «Θοδώρας», όποια νεωτερική εθνική ταυτότητα κι αν ανέπτυξαν, είναι φορείς ενός χαρακτηριστικού σλαβομακεδονικού πολιτισμικού (γλώσσα, χωροί, ήθη κλπ).

      Το αστείο με την προνεωτερική Βουλγαρική ταυτότητα της «Θοδώρας» είναι ότι πολλές φορές αποκλείει τους ανατολικούς προνεωτερικούς Βούλγαρους. Στις ιστορίες του Μάρκο Τσεπένκωφ, “Bugari” είναι μόνον οι ορθόδοξοι σλαβομακεδόνες και συχνά αντιαπαραβάλλονται στους ανατολικότερους “Šopi”/«Σιόπηδες». Συχνά στις ιστορίες του Τσεπένκοφ γίνεται αναφορά σε «έναν Βούλγαρο και έναν Σιόπη».

      Αυτή είναι η πολιτισμική σλαβομακεδονική ταυτότητα και δεν έχει σχέση με τις νεωτερικές εθνικές ταυτότητες των φορέων της. Η στάση των ελληνικών κυβερνήσεων ως προς αυτήν την πολιτισμική ταυτότητα δεν ήταν και η καλύτερη. Θα μου πεις για ποια αλλόγλωσση πολιτισμική ταυτότητα ενδιαφέρθηκε η ελληνική πολιτεία; Ας πούμε ότι ενώ η Αρβανίτικη και η Βλαχική πολιτισμική ταυτότητα αφέθηκαν να «σιγοσβήσουν» από μόνες τους, στην περίπτωση της σλαβομακεδονικής πολιτισμικής ταυτότητας η ελληνική πολιτεία επιχείρησε κατάσβεση με την πυροσβεστική μάνικα. 🙂

      Δεν έφταιγε μόνο η ελληνική πολιτεία σε αυτόν τον χειρισμό, γιατί μερικές φορές «φυσούσε και το γιαούρτι» από τις διεκδικήσεις αρχικά της Βουλγαρίας και αργότερα της Σοσιαλιστικής Γιογκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας που έγινε το νέο εθνικό κέντρο της πιο πρόσφατης Εθνικής Μακεδονικής Ταυτότητας.

      3) Η «επικίνδυνη» (στα μάτια της ελληνικής πολιτείας) Εθνικά Μακεδονική ταυτότητα που αναγνωρίζει το γειτονικό κράτος ως εθνικό κέντρο.

  4. Επισκέπτης...

    Να πάψουμε να συζητάμε τότε για εθνικές και εθνοτικές ταυτότητες πριν την εποχή του ίντερνετ λοιπόν…

    Οι λόγιοι δεν ήταν ουρανοκατέβατοι…ειδικά στον ελληνικό χώρο όπου δεν υπήρχε κληρονομική ευγένεια και δεν ήταν απλά τα δευτερότοκα παιδιά των ευγενών…(τα πρωτότοκα θα είχαν την περιουσία και τα τριτότοκα θα έκαναν καριέρα στο στρατό για να χρησιμοποιήσω το βρετανικό στερεότυπο…)…

    Ανεξαρτήτως καταγωγής, δηλαδή είτε ήταν απο τον Πόντο, την Κρήτη, την Κύπρο, την Πόλη, την Κέρκυρα, το Ναύπλιο ή τη Θεσσαλονίκη οι λόγιοι ταυτίζονταν ως προς την βάση της ταυτότητάς τους. Δεν ένοιωθε ξένος ο Βησσαρίωνας στο Μοριά ας πούμε, ούτε ο Μιχαήλ Αποστόλης στην Κρήτη… Αυτό υποδηλώνει μια μαζικότερη ταυτότητα που απλά εκφράστηκε και έφτασε σε εμάς μέσω των λογίων. Πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά άλλωστε…; Η ιστορία που ξέρουμε είναι αυτή που μας άφησαν αυτοί που την έγραψαν…δυστυχώς δεν έχουμε δημοσκοπήσεις του 1300…

    • Γιατί βρε εσύ να πάψουμε; Δεν είπα ποτέ εγώ ότι οι μεσαιωνικοί Ελληνόφωνοι δεν είχαν την δική τους εθνοτική ταυτότητα. Είπα εγώ ποτέ ότι ο Βησσαρίωνας θα ένοιωθε εθνοτικός ξένος στον Μoριά;

      Πρόσφατα, απαντώντας σε ένα σχόλιο του Πέτρου (δεν ξέρω αν το διάβασες) έγραψα για τον δεσμό των περιοχών που βρέθηκαν μαντρωμένες στο ίδιο πολιτικό σύστημα για περισσότερα από 1000 χρόνια.

      Στις εθνοτικές τους μεταβάσεις και εξελίξεις οι ελληνόφωνοι κινούνται πάντοτε σύσσωμοι και μάλιστα, η ισχύς του μακροχρόνιου κοινού πολιτικού μαντρώματος ήταν τέτοια, που στο ίδιο σώμα κινούνται και οι οικείοι αλλόγλωσσοι.΄

      Λες δεν υπάρχουν δημοσκοπήσεις. Σαφώς. Αλλά βέβαια όταν βλέπεις τις παραδόσεις που συνέλεξε ο Κακριδής, βλέπεις ότι αυτές είναι λίγο πολύ οι ίδιες σε κάθε περιοχή. Όλοι μιλάνε για μυθικούς «γίγαντες» Έλληνες που ζούσαν κάποτε «πριν την Παναγιά και τον Χριστό», όλοι φυσικά προσδιορίζονται ως Ρωμιοί και οι ελληνίζοντες λόγιοι (δλδ αυτοί που ρέπουν προς την ελληνική εθνοτική ταυτότητα) απαντούν παράλληλα σε όλες τις περιοχές.

  5. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Καλησπέρα Σμερδ.

    Αυτό για την εκστρατεία του Σταυράκιου:

    “με την εξαίρεση των Σλάβων του Ταϋγέτου για τους οποίους χρειάστηκε ακόμα μια εκστρατεία η, οποία τους ανάγκασε να συνθηκολογήσουν έναντι κάποιας μορφής υπόταξης στην Αυτοκρατορία.”

    το αναφέρει ο Θεοφάνης ή το αντλείς από άλλη πηγή ?

    ———————————————————————————————-

    Για την συζήτηση που είχαμε εδώ https://sarantakos.wordpress.com/2015/07/30/tetroika/#comment-303679 σχετικά με το ότι δεν μας έχουν σωθεί τα ονόματα άλλων σλαβικών φύλων στην Πελ/σο ,πλην Μελιγγών και Εζεριτών, μια εξήγηση προσπαθεί να δώσει η ΜΑΡΙΑ ΝΥΣΤΑΖΟΠΟΥΛΟΥ-ΠΕΛΕΚΙΔΟΥ στην Π-Λ-Μπ :

    “Στην κεντρική Ελλάδα και στην Πελ/σο δεν παραδίδονται ονόματα σλαβικών φύλων ούτε ο χώρος εγκατάστασής τους. Μόνη εξαίρεση αποτελούν οι Μηλιγγοί και οι Εζερίτες, δύο απείθαρχες ομάδες, που κατοικούσαν στις πλαγιές του Ταϋγέτου και μαρτυρούνται για πρώτη φορά τον 10ο αιώνα. Η απουσία άλλων ονομάτων δεν είναι, κατά τη γνώμη μου, τυχαία. Γιατί οι πηγές σημειώνουν σ’αυτές τις περιοχές την παρουσία Σλάβων, αλλά δεν παραδίδουν κανένα όνομα σλαβικού φύλου. Η ανωνυμία υποδηλώνει προφανώς εδώ ότι οι Σλάβοι δεν σχημάτιζαν ομάδες. Πιθανότατα κατέβηκαν νοτιότερα σε διαδοχικά κύματα και γι’αυτό έχασαν την συνοχή και την φυλετική τους οργάνωση, διασκορπίστηκαν και αναμίχθηκαν νωρίς με τον γηγενή ελληνικό πληθυσμό. Αυτή η διαπίστωση συμφωνεί και με τις έμμεσες μαρτυρίες των πηγών και τα αρχαιολογικά δεδομένα.”

  6. Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

    Σε μια συζήτηση στο πηορθμ.γρ αναφέρθηκε η άποψη του Μαλιγκούδη :
    Μιληγγοι από τη μελένια/υπέρυθρη κωμη τους.
    https://www.phorum.gr/viewtopic.php?f=51&t=205230&start=3000#p7332791

    Έχεις κάτι άλλο υπόψιν σου σχετκά με την ετυμολογία του Μελιγγός ;

    Επίσης για το επώνυμο (ετυμολογία) Ελεαβούρκοι/Λιαβούρκοι/Λ(ι)αβούλκοι /Ελεαβούλκοι. Ήταν τοπάρχες στους Ζυγιώτες Σλάβους του Ταϋγέτου.
    Ξέρω ‘γω : ελιές + βούρκος 🙂 🙂 🙂

    • Πίσω από τους Μηλιγγούς μπορεί να κρύβεται κάποιο σλαβικό εθνωνύμιο παρεμφερές του Milceni (δυτικό σλαβικό φύλο, το όνομά του προκύπτει από το χώμα της περιοχής που κατοικούν, όπως και το τοπωνύμιο Μελένικο/Melnik.

      Το πρωτοσλαβικό mělŭ ~ mělĭ στις θυγατρικές γλώσσες κατέληξε να σημαίνει «ασβέστης, κιμωλία, σκόνη, αμμόχωμα, αμμόλοφος».

      Μπορεί -υπόθεση κάνω- να ονόμασαν την περιοχή τους Mělĭnikŭ (όπως το Melnik/Μελένικο), από το οποίο οι ελληνόφωνοι γείτονές τους να τους ονόμασαν Μηλιγγούς, όπως το čelĭnikŭ έγινε τσέλιγκας.

      • Χρήστος

        Μπράβο ρε smerd. Αυτό ακριβώς είναι.

        από EPS *mēlu > LPS mělъ=ασβεστόλιθος, κιμωλία και επίθημα EPS *inejku > LPS ьnikъ
        – επίθημα ьnikъ. Είναι το επίθημα -ikъ επαυξημένο με το επίθημα -inъ
        – το /nk/ αποδίδεται με /γκ/ εδώ.
        – Υπάρχουν τα τοπωνύμια Μελενκίτσι και Μελίντζιανη, με διαφορετικά τελικά επιθήματα (-ьcь και -jane) τα οποία εμφανίζουν την γραφή με /νκ/ αντί για /γκ/ και το ενδιάμεσο /i/ έχει επίσης εξαφανιστεί.
        υπάρχει και η γραφή Μελιγκοί (στο χρονικό του Μορέως πως αναφέρεται?) αντί Μηλιγγοί.
        Μ’ αυτά ετυμολογείται και η Μελίγκοβα στην οποία προστίθεται η κατάληξη -ova.
        Παραπομπές:
        1. Vasmer 72
        2. Skach 65,76
        3. Συμεωνίδης 10665

        Ρωμιέ ο Μαλιγκούδης που αναφέρει ότι οι Μηλιγγοί είναι από την μελένια κώμη τους?

      • υπάρχει και η γραφή Μελιγκοί (στο χρονικό του Μορέως πως αναφέρεται?) αντί Μηλιγγοί.
        —-
        Καλά το «γκ»/«γγ» δεν είναι πρόβλημα επειδή οι Βυζαντινοί τη μια γράφουν «Φράγκοι» και την άλλη «Φράγγοι».

        Η Μελίγκοβα που βρήκες νομίζω πως εξηγεί το εθνωνύμιο Μηλιγγοί τέλεια.

      • Υπάρχει και το Μελεγκίτσι/Μελενικίτσι Σερρών. Ο Vasmer το αναφέρει εδώ.

      • Τώρα είδα ότι το ανέφερες ήδη το Μελεγκίτσι.

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        @ Χρήστος
        Ρωμιέ ο Μαλιγκούδης που αναφέρει ότι οι Μηλιγγοί είναι από την μελένια κώμη τους?

        Στην συζήτηση που είχαμε αναφέρθηκε φίλε Χρήστο : κατά τον Μαλιγκούδη πχ Μιληγγοι από τη μελένια/υπέρυθρη κωμη τους.
        Δεν έχω το βιβλίο του Μαλιγκούδη για να το επαληθεύσω. Τον φίλο που το είπε όμως τον θεωρώ αξιόπιστο.

        Αλλά βλέπω εδώ πως έχει ξανααναφερθεί :

        2. Μελιγοί – Μηλιγγοί
        Δεν τους θεωρεί (ο Μαλιγκούδης) ένα ιδιαίτερο σλαβικό φύλο όπως πχ οι Βελεγιζίτες αλλά εποικιστικές ομάδες. Και το όνομά τους εξωνύμιο από τη μελένια (υπέρυθρη) κώμη τους.

        https://smerdaleos.wordpress.com/2014/11/02/%ce%b7-%cf%83%ce%b5%cf%81%ce%b2%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b7-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%bc%ce%b1%ce%ba%ce%b5%ce%b4%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1/#comment-1456
        (Γιώργης Κλούνης )

        Και είχα ξεχάσει και την ετυμολογία που είχε δώσει ο Σμερδ 🙂 :

        Μάλιστα η φυλή Milceni των Σόρβων έχει το ίδιο ακριβώς όνομα με τους «Αρβανιτό-Βλαχους» κατά Σάθα Μιληγγούς.
        Milceni > Milenci > Miling- όπως čelnik > tseling-as

        https://smerdaleos.wordpress.com/2014/11/02/%ce%b7-%cf%83%ce%b5%cf%81%ce%b2%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%ad%ce%ba%cf%84%ce%b1%cf%83%ce%b7-%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%bc%ce%b1%ce%ba%ce%b5%ce%b4%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%b1/#comment-1448

      • Χρήστος

        Ο Μαλιγκούδης στο βιβλίο του ΣΛΑΒΟΙ ΣΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ παραπέμπει σε άποψη άλλου.

        ——Για το εθνωνύμιο Μιληγγοί, τέλος, ας παραθέσουμε εδώ το πόρισμα μιας πρόσφατης μελέτης (1986) του καθηγητού του Πανεπιστημίου της California, Η. Birnbaum, ο οποίος όχι μόνο δεν διαπιστώνει την «συγγένεια αίματος» με τους «Σλοβγιά-νους» – Βουλγάρους που θίγει ο ερευνητής που αναφέραμε στην αρχή του κεφαλαίου αυτού, αλλά, αντίθετα, δέχεται ότι πρόκειται για κάποιο φύλο που προέρχεται από περιοχή δυτικών Σλάβων και ότι το εθνωνύμιο του έχει γερμανικό έτυμο [40].——

        Το πιο κοντινό στην άποψη που ανέφερες για την “μελένια κώμη” είναι η άποψη του Κουγέα του 1951 που ετυμολογεί τους Μελιγκούς ως Μελικοί<μέλι, για το χρώμα του δέρματός τους

        Αυτός που το ανέφερε αυτό (ότι ο Μαλιγκούδης ετυμολογεί τους Μελιγκούς από την μελένια κώμη τους) θα το μπέρδεψε με απόψεις άλλων που πιθανώς να παρέθεσε ο Μαλιγκούδης.

      • Ρωμηός=Έλληνας=Γραικός Όλα δικά μας είναι.

        Ίσως από εδώ :

        ΘΕΜΑΤΑ ΣΛΑΒΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
        (…)
        Στην πρώτη στη νότια Πελοπόννησο, στις δυτικές πλευρές του Ταϋγέτου, όπου έχει εγκατασταθεί μόνιμα, πριν από τα μέσα του 9ου αιώνα, το σλαβικό φύλο των Μελιγγών- υπάρχουν πολλά μικροτοπωνύμια, όπως Nemir, Ljubovid, Tolimer, Vitomir κ.τ.λ.(8). Στη δεύτερη περιοχή –στο Ζαγόρι της Ηπείρου, όπου υπάρχει αδιαμφισβήτητα σλαβική παρουσία στο τοπωνυμικό- είναι, αντίθετα, ελάχιστα τα τοπωνύμια εκείνα, τα οποία σχηματίστηκαν από σλαβικά προσωπωνύμια (9).
        (..Τους Σλάβους εκείνους, που θα εγκατασταθούν πολύ πριν από τα μέσα του 9ου στις δυτικές πλαγιές του Ταϋγέτου (στη σημ. Μεσσηνιακή Μάνη) και θα διατηρήσουν τη γλωσσική τους ταυτότητα μέχρι σχεδόν την πτώση της Κωνσταντινούπολης, οι γηγενείς Γραικοί θα τους ξεχωρίσουν σύμφωνα με ένα, ξέχωρο γι’ αυτούς, εξωτερικό γνώρισμα. Οι αλλόγλωσσοι με την καστάνη, τη μελένια κόμη, οι Μελιγγοί, είναι το ελληνικό εθνωνύμιο, με το οποίο παραδίδεται το σλαβικό αυτό φύλο στις πηγές.
        .)Με την παραπάνω, όμως, ονοματοδοσία επιβεβαιώνει η μαρτυρία του απλού ελληνόφωνου κατοίκου της Πελοποννήσου τις ειδήσεις που μας παραδίδει ο λόγιος ιστορικός της ιουστινιάνειας περιόδου, ο Προκόπιος, για το «είδος» (την εξωτερική εμφάνιση) των σλαβικών φύλων κατά τις πρώτες δεκαετίες του 6ου αιώνα: «Ευμήκεις τε γαρ και άλκιμοι διαφερόντως εισίν άπαντες, τα δε σώματα και τας κόμας ούτε λευκοί εσάγαν ή ξανθοί εισίν ούτε πη ες το μέλαν αυτοις παντελως τέτραπται, αλλ’ υπέρυθροι εισίν άπαντες».

        http://phmalingoudis.blogspot.gr/2008/07/blog-post.html

      • Χρήστος

        Ρωμηέ καλησπέρα,
        καλύτερα καθυστερημένα παρά ποτέ!
        Έχει δίκιο ο συνομιλητής σου και παραμένει αξιόπιστος. Στην σελίδα 125 της έκδοσης του 2013 ο Μαλιγκούδης θεωρεί ότι το όνομα Μιληγγοί προέρχεται από την “μελένια” = υπέρυθρη κώμη κι ότι είναι εξωνύμιο των γηγενών που επιβεβαιώνει την πληροφορία του Προκόπιου.
        Επίσης στην σελίδα 129 λέει ότι είναι περισσότερο “ομάδα” παρά “φύλο” (οι Μιληγγοί και οι Εζερίτες). Το συμπέρασμα αυτό το στηρίζει σε argumentum e silentio δηλαδή επιχείρημα της σιωπής. Επειδή δεν αναφέρεται κανένα όνομα ηγέτη στις πηγές αλλά διοικούνται από ξένο που όριζε η βυζαντινή διοίκηση.

        Η έκδοση του 2013 είναι αλλαγμένη σε σχέση με την παλαιότερη. Το σημείο αυτό είναι διορθωμένο. Και γενικώς στην λογική του έχει σαν οδηγό το πόρισμα της μελέτης του Η. Birnbaum που προανέφερα

    • Επίσης για το επώνυμο (ετυμολογία) Ελεαβούρκοι/Λιαβούρκοι/Λ(ι)αβούλκοι /Ελεαβούλκοι. Ήταν τοπάρχες στους Ζυγιώτες Σλάβους του Ταϋγέτου.
      —-

      Δεν μου έρχεται κάτι στο μυαλό αυτή τη στιγμή. Αν προκύψει κάτι θα σε ειδοποιήσω.

      • Χρήστος

        εμένα smerd το δεύτερο συνθετικό (βουλκ) μου φέρνει αμέσως στο μυαλό τον σλαβικό λύκο.

      • Καλώς τον Χρηστάρα!

        Και εμένα μου πέρασε ο «λύκος» ως δεύτερο συνθετικό, αλλά επειδή δεν μου ήρθε τίποτα για το πρώτο, το άφησα στα προς αναζήτηση.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s