Ἀχαιοί ~ Ahhiyawa ~ Ἴωνες: Ναι ή Όχι ;

Σε μια άλλη πρόσφατη ανάρτηση προσπάθησα να εκθέσω τα διάφορα σημασιακά στρώματα των όρων «Ἀχαιός» και «Ἕλλην» στα ομηρικά έπη. Το συμπέρασμά μου ήταν ότι η παλαιότερη σημασία του όρου Αχαιός φαίνεται να ήταν αποκλειστικά «πελοποννήσιος “μυκηναίος”/επικός ήρωας».

Ο όρος Αχαιός προβληματίζει την ακαδημαϊκή κοινότητα για έναν άλλον λόγο. Η αποκωδικοποίηση των Χεττιτικών επιγραφών έφερε στο προσκήνιο έναν λαό που σχετίζεται αόριστα με την θάλασσα και δραστηριοποιείται στην δυτική Μικρά Ασιά και συγκεκριμένα στην περιοχή της Millawanda ~ Milawata (Μίλητος). Το όνομα του λαού αυτού στην Χεττιτική γλώσσα ήταν Ahhiyawa. Πολλοί ιστορικοί αναγνωρίζοντας την ομοιότητα του όρου με το ομηρικό «Ἀχαιϝός» (ϝ = /w/) πρότειναν την εξίσωση των δύο όρων, διαβάζοντας τις Χεττιτικές μαρτυρίες σαν ένδειξη μυκηναϊκής παρουσίας/δραστηριότητας στην Μικρά Ασία κατά τον 14ο π.Χ αιώνα. Ορισμένοι γλωσσολόγοι απέρριψνα την πρόταση ισχυριζόμενοι ότι ο όρος Ahhiyawa δεν μπορεί να έχει προκύψει από το ελληνικό Αχαιός.

Εδώ ήταν το λάθος τους. Γιατί να είναι το Χεττιτικό Ahhiyawa παράγωγο του Ελληνικού Αχαιοί και να μην ισχύει το αντίθετο;

Η τελευταία αναφορά του όρου Ahhiyawa είναι περί το 800 π.Χ. στην περιοχή της Κιλικίας, περιέργως στην ίδια περιοχή όπου ο Ηρόδοτος αναφέρει τους λεγόμενους «Ὑπαχαιούς». Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι το ότι σε αυτήν την τελευταία αναφορά ο όρος έχει απλοποιηθεί στην μορφή Hiyawa. Ο όρος Hiyawa απαντά και σε μία επιγραφή από την Ουγκαρίτ.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα ένα ένα.

1) Η επιστολή “Tawagalawa” του Χεττίτη βασιλιά προς τον βασιλιά των Ahhiyawa:

Tawagalawa

Σε αυτήν την επιστολή που χρονολογείται στα μέσα του 13ου αιώνα, ο Χεττίτης βασιλιάς επικρίνει τον βασιλιά των Ahhiyawa (των οποίων το κέντρο στην Μικρά Ασία είναι η Μίλητος ~ Milawata/Millawanda) που περιθάλπτει τον εξόριστο Arzawa (γενικός χεττιτικός όρος για τις λουβιανόφωνες περιοχές της δυτικής Μικράς Ασίας με πρωτεύουσα την Apasa/Έφεσο) πρίγκηπα Pijamaradu και δεν τον τιμωρεί για τις λεηλασίες που έκανε στην Wilusa (~Ἴλιον = Τροία ?) και στην Lazba (Λέσβο) και την μεταφορά αιχμαλώτων στην Μίλητο.

Έχει ενδιαφέρον ότι την ίδια περίοδο που η Μίλητος περιγράφεται σαν πόλη των Ahhiyawa στις Χεττιτικές επιγραφές παίρνουμε και τις πρώτες αρχαιολογικές ενδείξεις (αρχιτεκτονική, τάφοι κλπ.) που δείχνουν Μυκηναϊκή παρουσία στην πόλη και στην ευρύτερη περιοχή. Ο Χεττιτολόγος Trevor Bryce στην σελίδα 99 του βιβλίου του “The Trojans and their Neighbours” (Routledge, 2006) γράφει:

Bryce Myc Miletus

Τέλος, η τελευταία αναφορά του όρου με την μορφή Hiyawa σε σχέση με την Κιλικία όπου ο Ηρόδοτος αργότερα αναφέρει τους «Ὑπαχαιούς» πάντα από τον Trevor Bryce:

Bryce Hiyawa

Δηλαδή, πέρι το ~1200 π.Χ. οι Χεττιτικές επιγραφές εμφανίζουν το όνομα Ahhiyawa με την απλοποιημένη μορφή Hiyawa και αυτοί οι Hiyawa, εμφανίζονται σαν μισθοφόροι των Χεττιτών στην περιοχή της Λυκίας. Η τελευταία αναφορά του ονόματος Hiyawa απαντά σε μια δίγλωσση επιγραφή της Αδανίας (Χεττιτ. Adaniya) λίγο μετά το 800 π.Χ., όπου οι Hiyawa (των οποίων το όνομα στο Φοινικικό μέρος της επιγραφής θυμίζει αυτό των Δαναών) τοποθετούνται στην Κιλικία, οι κάτοικοι της οποίας σύμφωνα με τον Ηρόδοτο (7.91) κάποτε λεγόταν «Ὑπαχαιοί» (Κάτω Αχαιοί ?).

Επομένως, αν εξαιρέσουμε τις γλωσσολογικές αντιρρήσεις που έχουν κατατεθεί κατά της εξίσωσης, υπάρχουν ισχυρά ιστορικά επιχειρήματα που στηρίζουν την εξίσωση Ahhiyawa~Hiwaya = Αχαιοί = Μυκηναίοι. Βέβαια, σε προσεκτικότερη εξέταση, οι γλωσσολογικές αντιρρήσεις δεν ευσταθούν. Όπως έχω δείξει σε άλλη ανάρτηση, το Χεττιτικό/Ανατολιακό /ḫ/ στην Ελληνική αποδίδεται ως υπερωικό «κ» ή «χ» και, επομένως, η αντιστοιχία Aḫḫiyawa > Ἀχαιϝοί είναι γλωσσολογικά επιτρεπτή και αναμενόμενη. Με άλλα λόγια η εξίσωση είναι γλωσσολογικά επιτρεπτή και αναμενόμενη αν είναι ο όρος Αχαιοί αυτός που κατάγεται από τον Χεττιτικό Ahhiyawa.

Μέχρι εδώ δεν έχω προτείνει κάτι που δεν έχει ήδη προταθεί από ειδικούς. Αυτό όμως που μέχρι στιγμής δεν έχω βρει κανέναν να αναφέρει είναι το εξής. Η αλλοιωμένη μορφή iyawa είναι εκπληκτικά κοντά στην παλαιότερη μορφή του ονόματος των Ιώνων Iyaw-ones ~ Ἰάονες. Ο ελληνικός όρος Ἰάϝονες περιέχει το θέμα iyaw- που είναι σχεδόν παρόμοιο με το iyawa προσαρτημένο στο επίθημα Hoffmann *-(i)h3onh2 που προστέθηκε αργότερα για να ονομάσει «την συλλογικότητα των (H)Iwaya» (λ.χ. Μακέτες > Μακετ-h3onh2es > Μακεδόνες).

Iyawones

Δεν νομίζω ότι υπερβάλλω όταν παρατηρώ ομοιότητα μεταξύ του ύστερου ανατολιακού ονόματος Hiyawa και της πρωτο-μορφής Iyaw-ones του ονόματος Ἰάονες ~ Ἴωνες. Για να γίνει γλωσσολογικά επιτρεπτή η αντιστοίχιση πρέπει να εξεταστεί πως γίνεται να χαθεί το ανατολιακό /ḫ/ στην συλλαβήḫi-. Στην ανάρτηση όπου εξετάζω τις προτεινόμενες αντιστοιχίες γλωσσολογικά έχω παραθέσει τρία παραδείγματα ανατολιακών όρων που δείχνουν απώλεια του /ḫ/ στην συλλαβήḫi-.

Η παραπάνω εξίσωση συνεπάγεται κάποια πράγματα. Αν Ἀχαιοί = Ahhiyava και Hiyawa = Ἴωνες από τη στιγμή που Ahhiyawa = Hiyawa, τότε έπεται ότι Ἴωνες = Ἀχαιοί. Υπάρχουν στοιχεία στην ελληνική παράδοση που να δείχνουν ότι κάποτε στο απώτερο παρελθόν οι δύο όροι ήταν ταυτόσημοι;

1) Όπως είπα στην εισαγωγή, στα παλαιότερα στρώματα της επικής παράδοσης φαίνεται ότι «Ἀχαιός» σήμαινε αποκλειστικά «πελοποννήσιος “Μυκηναίος”».

2) Οι παλαιότερες παραδόσεις τόυ Ιωνικού αποικισμού θέλουν τους Ίωνες να κατοικούν αρχικά στην Πελοπόννησο (ο Ηρόδοτος τους τοποθετεί στην Αχαΐα και ο Μίμνερμος στην Πύλο).

3) Στην ψευδο-Ησιοδική γενεολογία του Έλληνος, ο Ἴων και ο Ἀχαιός είναι αδέλφια και γιοι του Ξούθου.

4) Στην Οδύσσεια έχουμε μια άπαξ αναφορά στην Πελοπόννησο [18.246] σαν «Ἴασον Ἄργος» («Ιωνική Πελοπόννησος») και έχει ήδη παρατηρηθεί ότι η λατρεία της Ήρας στην Ιωνική Σάμο εμφανίζει ομοιότητες με την λατρεία της θεάς στο Άργος, χωρίς οι δύο περιοχές να έχουν ιδιαίτερες επαφές κατά τους σκοτεινούς αιώνες, κάτι που μας ωθεί στο να δούμε τις ομοιότητες σαν κοινή κληρονομιά. Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι η Ήρα στην Ιλιάδα δείχνει ισχυρούς δεσμούς με την Πελοπόννησο: οι αγαπημένες της πόλεις είναι το Άργος, οι Μυκήνες και η Σπάρτη ενώ φέρει και το επίθετο Αργεία:

Samos Argos Hera

5) Τέλος, η Κιλικία όπου εμφανίζονται οι Hiyawa/Ὑπαχαιοί δεν είναι τόσο μακριά από την Κύπρο. Και δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι γλωσσικοί πρόγονοι των Κυπρίων είχαν έρθει από την Μυκηναϊκή Πελοπόννησο μιας και η διάλεκτός τους συγγένευε με την Αρκαδική και μαζί με την τελευταία εμφανίζει μια σειρά χαρακτηριστικών που έχουν βρεθεί στις πινακίδες της γραμμικής Β της Πύλου.

Συμπέρασμα:

Η Μικρά Ασία της ύστερης χαλκοκρατίας ήταν ένας κικεώνας επαφών και ανταλλαγών. Τα Χεττιτικά κείμενα ονομάζουν συχνά έναν λαό Ahhiyawa να εμπλέκεται στα πολιτικά δρώμενα της δυτικής Μικράς Ασίας και που έχει νησιά στα οποία κατέφευγαν οι διωκόμενοι από τους Χεττίτες στασιαστές. Η πλειοψηφία των μελετητών σήμερα δέχεται την εξίσωση Ahhiyawa = «ελληνόφωνοι Μυκηναίοι», όπως δέχεται ότι υπάρχει μια σχέση ανάμεσα στους όρους Ahhiyawa και Αχαιοί. Η παραφθορά του όρου στην Νεοχεττιτική περίοδο οδήγησε στον όρο Hiyawa ο οποίος, κατά τη γνώμη μου, είναι η πηγή του θέματος του όρου Iyaw-ones > Ιάονες ~ Ἴωνες. Τα παλαιότερα στρώματα της αρχαϊκής ελληνικής παράδοσης διατήρησαν την αίσθηση συγγένειας των όρων Ἀχαιός και Ἴων και την ειδική τους σχέση με την Μυκηναϊκή Πελοπόννησο.

Advertisements

11 Comments

Filed under Αρχαιότητα, Ιστορία

11 responses to “Ἀχαιοί ~ Ahhiyawa ~ Ἴωνες: Ναι ή Όχι ;

  1. S G

    “Το όνομα του λαού αυτού στην Χεττιτική γλώσσα ήταν Ahhiyawa. ”

    ειναι παρα πολυ ενδιαφερον οτι οι χετταοι εγραφαν στο λατινικο αλφαβητο!

    • Τώρα πρέπει να σου απαντήσω;
      Όσο λατινικά έγραφαν οι Μυκηναίοι όταν αποδίδουμε το βασιλεύς σαν qa-si-re-u …

  2. pu2keqiri

    Καλησπέρα Σμερδάλεε,

    Ευχαριστούμε για την ανάρτηση, αν μου επιτρέπεις μερικά σχόλια· Επιπρόσθετα με τα τοπωνύμια που ανέφερες στo Χεττιτικό corpus υπάρχουν ονόματα που φωτίζουν ακόμα περισσότερο μια πιθανή σύνδεση με τον Ελλαδικό χώρο, όπως ο Akagamunas (Αγαμέμνων;) που φέρεται ως ο αρχηγός των Ahhiyawa ή ο Alaksandu/Αλάξανδος (Πάρις/Αλέξανδρος, λυκ. Alaxssantr) στο Fίλιον/Τροία (Wilusa). Επίσης είναι γνωστό πλέον πως το όνομα Πρίαμος προκύπτει από το Λουβικό Priya-muwa (<*mu/*mnn = δύναμη, π.χ Καρικά pñmnn/Πονμοοννος, wksmu/Ουαξαμοας, mwsat/Μουσάτης κτλ)

    Τον μυθολογικό απόηχο για κοινή καταγωγή από τον Ξούθο δεν τη γνώριζα και είναι πράγματι πολύ ενδιαφέρουσα. Ίσως τελικά τα ονόματα Δαναοί και Αχαιοί ως ομηρικοί προ-εθνοτικοί χαρακτηρισμοί σημασιολογικά να σημαίνουν το ίδιο πράγμα υπό την έννοια ότι τόσο ή ρίζα PIE *danu όσο και η *akhwa υποδηλώνουν το νερό. Επίσης οι ημερομηνίες για τους "λαούς της θάλασσας" ταιριάζουν (LBA collapse). Δεν είμαι σίγουρος όμως αν έχει κλείσει οριστικά το θέμα ότι το *hep (λουβ. hapa) < *akhwa προκύπτει όντως από το *h1egwh (αναφέρεσαι σε αυτό νομίζω στην ανάρτηση με τα μεταγλωσσολογικά). Ενδιαφέρον θεωρώ το γεγονός πως παρόμοια ρίζα συναντάται και σε isolated γλώσσες όπως τα Σουμεριακά όπου το νερό είναι "ab" π.χ AB-ZU/AP-SU και στα Ετρουσκικά ως *ep που δείχνει τη ροή του αίματος (epana). Έχει αναφερθεί ήδη η άποψη σύνδεσης με το Μινωικό stem I-PI-NA-MA ενώ η συσχέτιση του προελληνικού ονόματος Αχιλ-εύς με το Τυρσολημνιακό *acvil (δες οικογ. Aquillia Tuscus) παραμένει αμφίβολη. Προσωπικά θεωρώ πως συνδέονται, όπως επίσης και την ρίζα *heghero (πρβλ ρίζα *αχ: Αχέρ-ων, Αχελ-ώFoς, λιθ. ezeras) αλλά δεν είμαι σίγουρος για συγγένεια με το *peisk (piscis, celt: uisce) που μορφολογικά είναι περίεργο. (σσ. Άραγε το *gwih3w-os θα μπορούσε να είναι αναγραμματισμός του *hegweh-os; Αν ναι, το "aqua vitae" και το ανάλογο του "uisce beatha" θα αποτελούσαν πλεονασμό καθώς το vita/*gwita (αντ. βίος/ζω/υγιείαν) θα προκύπτουν από την ίδια ρίζα.)

    Ας κάνω και εγώ μια εικασία όμως. Την πρώτη φορά που συνάντησα το Μυκ. i-ja-wo-ne (ΙάFoνες) για τους Ίωνες/Ιάονες (μυθ. γενναρχ. Ίων) που οι ανατολικές γλώσσες διέσωσαν *Υ-W-N (yavan/janan/yunan) σκέφτηκα πως αν η πρώϊμη Ιωνική αποψίλωση έδινε ένα θέμα σαν *hijaw- με οδήγησε σε παρόμοιες σκέψεις με τις δικές σου για κοινή καταγωγή από μία απώτερη λέξη. Ίσως δηλαδή να υπάρχει μια αρχική λέξη από την οποία έλκουν την καταγωγή τους αμφότερα τα Ahhijawa και το Hiyawa (Υπαχαιοί). Η διαφορά μας είναι ότι κατέληξα στο *Akhijawones που προκύπτει από συμφυρμό των λέξεων *akh(wa) + *hijaw (η κατάληξη παραμένει όπως του Hoffmann -ih3onh2es). Λέξεις όπως το άπαξ λεγόμενον "Ίασον Άργος" που αναφέρεις με θέμα Ιασ- (Ιάσων, Ιασός, Ιασώ) με κάνει να πιστεύω πως πρέπει να υπάρχει κάποια σχέση με το θέμα ακεσ- (Ακεσίας, Ακεσώ, η άλλη κόρη του Ασκληπιού). Να έχουμε δηλαδή κάτι σαν *jaseso/jakeso που έδωσε από τη μία πλευρά το ακέσομαι (και ίσως τη δεύτερη ρίζα του μυστήριου pa-ma-ko/φάρμακον) και από την άλλη το ιάομαι. (i-ja-sa-ta-i / i-ja-te / i-ja-te-ra = ιάτειρα)
    Το Μινωικό JA-SA-SA-RA-ME στην Γραμ. Α (-ΜΕ/-ΜΑ-ΝΑ η θηλ. αιτιατική δεδομένου ότι αποδειχθεί συγκολλητική) ομοιάζει αρκετά (εμφανίζεται λίγο μετά το I-PI-NA-MA). Επίσης στην Μυκ. οι καταλήψεις σε -ja-wo(-ne) δείχνουν ακριβώς έναν σχετικό τελετουργικό τίτλο (di-wi-ja-wo/ΔιFιᾱFων, pa-wa-jo(-ne)/παιᾱFων-ες) αν και μερικές από αυτές παραμένουν άνευ ετύμου. Σίγουρα βέβαια, πέρα από τα μορφολογικά προβλήματα υπάρχουν και σημασιολογικά. Ακόμα και το a-ne-mo-i-je-re-ja (ανέμων ιέρεια) έχει απείρως περισσότερη λογική από το "ιητήρες υδάτων" ή ανθρώπους που έχουν εν γένει σχέση με "ιαματικά νερά" ως ενδώνυμο/εξώνυμο. Τελικώς, εγκατέλειψα την ιδέα λόγω απουσίας της δασείας τόσο στο ιάομαι και στο ακέομαι, οπότε πλέον κοιμάμαι ήσυχος.

    • Καλώς τον Φύγεβρι !!!

      2 παρατηρήσεις:

      α) δεν είμαι σίγουρος για συγγένεια με το *peisk (piscis, celt: uisce)

      To Κελτικό uisce δεν έχει καμία σχέση με το λατινικό piscis.

      Προέρχεται από την επέκταση της ρίζας *wed/wod/ud- «νερό» *ud-sk-iom με το /d/ να χάνεται κανονικά πριν από το /s/ όπως λ.χ. στον σιγματικό αόριστο των ελληνικών ρημάτων σε -ίζω (-ιδ-jω) -ισα (-ιδ-σα).

      http://en.wiktionary.org/wiki/uisce#Irish

      Και κατόπιν προουράνωση uski- > uisce (λ.χ. περσικό *pari > pairi)

      2) Δεν είμαι σίγουρος όμως αν έχει κλείσει οριστικά το θέμα ότι το *hep (λουβ. hapa) < *akhwa

      Δεν πιστεύω ότι υπήρχε ποτέ τέτοιο θέμα. Το λουβ. hapa προέρχεται από το *h2ep-.

      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/h%E2%82%82ep-#Proto-Indo-European

      Η ρίζα *akhwa που γράφεις ποια είναι; Αν εννοείς την ρίζα που έδωσε το λατινικό aqua τότε είναι *h2ekweh2 ~ akwa.

      http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/h%E2%82%82ek%CA%B7eh%E2%82%82#Proto-Indo-European

  3. pu2keqiri

    Φυσικά έχεις απόλυτο δίκιο για το πισίνα-ουϊσκι, έκανα λάθος εκ παραδρομής θέλοντας να γράψω “iasc < *φeskos" στην οικογένεια *pisk/peysk για το ψάρι και με πρόλαβε το "uisce < *ud-skiom" που ήθελα να αναφέρω στη (μάλλον χιουμοριστική) ερώτηση για τη μετάθεση πιο κάτω!

    Ναι, για την *h2ekweh2 μιλούσα, αν είναι δυνατή η μετάπτωση στο *h2ep μέσω /kw/ /p/ (π.x πέπ-σις/coquo<*kwekwo<*pekw, τέρας πέλωρ<*kwelor). Σκέφτομαι αυτό που γράφεις στην ανάρτηση για τα εξακολουθητικά σύμφωνα στην Καρική (που όντως νομίζω ισχύει) και δυσκολεύομαι να πιστέψω πως το "kb" = ποταμός (βλ. sarkbiom = Σαρκεβιωμος, kbiom = Κεβιωμος) προέρχεται απ'ευθείας από την Λουβική.
    Υπό αυτό το πρίσμα δεν έχεις άδικο ότι το *akhwa είναι μάλλον δική μου έμπνευση. Ίσως επηρεάστηκα από το γερμανικό Ache εικάζοντας πως το τριβοποιημένο πρωτοιταλικό *akwa να μην είναι και τόσο αντιπροσωπευτικό τελικά της ύστερης IE. Απουσία στοιχείων όμως ευθυγραμμίζομαι με την άποψη σου πως ίσως να μην υπήρχε ποτέ. Αυτό που θέλω να ρωτήσω όμως είναι το εξής: αν δεν υπάρχει /kh/ αντί απλού /k/ στην αντίστοιχη πρωτοελληνική λέξη τότε η σύνδεση του θέματος *akh που συναντάται σε τόσα τοπωνύμια και ονόματα στην Ελλάδα (επίτηδες δεν ανέφερα και τον Ίναχο στην λίστα αν και θεωρείται ωγύγιος βασιλεύς του Άργους) με το υδάτινο στοιχείο (και συναντάται συχνάκις) δεν καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη και αμφίβολη αν όχι αδύνατη;

    • Αυτό που θέλω να ρωτήσω όμως είναι το εξής: αν δεν υπάρχει /kh/ αντί απλού /k/ στην αντίστοιχη πρωτοελληνική λέξη τότε η σύνδεση του θέματος *akh που συναντάται σε τόσα τοπωνύμια και ονόματα στην Ελλάδα (επίτηδες δεν ανέφερα και τον Ίναχο στην λίστα αν και θεωρείται ωγύγιος βασιλεύς του Άργους) με το υδάτινο στοιχείο (και συναντάται συχνάκις) δεν καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη και αμφίβολη αν όχι αδύνατη;
      —-

      Εδώ τώρα ανοίγεις μεγάλο θέμα.

      Τα Αχερών και Αχερουσία όπως έγραψες σχετίζονται με τα βαλτο-σλαβικά ežeras/jezero λίμνη άρα η ρίζα τους είναι κάτι σαν *eGer- (όπου G ένα από τα gh,g’h,gwh)
      http://en.wiktionary.org/wiki/e%C5%BEeras

      O Αχελῷος από την άλλη είναι «παλούκι». Προσωπική μου γνώμη είναι ότι προέρχεται από το *h2ekweh2 του λατινικού aqua από μια προελλήνική γλώσσα σαν την Καρική που έτρεπε το kwe/kwi σε χe/χι το οποίο οι Έλληνες άκουγαν σαν /kh/ όπως έκαναν και το περσικό όνομα Αχαιμένης (Haχāmaniš):

      http://en.wikipedia.org/wiki/Achaemenes

      Ο Ίναχος που πολύ σωστά ανέφερες πρέπει να συγκριθεί με τον Ινωπό ο οποίος περιέχει την ρίζα *weHp- «νερό» άρα αν τα δύο υδρωνύμια έχουν την ίδια σημασία τότε η ρίζα -αχ- του Ίναχου πρέπει να σημαίνει «νερό» ή κάτι τέτοιο.

      Στην ίδια ρίζα θα προσέθετα και την Χάρυβδι αν το όνομά της σημαινε σε κάποια προελληνική γλώσσα «νερο-ρουφήκτρα» (αχα-ρυβ-δις) με το ρυβ- από την ρίζα srebh- που έδωσε το ελληνικό ροφέω και το λατινικό sorbire:

      http://en.wiktionary.org/wiki/sorbeo

      Αν θέλουμε να τα συνδέσουμε με το *h2ekweh2~ akwa «νερό» τότε πρέπει να υποθέσουμε ότι υπήρχε μια προελληνική γλώσσα που έτρεπε το *kw>χ το οποίο οι έλληνες απέδωσαν σαν /kh/.

      Όπως είπα και πιο πάνω μέχρι στιγμής μόνο η Καρική έχει δείξει τέτοια τροπή.

  4. pu2keqiri

    Και εγώ αυτήν ακριβώς τη διαίσθηση έχω, πως προέκυψαν από προελληνικό ανατολιακό υπόστρωμα. Ωραίο το παράδειγμα, δεν το είχα σκεφτεί. Η μόνη περίπτωση να μην ισχύει είναι να ανήκει σε εκείνη την κλάση που αναφέρει ο Beekes όπου το συμφωνικό σύμπλεγμα -βδ- ενώ είναι δυνατόν να εμφανίζεται σε PIE λέξεις (βδέω/βδέλja, σίβδη) παρ’όλα αυτά είναι εξαιρετικά σπάνιο [sic] αποτελώντας συνήθως ένδειξη για προελληνική λέξη (πρβλ. κολύβδαινα, Ἄβδηρα, αυτο-κάβδαλος, κίβδηλος). Και μάλιστα αν πιστέψουμε τον Furnee όλες έλκουν την καταγωγή τους από Μ.Ασία μεριά κατά το παράδειγμα του μόλυβδος (ήδη mo-ri-wo-do) < λυδ. mariwda. Νομίζω πως οι θεωρήσεις αυτές συνηγορούν σε αυτό που συζητάμε, πάντα με τη λανθάνουσα παραδοχή ότι πρόκειται για ΙΕ γλώσσα που διεκόπη επαρκούντως νωρίς. Ευχαριστώ για τη διάδραση, τα ξαναλέμε σύντομα!

  5. leonicos

    Γειά σου Σμέρδη
    Χαίρομαι που τα ξαναλέμε
    Χαίρομαι και για έναν ακόμα λόγο. Επειδή θα έχεις αντιληφθεί ότι ασχολούμαι με αυτόν ειδικά τον χώρο, έχω καταλήξει στα ίδια συμπεράσματα. Η διαφορά είναι ότι μου αμπλούτισες το οπλοστάσιο των επιχειρημάτων.

    Χα’ίρε once more
    Λεώνικος

  6. leonicos

    εμπλούτισες… δεν με αμπλούτισες!!!

  7. leonicos

    λουβιανόφωνες
    χρησιμοποιώ τον όρο ‘λουβικός’ αντί ‘λουβιανός’ επειδή το luvian είναι εμφανώς αγγλοσχηματισμένο. Θα ήταν ‘luv’ όχι ‘luvan’

    Πές μου τη γνώμη σου.

    Σε παρακαλώ απάντησέ μου στο η-μέιλ μου για να μη σε ψάχνω εδώ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s